Әлемдегі ең қауіпті вирус

Масаларда болатын Рифт-Валли безгегі жүктілік кезінде аналардың жатырына орасан зиян келтіруі ықтимал. Мұндай нәтижені соңғы жүргізілген зерттеудің нәтижесі көрсетіп отыр. 

Егемен Қазақстан
22.01.2019 5867
2 Рифт-валли безгегі әдетте малдарда жиі кездеседі. Кенияда қойдан қан алу сәті. Симон МАЙНА, Agence France-Presse — Getty Images)

Эмили БАУМГАРТНЕР,

«Нью-Йорк Таймс»

Таяуда Science Advances журналына жарияланған ғылыми жұмыста зерттеушілер ауру жұққан көртышқандар мен адам терісін пайдаланып, вирустың жатырға қаншалықты әсер ететінін анықтап көрді. Ғылыми жұмыс нәтижесі осы вирус түрі жатырды Зика вирусына қарағанда анағұрлым көбірек зиян келтіретінін көрсетті. Естеріңізде болса, 2015 жылы Зика вирусынан туындаған дағдарыс салдарынан Орталық Америка мен Оңтүстік Америкадағы мыңдаған сәби өмірге кемтар болып келген еді.

«Зика бәрімізді таңғалдырды. Егер дәрігерлер оның тууға әсері туралы білгенде, жүкті әйелдер мен сәбилерді қорғау үшін барын салатын еді. Рифт-Валли безгегіне келсек, оның алдын алу үшін шаралар қабылдап жатырмыз», дейді Питсбург университетінің инфекциялық аурулар жөніндегі маманы Эми Хартман. Ол – ғылыми жұмыстың жетекшісі.

Рифт-Валли безгегі әдетте Африкадағы Сахара маңы елдеріндегі ірі-қараларда жиі кездеседі. Ондағы аурудың тарауы салдарынан буаз сиырлардың 90 пайыздан 100 пайызға дейіні бұзау тастады немесе шала туды.

Алайда жыл сайын адамдар арасында тұмауға ұқсас симптомдар мен бауыр ауруларына әкелетін жүздеген оқиға тіркеледі. Вирустың таралуы Африкадан басқа аймақтарға жете бастады. Хартманның айтуынша, 2000 жылдың соңында Сауд арабиясындағы індеттен 100 000-нан астам адам зардап шегіп, 700-і қаза тауыпты. Осындай ауруға шалдыққан масалар Еуропада да, Америкада да кездескен.

«Климаттың өзгеруі инфекциялық аурулардың таралу барысын өзгерте алады. Масалар қоныс аударып, бейімделген сайын вирустың біз күтпеген аймақтарға жетіп, шекарадан асып кету ықтималдығы басым», дейді доктор Хартман.

Рифт-Валли безгегінің не емі, не вакцинасы жоқ. Әлемдік денсаулық сақтау ұйымы бұл ауру түрін денсаулыққа аса қауіпті топқа кіргізді.

Қазірге дейін жатырына вирус түскен екі оқиға тіркелді. Олардың біреуінде сәбидің бауыры мен көкбауыры үлкейіп, басқа да белгілермен туса, келесі шақалақ бір аптаға жетпей дүние салды. Жүктілік кезінде осы аурудың түрі байқалмайтындықтан, көптеген кемшін туу мен ерте туу оқиғалары тіркелмеуі мүмкін.

Адам жатырын сынақтан өткізу барысында Зика вирусына қарағанда Рифт-валли безгегі вирусы сәбиге тамақ баратын жатыр кіндігінің айналасындағы арнайы жасушалар қабатын залалдандыратын ерекше қабілетке ие.

Хартманның сөзіне сүйенсек, Зика вирусының жатырға инфекция түсіруі оңай емес, ал Рифт-валли безгегі вирусына бұл қиын шаруа емес.

«Жатыр жүз мыңдаған зиянды заттарға төтеп бере алады. Алайда санаулы микроб ғана ондағы қауіпсіздіктен қиналмай өтеді. Безгек вирус – солардың бірі», дейді ол.

«Індетке байланысты көптеген зерттеу жүргізуіміз қажет. Оған не әсер ететінін, алдын алу жолдарын білуіміз керек. Эпидемия Таяу Шығыстан басқа аймақтарға да тарауы әбден мүмкін. Сондықтан мұқият болу міндетіміз», дейді Хартман зертханасындағы докторлық қорғап жүрген зерттеуші Синтиа Макмиллен.

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.02.2019

Қарағанды облысында көпбалалы отбасыларды қолдаудың 10 қадамы жасалды

22.02.2019

Қостанайда әкім есебі жаңа ғимаратта өтті

22.02.2019

Қарағанды облысының тумасы Қазбек Нұржановтың құрметіне арналған 41-ші жеңіл атлетика жарысы өтті

22.02.2019

Қарағанды облысында 479 жоба іске асады

22.02.2019

Ұлттық валютадағы мәтін тек қазақ тілінде болады

22.02.2019

Sanofi - күдіктен ада компания

22.02.2019

Сенатор С.Айтпаева Германиядан келген делегациямен кездесті

22.02.2019

Қарағанды облысында көпбалалы отбасыларға тұрғын үй сертификаттары беріледі

22.02.2019

Ақтөбе облысында су тасқынына дайындық шаралары қабылданып жатыр

22.02.2019

Құралай Ахмет: Шет елде оқуға ынтасы бар кез келген адам «болашақтық» бола алады

22.02.2019

Жастар кәсіпкерлігіне арналған «Jas Business» семинары өтті

22.02.2019

Халықтың әл-ауқатын жақсарту – басты мақсат

22.02.2019

Жоғарғы сот жемқор судьяларды анықтауды күшейтеді

22.02.2019

Шаңғымен тұғырдан секіруден Қазақстан командасы әлем чемпионатында бақ сынайды

22.02.2019

Ерлан Қошанов көпбалалы отбасылар тұрғын үймен қалай қамтамасыз етілетінін айтты

22.02.2019

Мамандар: Денсаулық туралы жаңа Кодексті қабылдау бизнес үшін кедергілер туғызуы мүмкін

22.02.2019

Семейде «Нәджип Әмір» атындағы аудитория ашылды

22.02.2019

«Әбу-Даби Плаза» елордада жаңа жұмыс орындарын құруға мүмкіндік береді

22.02.2019

Милад Карими мен Аким Мусаев Мельбурндегі Әлем кубогінің финалына өтті

22.02.2019

Юлия Галышева бастаған Қазақстан командасы Жапониядағы әлем кубогіне қатысады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Jol erejesinen buryn, saqtyq kerek

Jasyratyny joq, ózimizdiń bir áriptesimiz, Qaraǵandy tas jolynan Astanaǵa kirer tusta keshqurym, ıaǵnı alageýim shaqta kóligimen bir adamdy basyp ketti. Ol jaıaý júrginshi jolaǵymen júgire basqan jandy kórmeı qalǵan. Qansha jerden kinásin moıyndasa da, ol – jaýapker. Sebebi jaıaý júrginshige arnalǵan jolaqta ereje buzdy. Toqtamady. Al toqtar edi, biraq adamdy kórgen joq. Mine, endi mundaı jaǵdaıda kimge kiná artasyz? Jaıaý júrginshi de opat boldy, júrgizýshi de qamalady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу