Құнанбайды кім ұмыт қалдырды?

Профессор Арап Еспенбетов осы уақытқа дейін Абайдың әкесі Құнанбайдың еңбегі дұрыс баға­лан­бай, назардан тыс қалып отырғандығын айтады. 

Егемен Қазақстан
07.02.2019 4474
2

– Халықаралық дәрежеде Абай брендке айналуы керек, бұл өте дұрыс. Бірақ Абай бар да, оның әкесі Құнанбайдың бар екендігін түсіндіру қиын боп тұр бұл заманда, – дейді Арап Сіләмұлы. – Қазақстанның киелі жерінің жағрафиясы дегенге  Құнанбайдың мекені, қорымы кірмей қалуы деген не сұмдық?! Неге Мәдениет және спорт министрлігі мұны қарамай отыр. Алда Ұлы Абайдың 175 жылдығы келе жатқан жоқ па?! 

Шынын айту керек, Арап Еспенбетов Қазақстандағы маңдайалды ғалымдарымыздың бірі. Құнанбай қоры­мын назарға алу қажеттігін айтудай айтып, жазудай жазып-ақ келеді. Телерадио саласын былай қойғанда, басылым беттерінде, атап айтқанда, респуб­ликалық «Egemen Qazaqstan» газетінде бірнеше рет ма­қала жариялады. 2016 жылдың 11 наурызында «Құ­нан­бай қорымына қамқорлық қажет»,  2018 жылдың 8 маусымында   «Хәкім Абайдың ұлдарын неге ұмыт қал­дырдық?», тағысын тағы жалғастыра беруге болады.

– Абайдай алыптың, қазақтың ұлы ақынының туған әкесі Құнанбай бүгінде ескерусіз қалуда, – деді профессор Арап Еспенбетов. – Құнанбайды толық танып, тиісті бағасын бере білмедік. Туғанына 200 жыл толғанда мерейлі мерекені өз дәрежесінде ұйымдастыра алмадық, ұйымдастыруға құлық-ниетіміз болмады. Тұтас Қазақстан көлемінде демей-ақ қоялық, Семей өңірінде Құнанбайға арналған ескерткіштің бой көтермеуі, көше атының берілмеуі кімге абырой әпермек?! Сонда ұлы Абай қоғамнан, ел-жұрттан бөлек жеке өмір сүрген бе? Семей қаласында қасиетті шаңырақ бар. Ол сексен жылдық тарихында небір тұлғалар: мемлекет, қоғам қайраткерлері, шетелдік меймандар, ғалымдар, жазушылар, өнер қайраткерлері, спорт саңлақтары, қарапайым халық, студенттер мен мектеп оқушылары соқпай өтпеген киелі мекен – Абай музейі. Толық атауы Абайдың мемлекеттік тарихи-мәдени және әдеби-мемориалдық қорық-мұражайы. Қорық-мұражай құрамына Семей қаласындағы бас мұражай, «Алаш арыстары – М.О.Әуезов» мұражайы, Абай ауданындағы Абайдың мұражай-үйі, Бөрлідегі М.Әуезовтің мұражай-үйі, Жидебайдағы Шәкәрімге арналған «Саят қора» экспозициясы, Көкбай Жанатайұлының Тақырдағы мешіт-медресесі, Құндыздыдағы Шәкір Әбенұлының мұражай-үйі, Әсет Найманбайұлының Мақаншыдағы әдеби-мемориалдық мұражайы, сондай-ақ сәулет өнерінің тамашасы «Абай-Шәкәрім» мавзолей кешені енген. Әр нысан алдына қойған мақсатына сай халыққа қызмет көрсетуде. Осылардың бәрі кіргенде Абайдың әкесі Құнанбайдың кірмеуі деген сұмдық қой. Абайға арналған мемориалдық кешен шеңберінен Құнанбай қорымының тыс қалуы тіпті ақылға сыймайды. 

Арап ағамыздың сөзіне орай, Ақшоқыдағы Құнанбай қорымына кіретін нысандарды нақты атап кетейік: 

Құнанбай Өскенбайұлы (1804-1886), Жақып Өскенбайұлы (1814-1906), Ысқақ Құнанбайұлы (1847-1902), Тәңірберді Құнанбайұлы (1834-1906), Смағұл Құнанбайұлы (1852-1932), сәл төменірек ұлы ақынның зор үміт күткен перзенттері Әбдірахман Абайұлы Құнанбаев (1868-1895), Мағауия Абайұлы Құнанбаев (1870-1904) мәңгілікке жер қойнауына берілген. Жалғастыра салынған құлағалы тұрған зиратта қазақтың ұлы жазушысы Мұхтар Әуезовтің атасы Әуезхан Бердіханұлы (1830-1917), Абай кітабын 1909 жылы Санкт-Петербургте бастырушы, алғашқы биографтарының бірі Кәкітай Ысқақұлы Құнанбаев (1870-1915) мүрдесі жатыр. Бәрінің Құнанбай, Абай ұрпақтары, ет жақындары екені сөзсіз. Абай шөберелерінің өсиеттері орындалып, бұл қорымға 2011 жылы Ғазел Жағыпарқызы Мағауина, 2014 жылы Ишағы Жағыпарқызы Мағауина жерленді. 

Былтыр Өскеменнен берілген 30, Семейден берілген 20 көшенің ішінде Құнанбай қажы атына бірде-бір дұрыс көше берілмеген. Семейдің орталық көшелерінің атауы  кімнің айғайы күшті, кімнің іздеушісі бар соның ықпалымен кеткенін көзіміз көрді. Мәдениет және спорт министрлігі Арап Еспенбетов ағамыздың бір- ауыз өтінішін назарға алады деп үміттенеміз. Қысқасы, Құнанбай ұмыт қалмауы тиіс. 

Раушан ҚАБЖАНҚЫЗЫ,

журналист

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

15.02.2019

Бірге барайық: Интеллектуал дос тапқыңыз келе ме?

15.02.2019

Назгүлдің фото нысанасында – бейкүнә сәбилер қасіреті

15.02.2019

Е.Біртанов медицина саласындағы сапасыз қызметтерді атады

15.02.2019

Смартфоныңыз денсаулығыңыздың көмекшісіне айналады

15.02.2019

Мұхтар Тайжан ауылшарушылығы жерлерін жалға беру туралы пікір білдірді

15.02.2019

Өскемен көшелері  жаңғырып жатыр

15.02.2019

Батырхан Шүкеновтің естелік медалін анасына табыстау рәсімі өтті

15.02.2019

Бердібек Сапарбаев халық алдында есеп берді

15.02.2019

Абайдың латын графикасындағы кітаптары көрмеге қойылды

15.02.2019

Тағам өндірушілерінің І халықаралық форумы өтті

15.02.2019

Адамзат тарихында ең қымбатқа бағаланған картина

15.02.2019

Әлемге әйгілі болған қазақ қызы алдағы уақытта Америкаға аттанады  

15.02.2019

Дипломатиялық қатынастар орнату туралы бірлескен коммюникеге қол қойылды

15.02.2019

Сенатор Ә.Құртаев Азия елдері парламентшілерінің кездесуіне қатысты

15.02.2019

Қолжетімді баспанамен қамтуда қозғалыс бар

15.02.2019

Астана әкімі Бақыт Сұлтанов көпбалалы аналармен кездесті

15.02.2019

Семейде өлкетану оқулары өтті

15.02.2019

Испанияда кезектен тыс сайлау болады

15.02.2019

Киногерлер Шәкен Аймановтың ескерткішіне гүл шоқтарын қойды

15.02.2019

Зауыттар көбейсе, жұмыссыздық азаяр еді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Qumar oıynnyń quryǵy uzyn

«Aıdalada altyn bar» dese, soǵan birinshi qandastarymyz baratyn shyǵar dep oılaıtyn halge jettik. Bulaı deýimizge qoǵamda qordalanyp qalǵan, ordalanyp alǵan máseleler mysal bola alady. Sonyń biri – báske aqsha tigý, ıaǵnı býkmekerlik keńselerdiń keleńsiz kásibi bolyp tur. Jalpy, ózi jarymaı otyrǵan jannyń «úıde otyryp ońaı aqsha tabý jolyn úıretemin» degenine erip kete beretin ańqaý bolatynyna ekenine búginde kózimiz ábden jetti. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу