Тән мен жанның дәрумені – табиғи өнім

Қазақтың жері дархан, дәулеті мол. Сол дәулетті сәулетке айналдыру жолында еңбектеніп келеміз. Ең бастысы, Отанымыздағы табиғи өнім талайды тамсандырып отырғаны анық. Осыдан біраз жыл бұрын Германиядан бір дәрігер келді.
Егемен Қазақстан
17.03.2017 264
2

Шетелдік мейманмен бірге жүрген ағамыз: «Бұлар көп тамаққа жоқ», дегеніне қарамай, ұлттық дәстүрге сай дастарқан жасап, бас тартып, қымыз, шұбат құйып, қоғадай жапырылып, қонақ еттік. «Бұл не деген батпан құйрық!» деп дән риза болған дәрігер дастарқанға төне қарап, еркін шешілді. Ұлттық тағам мен киім үлгілеріне тәнті болған мейман: «Сіздер неге ауырасыздар?» деді сөз арасында. Шынында, қазақтың жаратылысы да, тамағы да – бәрі табиғатпен үндес қой. Бұл да ұлт ниетіне берген Алланың шарапаты шығар.

Қазақ жерінің киесінен ба, бір ғана қатты бидайының өзі әлемдік базарды жарып тұр. Кезінде КСРО жұрты да тамсанған. Бабын таба алсақ, бұдан өзге де байлығымыз жетіп артылады. Алалы жылқы, ақтылы қой, табын-табын сиыр – бәрі бар. Осы күндері қазақтың даңқын жер астындағы байлығы танытып жатса, уақыт өте келе жер басып жүрген адамның ас ішіп, аяқ босататыны рас болса, жер үстіндегі өнімдерімен де жұртымыз әлем халқының аузына ілініп, бедел биігінен көрінетініне сеніміміз кәміл. Еліміздің тау-тасы, қыр мен ойындағы дәрілік шөптің ұзын саны алты мыңнан асады екен. Бұл да табиғи өнім. Осы байлыққа құнт керек болып тұр. Егер құнттай, бағалай алмасақ, бұл байлықты өзгелер пайдаланып, өзіміз жасанды өнімге қарап қалуымыз кәдік. Өйткені, нарық талабы қайтсең де ақша табу деп білетіндер түрлі бұрыс істерге барып жүр. Бәрін сатуға әзір. Өз елімізде өндірілген, шеттен импортталған тауарларды зертханада сараптама жасағанда бәрі бірдей талапқа сай болмайды. Ондай сапасыз өнім адам денсаулығын оңалтпайды, омалтпаса. Мәжілісте нан ашытқысындағы зиянды қоспа қозғалып барып, артынан ақталумен тынды. Жел болмаса шөптің басы қимылдамаса керек еді. Уланып қалу да сондайдан болса керек. Несін жасырамыз, өзгелерден келген өнім түрлері бізде аз емес. Соның бәрі бірдей сапалы дей алмаймыз. Ондай сапасыз өнімдер туралы мәліметтер жетіп артылады. Көрші Қытай елі жасанды өнімнің неше атасын шығарып жатқаны белгілі. Біздің табиғи өнімдерімізге олар қызыға қарайды. Елбасы Н.Назарбаев «Қазақстан-2050» Стратегиясында адам­зат­тың миллиардтап өсіп жатқанын айтып, сол миллиардтарды азық-түлікпен қамтамасыз ету оңай болмайтынын ескерткен. Осы тұста да қазақ өніміне сұраныс артпаса, азаймайды. Әсіресе, табиғи өнім алтыннан кем болмасы хақ. Мына бір ойды ашып айтуды парыз санаймыз. Ол – есе бермей келе жатқан ГМО (гендік модификация – жасанды өнім). «Сақтықта қорлық жоқ», дейді халқымыз. Осы жасанды өнімнің пайдасы мен зиянын білеміз бе? Еліміздегі «Стандарттау туралы» заң талабына сай оның таралуын қадағалап отырған жүйе бар ма? Жасанды өнім жайын қазірден қолға алмасақ, ертең кеш қалуымыз мүмкін.

Мемлекетімізде қазір бір жақсы үрдіс іске аса бастады. Ол – ауылшаруашылық кооперативтерін құру. Жабайы жеке­ше­лен­дірудің тұсында әп-әдемі табысты ұжымдардың ойраны шықты. Жерге ие болып, мал өсіріп, егін егіп тірлік еткендер өнімін өткізе алмай қиналды. Оған шеттен тауар алған әлдеқайда тиімді деген қасаң қағида себепкер болды. Соның кесірінен мал азайып, жер бос қалды. Енді ел қайта серпілгенде жерінен айырылып қалған шаруалар кооперативке «ең болмаса жер үлесімізбен қосылсақ, қане!» деп, әуре-сарсаңға түсіп жүр. Олардың үлесін кезінде қолында қаржысы барлар заңдастырып алған көрінеді. Кооперативтің пайдасын қазақ жұрты білген. Оған өткен ғасырдың басында, 21 жасында М.Әуезов «кооперативтері болған елдің кемшілік көрмейтінін» айтқаны дәлел. Тарыдай шашылмай, береке-бірлікке ұйып бірігудің пайдасы болмай қоймайды. Оны арғы-бергі тарихқа, кеңестік кезеңге, қазіргі ұйымдасқан ұжымдарға қарап аңғаруға болады. Бұл табиғи өнімнің өрістеуіне жол ашады. Әйтсе де сол табиғи өнімді өндіріп отырғандар кейде балтыр сыздатып, бас ауыртпай, желе жортып жүріп-ақ байлыққа кенелетін алыпсатарлардың «жеміне» айналып қалуда. Мысалы, қала базарларында 1000 теңге, кейде одан да жоғары баға көрсетілген қияр өнімдерін өндірушілерден делдалдар 500 теңгеден алып, қалған бағаны өзі белгілейді екен. Тіпті өнім иелерін базар маңына жолатпайтын жағдайлар да бар екені айтылады. Мұндай кедергі ет-сүт өнімдеріне де, басқа тауарларға да қатысы бар десек қателеспейміз. Еткен еңбек, төккен терінің игілігін өзгелердің көруі табиғи өнім өндірушілердің ынтасын азайтып, ықыласын төмендетпей қоймасы анық.

Жалпы, табиғи өнім өндірушілер өнімінің халыққа тікелей кедергісіз жетуін қадағалай алсақ, бағаның шарықтауы тыйылар еді. Қолдан-қолға өтіп, әркім өз білген бағасын қою қарапайым қауымның қалтасын қағу екені сөзсіз. Ендеше кооперативтер құру тұсында осы мәселені тиісті мекемелер қолға алса, жұрттың тілегі қабылданып, адамның жаны мен тәніне дәрумен болатын табиғи өнімге батыл жол ашса, ұтылмас едік.

Сүлеймен МӘМЕТ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

15.10.2018

Брексит: келісімге қол жетпеді

15.10.2018

Геннадий Шиповских: Мұғалім мәртебесін асқақтату еліміз үшін аса маңызды (ВИДЕО)

15.10.2018

Сенаторлар Атырау қалалық Бизнес және құқық колледжінде кездесу өткізді

15.10.2018

Станимир Стоилов: Әлеуетін толық көрсете алмай жүрген футболшылар бар

15.10.2018

Павлодарда құрылысы ұзаққа созылған 25 нысан анықталды

15.10.2018

Елбасы жұмыс сапарымен Ақтөбе облысына барды

15.10.2018

Қыздар университеті «Туған жерге тағзым» жобасын жүзеге асыруға кірісті

15.10.2018

«Ұстаз мәртебесі туралы» заңды әзірлеуге салалық кәсіподақ белсенді түрде атсалысады

15.10.2018

Өзбекстанда импорт өсіп, экспорт көрсеткіші төмендеді

15.10.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Арыстанбек Мұхамедиұлын қабылдады

15.10.2018

Мұратхан Шүкеев Жамбыл облысы әкімінің орынбасары болып тағайындалды

15.10.2018

Теннисшілердің әлемдік рейтингі жаңартылды

15.10.2018

Ұшқындағы үшем

15.10.2018

Армения әскері Таулы Қарабаққа қатысты атысты тоқтату режимін бұзды

15.10.2018

Жан тебіренісінен туған картиналар

15.10.2018

Ел анасы жайлы еңбек

15.10.2018

Боксшы Сабыржан Бекбергенов Минскіде топ жарды

15.10.2018

«Жебе тартқан сөз бен жыр қосынынан...»

15.10.2018

Мегаполис медицинасын алға жетелейтін орталық

15.10.2018

Өмір сыйлар Azurion

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Jer emgender oza ma, toza ma?

Jalpy, bizdiń halyqtyń arman-maqsatynyń bir ushyǵy qashan da jermen baılanysty sıaqty. Jerdi keńeıtý, jerdi qorǵaý, jerdi óńdeý, jerdi qurmetteý... Mentalıtetimiz jerge jaqyn. Bul basqa halyqtarda olaı emes degen sózimiz emes, biraq bizdiń halyq úshin tym erekshe sıaqty. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdik vırýsy

О́tken ǵasyrdyń 80-jyldary rejısser R.Bykovtyń «Chýchelo» atty fılmi Odaq kólemindegi búkil eldi shýlatqan bolatyn. Kishkentaı ǵana 6 oqıtyn balalardyń boıynan sonshalyqty qatygezdikti kórgen qazaq qaýymy, bálesinen aýlaq, qalada ósken ózge ulttyń qatybastary ábden buzylyp ba­rady eken, bizdiń balalarymyzdan, keleshegimizden aýlaq dep shoshyǵan. Ol kezde mundaı zulymdyq qazaq balasynda kezdespeıtin jat qylyq sanalatyn. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

О́mir kúzetindegi meıirim

Otbasylyq jáne jeke basynyń jaǵdaıyna baılanysty Germanıadaǵy oqýynan eriksiz qol úzip, týǵan jerge oralǵan Ǵabıt Nurhanuly esimdi azamattyń feısbýktegi jazbasy kóńilge túrli oı saldy. Elimizdegi densaýlyq saqtaý salasyndaǵy kóptegen túıtkildi synaǵan avtor nemis halqynan kóp nárseni úırenýimiz kerek deıdi.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Týrızmdi damytý qonaqjaılyqtan bastalady

Tetigin tapqan elder týrızm salasyn sarqylmaıtyn tabys kózine aınaldyryp alǵan. Qyzyǵa qarap otyrsaq, bul saladan qyrýar qarajat túsetinin aıtpaǵanda, kóptegen jumys orny ashylyp,  eldiń tórtkúl álemge jaqsy aty shyǵyp jatady eken.  Al kez kelgen qonaqtyń kóńilin tabýǵa eń birinshi ashyq-jarqyn qabaǵyń, odan keıin dámdi tamaǵyń kerek ekeni álmısaqtan belgili aksıoma emes pe.  

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу