Этноқалашықтар бой көтеретін болады

Оңтүстік Қазақстан облысының саяхатшыларды қызықтыратын нысандары ретінде ЮНЕСКО-ның мәдени мұралар тізіміне енгізілген Қ.А. Ясауи кесенесін, Сауран қалашығы, Отырар ауданындағы Арыстан баб кесенесі мен көне Отырар қалашығын, Бәйдібек ауданындағы Бәйдібек ата, Домалақ ана кесенелері мен Ақмешіт үңгірі, Төлеби және Түлкібас аудандарының қайталанбас әсем табиғаты, Ақсу-Жабағылы, Қаратау қорықтары, Сайрам-Өгем мемлекеттік ұлттық табиғи паркін атар едік.
Егемен Қазақстан
20.07.2017 28174
2

Өзіндік ерекшеліктері мен тарихи маңызы бар бұл нысандарда туризмді дамыту бағытында жұмыстар атқарылуда. Оның ішінде Түркістан қаласын тарихи-мәдени және туристік орталық ретінде көркейту мақсатында «Көне Түркістан» жобасы әзірленіп, ЮНЕСКО-ның келісімімен жұмыстар жүргізілуде. Түркістан қаласына келушілер санын 2025 жылы 1,5 млн адамға жеткізу жоспарланып отыр.

Қазірдің өзінде тарихи, мәдени және діни жәдігерлерге бай қалаға келушілер аз емес. Бір ғана мысал, Түркістан қаласынан жүз шақырым қашықтықта, теңіз деңгейінен 1300 метр биіктікте орналасқан сарқырама – үңгір «Жылаған атаға» жылына екі мыңға жуық адам келеді екен. Әсіресе, Ресей, Өзбекстан, Қырғызстан, Татарстан, Қытайдан және еліміздің барлық өңірлерінен келушілер көп. Әзірге бұл жерге арнайы жол талғамайтын көліктермен ғана баруға болады. Жол қиындығына қарамастан, жыл сайын табиғат тылсымын тамашалауға келетіндердің көбейе түсуі туристік орта үшін таптырмас бағыт екендігін дәлелдеп отыр. Сондықтан Түркістан қалалық әкімдігі жол - көлік инфрақұрылымын қалыптастыру жөнінде ұсыныстар әзірлепті. Қала әкімі Ә.Өсербаевтың мәлімдеуінше, осыдан 4 жыл бұрын қалаға 618 мың турист келсе, өткен жылы бұл көрсеткіш 1 млн 60 мың болған, оның 24 мыңы алыс-жақын шетел азаматтары. Өткен жылы турис­терден 4080,0 млн теңге табыс түсіп, бюджет көлемі 1 10,0 млн теңгеге ұлғайған.  

Еліміздегі тарихи-мәдени ескерт­кіш­тердің 80 пайыздан астамы Оңтүс­тік жерінде орналасуы да туризм индус­триясын жан-жақты дамытуға мүм­кіндік береді. Бұл бағытта 3 басым­дыққа көңіл аударылуда. Бірін­шісі – туристік инфрақұрылымды дамы­ту, оның ішінде серпінді жобалар­ды жүзеге асыру. Олар Түркіс­тан, Шардара, Сарыағаш, Қасқа­су кешендері. Екіншісі, қызмет көрсе­ту сапасын арттыру болса, үшін­ші басымдық – өңірдің туристік әлеуе­тін насихаттау және жарнамалау. Облыста «Қасқасу» тау-шаңғы курор­ты, «Сарыағаш» жаңа курорт қалашығы, Түркістан мен Отырарда тарихи-танымдық туризм кешені, ал Шардарада жағажай туризмі дамытылатын болады. Нәтижесінде, 2021 жылы ішкі туризм көлемін 220 000 адамға және сырттан келетін туризмнің көлемін 20 000 адамға  арттыру көзделуде. 

Шымкент қаласының орталығында ескі қалашықтың орны бар. Көне қаланың тарихын түгендеу түгіл бір күндік алаңсыз ас ішу қиын болған замандарда осы мәдени ескерткіш сүріліп кетуге шақ қалған. Жан-жағын қидалап кесіп, құрылыс базары бой көтерді. Үстіңгі қабатын тесіп шағын тұрғын үйлер салынды. Тегістеліп кетуге шақ қалған. Алла қалап, археолог-ғалымдар мен журналистердің жанайқайы арқасында осы қалашық аман қалды.

Бүгінде облыс әкімдігінің араласуы­мен ескі қалашық аспан астындағы ашық мұражайға айналатын болды.Енді ондағы базар, тұрғын үйлер сүріліп, оның орнына бұрынғы қаланың көне ескерткіш қорған қабырғалары салынатын болады. Қазба деректер Шымкент қаласының шын жасы 2200 жыл екендігін дәлелдегенін ескерсек, көне қалашық туристер үшін де құнды жәдігер болатыны анық.

Сонымен қатар, Шымкенттен бөлек, Түркістан   қалалары мен Оты­рар ауданында  дүниежүзілік талап­тарға сай этноқалашықтар бой көте­ретін болады. Ондағы мақсат – көне мұ­раларды сақтап, туристерге өңір тарихын кеңінен насихаттау. Бұл туралы Оңтүстік Қазақстан облысының әкімі Жансейіт Түймебаевтың төра­ға­лығымен өткен қала құрылысы кеңе­сінің кезекті мәжілісінде мәлім болды. Кеңес отырысына Қазақстан Сәулетшілер одағының төрағасы Ақ­мырза Рүстембеков пен елімізге танымал сәулетшілер мен қалалық әкім­діктің өкілдері, сәулет, қала құры­лысы және құрылыс істері бойынша жергілікті атқарушы органдардың, мем­лекеттік сәулет-құрылыс басқар­масының басшылары қатысты.

Күн тәртібінде 10 сәулеттік жоба қаралды. Солардың ішінде Түр­кістан қаласын әлемдік деңгейдегі тари­хи-мәдени орталық ретінде даму тұжырымдамасын бекіту, Отырар ауда­нындағы «Арыстанбаб» кесенесінің және «Көне Отырар» қалашығының ай­наласын абаттандыру мен Шымкент қаласындағы – «Шымкент СИТИ» тұр­ғын ауданының жанын­дағы этно­қа­лашықтың эскиздік жобалары талқы­ланды.

– Елбасы «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» мақаласында туған жеріміздегі тарихи кешендерді қалыпқа келтіру мен  оларды әлемге таныту жайында ерекше тебіреніспен жазды. Ал еліміздегі археологиялық мұралардың басым бөлігі Оңтүстік Қазақстан облысында. Сондықтан көне мұраларымызды сақтай отырып, бірлесе кеңесіп, жаңа сәулеттік ғимараттарды дүниежүзілік талаптарға сай етіп салуымыз қажет. Ол ғасырларға қалатын ерекше ғимараттар болуы тиіс. Осындай сәулетті нысандарымыз арқылы туристердің санын арттыруға болады, – деді Жансейіт Қансейітұлы. Енді этноқалашықтар туризм әлеуетін көтеруге қызмет етеді.

 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

09.12.2018

Алпамыс Шәрімов: Қайырымдылық жасау үшін бай болу қажет емес

09.12.2018

Павлодар облысында 1 мыңнан астам кәсіпорын 1,6 трлн. теңгенің өнімін шығарған

09.12.2018

Қостанай облыстық қазақ драма театры Шәмші туралы спектакль қойды

09.12.2018

Павлодарда «ҚазАвтожол» АҚ-ның облыстық филиалына қатысты қылмыстық іс тергелуде

09.12.2018

Маңғыстау полициясының басшысы халық алдында есеп берді

09.12.2018

Ұлытау ауданында спорт нысандары салынады

09.12.2018

Үздік шаруашылыққа жаңа трактор тарту етілді

09.12.2018

Aktobe Invest-2018 форумында 300 млрд теңгеге меморандумдарға қол қойылды

08.12.2018

Семейдегі колледж ұжымы бойжеткенге пәтер алып берді

08.12.2018

Тарбағатай ауданының әкімі семейлік жастармен кездесті

08.12.2018

ШҚО Алтай ауданында Татуласу орталығы ашылды

08.12.2018

Күй жетті Алтай-Қобда – арғы беттен...

08.12.2018

Астанада Өспен ауылының азаматтары бас қосты

08.12.2018

Өспен ауылының ардагерлері «Егемен Қазақстан» газетіне қонаққа келді

08.12.2018

Ақтөбе облысының жастары сарапшылармен бірге Президенттің мақаласын талқылады

08.12.2018

Қазақстан-Перу саяси консультациялары өтті

08.12.2018

Астанада бірыңғай 112 байланыс орталығы құрылмақ

08.12.2018

Шорт-тректен әлем кубогінде жерлестеріміз жартылай финалға өтті

08.12.2018

Юлия Галышева фристайлдан әлем кубогінің күміс жүлдегері атанды

08.12.2018

8 желтоқсанға арналған ауа райы болжамы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Aqparattar aýqymyndaǵy aqıqat

Taıaýda Almatyda ótken medıaquryltaıda Qazaqstandaǵy buqaralyq aqparat qural­darynyń qazirgi jaı-kúıi keńinen áńgime boldy. Mamandar tarapynan aıtylǵan pikirlerge qulaq qoıar bolsaq, sońǵy jyldary qazaqstandyq BAQ-tyń, ásire telearnalardyń reıtıngi aıtarlyqtaı túsip ketken. Máselen, 2013 jyldan bergi aralyqta bul kórsetkish 22 paıyzǵa tómendegen eken. Onyń sebebi nede?

Сайраш ӘБІШҚЫЗЫ, Қазақстанның білім беру ісінің құрметті қызметкері

Halyq sózinde birtutastyq, birlik bar

«Halyq» sóziniń mán-maǵynasy óte tereń ekeni barshaǵa málim. Másele – osyndaı saıası astary aıryqsha sózdi qalaı qoldanyp júrgenimizde. Merzimdi baspasóz betterindegi habarlardan,  teleradıo arnalardan, ózara áńgimeden «aýyl halqy», «qala halqy» degendi oqyp ta, estip te júrmiz. Máselen, telearnalardyń birinen «Arshaly aýdanynda 27 myń halyq bar» degendi estidim de, «halyq sózin durys qoldanaıyq» dep, ózimniń oı dápte­rime jazyp qoıdym. Sebebi orys tilinde «narod sela» nemese «narod derevnı», «na­rod raıona», «narod goroda» demeıdi, tipti jazbaı­dy. Bul tilde «naselenıe», «jıtelı», «gorojane», «selchane» deıtinin bilemiz. Biz qazaqsha «aýyl turǵyndary», «qalalyqtar» nemese «qala turǵyndary» desek, ekpini báseń bolyp, birdeńe joǵaltyp alatyndaı, «aýyl halqy», «qala halqy» dep qysqa qaıyramyz. Sonda deımin-aý, qazaǵymyzdy bólip, jiktep, birtutas halyq sanatyna qospaı turǵanymyzdy nege ańǵarmaımyz?!

Дидар Амантай,

Túsiniktiń kúıreýi

Sońǵy jyldary, sandyq tehnologıalyq ónimderdiń (iPhone, Red One, digital camera, information technology) alǵashqy nusqalary (computer, printer, scaner, copier), shyqqanyna tabany kúrekteı jarty ǵasyrǵa jýyq ýaqyt, jeteqabyl mezgil ótkende, ozyq qoǵamdarda, qala berdi, damýshy elderde, tipti, jalpy adamzattyq mádenı-rýhanı keńistikterde iri-iri qomaqty ózgerister júrdi. 

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Ejelden metal ılegen el

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń jýyrda jaryq kórgen «Uly dalanyń jeti qyry» atty maqalasy búginde 30-dan astam ult pen ulystan turatyn, jalpy sany 200 mıllıonǵa jýyqtaıtyn, ońtústik-batysta Jerorta teńizi jaǵalaýynan bastap, soltústik-shyǵysta Soltústik Muzdy muhıtqa deıingi Eýrazıa qurlyǵynyń apaıtós alyp dalasynda 6 táýelsiz memleket, onyń ishinde Reseı Federasıasynda 20-dan astam túrki tildes halyqtardyń túrli sýbektilerimen, keı jerde avtonomıalyq, keı jerde esh sýbektisi bolmasa da iri oblys quramynda ómir súrip jatqan túrki halyqtarynyń ortaq kóne tarıhyn qamtıtynymen erekshe deýge bolady. Iаǵnı osynaý baıtaq keńistikte bul halyqtar bir kezderi bir memleket quramynda ómir súrip, álemdik órkenıetke ózderiniń laıyqty úlesin qosty.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу