Қыз намысы ұлт намысы емес пе?

Қазақ ұлын ұядан, бала­пан ке­зі­нен қырандай қияға қа­нат қақ­са екен, отбасы, ошақ қа­сын­да қал­м­аса екен деп тілеген. Қар­ға­дай­ы­н­ан ашамай ерттеген тай-құ­нан­ға мін­гізіп, ұранымды айтар ұла­ным деп, қолдан келгеннің бә­рін ая­ма­ған. Талабын ұштаған. Қазақ­тың бетіндегі ұяты, көңіліндегі мия­­ты бол деген тілегін құлағына құй­­ған.
Егемен Қазақстан
28.02.2017 1091

Сол тәрбие небір алып ұл­дар­ды, айтулы азаматтарды, ақ­ыл­­ды қыздарды, елі мен жерінің қор­ғаны болған батырларды, сөзге тоқ­таған ақыл иелерін, билік айтар би­лерін қалыптастырған. Біз бүгін со­лардың үлгісін мақтан етеміз, тү­сінгендеріміз аталы сөздеріне жү­гінеміз, ұқсап бақсақ дейміз. Бі­рақ олардың сұңғыла ісін толық бойы­мыз­ға дарыта алмай, оны өзімізден емес, өзгелерден көруге бейім болып ал­ғанымыз да ақиқат.

Қазақ қызын ұлдан жоғары қой­ған, босағаға отырғызбаған, жаны нә­зік деп көңіліне қараған, қонақ деп құр­меттеген. Тіпті кей тұста ұлға балап өсірген. Ұлттың алтын қазығы, ұлт­тың ғұмыры, ұлылық қыздың иба­сын­­да, ананың ақ жаулығында деп, осы­ны мойнындағы тұмар секілді ой-са­насына дарытқан. Ел шеті бүлінсе, ер­л­ердің қатарына қосып, кейде қару да ұстатқан. Бұған көзі ашық, арғы-бергі тарихты ой сарабынан өткізген жан жақсы біледі. Басқаны қойып, 1986 жылғы Желтоқсан көтерілісінде ұлт ұранын көтерген батыр ұлдар мен батыр қыздарды еске түсірсек, жетіп жатыр емес пе?!

Біз бүгінде жоғарыда ұшқындатып айтқан ұлт үлгісінен алыстап бара жатқандаймыз. Әлемдік сапырылыс үдеп тұрғанда оған қанша жерден алдына тосқауыл болам десең де, бола алмайсың дейтіндер табылар. Бірақ, солай екен деп ұлттық дәстүрден қол үзіп, жұтылып кету керек пе деген ой жұдырықтай жүректі тайдай тулатып тұр. Мұндай тұста ұран ұстар ұл ын­жық­тық танытса, ибалы қыз қырын кет­се, жұртымыздың төрт құбыласын тү­гендеу қиын болары хақ. «Мен қауіп еткеннен айтамын: Ақ борықтай иілген, Кейінгі туған баланың, Ұстай ма деп білегін, Шая ма деп жүрегін, Шашын, мұртын қойдырып, Ащы суға тойдырып, Бұза ма деп реңін, Адыра қал­ғыр заманның, Мен жаратпай­мын сүреңін», – деп Мұрат ақын айт­­қандай, біз де ішкі қаупімізді сырт­қа шығарып отырмыз. Шынында, сұр­қың­ды алар сұйық іс бізде де жоқ деп айта алмасақ керек.

Нарық заманы ел адамдарын өзгерт­ті, өз күніңді өзің көруге тиіссің де­ген ұғымға ден қойған ұлт ұлдары әр алуан тірлікте жүр. Бірі базар жа­ға­лай­ды, енді бір соқталдай жігіттер кө­­ше­дегі тұраққа келіп тоқтаған ма­ши­на иелерінен алақан жайып а­қ­ша жи­найды. Бірақ, солардың ай­лығы шай­лықтан артылмайтын кө­рі­не­ді. Ұл­д­арымыз, қыздарымыз көше жа­ға­­лап жүрсе, жаның қалай ауырмасын. Бар байлықты шеттен келгенге ұстатып, өзімізді шеттетсек, бұл қалай бо­лады? Осындай жағдайда жі­гіт­те­рі­міз­ді еңбек етпейді деп желкелеу жөн бе екен?

Қыздарымыз туралы да әңгіме көп. Жел­дей еседі. Өзгені қойып, қорған болар өз қандастарымыз күндей күр­кі­рейді. Бабаларымыздың «қызға қы­рық үйден тыю» дегенін орындай алмай жүріп, кінә тағуға, мін ілуге неге құ­ма­рмыз? Абай айтпақшы, өз отбасы­мыздан аулақ болса, қия басқанды ұл­ты­мыздың бұл да бір балапаны емес пе демей, сыртқа тепсек, әлгі ба­лапанның бағы қалай ашылады? Бұл жері көп, халқы аз халық үшін бір кездері қатер болып жүрмей ме? Қазір қыздарымыз шетке кетіп жатыр, өзгенің етегінен ұстайды деп дү­рілдейміз. Бұл неліктен дегенге мән бермейміз. Оны «бұғаулайтын» қарындасын қадір тұтқан, әпкесін ардақтаған қазақ жігіті қайда деп ойланып көрдік пе? Бар пәлені қызға аударғанша, жігіттерге неге сұраулы жүзбен қарамаймыз? Қыз намысы ұлт намысы емес пе? Сол намыс туы ежелден-ақ жігіттердің қолында жүрмейтін бе еді деуге хақымыз бар болса керек? Бүгін сөзге іліккен қыз­дың тағдыры ертең өзге қазақ қы­зының басына келмейтініне кім ке­піл­дік бере алады?

Ұлт ғұмыры текті қыз­ға тәуелді. Текті қыздан текті ұлт туа­ды. Ендеше, ұлт қызының тағдыры ұран ұстар ұлдың қолында тұр. Сөз түйі­нін ұлт қызының үлгісі болған Фа­риза Оңғарсынованың: «Жоғары қырда ананың бағасы бек, алдына басын иген данасы кеп, Далада өсіріпті қыз­ды ардақтап, болашақ рулы елдің ана­сы деп. Ерліктің нышаны емес ас пен күші, Ел қорғау – ер жігіттің қас­терлі ісі, Жақсы әйел, жүйрік ат пен ал­мас қылыш – қазақта батырлықтың бас белгісі», деген өлең жолдарымен аяқ­тауды мақұл көрдік.

Сүлеймен МӘМЕТ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.08.2018

Джакартада Жазғы Азия ойындарының ашылу салтанаты өтті

18.08.2018

БҰҰ-ның бұрынғы Бас хатшысы Кофи Аннан қайтыс болды

18.08.2018

Мемлекеттік хатшының қатысуымен Бұқар жыраудың 350 жылдық мерейтойы өтті

18.08.2018

Пара алған әкімдердің қылмысы әшкере болды

18.08.2018

Елордада «Ұлы дала рухы» республикалық фестивалінің солтүстік аймақтық іріктеу жарыстары өтіп жатыр

18.08.2018

Астанада түркі тіл білімінің өзекті мәселелері талқылануда

18.08.2018

Бүгін ауыл жасөспірімдерінің республикалық II жазғы спорт ойындары басталады

18.08.2018

Допинг дауынан кейін «Канело» ресми түрде қайта рингке оралды

18.08.2018

Ыбырай Алтынсариннің отбасы қолданған жәдігерлер жұрт назарына ұсынылды (ВИДЕО)

18.08.2018

Астанада мемлекеттік қызметкерлер арасында спорттық сайыс өтіп жатыр

18.08.2018

Қаламгер Сұлтан Қалиұлы дүниеден озды

18.08.2018

Бүгін Азия ойындарының салтанатты ашылуы өтеді

18.08.2018

Мыңнан аса астаналық веложарысқа қатысуда

18.08.2018

ҚМДБ еліміз қалалары бойынша айт намазының уақытын жариялады

18.08.2018

Демалыс күндері елімізде ауа райы құбылмалы болады

17.08.2018

Қазақстан Президенті «Журавлевка 1» ауыл шаруашылығы кешенін аралап көрді

17.08.2018

Роман Григорчук «Астана» клубының бас бапкерлігінен уақытша кетті

17.08.2018

Қазақстандық велотрекші әлем чемпионатының қола жүлдегері атанды

17.08.2018

Тау туризмін дамыту қажет

17.08.2018

Еңбек ері – ұрпаққа үлгі

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Тілтолғақ пен тілтұтқа

Әлеуметтік желіден «Астана қаласы­ның қаракөз балдырғандары қазақша сөй­лемейтіні несі?» деген сыңайдағы сұрау­лы сөйлем, қобалжулы пікірді көзіміз шалып ойланып қалдық, қапаландық. 

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Ертеңгі ұрпақтың да еншісі бар

Қойнауы құт қазақ жері тәуел­сіз­дігі­міздің ширек ғасырдан асқан шежіресінде ел экономикасын тұралап қалу қасіретінен сақтап келеді. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Мәдениетке мән берсек...

Үйіміздің жанындағы азық-түлік сататын дүңгіршекке соңғы кезде сатушы құтаймай-ақ қойды, жиі-жиі ауысады. Бұрын тіпті мұнда сатушы қыздардың Павлодардан қатынап істейтінін естіп-біліп жүретінбіз. «Екі апта Астанада сауда жасасақ, екі апта бала-шағамыздың қасында болғанға мәзбіз. Ауылдан қалаға қатынап істеудің азабы мен машақаты мұндайды бастан өткізген адамға ғана мәлім. 

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Арбамен қоянға жетер» күн қайда?

1998 жылы Kodak фирмасында 170 мың адам жұмыс істеген екен және әлем бойынша саудаланған фотоқағаздың 85 проценті дәл осы фирманың үлесіне тиген. Небәрі бірнеше жылдың ішінде олардың бизнес-моделі жойылып, фирма банкрот болған. Бұл нені білдіреді?

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Аграрлық саладағы болашақ мамандықтар

Сарапшылардың болжамдарына қарағанда, әлемдік аграрлық салада 15-20 жылдың ішінде революциялық өз­герістер жүзеге асырылады. Жаңа тех­нологиялардың шапшаң қарқынмен дамуы, ғарыш кеңістігін игеруге көптеген елдердің құлшыныс танытуы, гендік инженерия ықпалының күшеюі, азық-түлікке сұраныстың артуы, бос жатқан жерлердің азаюы секілді факторлар әлем бойынша жаңа технологиялармен қаруланған жаңа тұрпатты ауыл ша­руашылығын қалыптастырады. Сөйтіп ауыл шаруашылығы өзгерістерге барынша баяу бейімделетін ең консервативті сала деген бұрынғы түсініктің көбесі сөгіледі.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу