Қос азаматтық алғанның құқы қорғалмайды

Біз, ортақ тарихи тағдыр бірік­тір­ген Қазақстан халқы, бір елдің ға­на, яғни Қазақстанның азаматы­мы­з. Біздің ұғымымызда қос ел­дің азама­ты болу деген түсінік мүл­де жоқ және болмауы тиіс. Бі­рақ біз солай ойласақ та, екі ел­­дің аза­мат­ты­ғын алған, яғни қос аза­ма­т­тығы бар адамдар қа­та­ры­мыз­да жүруі әбден мүмкін кө­рінеді. Тіпті, солай жүруге әрекет жасайтындары да бар екен. 
Егемен Қазақстан
19.05.2017 1587
2

Бұл заң талаптарына қаншалықты қарама-қайшы мәселе? Ал анығында мұндай іс-әрекетке әлемдегі бірде-бір ел төзбейді, өрескел жағдай санайды. Демек, қайсыбір адам мұны білмейді немесе заңға мойынсұнғысы келмейді деген сөз. Ал оларға заңның өз айта­ры бар. Заң адамды жақсылыққа жете­лей­ді. Ендеше, бұл туралы Қазақстан аза­маттарының түсінігі мол болуға тиіс.
 Егер белгілі бір адам Қазақстан Рес­пуб­ликасының азаматтығын алған болса, онда Ата Заңымыздың 10-бабында жә­не «Қазақстан Республикасының аза­­маттығы туралы» Заңның 3-бабын­да жазылғандай, ол адамда басқа мем­ле­­кеттің азаматтығының бар болуы заң­­ды деп танылмайды. Яғни, өзге ел­дің азаматтығын қоса алу біздің заң­­ға қайшы. Алайда, осы арада бұл заң тала­бына қарамастан, ол адам өз­ге мем­лекеттің азаматтығын алып қой­­ған бол­са қайтеді деген сұрақ та ту­ын­дайты­ны анық қой. 
Ондай жағдайда еліміздің Кон­­сти­­туциялық Кеңесінің 2003 жыл­ғы желтоқсандағы «Қазақстан Рес­пуб­ликасы Конституциясының 10 жә­не 12-баптарын ресми түсіндіру ту­ра­лы» қаулысына сәйкес, егер Қазақ­стан Республикасының азаматы басқа мемлекеттің азаматтығын ала­тын болса, онда сол сәттен бастап оның Қазақстан Республикасының аза­маттығы сақталмайды. Егер әл­гі адамның басқа мемлекеттің аза­мат­ты­ғын алғандығы анықталса, онда ол «Қазақстан Республикасының аза­мат­тығы туралы» Заңның 21-бабына сәй­кес, Қазақстан Республикасының аза­­маттығынан айырылады.
Міне, көрдіңіз бе, заңда соқырға та­яқ ұстатқандай, бәрі айқын жазылған. Мұны біле тұра қайшы әрекетке бару – аталған заңды мойынсұнбау деген сөз. Осы арада бұл мәселе туралы ха­бар­ласқан ІІМ Мемлекеттік тіл және ақ­парат департаментінің директоры А.Садубаевтың пікірін де келтіре кет­­кенді жөн көрдік. «Қазақстан Рес­­публикасының азаматы болып та­былатын және шет мемлекеттің аза­маттығын қабылдаған адам өзге аза­маттықты алған күнінен бастап күн­­тізбелік отыз күн ішінде шет ел азаматтығын алу фактісі туралы Қа­зақ­стан Республикасының іш­кі іс­тер ор­гандарына немесе Қазақстан Рес­публикасының шет ел­дердегі меке­ме­леріне хабарлауға жә­не Қазақстан Рес­публикасы аза­ма­ттығының паспортын және жеке куә­лі­г­ін тапсыруға міндетті. Шет ел аз­а­­маттықты алу фактісі туралы осы бап­тың екінші бөлігінде бел­гі­лен­ген мерзімде хабарламаса, онда ол Қазақстан Республикасының заң­да­ры­на сәйкес, жауапқа тартылады», – дей­ді А.Садубаев.
Алайда, заңда осылай көр­се­тіл­ге­німен, бұл жағдайда аяғын шалыс бас­қан жандар арасында төлқұжаты мен жеке куәлігін уақтылы тапсыруды қажет деп санамайтындары да болады екен. Ондай жағдайда заңымыздың нақты тетігі іске қосылады деп ойлай­мыз. Яғни, «Әкімшілік құқық бұ­зу­шылық туралы» кодекстің 496-бабын­да көрсетілгендей, Қазақстан Рес­пуб­ликасының азаматтығынан айы­рыл­ған адам Қазақстан Республикасы аза­матының паспортын немесе жеке куәлігін одан әрі пайдаланса, оған 100 айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салынады. Сол сияқты, бел­гіленген мерзім ішінде шет ел аза­мат­тығын алғаны туралы хабарламау –200 ай­лық есептік көрсеткіш мөлшерінде айы­ппұл салуға, не Қазақстан Рес­пуб­ли­касының аумағынан тыс шығарып жі­бе­руге апарып соғатынын есте ұс­та­ған жөн.
Сонымен қатар, аталған баптың 1 және 2-бөліктерінде көзделген іс-әре­кеттерді мемлекеттік қызметтегі адам­дар, сондай-ақ, билік өкілінің фун­кцияларын жүзеге асыратын, не мем­лекеттік органдарда ұйым­дас­ты­ру­шы­лық-өкімдік немесе әкімшілік-ша­руа­шылық функцияларды орындайтын адам­дар жасаған жағдайда олар да әкім­шілік жауапкершілікке тартыла­тынын ұмытпау керек. Мұндай жағ­дай­да оларға 300 айлық есептік көр­сет­­кіш мөлшерінде айыппұл салына­ды. 
Сонымен, қос азаматтық дерегін анық­тау және оның алдын алу мақ­са­тында басқа мемлекеттің аза­мат­ты­ғының бар болуы туралы хабарлама қа­­зақстандық азаматтықпен қатар тек­се­рілетінін қаперден шығармаған жөн. 

Александр ТАСБОЛАТОВ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.11.2018

Солтүстік Қазақстанда өткен ел біріншілігінде Н. Жарылғапов «түйе палуан» атанды

18.11.2018

Солтүстік Қазақстанда «Қозыбаев оқулары» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өтті

18.11.2018

Қор нарығы ел экономикасына серпін береді

18.11.2018

Мәулен Әшімбаев ауыл шаруашылығы қызметкерлерін кәсіби мерекелерімен құттықтады

18.11.2018

Элизабет Тұрсынбаева Мәскеудегі турнирде үздік алтылыққа енді

18.11.2018

Қызылорда облысында МЖӘ бойынша екі спорт кешені ашылды

17.11.2018

Amazon мен Google-де жұмыс істейтін қазақстандықтарды елге шақыру керек - Атамекен ҰКП

17.11.2018

Павлодар облысында 370 жүргізуші мөлшерден артық жүк тасыған

17.11.2018

Павлодарда 524 полиция қызметкері пәтерге мұқтаж

17.11.2018

Дулат Қажанов: Оңтүстік тұрғындарын Күршімге шақырамыз

17.11.2018

Таразда Ауыл шаруашылығы қызметкерлерінің күні аталып өтті

17.11.2018

Қызылордадағы ЖКО: 29 адам ауруханада, 45-і үйіне оралды

17.11.2018

Қызылордада жолаушылар автобусы соқтығысты

17.11.2018

Атырауда балық шаруашылығы басқармасының басшысы тағайындалды

17.11.2018

Астанада дзюдодан Қазақстан Чемпионаты өтті

17.11.2018

Таразда «Туған жерге туыңды тік!» форумы өтті

17.11.2018

Ақ Жайықтың жастарында жігер көп

17.11.2018

Оралда қоғамдық ұйымдардың VIII форумы өтті

17.11.2018

17 қарашаға арналған ауа райы болжамы

16.11.2018

Қазақстан туризмін дамытудағы кезекті қадам

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу