Jemqorlyq – halyq senimine nuqsan keltiretin dert

Qoǵamdyq kóńil kúıdiń kóterińki bolýy el ekonomıkasynyń damýyna, halyqty áleýmettik turǵyda qoldaý baǵytyndaǵy tıimdi baǵdarlamalardyń qabyldanýyna, olardyń laıyqty júzege asyrylýyna, atqarýshy bıliktiń joǵary deńgeıli qyzmetine jáne basqa da ózekti máselelerge tikeleı baılanysty. Bul oraıda, ásirese memlekettik qyzmetshilerdiń, laýazymdy tulǵalardyń moınyndaǵy jaýapkershilik óte zor. О́ıtkeni memleket tarapynan halyq ıgiligi úshin júzege asyrylǵan árbir is atqarýshy bılik ókilderiniń qolynan ótedi. Al eger álgi ıgilikti sharalardy oryndaýshy tulǵalardyń jurtshylyq aldyndaǵy jaǵymdy beınesi qalyptaspasa, eldiń olarǵa degen seniminen kúdigi basym bolyp jatsa, álgilerdiń atqarǵan ónimdi, paıdaly jumystary qoǵamdyq kóńil-kúıge oń áserin tıgize almaıdy dep oılaımyz.

Егемен Қазақстан
01.02.2019 1331
3

Elbasy Nursultan Nazarbaev halyqtyń memlekettik organdarǵa, jergilikti bılik oryndaryna degen senimin nyǵaıtý basym baǵyttardyń biri ekenin az aıtyp júrgen joq. Bul óz kezeginde atalyp otyrǵan máselege qatysty sharalardy júıeli túrde júzege asyrý qajettigin aıqyndaıdy.

Jalpy, elimizde túrli salalar boıynsha aýqymdy jumystar júzege asyrylyp jatqany belgili. Olardyń barlyǵy ekonomıkaǵa, halyqtyń turmys-tirshiligine, saıası-áleýmettik turaqtylyq pen ornyqty damýǵa ózindik oń yqpalyn tıgizip otyrǵanyn joqqa shyǵara almaımyz. Munyń barlyǵy aınalyp kelgende halyqtyń atqarýshy bılikke degen kózqarasyn, nıetin jaqsarta túsetini sózsiz. Degenmen, bir ókinerligi, osynaý jaǵymdy úrdisti elimizdegi sybaılas jemqorlyq máselesi edáýir tejep otyr.

Tarqata aıtar bolsaq, Memlekettik qyzmet isteri jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttiginiń derekterine qaraǵanda, 2018-jyly 2 430-dan astam qylmystyq quqyq buzýshylyq tirkelgen kórinedi. Al onyń basym bóligi, dáliregi 73 prosent (1778 adam) sybaılas jemqorlyq is-áreketterine qatysty eken. 

Aıtylyp otyrǵan máseleni odan ári indete tússek, joǵaryda kórsetilgen sybaılas jemqorlyq faktilerine tıesili 73 prosenttiń jartysynan astamy, ıaǵnı 56 prosenti paraqorlyq, al qalǵany (44 prosent shamasynda) jymqyrý, senip tapsyrylǵan dúnıeni zańsyz ıemdený áreketteri bolyp otyr. Árıne, bul kóńilsiz kórsetkishter qarapaıym jurtshylyqty oılandyrmaı qoımaıdy...

Sondaı-aq quqyq buzýshylyqqa, onyń ishinde dál osy sybaılas jemqorlyqqa boı aldyryp, jaýapkershilikke tartylǵandardyń kóbisi (1096 adam) laýazymdy tulǵalar bolyp otyr. Olardyń ishinde respýblıkalyq (20 adam), oblystyq, qalalyq jáne aýdandyq deńgeıdegi (217 adam) basshylar bar ekenin aıta ketkenimiz jón.

Iá, osyndaıda qazaqtyń ashynǵannan aıtylǵan «Et buzylsa tuz sebesiń, tuz buzylsa ne sebesiń?» degen máteli oıǵa oralady...

Shyn máninde, bul aıtylyp otyrǵan keleńsiz jaǵdaıattar azamattyq qoǵam men tıisti memlekettik organdardyń sybaılas jemqorlyqtyń aldyn alý sharalaryn birlese keshendi túrde júrgize almaı otyrǵanyn kórsetedi. Desek te, osy oraıda naqty tirkelgen sybaılas jemqorlyq, paraqorlyq baǵytyndaǵy qylmystardyń az bolsa da bir bóligi belsendi, qoǵamdaǵy jaǵymsyz úrdisterge salǵyrt qaramaıtyn azamattardyń ótinishi esebinen anyqtalǵan. Bul kóńilge jylylyq uıalatatyn jaıt.

О́ıtkeni atalǵan dertke qarsy kúreske qoǵam músheleri belsendi túrde ári kóbirek qatysa bastasa, naqty nátıje jaman bolmaıdy. Alaıda osy baǵyttaǵy jumystardy jandandyra túsý úshin azamattardy materıaldyq turǵyda yntalandyrý da qajet sekildi. Osy arada aıta keteıik, 2018-jyly sybaılas jemqorlyqqa baılanysty qylmystar jónindegi rastalǵan aqparattary úshin 180 azamat 25,8 mln teńgege yntalandyrylypty.

Árıne paraqordy ustap berý, jemqordyń jolyn kesýge kómektesý ońaı sharýa emes. Bul iste paraqordyń tizesi batqan, sodan kelip sharasyz kúı keship, ashý qysqan adamdar ǵana batyl is-áreketterge baryp, qylmyskerdi ustap berýge járdemdesip jatady. Al bylaıǵy jurt óziniń birinshiden qaýipsizdigin oılap, ekinshiden tynysh júrgendi jón kórip, bireýdiń bala-shaǵasynyń kóz jasyna, nalasyna qalmaıyn dep ári qazaqshylyqqa tán adamgershilik ıirimderinen attap óte almaı, aqyrynda paraqordyń jónsiz áreketin kórip tursa da tıisti organdarǵa habarlaı qoımaıdy. Bizdiń álsiz tusymyz da osy bolsa kerek. Bul osaldyǵymyz jemqorlyq degen jegi qurttyń qoǵamymyzdy keýlep úńgı túsýine keńinen jol ashatyny belgili. Demek, biz álgi álsiz tusymyzǵa aıryqsha nazar aýdarýymyz kerek-aq. Áıtpese sybaılasqan jemqorlar halyqtyń osy osal jerin ózderine tıimdi paıdalanyp, bilgenin isteı beretini sózsiz...

Qalaı desek te, sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúreske qarapaıym halyqty jappaı tartý ońaı is emes. Ol úshin ustap berýshi azamattardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etýden bastap, basqa da kóptegen máseleler zańdy túrde sheshimin tabýy tıis. Bul ázirge jabýly turǵan másele.

Qoryta aıtqanda, sybaılas jemqorlyqpen kúresti jalpyhalyqtyq deńgeıge kótermeı oń nátıjege jetý qıyn. Degenmen, memleket tarapynan bar múmkindiginshe jergilikti jáne ortalyq memlekettik organdardyń sybaılas jemqorlyqtyń aldyn alý boıynsha jumysyn kúsheıtý, azamattyq baqylaýdy arttyrý máselesi basty nazarda bolýy tıis.

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.02.2019

Қарағандыда сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар бойынша брифинг өтті

20.02.2019

Алматыда ережесіз жекпе-жектен жарыс өтеді

20.02.2019

Ақтөбе облысында «Агрогектар» жобасы жүзеге асырылуда

20.02.2019

Қырғыз Республикасынан кіргізілетін өнімдерге шектеу қойылмақ

20.02.2019

2018 жылға мемлекеттік қызметшілер декларациясын тапсыру мерзімі 31 наурызда аяқталады

20.02.2019

Астанада кәсіпкерлер мен инноваторларды біріктіретін алаң ашылады

20.02.2019

Алматы халқы жылына 50 мың адамға көбейіп келеді

20.02.2019

Әли Ахмедовтың қарсыласы анықталды

20.02.2019

Астананың қоғамдық көлігі: ұтқырлық – жолаушылар жайлылығының негізгі элементі

20.02.2019

Алматыдағы «Women in business» форумы мәреге жақындады

20.02.2019

Алматыда аз қамтылған отбасы балалары балабақшаларға тегін баратын болды

20.02.2019

Бақыт Сұлтанов: «Астана – кәсіпкерлер қаласы»

20.02.2019

Ресейде оқып жүр, талай қазақ баласы

20.02.2019

Асқар Мамин: Үкімет Астананың дамуындағы өзекті мәселелерді шешуде ықпал етеді

20.02.2019

Алматы облысында үш ауысымды мектептерді жою мәселесі кезең-кезеңімен шешілуде

20.02.2019

Түркістанда «Жастар ресурстық орталығы» ашылды

20.02.2019

«Ақтөбе» индустриялық аймағында 1 млрд теңгенің өнімі өндірілді

20.02.2019

«Алматы марафонының» қысқы жүгіруі осы сенбіде өтеді

20.02.2019

Қызылордада жоғалған 7 бала табылып, ата-аналарына қайтарылды

20.02.2019

Ақтөбелік жас кәсіпкер сал ауруымен ауыратын балаларды иппотерапиямен тегін емдейді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу