Тән мен жанның дәрумені – табиғи өнім

Қазақтың жері дархан, дәулеті мол. Сол дәулетті сәулетке айналдыру жолында еңбектеніп келеміз. Ең бастысы, Отанымыздағы табиғи өнім талайды тамсандырып отырғаны анық. Осыдан біраз жыл бұрын Германиядан бір дәрігер келді.
Егемен Қазақстан
17.03.2017 263

Шетелдік мейманмен бірге жүрген ағамыз: «Бұлар көп тамаққа жоқ», дегеніне қарамай, ұлттық дәстүрге сай дастарқан жасап, бас тартып, қымыз, шұбат құйып, қоғадай жапырылып, қонақ еттік. «Бұл не деген батпан құйрық!» деп дән риза болған дәрігер дастарқанға төне қарап, еркін шешілді. Ұлттық тағам мен киім үлгілеріне тәнті болған мейман: «Сіздер неге ауырасыздар?» деді сөз арасында. Шынында, қазақтың жаратылысы да, тамағы да – бәрі табиғатпен үндес қой. Бұл да ұлт ниетіне берген Алланың шарапаты шығар.

Қазақ жерінің киесінен ба, бір ғана қатты бидайының өзі әлемдік базарды жарып тұр. Кезінде КСРО жұрты да тамсанған. Бабын таба алсақ, бұдан өзге де байлығымыз жетіп артылады. Алалы жылқы, ақтылы қой, табын-табын сиыр – бәрі бар. Осы күндері қазақтың даңқын жер астындағы байлығы танытып жатса, уақыт өте келе жер басып жүрген адамның ас ішіп, аяқ босататыны рас болса, жер үстіндегі өнімдерімен де жұртымыз әлем халқының аузына ілініп, бедел биігінен көрінетініне сеніміміз кәміл. Еліміздің тау-тасы, қыр мен ойындағы дәрілік шөптің ұзын саны алты мыңнан асады екен. Бұл да табиғи өнім. Осы байлыққа құнт керек болып тұр. Егер құнттай, бағалай алмасақ, бұл байлықты өзгелер пайдаланып, өзіміз жасанды өнімге қарап қалуымыз кәдік. Өйткені, нарық талабы қайтсең де ақша табу деп білетіндер түрлі бұрыс істерге барып жүр. Бәрін сатуға әзір. Өз елімізде өндірілген, шеттен импортталған тауарларды зертханада сараптама жасағанда бәрі бірдей талапқа сай болмайды. Ондай сапасыз өнім адам денсаулығын оңалтпайды, омалтпаса. Мәжілісте нан ашытқысындағы зиянды қоспа қозғалып барып, артынан ақталумен тынды. Жел болмаса шөптің басы қимылдамаса керек еді. Уланып қалу да сондайдан болса керек. Несін жасырамыз, өзгелерден келген өнім түрлері бізде аз емес. Соның бәрі бірдей сапалы дей алмаймыз. Ондай сапасыз өнімдер туралы мәліметтер жетіп артылады. Көрші Қытай елі жасанды өнімнің неше атасын шығарып жатқаны белгілі. Біздің табиғи өнімдерімізге олар қызыға қарайды. Елбасы Н.Назарбаев «Қазақстан-2050» Стратегиясында адам­зат­тың миллиардтап өсіп жатқанын айтып, сол миллиардтарды азық-түлікпен қамтамасыз ету оңай болмайтынын ескерткен. Осы тұста да қазақ өніміне сұраныс артпаса, азаймайды. Әсіресе, табиғи өнім алтыннан кем болмасы хақ. Мына бір ойды ашып айтуды парыз санаймыз. Ол – есе бермей келе жатқан ГМО (гендік модификация – жасанды өнім). «Сақтықта қорлық жоқ», дейді халқымыз. Осы жасанды өнімнің пайдасы мен зиянын білеміз бе? Еліміздегі «Стандарттау туралы» заң талабына сай оның таралуын қадағалап отырған жүйе бар ма? Жасанды өнім жайын қазірден қолға алмасақ, ертең кеш қалуымыз мүмкін.

Мемлекетімізде қазір бір жақсы үрдіс іске аса бастады. Ол – ауылшаруашылық кооперативтерін құру. Жабайы жеке­ше­лен­дірудің тұсында әп-әдемі табысты ұжымдардың ойраны шықты. Жерге ие болып, мал өсіріп, егін егіп тірлік еткендер өнімін өткізе алмай қиналды. Оған шеттен тауар алған әлдеқайда тиімді деген қасаң қағида себепкер болды. Соның кесірінен мал азайып, жер бос қалды. Енді ел қайта серпілгенде жерінен айырылып қалған шаруалар кооперативке «ең болмаса жер үлесімізбен қосылсақ, қане!» деп, әуре-сарсаңға түсіп жүр. Олардың үлесін кезінде қолында қаржысы барлар заңдастырып алған көрінеді. Кооперативтің пайдасын қазақ жұрты білген. Оған өткен ғасырдың басында, 21 жасында М.Әуезов «кооперативтері болған елдің кемшілік көрмейтінін» айтқаны дәлел. Тарыдай шашылмай, береке-бірлікке ұйып бірігудің пайдасы болмай қоймайды. Оны арғы-бергі тарихқа, кеңестік кезеңге, қазіргі ұйымдасқан ұжымдарға қарап аңғаруға болады. Бұл табиғи өнімнің өрістеуіне жол ашады. Әйтсе де сол табиғи өнімді өндіріп отырғандар кейде балтыр сыздатып, бас ауыртпай, желе жортып жүріп-ақ байлыққа кенелетін алыпсатарлардың «жеміне» айналып қалуда. Мысалы, қала базарларында 1000 теңге, кейде одан да жоғары баға көрсетілген қияр өнімдерін өндірушілерден делдалдар 500 теңгеден алып, қалған бағаны өзі белгілейді екен. Тіпті өнім иелерін базар маңына жолатпайтын жағдайлар да бар екені айтылады. Мұндай кедергі ет-сүт өнімдеріне де, басқа тауарларға да қатысы бар десек қателеспейміз. Еткен еңбек, төккен терінің игілігін өзгелердің көруі табиғи өнім өндірушілердің ынтасын азайтып, ықыласын төмендетпей қоймасы анық.

Жалпы, табиғи өнім өндірушілер өнімінің халыққа тікелей кедергісіз жетуін қадағалай алсақ, бағаның шарықтауы тыйылар еді. Қолдан-қолға өтіп, әркім өз білген бағасын қою қарапайым қауымның қалтасын қағу екені сөзсіз. Ендеше кооперативтер құру тұсында осы мәселені тиісті мекемелер қолға алса, жұрттың тілегі қабылданып, адамның жаны мен тәніне дәрумен болатын табиғи өнімге батыл жол ашса, ұтылмас едік.

Сүлеймен МӘМЕТ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.08.2018

Джакартада Жазғы Азия ойындарының ашылу салтанаты өтті

18.08.2018

БҰҰ-ның бұрынғы Бас хатшысы Кофи Аннан қайтыс болды

18.08.2018

Мемлекеттік хатшының қатысуымен Бұқар жыраудың 350 жылдық мерейтойы өтті

18.08.2018

Пара алған әкімдердің қылмысы әшкере болды

18.08.2018

Елордада «Ұлы дала рухы» республикалық фестивалінің солтүстік аймақтық іріктеу жарыстары өтіп жатыр

18.08.2018

Астанада түркі тіл білімінің өзекті мәселелері талқылануда

18.08.2018

Бүгін ауыл жасөспірімдерінің республикалық II жазғы спорт ойындары басталады

18.08.2018

Допинг дауынан кейін «Канело» ресми түрде қайта рингке оралды

18.08.2018

Ыбырай Алтынсариннің отбасы қолданған жәдігерлер жұрт назарына ұсынылды (ВИДЕО)

18.08.2018

Астанада мемлекеттік қызметкерлер арасында спорттық сайыс өтіп жатыр

18.08.2018

Қаламгер Сұлтан Қалиұлы дүниеден озды

18.08.2018

Бүгін Азия ойындарының салтанатты ашылуы өтеді

18.08.2018

Мыңнан аса астаналық веложарысқа қатысуда

18.08.2018

ҚМДБ еліміз қалалары бойынша айт намазының уақытын жариялады

18.08.2018

Демалыс күндері елімізде ауа райы құбылмалы болады

17.08.2018

Қазақстан Президенті «Журавлевка 1» ауыл шаруашылығы кешенін аралап көрді

17.08.2018

Роман Григорчук «Астана» клубының бас бапкерлігінен уақытша кетті

17.08.2018

Қазақстандық велотрекші әлем чемпионатының қола жүлдегері атанды

17.08.2018

Тау туризмін дамыту қажет

17.08.2018

Еңбек ері – ұрпаққа үлгі

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Тілтолғақ пен тілтұтқа

Әлеуметтік желіден «Астана қаласы­ның қаракөз балдырғандары қазақша сөй­лемейтіні несі?» деген сыңайдағы сұрау­лы сөйлем, қобалжулы пікірді көзіміз шалып ойланып қалдық, қапаландық. 

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Ертеңгі ұрпақтың да еншісі бар

Қойнауы құт қазақ жері тәуел­сіз­дігі­міздің ширек ғасырдан асқан шежіресінде ел экономикасын тұралап қалу қасіретінен сақтап келеді. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Мәдениетке мән берсек...

Үйіміздің жанындағы азық-түлік сататын дүңгіршекке соңғы кезде сатушы құтаймай-ақ қойды, жиі-жиі ауысады. Бұрын тіпті мұнда сатушы қыздардың Павлодардан қатынап істейтінін естіп-біліп жүретінбіз. «Екі апта Астанада сауда жасасақ, екі апта бала-шағамыздың қасында болғанға мәзбіз. Ауылдан қалаға қатынап істеудің азабы мен машақаты мұндайды бастан өткізген адамға ғана мәлім. 

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Арбамен қоянға жетер» күн қайда?

1998 жылы Kodak фирмасында 170 мың адам жұмыс істеген екен және әлем бойынша саудаланған фотоқағаздың 85 проценті дәл осы фирманың үлесіне тиген. Небәрі бірнеше жылдың ішінде олардың бизнес-моделі жойылып, фирма банкрот болған. Бұл нені білдіреді?

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Аграрлық саладағы болашақ мамандықтар

Сарапшылардың болжамдарына қарағанда, әлемдік аграрлық салада 15-20 жылдың ішінде революциялық өз­герістер жүзеге асырылады. Жаңа тех­нологиялардың шапшаң қарқынмен дамуы, ғарыш кеңістігін игеруге көптеген елдердің құлшыныс танытуы, гендік инженерия ықпалының күшеюі, азық-түлікке сұраныстың артуы, бос жатқан жерлердің азаюы секілді факторлар әлем бойынша жаңа технологиялармен қаруланған жаңа тұрпатты ауыл ша­руашылығын қалыптастырады. Сөйтіп ауыл шаруашылығы өзгерістерге барынша баяу бейімделетін ең консервативті сала деген бұрынғы түсініктің көбесі сөгіледі.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу