Оралда Құрманғазы Сағырбайұлының мерейтойы аясында республикалық конференция өтті

Орал қаласында әйгілі күйші-композитор Құрманғазы Сағырбайұлының ЮНЕСКО деңгейінде аталып жатқан мерейтойы аясында республикалық ғылыми-тәжірибелік конференция өтті.

Егемен Қазақстан
19.09.2018 1349
2

Айта кету керек, биыл Батыс Қазақстан облысында күй атасы Құрманғазының есімін ұлықтау мақсатында кешенді шаралар ұйымдастырылды. Сәуір айында «Ғасырлар қойнауынан жеткен бабалар үні» жобасы аясында Батыс Қазақстан облысының тарихи-өлкетану музейінің директоры Мирболат Ерсаевтың жетекшілігімен халықаралық ғылыми экспедиция жолға шықты. Құрамында өнерпаздар, өлкетанушылар, тарихшылар, өнер зерттеушілері бар топ Батыс Қазақстан облысының Қаратөбе, Ақжайық, Жаңақала, Қазталов, Бөкей ордасы аудандары аумағымен жүріп өтіп, күй атасы жерленген Астрахан облысы Володар ауданындағы Алтынжар ауылына көлікпен жетті. Сапар барысында Құрманғазының ұстазы Ұзақ күйші, күйші дүниеге келген Жиделі құмы, өскен жері – Көктерек ауылы, композитордың өмірі мен өнеріне қатысты тарихи орындар қамтылып, арнайы шаралар ұйымдастырылды.

Орал қаласында 2016 жылы Құрманғазы мен Динаға қойылған ескерткіш жаңа орынға – облыс орталығының бас даңғылына қайта орнатылды.

Енді міне, күллі әлем талантын мойындап, ЮНЕСКО көлемінде атап өтіп жатқан Құрманғазы жылы Оралда республикалық ғылыми конференциямен қорытындыланды. Мерейлі датаға орай Батыс Қазақстан облысы әкімдігінің қолдауымен Алматыдағы «Қазақ тілі» баспасынан «Күй-құдірет. Құрманғазы Сағырбаев» атты жинақ та жарияланыпты.

- Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты бағдарламалық мақаласында «Ұлттық салт-дәстүрлеріміз, тіліміз бен музыкамыз, әдебиетіміз, жоралғыларымыз, бір сөзбен айтқанда ұлттық рухымыз бойымызда мәңгі қалуға тиіс. Абайдың даналығы, Әуезовтің ғұламалығы, Жамбылдың жырлары мен Құрманғазының күйлері, ғасырлар қойнауынан жеткен бабалар үні – бұлар біздің рухани мәдениетіміздің бір парасы ғана», - деп атап өтті. Нарын құмында дүниеге келіп, қара шанақтан төгілткен күйімен туған халқын ұйытып, домбыра мен қазақтың егіз ұғым екенін дәлелдей білген Құрманғазы бабамыз – музыка әлеміндегі сөзсіз ұлы тұлға, - деді республикалық ғылыми жиынды кіріспе сөзімен ашқан Батыс Қазақстан облысының әкімі Алтай Көлгінов.

Әйгілі жазушы Әбіш Кекілбаевтың сөзімен айтқанда «көзі барда өзі, көзі жоқта өнері қауымның басына сүйесін, қолтығына демесін болып, дүние тұрғанша тұратын» Құрманғазы күйшіні ұлықтаған жиынға Алматы қаласынан белгілі күйші-домбырашы, ұстаз, фольклортанушы, Қазақстан Республикасына еңбек сіңірген өнер қайраткері Айтжан Тоқтаған, Құрманғазы атындағы Ұлттық консерваторияның профессоры, Құрманғазы атывндағы қазақ ұлттық консерваториясы халық музыкасы бөлімінің деканы, өнертану кандидаты, Қазақстан Республикасына еңбек сіңірген қайраткері Кәрима Сахарбаева сынды айтулы ғалымдар арнайы келіпті.

- Туған жерге әр келген сайын өнер, әдебиет, мәдениетке жасалып жатқан қамқорлықты көріп, елдің қуанышты жүзін көріп ерекше әсер алып қайтамын. Осы жолы да бабамыздың үлкен тойына келдік. Халық берген «Күй атасы – Құрманғазы» деген атақ оның қазақ күй өнеріне қосқан өлшеусіз үлесін көрсетеді. Күйшінің музыкалық мұрасы өте бай. Құрманғазының өмірбаянын өз күйлерімен нақтылауға болады. Оның домбыра өнеріне енгізген көптеген жаңалығын күйлердің мазмұнынан, әуен мен композициялық құрылымынан, орындау тәсілдерінен аңғаруға болады. Құрманғазының әлемдік тұлға екенін бір мысалдан айта кетейін: Осыдан 3-4 жыл бұрын Құрманғазы оркестрі Америкаға барды. Сонда оркестр өнерін тамашалап шыққан бір конгресмен басын шайқап тұрып: «Құрманғазы оркестрін тыңдап, қазақ күйлерін тыңдап бейістің самал желі соққандай күй кештім» деген. Ұлы күйші қалыптастырған мектептен Мәмен, Көпбала, Ерғали Есжанов, Меңдіғали Сүлейменов, Дина Нұрпейісова, Оқап Қабиғожин, Қали Жантілеуов сынды күйшілер шоғыры өсіп шықты. Келешекте этномузыкатанушылар мен зерттеушілер алдында әлі жұмыс көп. Құрманғазының өзіндік өнері, өмірі мен шығармашылығының ерекшеліктері, айырықша стилі ашып көрсетілетін монографиялар керек, - деді Айтжан Тоқтаған.

Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың Жарлығымен биылдан бастап шілде айының бірінші жексенбісінің Ұлттық домбыра бүкілхалықтық мейрам күні болып бекітілуі –ұлттық аспабымыздың дәрежесін зау биікке көтерді. Алтай Көлгінов айтқандай, «Домбыра – қазақ үшін жай ғана музыкалық аспап емес, одан әлдеқайда биік тұрған киелі құндылық». Бұл жоғарыда аталған күй өнерінің жарық жұлдыздары дүниеге келген Ақ Жайық өңірінде, мектептегі үзіліс қоңырауын жаппай күймен алмастырған Батыс Қазақстан облысында айырықша байқалады.

Ұлы күйші Құрманғазының Орал қаласындағы мерейлі тойы бүгін кешке Тұңғыш Президент алаңында «Нағыз қазақ – домббыра!» атты республикалық акциямен қорытындыланбақ. Ашық аспан астындағы акцияға 2 мыңдай домбырашы қатысады деп күтілуде.

Қазбек ҚҰТТЫМҰРАТҰЛЫ

«Егемен Қазақстан»

Суретті түсірген Темірболат ТОҚМӘМБЕТОВ

Батыс Қазақстан облысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

14.12.2018

Атырауда қысым тетіктерін шығаратын Қазақстандағы алғашқы кәсіпорын ашылды

14.12.2018

Сенат комитетінде «Табиғи монополиялар туралы» заң жобасы қаралды

14.12.2018

Атырауда жаңа мамандандырылған ХҚКО ашылды

14.12.2018

С.Әкелеев: Бекболат Тілеухан мен Айгүл Қосанованың дауысын мен қойғам

14.12.2018

​БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің мүшелері Астана форматындағы Сирияаралық келіссөздерді мойындады

14.12.2018

Бақытжан Сағынтаев мемлекеттік қызметкерлер мен ұлттық компаниялардың қызметкерлеріне марапаттар табыстады

14.12.2018

Қазақстан Президенті мемлекеттік наградалар мен сыйлықтар тапсыру рәсіміне қатысты

14.12.2018

ШҚО Аягөз қаласында 600 орындық мектеп ашылды

14.12.2018

Қызылорда облысының әкімі Қ.Көшербаев кәсіпкерлермен кездесті

14.12.2018

Тәуелсіздікке тарту: Қызылордада балабақша ашылды

14.12.2018

Назарбаев Зияткерлік мектебінде Қамқоршылық Кеңестің отырысы өтті

14.12.2018

«Аурухана клоунадасы» жобасы жүзеге асты

14.12.2018

Шағын және орта бизнесте көшбасшы

14.12.2018

Жайық өзенінің суы тұрғындарға қауіп төндірмейді

14.12.2018

Семейдегі «Шығыс» өңірлік әскери қолбасшылығы арнайы кездесу өткізді

14.12.2018

Қанат Исламға Дүниежүзі қазақтар Қауымдастығының мүшелік билеті табысталды

14.12.2018

Г.Әбдіқалықова мемлекеттік наградалар табыстады

14.12.2018

Самал Еслямова «Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері» атанды

14.12.2018

1991 жылдан бері қазақ жерінде 8,7 миллион сәби дүниеге келді

14.12.2018

Бурабайда «Қансонар-2018» халықаралық турнирі өткізілді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Baılyq jasaýshy sala

Árbir adam óz úıiniń ishinde qandaı zattar bar ekendigin jáne onyń qaı jerde turǵandyǵyn, qaı shkaftyń ishinde qandaı zattyń jatqandyǵyn, jertólesinde qandaı azyq túrleriniń saqtalyp turǵandyǵyn jaqsy biledi. Sondyqtan eshnársesin shashaý qaldyrmaıdy. Qajetine qaraı paıdalanyp otyrady. Al ózimizdiń ortaq úıimiz – Qazaqstanda qandaı zattar bar ekendigin, ásirese, jerimizdiń astynda qandaı mıneraldyq shıkizat kózderiniń shoǵyrlanǵanyn jáne olardyń qory qandaı ekendigin bilemiz be?

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Nápaqa qaıdan tabylar?

  «Qul bazar» tek qazaqqa arnalǵan sıaqty, 100 paıyz qazaq, qazaqtan basqa ult joq qul bazarda jaldanyp turǵan», dep kújingen jazba oqydym áleýmettik jeliden. Nege? Onyń sebebiniń biri – qazaqtyń kásip ıgerýge kerenaýlyǵynda tárizdi.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Qazaqtyń jylqytaný ilimi

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «Uly da­­lanyń jeti qyry» atty maqalasynda, «Atqa miný mádenıeti men jylqy sharýashylyǵy jer júzine Uly daladan taraǵan» degen toqtamdy pikir aıtylypty. Rasynda da, Elbasy atap ótkendeı jylqy mádenıeti men atty miniske úıretýdiń dara tehnologıasy uly dalada qalyptasqany anyq. Iаǵnı, jylqy mádenıetiniń san ǵasyrlyq qalyptasý, damý kezeńderi bıologıalyq jolmen júrgizilgen. Qazirgi tilmen aıtsaq, jylqytaný kóshpeli qoǵamnyń álmısaqtan qanyna sińgen tól óneri hám genetıkalyq jadysynyń keremet týyndysy.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу