Балқаш көлі маңына бұқар бұғысы оралды

Жаңа жыл қарсаңында Алматы облысындағы Іле-Балқаш резерватына еліміздің оңтүстік өңірінен әкелінген бұқар бұғысы жіберіліп, жерсіндіру жұмыстары басталды.

Егемен Қазақстан
12.01.2019 24962
2

Дүниежүзінің «Қызыл кітабына» енген бұқар бұғысы - табиғат ерекше жаратқан тіршілік иесі. Әлемде санаулы ғана аймақтарда кездесетін жабайы жануар шөлейтті өңірде тірлік етуге бейімделген кәдімгі бұғытұқымдастар тобына жатады. Қазақстанда бұғының бұл түрі ерекше тізімге алынып, мемлекет тарапынан қорғалады. Қазір негізінен «Сырдария-Түркістан» мемлекеттік өӊірлік табиғи паркі аумағында өсіп, көбейіп келеді.

Өткен ғасырдың алпысыншы жылдары аңшы мылтығының қарауылына жиі ілінгендіктен әрі табиғаттағы ашық кен-қазба жұмысының бей-берекет жүргізілуі мен егістік алқаптарды есепсіз жыртудың зардабы тиіп, Балқаштың құмды-шөлейтті өңіріндегі бұқар бұғысы жойылып кеткен екен. Эколог ғалымдар өндіріс пен ауыл шаруашылығының өркендеуі Балқаш көлі маңынын флорасы мен фаунасына айтарлықтай зиян тигізгенін сол 1960-70 жылдары-ақ дабыл қаққан болатын. Көл маңындағы қопалы қамыстың жаппай шабылып, өртеліп азаюынан өлкедегі тұяқты дала жануарларынан бөлек, жыртқыш аңдар да жойылып кеткені анық. Зерттеулер бертінге дейін Балқаш жағалауында жолбарыс жортқанын дәлелдеп те берген.

Бүгінде адам қолынан зиян шеккен табиғатты қалпына келтіруге қыруар қаржы жұмсалып жатыр. Бұл іске Біріккен Ұлттар Ұйымының «Дүниежүзілік жабайы табиғат» қоры кірісіп, «Қызыл кітапқа» кірген жануарлардың тұқымын көбейтуді қолға алған. Іле-Балқаш резерватына бұқар бұғысын көшіру жұмысы да осы қордың қолдауымен іске асты.

Қазір Балқаш көлі маңына арнайы салынған бейімдегіш вольерге жіберілген 2 аталық және 3 аналық бұғы қорықшылардың бақылауында. «Биоалуантүрлілікті сақтау жөніндегі ассоциация» өкілдерінің пайымдауынша, бір кездері Балқаш жағалауын мекендеген бұқар бұғысы түпкі мекендерін жатсынбай, тез бейімделіп кетуі тиіс. Ал «Дүниежүзілік жабайы табиғат» қоры келешекте Балқаш көліне дала жолбарысының оралуына қам жасап жатыр екен. Ол үшін осы маңнан жойылып кеткен тұяқты жануарлардыӊ барлық түрі мен санын көбейтіп, қалыпына келтіру керек. Бұған дейін резерватқа жіберілген жабайы қабан тұқымы жыл санап көбейіп келеді. Енді аз жылда бұқар бұғысы да отарға айналары сөзсіз. Ал алдағы 30-40 жыл көлемінде Балқаш жағалауына жолбарыс қайта оралса, ғажап болар еді...

Қалмаханбет МҰҚАМЕТҚАЛИ,

«Егемен Қазақстан»

Алматы облысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.03.2019

Ж. Қасымбек су тасқыны кезеңіне дайындық туралы кеңес өткізді

18.03.2019

5 баланы құтқарған азамат Ішкі істер министрінің бұйрығымен марапатталды

18.03.2019

Елбасының азаматтарды әлеуметтік қорғау туралы тапсырмаларын орындау мәселелері талқыланды

18.03.2019

Индонезияда су тасқыны салдарынан 63 адам қаза тапты

18.03.2019

Мемлекет басшысы Қазақстан мұсылмандары діни басқармасына барды

18.03.2019

«Жетісу» телеарнасы 20 жылдығын атап өтеді

18.03.2019

Жетісу кәсіпкерлері жақсылық жасаудан жарысып жатыр

18.03.2019

Түркі Академиясының 2019 жылғы жұмыс жоспары бекітілді

18.03.2019

Е. Алпысов Ұлттық экономика вице-министрі қызметіне тағайындалды

18.03.2019

Ауыл шаруашылығы бірінші вице-министрі тағайындалды

18.03.2019

Астана әкімдігі халықтың әлеуметтік осал топтарын қолдаудың жаңа 13 шарасын ұсынды

18.03.2019

Елбасы Астана қаласында салынатын жаңа мешіттің іргетасын қалау рәсіміне қатысты

18.03.2019

Көпбалалы және аз қамтылған отбасыларды әлеуметтік қолдаудың қосымша шаралары жарияланды

18.03.2019

Оңдасын Оразалин жол-көлік апатынан қаза болғандардың туыстарына көмек көрсетуді тапсырды

18.03.2019

Бокстан Марина Вольнованың жүлдесі үшін турнир өтті

18.03.2019

Калгариде конькишілердің қанжығасы майланды

18.03.2019

Көпбалалы аналар үшін баспана кезегі бөлек болады - Бердібек Сапарбаев

18.03.2019

2025 жылға қарай өнеркәсіптік тауарлардың өндірісі 2 есеге артады

18.03.2019

Түркістан: Сайрам ауданында кәсіпкер тәулігіне 10 тонна сүт өңдейді

18.03.2019

Астанада алдағы екі айда экологиялық науқандар өтеді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Amangeldi QURMET,

Igi bastama ult tanymymen úılesýi tıis

Keıde qazaq qoǵamyndaǵy oqıǵalar men qubylystarǵa nazar aýdarǵan kezde «Biz ózi­mizimdi ózimiz tolyq tanymaımyz-aý osy» degen oıǵa qalatynymyz bar. Árıne, qa­zaq ekenimizdi, bizdiń de tanym-túısigimiz, dúnıetanymymyz, ar­man-ańsarymyz, muraty­myz bar ekenin bilemiz. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Алты жасар Алпамыстың арманы не еді?

«Білесің бе, оқитын болсам тез өсіп, үлкен бастық болам. Оқуды да тез бітіремін. Тез келіншек аламын. Сосын менің он екі ұлым болады. Оның бірі колхоз бастығы, екіншісі агроном, үшіншісі мұғалім, бәрі де үлкен-үлкен бастық болады...»

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Kúmis tostaǵandaǵy kóne álipbı

Kóne órkenıet oshaqtarynan urpaqqa mura bolyp qalǵan qundy dúnıelerdiń bi­ri – adamzattyń aqyl-oıyn taspalaǵan jazý­lar. Elbasy «Uly dalanyń jeti qyry» atty ma­qalasynda Esik qorymynan tabylǵan «Altyn adamnyń» janyndaǵy kúmis tosta­ǵan­dardyń birinde oıyp jazylǵan tańba­lar bar ekenin aıta kelip, «Bul – Ortalyq Azıa aýma­ǵynan buryn-sońdy tabylǵan jazý ataýlynyń ishindegi eń kónesi» degen bolatyn.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

«Jaqsy kitap – jan azyǵy»

Kitap oqıtyn jáne oqymaıtyn adamdardyń alshaqtyǵy árqashan kózge kórinip turady. Alǵashqylardyń oıy tereńdeý, tili sheshendeý bolsa, sońǵylardyń tili tutqyr, aýzynan sózi túsip turatynyn jıi kóresiz. Máseleni jaqsy bilip tursa da, ondaılar oıyn jetkize almaı, ábden qysylady.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Suranys kо́p, qoldaý kem

О́z elimizde óz tilimizdiń kenje qalǵanyn jasyra almaımyz. Eń basty másele – onyń qoldaný aıasy tarylyp ketti. Bul kemshilikti eńserý úshin qazaq tilin jańǵyrtý qajet. Qalaı? Mine, bul kimdi bolsa da tyǵyryqqa tirep, oılandyratyn úlken suraq. Biraq onyń sheshimin búgingi tańda memlekettiń ózi usynyp otyr. Bar másele, osyny arqaý etip, zańdy qoldaýǵa qajettilik týǵyzý. Ol úshin ne istegen jón?

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу