Кәсіпкерге не кедергі?

Иә, кәсіпкерге еш кедергі жоқ секілді көрінеді. Кез келген істі кәсіп қылып, шыр айналдырып пайда таба бер. Өзің де байы, өзгені де жарылқа. Тек заңды бұзбасаң болды. Солайы солай ғой. Бірақ өмірде қалай?
Егемен Қазақстан
28.03.2017 290
2

Әрине, кәсібін дөңгелетем деген адам түрлі іскерлік қасиеттерге ие болуы керек. Соған сәйкес ол өзінің бағыт-бағдарына сай амал жасайды. Тек, жоға­рыда айтқанымыздай, заңды бұзбай адал жұмыс істеу керек. Ал адал мал табу үшін жанын да, барын да салып жұмыс істеп жатқан кәсіпкерлер жоқ емес. Алайда, олардың ісінің дұрыстығын көре алмайтын адамдардың әлегі де жетіп артылады. Сондайда кәсіп­кер­лердің адымын аштырғысы кел­мей­тін жандардың не ойлағаны бар екен дейсіз. Мемлекет басшысы шағын кәсіп­керлікке жасыл жол ашылуы керек деп айтудай-ақ айтып келеді. Ал бірқатар шенеуніктің белден басқан ісі талай кәсіпкердің жолына қақпан құрады екен.

Мәселен, бірде алматылық кәсіп­кер­лер шағын және орта кәсіпкерлік нысан­дарындағы маңдайшалар үшін Мемлекеттік кіріс департаментінен мыңдаған шот ала бастайды. Сол кезде көлік жуу орнының иесі Суриямға да жарты миллион теңге шот келеді. Бұл неліктен деп сұраса, Алматы сәулет және қала құрылысы басқармасының қызмет­керлері кіреберістегі «Көлік жуу» деген маңдайшаны жарнама деп есептепті. Тіпті, кәсіпкер әлгі қарыздарды тез арада өтеу үшін Мемлекеттік кіріс департа­­мен­ті мүлікті пайдалануға тыйым салатын өкім де шығарып үлгерген. Алайда, аң-таң қалған кәсіпкер де ақ-қараны айыру үшін, амал жоқ, шағымданады. Дәл сол аралықта Алматы қалалық кәсіпкер­лер палатасына мұндай сарындағы арыздардың он шақтысы түскен екен. Содан бұл мәселе Кәсіпкерлер құқын қорғау жөніндегі кеңесте қаралады. Ақыры заңгерлер «Көлік жуу» деген сөз, бар болғаны, қызмет түрін анықтай­тын маңдайша екендігін әрең дегенде түсін­діріп, дәлелдеп береді. Өйткені, сауда, қоғамдық тамақтандыру орны, тұрмыс­тық қызмет саласы кәсіпорындары іле­тін маңдайшалар заң бойынша сыртқы (көрнекі) жарнамаларға жатпайды. Сөйтіп, буынсыз жерге пышақ ұрамын дегендердің әрекеті ақталмай, күштеп қарыз өндіру өкімдерінің күші жойылды.

Бірақ осымен іс біте қойса жақсы ғой. Кәсіпкерлердің кәсібіне қызығатын небір шенеуніктер тырнақ астынан кір іздеуді қояр емес. Мәселен, Алматы қаласы Алмалы ауданы әкімдігінің қызметкерлері «Достар» көп қызметті компаниясы» ЖШС-не тексеріспен жетіп келеді. Тексергендері дұрыс дерсіз. Бірақ оның да бір себебі, негізі болуы керек қой. Сөйтсе, әлгі бақы­лау­шылардың қолында бұл тексеріс­тің құқықтық статистика органын­да тіркелгені туралы немесе осындай тексерістің тағайындалғаны туралы акт те жоқ болып шыққан. Компанияның қызметкерлері тексерісті тағайындаған лауазымды адамның ұйғарымын немесе актінің көшірмесін талап еткенімен, олар оның бірін де көрсетуден бас тартқан.

Содан, амал жоқ, «Достар» көп қызметті компаниясы» ЖШС жетек­шілігі Алматы кәсіпкерлер пала­тасына көмекке жүгінеді. Олар бір­ден прокуратураға хабарласып, ша­ғын жедел топты шақыруға кеңес береді. Прокуратура қызметкерлері лезде жетеді. Оқиға барысын түсінген құзырлы орган өкілдері әкімдік қыз­мет­керлерінен тиісті құжаттарын көр­сетуді сұрайды. Бірақ, жоғарыда айт­қанымыздай, оларда бұл компа­ния­ны тексеруге рұқсат беретін бірде-бір қа­жетті құжат болмайды. Осыған бай­ланысты бақылаушылардың өз­дері жауапқа тартылады. Артынан бұл заңсыз істерінің соңы немен ты­нарын анық түсінген олар кезекті тек­серістерінің сырын, яғни әкімнің ауызша айтқан бір сөзіне бола жарнама мен билбордтардың заңсыз ілінген, ілінбегенін тексеру үшін келгендерін жайып салады. Бірақ заңның аты – заң, ауданаралық әкімшілік сотының қаулысымен әкімдік қызметкеріне жеке кәсіпкерлік субъектісін тексерудің тәртібін бұзғаны үшін ескерту жасалды.

Біздің елімізде мұндай мысалдар бар­шылық. Соған қарап-ақ, кәсіпкер­лерге жөнсіз қысымның да аз емес екенін байқайсыз. Заң бұзған кәсіпкер­дің қалайда жазаланатыны анық, ал кәсіпкерге қысым жасайтындарға жаза жоқ. Бар болғаны жұмыстан ғана қуылуы мүмкін. Мәселен, өткен­де ғана Қаржы министрі Бақыт Сұл­танов кәсіпкерлерге орынсыз тексеріс жүр­г­ізетін қызметкерлер көп екенін жайып салды. Олардың мұндай заңсыз іс-әрекеттері үшін жұмыстан да қуы­ла­тынын жеткізді. «Жел болмаса шөптің басы қимылдамайды» дегендей, министр бір нәрсені білгендіктен айтады. Ол: «Елбасы айтқан маңызды мәселенің бірі – тексерістің көптігі. Өткен жылы 76 мың тексерудің төрттен бір бөлігі, яғни 23 мыңы – рейдтік тексеріс болды», деді. Иә, айта берсе кәсіпкерлерге қатысты жүргізілетін теріс тексерістің түрі көп. Қайран кәсіпкерлер ондай тексерістерден аман қалса жақсы, аман қалмаса кәсібі құриды. Содан соң кәсіпкерге не кедергі дейміз.


Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.02.2019

Орал қатты қалдықты өңдеуге кірісті

18.02.2019

ҚХЛ: «Барыс» «Адмиралдан» ұтылды

18.02.2019

Семейде математикадан аймақтық олимпиада өтті

18.02.2019

Шымкентте өртеніп жатқан үйден сәбилерді аман алып қалған жас батыр марапатталды

18.02.2019

Семейде татар халқы  «Самавыр янында» бас қосты

18.02.2019

Жетісу кәсіпкерлері көшелерді  жарықтандыруға кіріседі

18.02.2019

Мәскеуде Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің кезекті отырысы өтеді

18.02.2019

Жапония мен Түрікменстан өкілдері кездесті

18.02.2019

Баку қаласында Каспий теңізі мәселелері жөнінде отырыс өтеді

18.02.2019

Алматыда 120 көшеге энергия үнемдейтін жарықдиодты жарықтандыру орнатылады

18.02.2019

Астана-Қарағанды тас жолы қатты бұрқасын салдарынан жабылды

18.02.2019

Алматы облысында 365 күнде 365 кәсіпкерден өтініш қабылданды

18.02.2019

Атақты дизайнер қиын жағдайға тап болған әйелдерге 50 киім үлгісін сыйлайды

18.02.2019

2018 жылы қызылшамен ауырғандар саны өскен

18.02.2019

«Батыс» өңірлік қолбасшылығының әскери бөлімдері дабыл бойынша көтерілді

18.02.2019

Ақтаулық ата-аналар Оксфордтық курсты оқыды

18.02.2019

Қостанай ювеналдық сотында «Отбасы бөлмесі» ашылды

18.02.2019

Донецк қаласында бірнеше жарылыс болды

18.02.2019

Үндістан үкіметі Эверестің биіктігін қайта өлшемек

18.02.2019

Қазақстанда қанша қасқыр бар?

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу