Энергия үнемдеу жобаларын іске асырудан түсетін жыл сайынғы үнем 3,5 млрд теңгені құрайды

Бақытжан Сағынтаевтың төрағалығымен өткен Үкімет отырысында энергия тиімділігі мен энергия үнемдеуді арттыру жөніндегі шаралар қаралды. Қабылданып жатқан шаралар туралы инвестициялар және даму министрі Ж. Қасымбек және энергетика министрі Қ.Бозымбаев баяндады, деп хабарлайды primeminister.kz.

Егемен Қазақстан
19.11.2018 30944
2

2020 жылға дейінгі стратегиялық даму жоспарында және «жасыл экономикаға» көшу жөніндегі тұжырымдамасында еліміздің жалпы ішкі өнімнің (ЖІӨ) энергия сыйымдылығын 2020 жылға қарай кем дегенде 25%-ға және 2050 жылға қарай кем дегенде екі есеге төмендету міндеттері айқындалған. Инвестициялар және даму министрлігінің деректеріне сәйкес, 2017 жылдың қорытындысы бойынша еліміздің ЖІӨ энергия сыйымдылығы 2008 жылғы деңгейге қарағанда 18% төмендеді. 2016 жылы Дүниежүзілік банк әлемнің 111 елінің энергия тиімділігі саласындағы мемлекеттік реттеу бағалауын жүргізді. Қазақстан рейтингте 32-орынды иеленді.

Инвестициялар және даму министрі Ж. Қасымбек энергия үнемдеудің заманауи жүйесінің негізі Индустриялық-инновациялық дамудың бірінші бес жылдығы аясында, яғни, 2012–2015 жылдары құрылғанын айтып өтті.

«Энергия үнемдеу жүйесінің басты элементі – Мемлекеттік энергетикалық реестр құрылды. Қазіргі таңда реестрге 5 мыңнан астам ұйым кіреді. 2016 жылы ҚР Инвестициялар және даму министрлігі Мемлекеттік энергетикалық реестрдің Автоматтандырылған ақпараттық жүйесін құру арқылы энергия тиімділігі көрсеткіштерін цифрландыруға кірісті. Биыл бұл жүйе пилоттық режимде іске қосылды және барлық мемлекеттік энергетика субъектілерінің 40% электронды түрде ақпарат ұсынды. Алдағы уақытта біз оны заңнамалық деңгейде бекітуді жоспарлап отырмыз», — деді Ж. Қасымбек.

«Бес институционалдық реформаны жүзеге асыруға арналған «100 нақты қадам» Ұлт жоспарының 59-қадамында танымал халықаралық энергия сервистік шарттардың тетігі арқылы энергия үнемдеу саласына стратегиялық инвесторларды тарту міндеті бекітілді. Осыған байланысты, энергия сервистік шарттардың нарығын дамыту және энергия үнемдеу жобаларын іске асыру жұмыстары жүргізіліп жатыр. Бұл үшін Энергия тиімділігі картасы құрылды. Онда энергия сервистік келісімшарттардың тетігі арқылы іске асыруға дайын энергия үнемдеу және энергия тиімділігін арттыру саласындағы жобалардың бірыңғай республикалық тізімі жасалды.

«Қазіргі уақытта, Картаның 15 млрд теңге болатын 68 жобасы іске асырылуда. Олардың ішінде 12 жоба энергия сервистік шарттар мен мемлекеттік-жекеменшік әріптестік тетігі арқылы қолға алынды. Жыл сайынғы үнемдеу 3,5 млрд теңгені құрайды, соның ішінде 12 жоба бойынша 660 млн теңге үнемделеді. Картаның 72 млрд теңге болатын 76 жобасы әзірлену үстінде, қазіргі уақытта оларға инвесторлар іздестіріліп жатыр», — деді Ж. Қасымбек.

Энергия сервистік жобаларды іске асыруды қолдау үшін ҚР ИДМ БҰҰ Даму бағдарламасымен және Даму қорымен бірлесіп, жобаларға субсидиялау және кепілдендіру түрінде қаржылық қолдау көрсетуді бастады. Бүгінгі таңда 28 жоба осы қолдауға ие болды.

Сонымен қатар, халықаралық ынтымақтастық аясында Дүниежүзілік банкпен бірлесіп, $21,7 млн құрайтын жоба іске асырылып жатыр. Жоба аясында 85 мемлекеттік және әлеуметтік маңызы бар нысандар іріктеліп алынды. Жобаның нәтижесінде 50 мыңнан астам адамның жұмыс және оқыту жағдайлары жақсартылады. Ал мемлекет жыл сайын отын-энергетикалық ресурстар мен бюджетті үнемдейтін болады. Сондай-ақ, БҰҰ Даму бағдарламасымен жалпы сомасы $10 млн құрайтын 2 жоба іске асырылуда.

Бұған қоса, ҚР ИДМ жыл сайын энергия үнемдеу саласындағы жергілікті атқарушы органдардың қызметіне мынадай өлшемдер бойынша бағалау жүргізеді: индикаторлар мен міндеттерді орындау, мемлекеттік мекемелердің мониторингі, бюджеттік ұйымдарда энергия аудитін жүргізу, приборлау, тиімді жарықтандыру көздеріне көшу және тағы басқалары.

Еске сала кетейік, Мемлекет басшысының «Төртінші өнеркәсіптік революция жағдайындағы дамудың жаңа мүмкіндіктері» Қазақстан халқына Жолдауында кәсіпорындарға энергия тиімділігі талаптарын жетілдіруді тапсырды. Тапсырманы орындау үшін «Энергия үнемдеу және энергия тиімділігін арттыру туралы» Заңға тәжірибелік талдау жүргізілді және мүдделі тараптармен бірлесіп, тиісті Заң жобасының Тұжырымдамасы әзірленді. Тұжырымдама энергия үнемдеудің қолданыстағы тетіктерін жетілдіруді, жеке және мемлекеттік секторларды реттеу тәсілдерін өзгертуді, сондай-ақ энергия үнемдеуді ынталандыру шараларын әзірлеуді көздейді.

Энергетика министрі Қанат Бозымбаев өз кезегінде отын-энергетика секторында энергияны үнемдеу және энергия тиімділігін арттыру бойынша қабылданып жатқан шаралар туалы баяндады.

«2018 жылы Энергетика министрлігі 35 энергия өндіретін және 19 энергия жеткізетін ұйымның энергоаудитінің нәтижелерін қарастырды. Нәтижесінде, бұл ұйымдар үшін қандай да бір шығындарды орта есеппен 30%-ға дейін төмендету бойынша шаралар айқындалып, бекітілді, оның ішінде: электр және жылу энергиясын беруге отынның үлес шығыны, өз қажеттіліктеріне және шаруашылық қажеттіліктеріне шығындар: нормативтік-техникалық шығыстар; жылу таратқыштар мен сумен жабдықтауға шығындар бар», — деді Қ. Бозымбаев.

Сонымен қоса, электр станцияларында отынды пайдалануға жүргізілген талдау қорытындысы электр және жылу энергиясын өндіруге жұмсалған шартты отынның үлестік шығысының азайғанын көрсетіп отыр. Министр Қ. Бозымбаев компаниялар энергоаудитінің нәтижелері бойынша талдау мен жұмыстар жалғасатынын атап өтті.

«Павлодарэнерго» электр станциясы бойынша 2017 жылы 2013 жылмен салыстырғанда электр энергиясын босатуға шекті шығын 6 %-ға төмендеді. 2013 жылмен салыстырғанда жылу энергиясын босатудың үлестік шығыны 1%-ға төмендеді. Электр энергиясын өз қажеттіліктеріне тұтыну 2013 жылғы 16%-дан 2017 жылы 14%-ға дейін төмендеді. «Еуразиялық энергетикалық корпорация» компаниясы бойынша электр энергиясын босатуға арналған үлестік шығыс бойынша көрсеткіші 2013 жылдан бастап 2017 жыл кезеңінде шартты отынның 362 грамынан 351 грамына дейін төмендеді.

Энергетика министрлігінің деректеріне сәйкес, электр желілерінде шығындарды азайту бойынша энергия тиімділігін арттырудың пәрменді шараларының бірі электр энергиясын коммерциялық есептеудің автоматтандырылған жүйесімен толық қамту болып табылады. Қ. Бозымбаевтың айтуынша, инвестициялық бағдарламалар арқылы электр энергиясының түпкі тұтынушыға дейін жеткізудің барлық деңгейлерінде жүйені орнату қамтамасыз етілген.

«Еліміздің барлық ірі энергия кәсіпорындарын қамтумен энергия тиімділігін арттыру бойынша шараларды іске асырудың экономикалық мақсаттылығына бағалау жүргізіліп жатыр. Бұл сараптаманы 2019 жылдың наурыз айында аяқтап, оның ұсыныстарын энергия үнемдеу және энергия тиімділігін арттыру туралы заңға өзгерістер мен толықтырулар енгізу үшін пайдалану жоспарланған», — деді энергетика министрі. 

Қ. Бозымбаев «ҚазМұнайГаз» мұнай өндіру компаниялары тобында отын энергетикалық ресурстарды тұтыну 2016 жылмен салыстырғанда 2017 жылы 1%-ға қысқарғанын атап өтті. 80-нен аса энергияны үнемдеу және энергия тиімділігі бойынша аса іс-шараны орындау нәтижесінде отын-энергетикалық ресурстарының жалпы үнемдеу 833,3 мың ГДж-ды құрады, бұл табиғи түрде 12 млн КВт электр энергиясын, 2 мың Гкал жылу энергиясын, 8 млрд м3 табиғи газды және 15 мың тонна қазандық және пеш отыны құрайды.

«Қаржы шығындарын үнемдеу 410 млн теңгені құрады. Жұмыс жалғасып жатыр, 2021 жылға дейін Қазмұнайгаз компаниялар тобының барлау-өндіру секторы бойынша энергетика ресурстарын тұтынуды 4,5 млн ГДж-ға төмендету жоспарланған. Біздің зауыттарды жаңғыртудың мультипликативті әсерін атап өткен жөн. Жаңғыртудан кейін мұнай өңдеудің энергия тиімділігінің артуына және отын сапасының біршама жақсаруына байланысты автокөлік құралдарының энергия тиімділігі де артады. Жалпы, жаңғырту қорытындысы бойынша энергия тиімді шараларды бағалау және жалғастыру үшін үш МӨЗ-де энергоаудит жүргізу көзделіп отыр», — деді энергетика министрі.

Сонымен қатар, мұнай айналымы бойынша нақты электр энергиясының тұтынуын төмендету нәтижесінде 2018 жылдың 9 ай бойынша 2014 жылдың 9 айының көрсеткіштеріне қатысты төмендеуі 11% құрады, бұл жүк айналымының 5,9% артуымен байланысты.

Магистралдық газ құбырлары жүйесінде негізгі энергия үнемдеу шаралары процестерді автоматтандырумен және цифрландырумен байланысты, ал басқаруда ISО 50001 халықаралық стандартына сәйкес энергетикалық менеджмент жүйесі енгізілген.

«Қазтрансгаз компаниялар тобы бойынша энергия үнемдеу және энергия тиімділік бойынша шараларды іске асырудың арқасында 2019 жылы өз қажеттіліктері мен технологиялық шығындарға газды тұтынуды 90 млн м3 астам және электр энергиясын тұтынуды 18 млн кВт/с төмендету көзделіп отыр, бұл 125 мың тоннаға дейін шартты отынды үнемдеуге қол жеткізуге мүмкіндік береді», — деп түйіндеді Қ. Бозымбаев.

Өңірлердегі энергия тиімділік және энергия үнемдеуді арттыру бойынша ағымдағы жағдай мен қабылданып жатқан шаралар туралы Қарағанды облысының әкімі Е. Қошанов, Алматы қ. әкімінің орынбасары м.а. А. Мәдиев баяндады.

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.02.2019

Қарағанды облысында көпбалалы отбасыларды қолдаудың 10 қадамы жасалды

22.02.2019

Қостанайда әкім есебі жаңа ғимаратта өтті

22.02.2019

Қарағанды облысының тумасы Қазбек Нұржановтың құрметіне арналған 41-ші жеңіл атлетика жарысы өтті

22.02.2019

Қарағанды облысында 479 жоба іске асады

22.02.2019

Ұлттық валютадағы мәтін тек қазақ тілінде болады

22.02.2019

Sanofi - күдіктен ада компания

22.02.2019

Сенатор С.Айтпаева Германиядан келген делегациямен кездесті

22.02.2019

Қарағанды облысында көпбалалы отбасыларға тұрғын үй сертификаттары беріледі

22.02.2019

Ақтөбе облысында су тасқынына дайындық шаралары қабылданып жатыр

22.02.2019

Құралай Ахмет: Шет елде оқуға ынтасы бар кез келген адам «болашақтық» бола алады

22.02.2019

Жастар кәсіпкерлігіне арналған «Jas Business» семинары өтті

22.02.2019

Халықтың әл-ауқатын жақсарту – басты мақсат

22.02.2019

Жоғарғы сот жемқор судьяларды анықтауды күшейтеді

22.02.2019

Шаңғымен тұғырдан секіруден Қазақстан командасы әлем чемпионатында бақ сынайды

22.02.2019

Ерлан Қошанов көпбалалы отбасылар тұрғын үймен қалай қамтамасыз етілетінін айтты

22.02.2019

Мамандар: Денсаулық туралы жаңа Кодексті қабылдау бизнес үшін кедергілер туғызуы мүмкін

22.02.2019

Семейде «Нәджип Әмір» атындағы аудитория ашылды

22.02.2019

«Әбу-Даби Плаза» елордада жаңа жұмыс орындарын құруға мүмкіндік береді

22.02.2019

Милад Карими мен Аким Мусаев Мельбурндегі Әлем кубогінің финалына өтті

22.02.2019

Юлия Галышева бастаған Қазақстан командасы Жапониядағы әлем кубогіне қатысады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Jol erejesinen buryn, saqtyq kerek

Jasyratyny joq, ózimizdiń bir áriptesimiz, Qaraǵandy tas jolynan Astanaǵa kirer tusta keshqurym, ıaǵnı alageýim shaqta kóligimen bir adamdy basyp ketti. Ol jaıaý júrginshi jolaǵymen júgire basqan jandy kórmeı qalǵan. Qansha jerden kinásin moıyndasa da, ol – jaýapker. Sebebi jaıaý júrginshige arnalǵan jolaqta ereje buzdy. Toqtamady. Al toqtar edi, biraq adamdy kórgen joq. Mine, endi mundaı jaǵdaıda kimge kiná artasyz? Jaıaý júrginshi de opat boldy, júrgizýshi de qamalady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу