Аялы ағалардың алақаны-ай!

Егемен Қазақстан
07.02.2017 193
3

Дара туған дана Абай: «Алдың­ғы тол­­қын – ағалар, Артқы толқын – іні­лер» дейді. Осы егіз ұғым ұрпақтар са­бақ­тас­ты­­ғының алтын арқауын үзбей жал­ғас­­тырып келеді. Бұл ойлар көрнекті қаламгер Сафуан Шаймерденовтің «Ағалардың алақаны» атты кітабын қайта парақтағанда еске түсті. Ағалардың асыл қасиеті, үкілеп ұстар үлгісі, інінің ағаға ізеті, ілтипаты – бәрі-бәрі әдемі баяндалған. «Жығылар жерінде жығылған...», өтірікке жаны қас, «...өзінен жасы көп кіші біреу суырылып: «әй, Бауыржан, сен...» - деп әділін айтар, тауып сөйлер болса, шамданудың, үлкендігін салық етудің орнына, намысшыл басын иіп, тағзым ету» парызы болып есептелетін Б.Момышұлы туралы баяны, М.Әуезов, С.Мұқанов, Ғ.Мүсіреповтің қадірлі қасиеттері, кісілігі мен кішілігі, еліне сапарлап барған Сәбеңді танымайтын тентек жастардың жат қылығы, Қ.Аманжоловтың Талғар шыңына қарап тұрып, «Таулар неткен тамаша! Алыстан тұрып қарасаң. Әттең, таулар бауырында, Адамдар бар аласа», деп төрт жол өлеңді төгіп жіберетіні, ұлы Мұхаңның: « – Ұлы деп мені атама, Сафуан. Ондай пікірге оқырман қауымның дайындығы жоқ, оларға мына ұлы сөзің ерсі болып естіледі. Құр босқа ұятқа қаламыз», деуі ойға қалдырады. Ал Мұқағалиды білмейтін ойы тапал шенеунікке жазушы ақын інісінің «Алтын адам» өлеңінен: «Сары алтынның белгілі нарқы маған, Қайда бірақ, алтыннан артық адам?!..Ажал келсе алтының сақтайтындай... Алтын табыт ішінде жатпайтындай... Шежіремді ұрлапты... Зулапты күн. Ғасырлардан бір ізім тыңдап тұрмын. Алтын адам шынымен қазақ болса, Білген екен құнының қымбаттығын!» деген жолдарды оқып берсе, әлгі шіркін: «...ә, мынау әлгі Есіктен табылған адам ғой» депті. Ақыннан хабары жоқ пендеге қаламгер не десін: «... Тоғышарлардың бәрі бірдей білімді, мәдениетті, талантты болып жан алмайтын болса, шараң қайсы?!» дейді де, руханият саласының өкілдері аялы алақанының жылуын інілеріне іркіліссіз беріп жүргеніне тәубе келтіреді. «Қайран, Мұхаң... Тиіп кеткен жері тәрбие, үлгі, өнеге болатын... Несін айтамыз. Ғажап еді ғой.. Үлгі демекші, Мұхаң секілді алып тұлғаның күні кеше арамызда болғанының тірілермен бірге тіршілік етіп жүргенінің өзінен артық қандай үлгі бар!» дейді академик Зейнолла Қабдолов ұстазы Мұхтар Әуезов жайлы ағынан жарылып. Талайды таңдандырған Тахауи (Ахтанов) ағасы туралы: «Бетеге кетіп, бел қалар, Бектер кетіп, ел қалар. Ел аман болса, Тахауи естен кетпес», дейді де Сырбай (Мәуленов) ағасы туралы ой тербеп «Құлын» атты өлеңіне тоқтап, сол арқылы сұрапыл соғысты елестетіп, «Шіркін өмір, құлын боп кісінейді», деген бір жолға салмақ салып, Оралханға (Бөкеев) оралады да: «Оралханның білімі «қызыл дипломмен бітіргендерден көп ілгері тұратын», деп інінің ағаға деген ілтипатының қандай болғанын: «Аға! Мен сізді ешқашан да аты-жөніңізбен атаған емеспін. Ең алғаш көргеннен бастап «Аға» деп амандастым және сол 1967 жылдан бері туған ағадай шыншыл көңілмен сыйлап құрмет тұтып келемін... Мен сізді, аға, жаһандағы жалғыз ұстазым деп, жар сала айтудан ұялмас едім, әрі осының өзін мақтан тұтар едім. Қарғадай кезімде, «Лениншіл жас» газетінде жарияланған үш-төрт очеркімді оқып, ауылда қаперсіз жүрген кезімде республикалық басылымға шақырдыңыз...Міне, сіз 60 деген асуға шықтыңыз, төменге қараңызшы, Аға, мен көрінем бе екен?» деген жаны жайсаң іні сөзін елжірей отырып дәйекке келтірген Шерағаң (Мұртаза) аға мен інінің сыйластығын інжу-маржандай суреттегенде, қос тұлға көз алдыңа келеді. Алыптардың үнін естіп, сөзін тыңдаған, үлгісін көрген Мырзатай аға (Жолдасбеков) «Асылдарым» деп ағалары мен замандастары туралы тоқсан бұрау сыр шертеді. «Дүлдүл еді, бұлбұл еді Кенекең!» деп әнші-жыраулардың соңғы тұяғындай тұғыры мықты кемел Кенен (Әзірбаев) кереметтерін тереңнен толғап, «Ағаға қарап таңданамыз! Ағаға қарап биіктейміз!» деген керемет риясыз көңілмен Әбдіжәміл (Нұрпейісов) ағасын мақтан етеді. Міне, аға мен інінің жарасымы деген осылай болса керек еді. Дегенмен, сол аға мен інінің үлгісі – заманға қарай адамы делініп біртіндеп сирексіп, әркім өзім білемінмен кетіп бара жатқан жоқ па деген ой мазалайды. Шіркін, ағаның аялы алақанына, інінің ілтипатына не жетсін!

Сүлеймен Мәмет,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

25.03.2019

Таразда Астана атауын ауыстыруға байланысты акция өтті

25.03.2019

Елбасы Кеңсесінің құрылымдық бөлімшелерінің басшылары тағайындалды

25.03.2019

Илон Маск: Марста қалашық салына бастағанын көргім келеді

25.03.2019

«Алтын адам» Татарстан төрінде

25.03.2019

Атырауда «Елордамыз – Нұр-Сұлтан» атты мерекелік концерт өтті

25.03.2019

Мұғалжар ауданында аз қамтылған отбасыларға қаржылай сертификаттар берілді

25.03.2019

Ж. Қасымбек Батыс Қазақстан облысының көктемгі су тасқыны кезеңіне әзірлігін тексерді

25.03.2019

Дархан Кәлетаев Президент Әкімшілігі Басшысының бірінші орынбасары қызметіне тағайындалды

25.03.2019

Жалғыз райхан жәудіреп жазға қалды

25.03.2019

26 наурызда еліміздің бірқатар аймағында дауылды ескерту жарияланды

25.03.2019

Жастар жылы жөніндегі жол картасын іске асыру туралы баспасөз конференциясы өтеді

25.03.2019

Абдуллах Гүл: Нұрсұлтан Назарбаев – тұтас түркі әлемінің ақсақалы

25.03.2019

Тұңғыш Президенттің тарихтағы рөлі жоғары

25.03.2019

ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың ұстанымдары (видео)

25.03.2019

Жеңіс Қасымбеков Ақмола облысының көктемгі су тасқынына дайындығын тексерді

25.03.2019

Қаламқас мұнай кен орнында ұңғыма жанып жатыр

25.03.2019

Демократиялық күштердің «Қазақстан-2050» жалпыұлттық коалициясының кезекті отырысы өтті

25.03.2019

Ұлтты өркениет көшіне қосқан кемеңгер - Шәбден Тілеумұрат

25.03.2019

Нұр-Сұлтан атауының берілуі өте орынды әрі лайықты шешім болғаны анық - Әнуарбек Мұхтарханов

25.03.2019

The Associated Press: Назарбаев тұрақтылық пен ұлтаралық бейбітшілікті қолдаған Қазақстанды құрды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Etjeńdi balalar

Qoǵam kóz jumyp qaraı almaıtyn máse­lelerdiń basynda bala densaýlyǵy tur. Bú­gin­de mańaıymyzǵa zerdelep qaraıtyn bolsaq, tyǵynshyqtaı, tolyq jasóspirimder kó­beıe túsken. Semizdik – aýrý bolyp esep­teletindikten, qazirgi ýaqytta dıspanserlik esep­ke alynady. Sábı saýlyǵy ana qursaǵyna bit­­ken kúnnen bastap qalyptasatyndyǵyn al­dymen ata-anasy túsinýi qajet.

Amangeldi QURMET,

Igi bastama ult tanymymen úılesýi tıis

Keıde qazaq qoǵamyndaǵy oqıǵalar men qubylystarǵa nazar aýdarǵan kezde «Biz ózi­mizimdi ózimiz tolyq tanymaımyz-aý osy» degen oıǵa qalatynymyz bar. Árıne, qa­zaq ekenimizdi, bizdiń de tanym-túısigimiz, dúnıetanymymyz, ar­man-ańsarymyz, muraty­myz bar ekenin bilemiz. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Алты жасар Алпамыстың арманы не еді?

«Білесің бе, оқитын болсам тез өсіп, үлкен бастық болам. Оқуды да тез бітіремін. Тез келіншек аламын. Сосын менің он екі ұлым болады. Оның бірі колхоз бастығы, екіншісі агроном, үшіншісі мұғалім, бәрі де үлкен-үлкен бастық болады...»

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Kúmis tostaǵandaǵy kóne álipbı

Kóne órkenıet oshaqtarynan urpaqqa mura bolyp qalǵan qundy dúnıelerdiń bi­ri – adamzattyń aqyl-oıyn taspalaǵan jazý­lar. Elbasy «Uly dalanyń jeti qyry» atty ma­qalasynda Esik qorymynan tabylǵan «Altyn adamnyń» janyndaǵy kúmis tosta­ǵan­dardyń birinde oıyp jazylǵan tańba­lar bar ekenin aıta kelip, «Bul – Ortalyq Azıa aýma­ǵynan buryn-sońdy tabylǵan jazý ataýlynyń ishindegi eń kónesi» degen bolatyn.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

«Jaqsy kitap – jan azyǵy»

Kitap oqıtyn jáne oqymaıtyn adamdardyń alshaqtyǵy árqashan kózge kórinip turady. Alǵashqylardyń oıy tereńdeý, tili sheshendeý bolsa, sońǵylardyń tili tutqyr, aýzynan sózi túsip turatynyn jıi kóresiz. Máseleni jaqsy bilip tursa da, ondaılar oıyn jetkize almaı, ábden qysylady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу