Қыз намысы ұлт намысы емес пе?

Қазақ ұлын ұядан, бала­пан ке­зі­нен қырандай қияға қа­нат қақ­са екен, отбасы, ошақ қа­сын­да қал­м­аса екен деп тілеген. Қар­ға­дай­ы­н­ан ашамай ерттеген тай-құ­нан­ға мін­гізіп, ұранымды айтар ұла­ным деп, қолдан келгеннің бә­рін ая­ма­ған. Талабын ұштаған. Қазақ­тың бетіндегі ұяты, көңіліндегі мия­­ты бол деген тілегін құлағына құй­­ған.
Егемен Қазақстан
28.02.2017 1220
2

Сол тәрбие небір алып ұл­дар­ды, айтулы азаматтарды, ақ­ыл­­ды қыздарды, елі мен жерінің қор­ғаны болған батырларды, сөзге тоқ­таған ақыл иелерін, билік айтар би­лерін қалыптастырған. Біз бүгін со­лардың үлгісін мақтан етеміз, тү­сінгендеріміз аталы сөздеріне жү­гінеміз, ұқсап бақсақ дейміз. Бі­рақ олардың сұңғыла ісін толық бойы­мыз­ға дарыта алмай, оны өзімізден емес, өзгелерден көруге бейім болып ал­ғанымыз да ақиқат.

Қазақ қызын ұлдан жоғары қой­ған, босағаға отырғызбаған, жаны нә­зік деп көңіліне қараған, қонақ деп құр­меттеген. Тіпті кей тұста ұлға балап өсірген. Ұлттың алтын қазығы, ұлт­тың ғұмыры, ұлылық қыздың иба­сын­­да, ананың ақ жаулығында деп, осы­ны мойнындағы тұмар секілді ой-са­насына дарытқан. Ел шеті бүлінсе, ер­л­ердің қатарына қосып, кейде қару да ұстатқан. Бұған көзі ашық, арғы-бергі тарихты ой сарабынан өткізген жан жақсы біледі. Басқаны қойып, 1986 жылғы Желтоқсан көтерілісінде ұлт ұранын көтерген батыр ұлдар мен батыр қыздарды еске түсірсек, жетіп жатыр емес пе?!

Біз бүгінде жоғарыда ұшқындатып айтқан ұлт үлгісінен алыстап бара жатқандаймыз. Әлемдік сапырылыс үдеп тұрғанда оған қанша жерден алдына тосқауыл болам десең де, бола алмайсың дейтіндер табылар. Бірақ, солай екен деп ұлттық дәстүрден қол үзіп, жұтылып кету керек пе деген ой жұдырықтай жүректі тайдай тулатып тұр. Мұндай тұста ұран ұстар ұл ын­жық­тық танытса, ибалы қыз қырын кет­се, жұртымыздың төрт құбыласын тү­гендеу қиын болары хақ. «Мен қауіп еткеннен айтамын: Ақ борықтай иілген, Кейінгі туған баланың, Ұстай ма деп білегін, Шая ма деп жүрегін, Шашын, мұртын қойдырып, Ащы суға тойдырып, Бұза ма деп реңін, Адыра қал­ғыр заманның, Мен жаратпай­мын сүреңін», – деп Мұрат ақын айт­­қандай, біз де ішкі қаупімізді сырт­қа шығарып отырмыз. Шынында, сұр­қың­ды алар сұйық іс бізде де жоқ деп айта алмасақ керек.

Нарық заманы ел адамдарын өзгерт­ті, өз күніңді өзің көруге тиіссің де­ген ұғымға ден қойған ұлт ұлдары әр алуан тірлікте жүр. Бірі базар жа­ға­лай­ды, енді бір соқталдай жігіттер кө­­ше­дегі тұраққа келіп тоқтаған ма­ши­на иелерінен алақан жайып а­қ­ша жи­найды. Бірақ, солардың ай­лығы шай­лықтан артылмайтын кө­рі­не­ді. Ұл­д­арымыз, қыздарымыз көше жа­ға­­лап жүрсе, жаның қалай ауырмасын. Бар байлықты шеттен келгенге ұстатып, өзімізді шеттетсек, бұл қалай бо­лады? Осындай жағдайда жі­гіт­те­рі­міз­ді еңбек етпейді деп желкелеу жөн бе екен?

Қыздарымыз туралы да әңгіме көп. Жел­дей еседі. Өзгені қойып, қорған болар өз қандастарымыз күндей күр­кі­рейді. Бабаларымыздың «қызға қы­рық үйден тыю» дегенін орындай алмай жүріп, кінә тағуға, мін ілуге неге құ­ма­рмыз? Абай айтпақшы, өз отбасы­мыздан аулақ болса, қия басқанды ұл­ты­мыздың бұл да бір балапаны емес пе демей, сыртқа тепсек, әлгі ба­лапанның бағы қалай ашылады? Бұл жері көп, халқы аз халық үшін бір кездері қатер болып жүрмей ме? Қазір қыздарымыз шетке кетіп жатыр, өзгенің етегінен ұстайды деп дү­рілдейміз. Бұл неліктен дегенге мән бермейміз. Оны «бұғаулайтын» қарындасын қадір тұтқан, әпкесін ардақтаған қазақ жігіті қайда деп ойланып көрдік пе? Бар пәлені қызға аударғанша, жігіттерге неге сұраулы жүзбен қарамаймыз? Қыз намысы ұлт намысы емес пе? Сол намыс туы ежелден-ақ жігіттердің қолында жүрмейтін бе еді деуге хақымыз бар болса керек? Бүгін сөзге іліккен қыз­дың тағдыры ертең өзге қазақ қы­зының басына келмейтініне кім ке­піл­дік бере алады?

Ұлт ғұмыры текті қыз­ға тәуелді. Текті қыздан текті ұлт туа­ды. Ендеше, ұлт қызының тағдыры ұран ұстар ұлдың қолында тұр. Сөз түйі­нін ұлт қызының үлгісі болған Фа­риза Оңғарсынованың: «Жоғары қырда ананың бағасы бек, алдына басын иген данасы кеп, Далада өсіріпті қыз­ды ардақтап, болашақ рулы елдің ана­сы деп. Ерліктің нышаны емес ас пен күші, Ел қорғау – ер жігіттің қас­терлі ісі, Жақсы әйел, жүйрік ат пен ал­мас қылыш – қазақта батырлықтың бас белгісі», деген өлең жолдарымен аяқ­тауды мақұл көрдік.

Сүлеймен МӘМЕТ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

15.10.2018

Брексит: келісімге қол жетпеді

15.10.2018

Геннадий Шиповских: Мұғалім мәртебесін асқақтату еліміз үшін аса маңызды (ВИДЕО)

15.10.2018

Сенаторлар Атырау қалалық Бизнес және құқық колледжінде кездесу өткізді

15.10.2018

Станимир Стоилов: Әлеуетін толық көрсете алмай жүрген футболшылар бар

15.10.2018

Павлодарда құрылысы ұзаққа созылған 25 нысан анықталды

15.10.2018

Елбасы жұмыс сапарымен Ақтөбе облысына барды

15.10.2018

Қыздар университеті «Туған жерге тағзым» жобасын жүзеге асыруға кірісті

15.10.2018

«Ұстаз мәртебесі туралы» заңды әзірлеуге салалық кәсіподақ белсенді түрде атсалысады

15.10.2018

Өзбекстанда импорт өсіп, экспорт көрсеткіші төмендеді

15.10.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Арыстанбек Мұхамедиұлын қабылдады

15.10.2018

Мұратхан Шүкеев Жамбыл облысы әкімінің орынбасары болып тағайындалды

15.10.2018

Теннисшілердің әлемдік рейтингі жаңартылды

15.10.2018

Ұшқындағы үшем

15.10.2018

Армения әскері Таулы Қарабаққа қатысты атысты тоқтату режимін бұзды

15.10.2018

Жан тебіренісінен туған картиналар

15.10.2018

Ел анасы жайлы еңбек

15.10.2018

Боксшы Сабыржан Бекбергенов Минскіде топ жарды

15.10.2018

«Жебе тартқан сөз бен жыр қосынынан...»

15.10.2018

Мегаполис медицинасын алға жетелейтін орталық

15.10.2018

Өмір сыйлар Azurion

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Jer emgender oza ma, toza ma?

Jalpy, bizdiń halyqtyń arman-maqsatynyń bir ushyǵy qashan da jermen baılanysty sıaqty. Jerdi keńeıtý, jerdi qorǵaý, jerdi óńdeý, jerdi qurmetteý... Mentalıtetimiz jerge jaqyn. Bul basqa halyqtarda olaı emes degen sózimiz emes, biraq bizdiń halyq úshin tym erekshe sıaqty. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdik vırýsy

О́tken ǵasyrdyń 80-jyldary rejısser R.Bykovtyń «Chýchelo» atty fılmi Odaq kólemindegi búkil eldi shýlatqan bolatyn. Kishkentaı ǵana 6 oqıtyn balalardyń boıynan sonshalyqty qatygezdikti kórgen qazaq qaýymy, bálesinen aýlaq, qalada ósken ózge ulttyń qatybastary ábden buzylyp ba­rady eken, bizdiń balalarymyzdan, keleshegimizden aýlaq dep shoshyǵan. Ol kezde mundaı zulymdyq qazaq balasynda kezdespeıtin jat qylyq sanalatyn. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

О́mir kúzetindegi meıirim

Otbasylyq jáne jeke basynyń jaǵdaıyna baılanysty Germanıadaǵy oqýynan eriksiz qol úzip, týǵan jerge oralǵan Ǵabıt Nurhanuly esimdi azamattyń feısbýktegi jazbasy kóńilge túrli oı saldy. Elimizdegi densaýlyq saqtaý salasyndaǵy kóptegen túıtkildi synaǵan avtor nemis halqynan kóp nárseni úırenýimiz kerek deıdi.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Týrızmdi damytý qonaqjaılyqtan bastalady

Tetigin tapqan elder týrızm salasyn sarqylmaıtyn tabys kózine aınaldyryp alǵan. Qyzyǵa qarap otyrsaq, bul saladan qyrýar qarajat túsetinin aıtpaǵanda, kóptegen jumys orny ashylyp,  eldiń tórtkúl álemge jaqsy aty shyǵyp jatady eken.  Al kez kelgen qonaqtyń kóńilin tabýǵa eń birinshi ashyq-jarqyn qabaǵyń, odan keıin dámdi tamaǵyń kerek ekeni álmısaqtan belgili aksıoma emes pe.  

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу