Жүйелі жұмыс жүйкені жұқартпайды

Биылғы оқу жылы да аяқталды. Жыл бойы көп мәселе көтерілді. Мұға­лім жайы да қозғалды. Оқу­лық­тың ой-қыры, бары мен жоғы талқыға түс­ті. Оның жүйесіз тұстары туралы ащы да, ашық та айтылып жатты. Тіл төңі­регіндегі түйт­кілдер де жан-жақты тілге тиек бол­ды. 
Егемен Қазақстан
16.06.2017 75
2

«Баламасы жоқ, жегі құрт – жем­қорлықтан қорған», деп он жыл­дан аса «қолпаштаған» ҰБТ да өзге­ріске ұшырады. Үштілділік, оның ішінде ағылшын тілін оқыту, мұға­лім­дерді қысқа мерзімде әзірліктен өткізу жайы да назардан тыс қалмады. 
Сөйтіп, тоғыз айды артқа тастап, оқушыларды үш айлық демалысқа жі­бердік. Ендігі көкейде тұрған бір мәселе: «Алдағы оқу жылы қалай бас­талады, қандай өзгерістер күтіп тұр, айтылған сындар ескеріле ме, нәтижесі бола ма, оқулықтағы түйткіл түзеле ме?». Осы секілді сұрақтар кімнің де болса алдынан шығары хақ.
Әрине, реформа өз нәтижесін беріп жатса жақсы. Керісінше өзгелердің үлгісін өз мемлекетіміздің ерекшелігін ескермей, ұлттық менталитетімізді елемей, жаңалық деп жапсыра салудан, ақиқатына жүгінсек, ұтқанымыз онша көп болмаса керек. Содан да шығар әр-алуан пікірдің өріс алып жатқаны. 
Жалпы, азаттығымызды алғалы бері білім саласы реформадан көз ашпай келеді. Оның оң нәтижесі де, осы қа­лай дейтін тұстары да болмай қалған жоқ. Кемелдікке бет алған ұрпақтың білім нәрін алуына септігінен гөрі, кері әсері тигені көп. Оны бүгіп қалып қайтеміз?! Алдағы оқу жылында ондай олқылықтарды оң ниетпен ойластырсақ, оң шешімін тапса, нұр үстіне нұр болары ақиқат.
Мұндай игілікті жұмыста бірінші ойластыратын іс: мұғалім беделін яғни, мәртебесін көтеру жайын алға оздырсақ, қанеки. Реформаны іске асыратын, жаңалықты жалғастыратын, ең бастысы, балаға білім беретін мұғалім екені бесенеден белгілі. Мұғалім алаңсыз жұ­мыс істесе, біреуге тәуелділіктен құ­тылса, ол ұрпаққа бар зейінімен ден қойып, сауатты да саналы, білімді болып шығуына жол ашады. Тәуелділік сөзі − қаржы жағынан, баспанадан олқылық көрмесе, пәтер жалдаудан құтылса сөйтіп, ауқатты отбасы балаларының алдында биік тұрса деген ойдан туып отыр. Қазір мұғалімге айлық төлеудің әртүрлі жолы бекітілген. Оның бастысы, бірінші жұмыс өтілі,  санаты, қоғамдық жұмысқа қатысуы, тағы басқа қырлары ескеріледі. Айталық, 38-40 сағатпен екі ауысымда жұмыс істейтіндер 200 мың теңгеден аса айлық алады. Мұндай көп сағат мұғалім жетпейтін жерде болмаса, басқа білім орындарында, әсіресе, ауылды жерде 18-20 сағаттың өзін бөліп, еңбек етіп жүргендер қаншама?.. 
Мектеп табалдырығын жаңадан аттап, жұмыс бастаған жас мамандар 40-50 әрі кетсе, 60 мың теңге айлық алатын көрінеді. Сынып жетекшілігіне төленетін бір айдағы ақы 45-50 мың теңгені құрайды екен. Бұл қай жыртыққа жамау болады? Кейбір азаматтардың тойып ішетін түскі асына әрең жетеді емес пе? 
Осы арада мына бір ойымызды да ортаға сала кетсек дейміз. Бүгін­гі­дей қырық құбылған заманда сынып жетекшісі туралы арнайы мәр­тебе бе­кітілсе, кәдімгідей қаржы қарас­ты­рыл­са ол баламен, ата-анамен тікелей жұмыс істеп, оқушылар арасын­дағы әт­теген-айлар болмас па еді? Егер бұл орын­далмаған күннің өзінде, сынып жетек­шісіне төленетін қаржыны алда айт­қанымыздай көбейтсе, ұстаздар алакөз  болмай, көп сағат алуға ұмтылмай, білім мен тәрбиені ұштастырып жүргізер еді. 
Иә, біз көбінде білім беру мәселесін айтамыз да тәрбиені қағыс қалдырып қоямыз. Бұл баланың бетімен кетуіне әкелмей қоймайтынын көріп те, естіп те, куә болып та жүрміз. Осы мәселені әл-Фараби бабамыз: «Тәрбиесіз берілген білім құмға құйған сумен бірдей», деп айтып кеткенін әр кез еске ұстай бермейтініміз өкінішті-ақ. Ал өткен ғасырда Ұлыбританияның премьер-министрі болған Уинстон Черчилль: «Мектеп мұғалімдерінің қолындағы билігін премьер-министрлер тек армандай алады», депті. Бұл мұғалімді құрметтеудің, оның еңбегін бағалаудың, беделін көтерудің бір әдемі көрінісі деп білеміз. Бір кездері бізде де мұғалімге деген ілтипат ерекше болған. Мектеп бітіргендердің көбі мұғалім болуды аңсайтын. Бүгінгі түлектердің арасынан мұғалім болам дейтіндер бірлі – екілі шыға ма, шықпай ма, ол жағы жұмбақ. 
Ауылдың бүгінгі тұтқасы да, зия­лысы да мұғалім қауымы. Әрине, тұтқа деп отырған мұғалімнің бәрі де кір­шіксіз, білімі ұшан-теңіз десек, артық айтқандық болар. Араларында ақ қайыңға біткен без секілді жандар да кездеседі. Олардың да айтары барын білеміз. Бірақ ұрпақ тағдырын қолына сеніп тапсырған адамның, теріс басуға қақысы жоқ. Әйтпесе, Ота­нымыздың ұлы мен қызының обалына қалмау керек. 
Сонымен, алдағы оқу жылы биыл­ғыдай сүреңсіз сөздерден құтылып, ай­тылған сындардан қорытынды шығып, жұрт тілектері орындалып, жүйкені жұқартып жүрген жүйесіздіктен арылып, рухани жаңғыру тұсында әдемі үрдіспен басталса, балаларымыздың шырайы кіріп, білімді терең меңгеріп, бәсеке бәсінде ұрпақ та, ұлт та ұтылмас еді.

Сүлеймен МӘМЕТ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.02.2019

Арыстанбек Мұхамедиұлы Димаш пен Данелияға сәттілік тіледі

17.02.2019

Ауған ардагерлері оқушылармен кездесті

17.02.2019

Өскеменде 37 көшеге жаңа атау берілді

17.02.2019

Геннадий Головкиннің ықтимал қарсыластары белгілі болды

17.02.2019

Талдықорғанда «Тайлақтың тақиясы» фильмінің тұсаукесері өтті

17.02.2019

Биатлоннан әлем кубогі: Роман Еремин із кесушілер сынында 48-ші орын алды

17.02.2019

Ғылыми жобалардың үздіктері анықталды

17.02.2019

Қыздар бесік жырын айтудан жарысқа түсті

17.02.2019

Үндістанда орын алған террористік әрекетке байланысты СІМ мәлімдеме жасады

17.02.2019

​Иранда орын алған террористік әрекеттерге байланысты СІМ мәлімдеме жасады

17.02.2019

Көркем гимнастикадан төрт дүркін әлем чемпионы Гран-приде Димаштың әніне биледі

17.02.2019

Қазақстандық футболшы голландиялық клубқа 6:0 есебімен жеңіске жетуге көмектесті

17.02.2019

Болгариядағы "Странджа" турнирінде алты боксшымыз ширек финалға өтті

17.02.2019

Қазақстанның көрікті жерлері туралы бағдарлама халықаралық сыйлыққа ие болды

17.02.2019

Димаш пен Данэлияның The World's Best шоуындағы қарсыластары анықталды 

17.02.2019

Қ.Тоқаев Мюнхен конференциясына қатысты

17.02.2019

Көркем гимнастикадан Мәскеудегі Гран-при: Әділханова 19-шы орында

17.02.2019

Қарағанды облыстық соты республикалық байқауда жүлдегер атанды

17.02.2019

Қанат ТІЛЕУХАН. Қайтқан қыз (Әңгіме)

17.02.2019

«Батыс» өңірлік қолбасшылығында ауқымды шара өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Qumar oıynnyń quryǵy uzyn

«Aıdalada altyn bar» dese, soǵan birinshi qandastarymyz baratyn shyǵar dep oılaıtyn halge jettik. Bulaı deýimizge qoǵamda qordalanyp qalǵan, ordalanyp alǵan máseleler mysal bola alady. Sonyń biri – báske aqsha tigý, ıaǵnı býkmekerlik keńselerdiń keleńsiz kásibi bolyp tur. Jalpy, ózi jarymaı otyrǵan jannyń «úıde otyryp ońaı aqsha tabý jolyn úıretemin» degenine erip kete beretin ańqaý bolatynyna ekenine búginde kózimiz ábden jetti. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу