«Айка» фильмі: франциялықтар не дейді?

Режиссер Сергей Дворцевойдың «Айка» фильмі былтыр мамырда Канн кинофестивалінде жүлдегер фильмдердің қатарынан көрінген болатын. Оншақты күннен бері Франция кинотеатрларында кеңінен көрсетіліп жатқан туынды жергілікті халықтың көңілінен шыққан сыңайлы.

Егемен Қазақстан
05.02.2019 5471
2

Бүгінгі кино стиль, идея тұрғысынан күн сайын толығып, жаңаша мазмұнымен қоғам айнасына, шамшырағына айналды. Ал өнерден мән мен мазмұн, рухани тірек іздейтін есті көрерменді жеңіл-желпі, арзан әңгімемен алдаусырата қою қиын. «Айка» фильмінің де халықаралық сыншылар тарапынан жоғары бағаға ие болуы өмірдің боямасыз күңгірт тұстары мен жан ауыртар қоғам шындығын қаз-қалпында көрсете алуында болса керек. Фильм Америка кино академиясы тағайындайтын «Оскар» сыйлығының ақтық номинанттар санатына ілікпей қалғанымен, үміткер тоғыз фильмнің қатарына енуінің өзі көңілімізге қуаныш ұялатты. Бұл ретте «Фильм деңгейі туралы айтар болсақ, таныстырылған өзге туындылардан тіпті артық деуге болады. Бұл менің ғана пікірім емес... Промоушен жұмыстарына үлкен қаражатың болмаса, жалпы бұқараға кеңінен танымал ету қиындау», деген режиссер Сергей Дворцевой шағын бюджетпен озудың қисынсыз екенін айтады.

«Айка» – қазақстандық ак­три­са Самал Есләмова түскен Дворцевойдың екінші филь­мі. Режиссердің айтуынша, фи­льм желісіне Мәскеуде жұ­мыс істейтін қырғызстандық әйел­дердің арып-ашқан мүшкіл жағдайы арқау болған. Күн­көріс қамымен заңсыз жұмыс істеп жүрген қырғыз қызы Айка (Самал Есләмова) – қайы­рымсыз қала өмірі мен өзі сияқ­ты тағдырлас тұрғындарды байланыстырып тұрған бас кейіпкер. Ертеңгі күн алдындағы үмітсіздік, шарасыздық, алдау-арбау дендеген қоғам тұр­ғындарының мінез-құлқы қатал тұрмыстың илеуімен бар нәзіктігінен жұрдай болған әйел кейпінде суреттеледі. Бір қарағанда сюжеттің әлеуметтік астары мен баяндалу тарихынан 1999 жылы ағайынды Дардендер түсірген «Розетта» фильмі, сондай-ақ украиналық режиссер Сергей Лозницаның «Донбасс» картинасымен үндестік бардай көрінеді. Сырттай байлық пен молшылыққа кенелген алпауыт қаланың озбырлық дендеген өмір сүру жүйесі мен жүдеу тұрмысы тақырыптық тұрғыдан ерекшеленеді.

Францияның бірқатар іргелі басылымдарын шола келе, бас­ты рөлді сомдаған Самал Еслә­мованың шеберлігі мен режиссер Сергей Дворцевойдың та­банды ізденісі француз хал­қының талғамынан шық­қанын аңғардық. Мысалы, La monde басылымы кейіпкер психологиясына жаңаша дем берген актрисаның ойыны үлкен қызығушылық тудырғанын жазады. «Оның жан ұшырған мінезі құрдымға кетіп бара жатқан сезімді айна-қатесіз жет­кізеді. Дәрігер оның қансы­раудан өлуі мүмкін екенін айтқан сәтте, Айка үнсіз көзін жұмды. Тұрлаусыз өмірді тас­тайтынын ойлап жеңілдеді ме, әлде ізін суытып, қашып кету­ді ойлады ма? Бұл құпия анау жұ­мылған қабақтың астында», деген мақала авторы «адам құ­қығынан гөрі иттері бақыт­ты келетін» қоғам тынысын көр­сет­кен режиссер жігері анық кө­рінетін сәтті туындыға балайды.

Ал қоғамдық-мәдени өмір­дегі басты жаңалықтарды тарататын Art Côte d’Azur онлайн-журналы қар басқан Мәскеудің мейірімсіздігінен жан­пида бол­ған әйел образы – кедейшілікті көрсететін жаңаша үлгі екенін, осы орайда «Үздік әйел рөлі» жүлдегері атанған актриса Самал Есләмова кәсібилігімен ешкім таласа алмас деген пікірді алға тартады.

Режиссер тарапынан айқын қойылған мақсат жеке адамды әлеуметтік кейіпкерге айналдырып, көрермен ойы мен зейінін тым күрделеніп кеткен қарым-қатынастар шеңберіне иіреді. Бұл орайда Culturebox басылымының «Режиссер шоу емес, шындықты түсіріп отыр. Оның драматургиясы адам пай­дасын емес, жемқорлықты үде­тетін заң кесірінен құлды­рауды сипаттайды. Самал Ес­ләмова осы құрбандықты мүм­кіндігінше алып шықты әрі фильмнің бар жауапкершілігін көтеріп алды. Канн фестивалінің қазыларының көңілін босатқан да осы дүние», деген пікірі фильмнің сыншылар ортасында жақсы қабылданғанының айғағы. 

Дана МҰСА, хореограф:

– Сергей Дворцевойдың ш­ы­­ғар­машылығымен бұрын­нан таныспын. Басты рөлдегі әйел ешкімді бейжай қал­дыр­майды. Онымен бірге жы­лап, бірге ауырдық. Ак­трисаның шынайы ойнағаны соншалықты, еріксіз сендіреді. Ол ойнамайды, сол сәтті бастан кешіреді. Эми­гра­ция мәселесі барлық жерде бар. Әсі­­ресе Еуропада асқынып тұр. Фильмді көру арқылы жат жерде, бөгде ортада күн к­е­шіп жатқан осыншама адам тағ­­дырын ойлап, қамығасың. Осындай шынайы тақырыпты көтеріп, көпшілікке терең ой тастаған режиссер Сер­гей Двор­­цевойға алғысым зор. Ал Самал Есләмова шынайы талант, оның табиғи бол­мысы су астында жатқан жақұттай жал­­тырайды. 

Джорди Лаготте, фотограф: 

– Күрделі фильм желісі сағат бойы көрерменді өз уысынан шығармайды. Осы бір жанкешті әйелдің бастан кешірген оқи­ғасына біржола еніп кетесің. Режиссердің күнделікті байқала бер­мейтін өмір шындығын ар­қау етуі фильмнің басты же­тістігі. Кино текстурасы мен түс үйлесімі шығарма ат­мос­­фе­ра­сын аша түскен. Тек қоғам зә­бі­рін шынайы көрсе­темін деп шек­тен тыс, асырып жі­бер­гендей көрінді. Жалпылай ал­ғанда фильм өте сәтті шыққан.

Ая ӨМІРТАЙ,

«Egemen Qazaqstan»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.02.2019

Қарағандыда сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар бойынша брифинг өтті

20.02.2019

Алматыда ережесіз жекпе-жектен жарыс өтеді

20.02.2019

Ақтөбе облысында «Агрогектар» жобасы жүзеге асырылуда

20.02.2019

Қырғыз Республикасынан кіргізілетін өнімдерге шектеу қойылмақ

20.02.2019

2018 жылға мемлекеттік қызметшілер декларациясын тапсыру мерзімі 31 наурызда аяқталады

20.02.2019

Астанада кәсіпкерлер мен инноваторларды біріктіретін алаң ашылады

20.02.2019

Алматы халқы жылына 50 мың адамға көбейіп келеді

20.02.2019

Әли Ахмедовтың қарсыласы анықталды

20.02.2019

Астананың қоғамдық көлігі: ұтқырлық – жолаушылар жайлылығының негізгі элементі

20.02.2019

Алматыдағы «Women in business» форумы мәреге жақындады

20.02.2019

Алматыда аз қамтылған отбасы балалары балабақшаларға тегін баратын болды

20.02.2019

Бақыт Сұлтанов: «Астана – кәсіпкерлер қаласы»

20.02.2019

Ресейде оқып жүр, талай қазақ баласы

20.02.2019

Асқар Мамин: Үкімет Астананың дамуындағы өзекті мәселелерді шешуде ықпал етеді

20.02.2019

Алматы облысында үш ауысымды мектептерді жою мәселесі кезең-кезеңімен шешілуде

20.02.2019

Түркістанда «Жастар ресурстық орталығы» ашылды

20.02.2019

«Ақтөбе» индустриялық аймағында 1 млрд теңгенің өнімі өндірілді

20.02.2019

«Алматы марафонының» қысқы жүгіруі осы сенбіде өтеді

20.02.2019

Қызылордада жоғалған 7 бала табылып, ата-аналарына қайтарылды

20.02.2019

Ақтөбелік жас кәсіпкер сал ауруымен ауыратын балаларды иппотерапиямен тегін емдейді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу