Ас атасының сұрауы қиын болады...

Егемен Қазақстан
09.01.2017 175
3

suleymen-aga-2

Тау мен далада тамырдағы қан бүлкіліндей болып толассыз аққан судың мол шағында атам қазақ «Судың да сұрауы бар» депті. Ол кез­де ол сөзге кім көп мән бере қой­ды дейсің? Тау мен тасты қақ жарған өзен мен бұлақ азаймастай көрінген. Қазір ғой сол тартылған бұлақты, азайған өзенді, кенересі ке­мі­ген көлді көргенде, «Е, сұраусыз ештеңе жоқ екен ғой, құйсаң аға береді дейтін, сүзілмейтін су да тапшы бола бастады», деп жүргеніміз. Енді ғана қадірін біліп, қайтпек керек деп біз ғана емес, төрткүл дүние су мәселесін жаппай қозғап жатыр. Бұл сусыз өмірдің болмайтынын дәйектейді.

Адамзат қорексіз өмір сүре алмайды. Одан өзгенің бәрі алдамшы, бір жалт еткенде ол көздің құрты бол­ғанмен, кейін жұртқа қалдырып кетеді. Сол қоректі заттардың ішін­дегі ұлысы ас атасы нан болып есеп­теледі. Оның қасиеті де, қадірі де бөлек. Өзге тағам бір­де жағып, бірде жақ­паса, бабалары­мыз «Нан адамды бұз­байды» деген екен. Бұл да айдай ақиқат. Нанның құдіреті туралы айтылатын қағидалы әңгімелердің астарында үлкен мән-мағына, ойыңа түйіп, санаңда ұстайтын тағылым-таным өте мол. Бір аңызда егіс басында жүрген диқанның төбесіне оқ жылан қадала берген көрінеді. Жалпақ кетпенін төбесіне қойса, оны да тесіп өтіп кетіпті. Ес таппаған жұрт жеті шелпек пісіріп, оны диқанның төбесіне қойғанда оқ жылан тайқып кетіпті. Бұл да ас атасы нанның қаси­етін ұқтырса керек. Осы ас атасының қадіріне, әсіресе, қала­да тұратын сәулетті үйлердің тұр­ғындары жетіп жүрміз бе? Бұл сұрақтың жауабын іздеу барысында әлгі зәулім үйлердің ауласындағы қоқыс төгетін жәшіктерді төңірек­те­генімізде ас атасының түр-түрін көрдік. Туралған нанды былай қойып, «Нанның қоқымын басуға болмайды!» деп отыра қалып қоқымды теретін қайран әжелеріміздің обал-сауапты алға оздырған кісілігі бізге жұ­ғысты болмағаны ма? Әлде бұл сон­дай ата мен әженің заманға қа­рай «жаңарып» кетуінен бе екен? Тұр­ғын­дармен тілдессең, «беретін мал жоқ, қаңғыбастар алар, ит пен мысық жейтін шығар», деп алақандарын жая­ды. Үнемдеп алып, ысырапшылыққа жол бермеу туралы ой айтсаң, оған да келтіретін дәлелдері, дәйектері, уәж­дері, үйіп-төгер сылтаулары жетіп- артылады. Қазаққа тәңірім жермен бірге бай­лықты да берген. Қазіргі шалқыған дәу­­лет те сол байлықтың бақ, бақыт бо­­лып оралуының бір көрінісі десек жа­­ра­сар. Бірақ анау қилы замандарда сол байлық барымтада кетіп, небір қа­сіретті ұлтымыз бен жұртымыз кө­ру­­дей-ақ көрді. Қайталап айтайық, қа­­зіргі тірлік жақсы. Дегенмен, бес сау­­сақ­тың бірдей еместігі секілді, ха­­лықтың бәрінің төрт құбыласы тү­гел дей алмасақ керек. Бір үзім нан­ның қадірін біліп отырғандар жоқ емес, бар. Ол қалада да, ауылда да кез­­деседі. Нанның ысырапшылығы бар­­лардан шығып жатыр. Олар тоқ­ты­қ­тың аштығы деген сөзді естен шы­ғармаған жөн. Тіпті кейбір кер ауыз­дар нанды шөптен шыққан дейді. Шөп топырақтан өседі, адам да то­пы­рақтан жаралған демейтін бе еді? Дәулеттілерден қалған қоқыстағы нанды қалай қорғаймыз? Қазір сол қоқыс жанына пластик ыдыстарды бөлек жия­тын арнайы тор жәшіктер орнатып, сыртына ескертпелер жазып қойды. Ал нан қалдықтарын салатын арнайы орын белгілеп, жинап алу жағын ой­ластырсақ, қалай болар екен? Бұған қоса, ас атасының қадір-қасиетін ұқ­ты­ратын түрлі іс-шараларды қолға алып, ұлттық ұғымдарымызды қаулап өсіп келе жатқан ұрпақтың бойына сі­ңірсек деген ойды да ортаға сала кетсек дейміз. Көптеген шетелдік дас­тарқанына нан қоймайды. Ал біз нансыз тамақ ішпейміз. Енде­ше, сол нанның қасиетін ұғып, ысы­рап­­шылыққа жол бермесек екен. Ысы­рап­шыл­ықты жоюдың жолын жұрт болып ой­ластырсақ та артық болмас еді. Бұл арада нанды қымбаттату арқылы осы­ны дұрыс жолға қоямыз дейтін сәу­е­- ­гейлер де табылып қалуы мүмкін. Біз кейбір азаматтардың нан қасиетін тү­сінбеуінің кесірі өзгелерге, әсіресе кем тірлікте күн кешіп жатқан отбасы­ларына тимеуін қалар едік. Нанды нө­пір еткендер үнемшілдікті үйреніп, асып бара жатса, тұрмысы төмен от­ба­сыларын қамқорлықтарына алып, қа­райласса, халықтық іс қалыпқа тү­сері хақ. Мейірім мен шапағаттың ал­тын ұясы қазақ жұртында болғаны арғы-бергі тарихты шын көңілмен парақтаған жанның санасына сәуле болып құйылары сөзсіз.

Сүлеймен МӘМЕТ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.12.2018

Алтын домбыра иесі анықталды

17.12.2018

Батыс Қазақстан облысында Тәуелсіздік құрбандарына ас берілді

17.12.2018

Чемпиондар Лигасының 1/8-ші финалының жеребе тарту рәсімі өтті

17.12.2018

Жамбыл өңірінде 28 нысан ашылды

17.12.2018

Атыраулықтар «Елбасы жолы» фильмін тамашалады

17.12.2018

Тәуелсіздік күні БҚО-да 37 бала дүниеге келді

17.12.2018

Гиннестің рекордтар кітабына енген Notre Dame de Paris мюзиклі қазақ тілінде қойылады 

17.12.2018

Татарстандағы қазақ студенттері Тәуелсіздік күнін атап өтті

17.12.2018

Солтүстік Қазақстанда допты хоккейден ел кубогы біріншілігі өтуде

17.12.2018

«Ырыс» Түркістан облысында 16 мыңнан астам жаңа жұмыс орнының ашылуына ықпал етті

17.12.2018

Солтүстік Қазақстанда 80-ге жуық  полицей марапатталды

17.12.2018

Арыс қаласында 16 нысан пайдалануға берілді

17.12.2018

Самал Есләмова тамылжыта ән шырқап, жерлестерін  тәнті етті

17.12.2018

Ақтөбеде дәрігерлер Тәуелсіздік күніне орай пәтерлі болды

17.12.2018

Солтүстік Қазақстанда Тәуелсіздік күні жоғары деңгейде атап өтілді

17.12.2018

Қазақстан таэквондо федерациясы биылғы маусымды қорытындылады

17.12.2018

Димаш Құдайберген «Жыл әншісі» және «Ұлы Жібек жолының мәдени елшісі» атанды

17.12.2018

Төл мерекеміз Түркияда тойланды

17.12.2018

«Желтоқсанның 16 күні» деректі фильмі көрерменге жол тартады

17.12.2018

Ақтөбеліктер Тәуелсіздік күнін атап өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Baılyq jasaýshy sala

Árbir adam óz úıiniń ishinde qandaı zattar bar ekendigin jáne onyń qaı jerde turǵandyǵyn, qaı shkaftyń ishinde qandaı zattyń jatqandyǵyn, jertólesinde qandaı azyq túrleriniń saqtalyp turǵandyǵyn jaqsy biledi. Sondyqtan eshnársesin shashaý qaldyrmaıdy. Qajetine qaraı paıdalanyp otyrady. Al ózimizdiń ortaq úıimiz – Qazaqstanda qandaı zattar bar ekendigin, ásirese, jerimizdiń astynda qandaı mıneraldyq shıkizat kózderiniń shoǵyrlanǵanyn jáne olardyń qory qandaı ekendigin bilemiz be?

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Nápaqa qaıdan tabylar?

  «Qul bazar» tek qazaqqa arnalǵan sıaqty, 100 paıyz qazaq, qazaqtan basqa ult joq qul bazarda jaldanyp turǵan», dep kújingen jazba oqydym áleýmettik jeliden. Nege? Onyń sebebiniń biri – qazaqtyń kásip ıgerýge kerenaýlyǵynda tárizdi.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Qazaqtyń jylqytaný ilimi

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «Uly da­­lanyń jeti qyry» atty maqalasynda, «Atqa miný mádenıeti men jylqy sharýashylyǵy jer júzine Uly daladan taraǵan» degen toqtamdy pikir aıtylypty. Rasynda da, Elbasy atap ótkendeı jylqy mádenıeti men atty miniske úıretýdiń dara tehnologıasy uly dalada qalyptasqany anyq. Iаǵnı, jylqy mádenıetiniń san ǵasyrlyq qalyptasý, damý kezeńderi bıologıalyq jolmen júrgizilgen. Qazirgi tilmen aıtsaq, jylqytaný kóshpeli qoǵamnyń álmısaqtan qanyna sińgen tól óneri hám genetıkalyq jadysynyń keremet týyndysy.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу