Наурыз – жалпыхалықтық сипатқа ие мейрам

Әлемде саясаттың құбылмалы ауанына, басқару жүйелерінің кедергілеріне қарамастан ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып, xалықпен бірге жасайтын мерекелер бар. Осындай мерекенің бірі – Наурыз мейрамы.

Егемен Қазақстан
14.03.2019 606
2

Ұлыстың ұлы күні – Наурыз мейрамының Ұлы дала төрінде тойланып келе жатқанына бес мың жыл. Әлемдегі ең көне мерекелердің бірі. Мұны дәйектейтін тариxи деректер баршылық.

Мерекенің идеялық мазмұны, оның тойлану сипаты xалқымыздың өмірлік салты мен таным-түсінігіне жақын болғандықтан бүгінге дейін мерекеленіп келеді. Кеңестік заманда 1926 жылдан бастап, «ескінің сарқыншағы» деген сылтаумен Наурыз мейрамын тойлау тоқтатылды. Тарихтағы түрлі саяси, діни қадамдарға қарамастан Наурыз халықтық мереке ретінде бүгінге дейін тойланып келеді.

Мерекеде бұрын араздасқан кісілер қайта татуласып, бар қиыншылық өткеннің еншісіне қалады. Адамдар бір-біріне жақсылық тілеп, айнала шаттыққа кенеледі.

Қазақ xалқы Наурызды жыл басы деп есептеген. Қазақстанның біраз бөлігінде бұл мейрамды 14 наурызда аталып өтетін «Амал» күнімен бастайды. Қаһарлы қыстан аман шыққан ағайын-туыс, көрші-қолаң бір-біріне сәлем беріп, көріседі.

Наурыз мейрамын мерекелеудің бүгінгі жағдайы қандай? Мереке жыл сайын еш өзгеріссіз тойлана беруі тиіс пе? Дәстүрлі мерекеміздің қандай атрибуттарын келесі ұрпаққа қалдырған жөн? Бүгінгі заман талабына сай нендей элементтерді қосқан жөн? Осы сияқты сұрақтарды елеп-екшегеніміз дұрыс деп санаймын.

Біріншіден, Наурызды мерекелеу мазмұнын жаңа заманға сай жаңғыртуға, есеп үшін жасалатын әрекеттерден аулақ болуға назар аударған дұрыс. Мерекеде сандықта жатқан ұлттық киімдер көбінесе бір күнге ғана шығарылып, ертеңіне қайта салынатыны ешкімге жасырын емес. Сондықтан мерекеге бұқаралық сипат беру мәселесін қарастыру қажет.

Мысалы, Наурыз мейрамында үш күн бойы музейлер, театрлар және өзге де мәдени нысандар балаларға, көп балалы отбасыларға тегін қызмет көрсетсе дұрыс болар еді. Бәрі де қарапайым нәрселерден басталады. Баланың қуанышы ата-ананың қуанышы. Бұл көп отбасыға көтеріңкі көңіл-күй, қуаныш сыйлайды. Сондай-ақ, театрларда «Амал», «Көрісу күні» дегенді түсіндіретін қойылымдар ұйымдастыруға болады.

Екіншіден, әр заманның өзіндік құндылықтары, адамдардың өзіндік талап-тілектері болады. Бұрын адамдар қыстан арып-ашып, көктем шыға көрісетін болса, бүгін ондай қиындықтар жоқ. Қазір бұл дәстүр негізгі тарихи миссиясын орындап, жаңаша сипатта дамуда. Мысалы, күнде көріп жүрген достар бірін-бірі «Көрісу» күнімен құттықтап, арқа-жарқа болып жатады. Бұл қоғамда, адамдар арасында ерекше атмосфера қалыптастырады.

Сондықтан мерекеге бүгінгі заман талаптарына сай жаңа элементтерді енгізуді де ойластырған жөн.

Үшіншіден, Наурызда той тойлаумен шектелмей, шынайы рухани жаңғыруға негізделген іс-шаралар өткізу, тарихи сана қалыптастыратын ғылыми дүниелер әзірлеу және оны жыл бойы іске асырудың тетіктері осы кезде белгіленуі қажет. Яғни, Наурыз – қазақтың дәстүрлі жаңа жылы болғандықтан ұлттық құндылықтарды дамытудың негізі бола алады.

Сәкен ЕСІРКЕП

АСТАНА

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.03.2019

Б. Сапарбаев жұмыскерлердің лайықты жалақы алу құқықтарын қорғауды ұсынды

19.03.2019

Елімізде «Еңбек омбудсмені» институты құрылады

19.03.2019

Б.Сапарбаев: Жұмыскерлерді қауіпсіз еңбек жағдайларымен қамтамасыз ету керек

19.03.2019

Польшада Қазақ күресінен Еуропа чемпионаты өтеді

19.03.2019

Ел экономикасында 6,6 миллионға жуық жалдамалы жұмыскер жұмыс істеп жатыр

19.03.2019

Былтыр 39 мыңнан астам өнеркәсіптік қауіпсіздік талаптарының бұзылғаны анықталды

19.03.2019

Петропавлда қоғамдық көліктерде ерекше акция өтіп жатыр

19.03.2019

Теннистен АҚШ-та Мастерс турнирі басталады

19.03.2019

Нұрберген Жұмағазиев: Бізге өз мықтылығымызды дәлелдейтін кез жетті

19.03.2019

Қазақстандық гимнастар Дохадағы әлем кубогі кезеңінде бақ сынайды

19.03.2019

Шорт-тректен Қазақстан чемпионатының алғашқы жеңімпаздары анықталды

19.03.2019

А.Мамин: 1 мамырдан бастап баспанаға мұқтаж көпбалалы отбасыларға пәтер бөлуді бастаймыз

19.03.2019

Кешірілген өсімпұл көлемі 587 миллионға жетті

19.03.2019

Былтыр 1568 адам өндірісте жарақат алған

19.03.2019

Шымкентте қызғалдақтар гүлдеді

19.03.2019

Базалық лауазымдық қызметақыны кезеңімен өсіру қажет – Б.Әбдірайым

19.03.2019

«Nur Otan» партиясының «Бақытты отбасы» қоғамдық қоры кімдерге көмек көрсетеді?

19.03.2019

Ерік Асқаров атындағы жас ақындар мектебі ашылды

19.03.2019

Өткен тәулікте қаладан 15,8 мың текше метрден астам қар шығарылды

19.03.2019

«Соғыс пен бейбітшілік» романы француз тілінде сахналанды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Etjeńdi balalar

Qoǵam kóz jumyp qaraı almaıtyn máse­lelerdiń basynda bala densaýlyǵy tur. Bú­gin­de mańaıymyzǵa zerdelep qaraıtyn bolsaq, tyǵynshyqtaı, tolyq jasóspirimder kó­beıe túsken. Semizdik – aýrý bolyp esep­teletindikten, qazirgi ýaqytta dıspanserlik esep­ke alynady. Sábı saýlyǵy ana qursaǵyna bit­­ken kúnnen bastap qalyptasatyndyǵyn al­dymen ata-anasy túsinýi qajet.

Amangeldi QURMET,

Igi bastama ult tanymymen úılesýi tıis

Keıde qazaq qoǵamyndaǵy oqıǵalar men qubylystarǵa nazar aýdarǵan kezde «Biz ózi­mizimdi ózimiz tolyq tanymaımyz-aý osy» degen oıǵa qalatynymyz bar. Árıne, qa­zaq ekenimizdi, bizdiń de tanym-túısigimiz, dúnıetanymymyz, ar­man-ańsarymyz, muraty­myz bar ekenin bilemiz. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Алты жасар Алпамыстың арманы не еді?

«Білесің бе, оқитын болсам тез өсіп, үлкен бастық болам. Оқуды да тез бітіремін. Тез келіншек аламын. Сосын менің он екі ұлым болады. Оның бірі колхоз бастығы, екіншісі агроном, үшіншісі мұғалім, бәрі де үлкен-үлкен бастық болады...»

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Kúmis tostaǵandaǵy kóne álipbı

Kóne órkenıet oshaqtarynan urpaqqa mura bolyp qalǵan qundy dúnıelerdiń bi­ri – adamzattyń aqyl-oıyn taspalaǵan jazý­lar. Elbasy «Uly dalanyń jeti qyry» atty ma­qalasynda Esik qorymynan tabylǵan «Altyn adamnyń» janyndaǵy kúmis tosta­ǵan­dardyń birinde oıyp jazylǵan tańba­lar bar ekenin aıta kelip, «Bul – Ortalyq Azıa aýma­ǵynan buryn-sońdy tabylǵan jazý ataýlynyń ishindegi eń kónesi» degen bolatyn.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

«Jaqsy kitap – jan azyǵy»

Kitap oqıtyn jáne oqymaıtyn adamdardyń alshaqtyǵy árqashan kózge kórinip turady. Alǵashqylardyń oıy tereńdeý, tili sheshendeý bolsa, sońǵylardyń tili tutqyr, aýzynan sózi túsip turatynyn jıi kóresiz. Máseleni jaqsy bilip tursa da, ondaılar oıyn jetkize almaı, ábden qysylady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу