Мұғалім беделі және репетиторлық

Қазір мектеп абыройы, мұғалім беделі туралы көп айтамыз. Бұрынғы орталықтандырылған білім беру жүйесі дәуір дамуына қарай әртарап­тан­ды­рылды. Соның бірі – ата-аналардың қалауына қарай түрлі тәсілдер бойынша ақшасын төлеп, репетитор жалдау.
Егемен Қазақстан
26.07.2017 241

Тіпті қазір қалаларда жарнамасы жер жаратын оқу орталықтары жұмыс істейді. Олар көп жағдайда үш айда тіл үйретіп, аз уақытта ҰБТ-ға әзірлейміз дейді. Өнер жолына баулып, шебер етіп шығаратынын айтады. Ментальді арифметика деген және бар. Әрине, баланың қабілетіне қарай дайындап жатса, еш қарсылық жоқ. Дайындаймыз дегенді желеу етіп, топ-топ баланы жинау барлық уақытта нәтижелі болмасы белгілі. Алғашында балаларын аптыға басып апарғандардың кейін меселі қайтқанынан хабардармыз. Бес-алты жастағы балаларға шахмат үйретемін деушілер де табылып жатады. Егер соның бәрі жүйелі жүргізілсе, әр баланың алымына қарай тиянақты жұмыс жасалса, нәтижесі қуантары хақ. Қазақтың атақты режиссері Сатыбалды Нарымбетов кино түсіру жұмысында түрлі жағдайлардың болатынын, арзанқол фильмдердің жарыққа шығып, көрермендерді мезі ететінін, өзінің алға қойған мақсаты «...зерделі көрермен тәрбиелеу» екенін айтып, кейбір кино түсіретіндер туралы «официант режиссерлер» барын тілге тиек етіп, олар: «Сізге лағман кино керек пе? Міне! Жылататын фильм қаласаңыз, ішіне бұрыш салып берейін» дейтінін алға тартады. Сол секілді репетиторлық жасаушылар да сондай тәсілге кетіп жатқан жоқ па деген ой мазалайды. Өткен жылдары ментальді арифметикаға оқытамыз дегендер көбейіп кеткен еді. Оған да ата-аналар ақшасын төлеп балаларын апарып жатты. Бұл туралы дарынды математик, академик Асқар Жұмаділдаев: «Бұдан жүз жыл бұрын ешқандай компьютер, калькулятор болмаған. Сол кезде жапондар мен қытайлардың ойлап тапқан өнері. Онда екі таңбалы санды екі таңбалы санға көбейтеді. Сіз оны бір минут көбейтесіз, ол отыз секунд, ал не болыпты? Оны калькулятормен есептей салған оңай емес пе?» дейді де, «Бұл – біреудің Америкадан алып келген франшизасы... ақша табудың жолы. Мынау да сол сияқты. Көшеге шығып саусақтарыңмен бүйтіп-бүйтіп, тез-тез есептеп бересің», дейді де, тәсіл ғылымның маңайына да жоламайтынын еске салады.

Қайталап айтамыз, қосымша білім керек. Нарықты желеу етіп, бірінші кезекке теңгені шығару қателікке ұрындырады. Алда айтқанымыздай алдымен репетиторлар пән бойынша баланың қабілетін біліп алуы тиіс. Содан кейін ғана жүйелі түрде дайындаса, жұмыс нәтижелі болады. Әрине, репетиторлардың бәрі бірдей дей алмаймыз. Ақшадан гөрі адам тағдырын ойлайтын азаматтар баршылық. Жалпы, қандай орталық болса да білім ісін отандық стандартқа бейімдеуі керек. Өзгелердің жетістігі деп бәрін тықпалау, тыраштану болады. Оның пайдасынан зияны мол. Кейбір ата-аналар баланың болашағынан бұрын құлағының тыныштығы үшін репетиторлардың білім-білігіне қарамай, жарнамаға сеніп, ал дайында деп бере салатыны бар. Бала оларға емес, ата-анаға керек. Сондай жағдайлардан балалардың арасындағы тәртіпсіздік орын алып жататынын да естен шығармаған жөн. Қалай десек те, мектептегі білім мен дайындық орталықтарындағы әзірлік оқушыны екіұдай ойға қалдырмауы керек. Қандай білім болса да тәуелсіз елдің білім заңына сай болуы тиіс. Миллиондаған ұрпақтың болашақта сауатты да саналы болып өсуі үшін мемлекетіміз әр жыл сайын миллиардтаған қаржы бөліп, барлық жағдайды жасап келеді. Осыны ескерсек, ұтылмаймыз. Осы арада мына бір нәрсені еске сала кетсек дейміз. Бір кездері ұлт мұғалімі атанған Қанипа Бітібаева мектептен тыс оқушыларды дайындайтындар жайлы түйінді пікірлерін айтқаны есте. Ол әсіресе, он бір жыл бойы білім берген оқушылар ҰБТ-ға әзірлеушілер бір айдың ішінде білімдар етіп шығардық дейтінін, олардың бәрі бәйгеден жүлде ала бермейтінін, ол үшін біраз ата-ананың өкінетінін, ал озып келгендердің әке-шешелері мұғалімдерге: «Сендер дұрыс білім бермедіңдер. Міне, баламның бағын жаққан ана азамат, не азаматша», деп дөңайбат көрсететінін назарға салып, мұны дұрыс жолға қою керектігін алға тартқан болатын. Ондайларға рұқсат берген кезде жан-жақты талдаулар жасауды ұсынған еді.

Бұл күндері қосымша оқытамыз деп баланың балалық дәуірінен ажырататын ата-аналар баршылық. Иә, оқыту керек. Бірақ оқытамыз деп  ұл мен қыздың білімге ынтасын төмендетіп алмағанымыз жөн. Сөзіміз жалаң болмас үшін бір дәйек келтірер болсақ, академик Мұхтарбай Өтелбаев бірінші курсқа келген студенттердің арасында қала балаларының көп жағдайда оқудан, техникалық құралдардан жалыққанын, өздерін бостандыққа шыққандай сезінетінін айтқаны бар еді. Ендеше, орталықтарда болмаса, репетиторлықпен бала оқыту ісін жетілдіреміз деп мемлекеттік мектеп пен онда қызмет етіп жатқан ұстаздардың беделін түсіріп алмауды бірінші кезекте ойластыру қажет. Дамыған елдерде бұл іс өзіндік арнасымен дамып келеді. Ол елдердегі мұғалім беделі өзге мамандықтардан биік тұратынын естен шығармағанымыз ләзім. Өзгенің озығы мен өзіміздің ұлттық білім жүйесін ұштастырсақ қана ұтылмасымыз айдай анық.

Сүлеймен МӘМЕТ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.08.2018

Тілектес Есполов: «Ақтастағы Ахико» қойылымы көзімізге жас үйірді

16.08.2018

Қыздар Университетінде «Рухани жаңғыру» аясында жаңа пәндер енгізілді

16.08.2018

Инсультке иілмеу жолдары қаралуда

16.08.2018

Астаналық дәрігерлер ауылдарды аралады

16.08.2018

Алматыда науқас балаларға арналған ойын бөлмесі ашылады

16.08.2018

IX жазғы Спартакиада өз мәресіне жетті

16.08.2018

«Method PRO» жастарға жол ашады

16.08.2018

Солтүстік Қазақстанда науқас жандар тегін дәріге қол жеткізе алмай жүр

16.08.2018

Ресми бөлім (16.08.2018)

16.08.2018

Ақтау саммитінің қорытындылары бойынша Қайрат Әбдірахманов түсініктеме берді

16.08.2018

Қайрат Әбдірахманов Түркі академиясының қызметімен танысты

16.08.2018

Роботтандырылған хирургия – медицина мәртебесі

16.08.2018

Канаданың хоккейшісі «Барыста» ойнайды

16.08.2018

Азияда-2018: Бүгін Джакартада Қазақстанның байрағы көтеріледі

16.08.2018

Қарағанды облысында катодты мыс өндіретін кәсіпорын іске қосылды

16.08.2018

5G белесі: Қазақстан жаңа интернет жылдамдығына дайын ба?

16.08.2018

Ақтөбедегі вокзал маңы маскүнемдер мен қаңғыбастарға толы

16.08.2018

Семейде Жастар ресурстық орталығының ұйымдастыруымен мерекелік жиын өтті

16.08.2018

Қарқаралы ауданы Қоянды жәрмеңкесінің 170 жылдығын атап өтті

16.08.2018

Ертеңгі ұрпақтың да еншісі бар

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Ертеңгі ұрпақтың да еншісі бар

Қойнауы құт қазақ жері тәуел­сіз­дігі­міздің ширек ғасырдан асқан шежіресінде ел экономикасын тұралап қалу қасіретінен сақтап келеді. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Мәдениетке мән берсек...

Үйіміздің жанындағы азық-түлік сататын дүңгіршекке соңғы кезде сатушы құтаймай-ақ қойды, жиі-жиі ауысады. Бұрын тіпті мұнда сатушы қыздардың Павлодардан қатынап істейтінін естіп-біліп жүретінбіз. «Екі апта Астанада сауда жасасақ, екі апта бала-шағамыздың қасында болғанға мәзбіз. Ауылдан қалаға қатынап істеудің азабы мен машақаты мұндайды бастан өткізген адамға ғана мәлім. 

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Арбамен қоянға жетер» күн қайда?

1998 жылы Kodak фирмасында 170 мың адам жұмыс істеген екен және әлем бойынша саудаланған фотоқағаздың 85 проценті дәл осы фирманың үлесіне тиген. Небәрі бірнеше жылдың ішінде олардың бизнес-моделі жойылып, фирма банкрот болған. Бұл нені білдіреді?

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Аграрлық саладағы болашақ мамандықтар

Сарапшылардың болжамдарына қарағанда, әлемдік аграрлық салада 15-20 жылдың ішінде революциялық өз­герістер жүзеге асырылады. Жаңа тех­нологиялардың шапшаң қарқынмен дамуы, ғарыш кеңістігін игеруге көптеген елдердің құлшыныс танытуы, гендік инженерия ықпалының күшеюі, азық-түлікке сұраныстың артуы, бос жатқан жерлердің азаюы секілді факторлар әлем бойынша жаңа технологиялармен қаруланған жаңа тұрпатты ауыл ша­руашылығын қалыптастырады. Сөйтіп ауыл шаруашылығы өзгерістерге барынша баяу бейімделетін ең консервативті сала деген бұрынғы түсініктің көбесі сөгіледі.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Бесінші саммит және Каспий «бестігі»

Кеше Ақтау қаласында Каспий маңы мем­лекеттері басшыларының Бесінші саммиті өтті. Аса маңызды халықаралық жиынға Қазақ­станның, Ресейдің, Әзербайжанның, Иранның және Түрікменстанның президенттері қатыс­ты. Тараптар Каспий теңізінің құқықтық мәрте­бесі, теңізде экономика, көлік-транзит, эколо­гия, қауіпсіздік және басқа да салалар бойын­ша ынтымақтастық орнату мәселелерін талқылады. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу