Ұлы көш осылай басталған еді

«Бұл дүниеде біздің бір ғана Отанымыз бар, ол – Тәуелсіз Қазақстан». - Н.Ә.Назарбаев
Егемен Қазақстан
17.01.2017 4825
2

Тәуелсіздік – қарға тамырлы қазақтың ортақ қуанышы. Алақай сезім ел шетіндегі бауырларымыздың ғасырлар бойғы арман тілегін қанаттандырып қана қоймай, Қазақстан атты мемлекеттің заңды азаматы болу, қасиетті Отанға қызмет ету, бала-шағаларының еңселі болашағын қамтамасыз ету мүбәрәгін алға тартқаны белгілі. Халқымыздың «Кісі елінде сұлтан болғанша, өз еліңде ұлтан бол» дейтін тәмсілінің тағылымы тереңде жатқанын осынау Ұлы көш айқара дәлелдеді. Оны алғашқы лекте Атбасар өңіріне қоныс тепкен қадірменді ардагер ұстаз, ел сыйлысы Қаз Бәкейұлының: «Өлең төсегіме оралғаныма 25 жыл болса да сағынышым басылар емес», деген сөзінен аңғаруға болады. Жуырда ағыл-тегіл әңгіме құрдық. Мұны оқырмандарымызға өз мақамында жеткізуді жөн санадық.

Қазіргі таңда қазақтардың үштен бірі өздерінің тарихи Отанынан тысқа­ры жерде түтін түтетуде. Қаракөз бауыр­ла­ры­мыздың басым бөлігі ежелгі өсіп-өнген топырағында тұрып жатыр, бірақ, бұл өңірлер басқа мемлекеттердің құзы­рына бағынатындықтан, амалсыз шетел­дік атануға мәжбүр. Шет жүрген қандас­та­рымыздың санасын сарғайтқан сағ­ы­ныштың аты – Атажұрт!

Қазақстан тәуелсіздік ала салысымен-ақ тағдырдың жазуымен жан-жаққа тарыдай шашыраған қандастарымызды бауырға тарта бастады. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев 1991 жылдың 31 желтоқсанында алыстағы ағайындарға сөз арнады. «Қымбатты отандастар! Ежелгі атамекенінен жырақтап қалған Сіздерді кешегі күнге дейін ата-баба жеріне қайтып келе аламыз ба деген сұрақтың алаңдатып келгенін мен жақсы білемін. «Туған жердің түтіні де ыстық» дейді халқымыз. Қандас бауырларымызды байырғы ата қонысына тарту мақсатында адам правосы туралы Еларалық ережелерді басшылыққа ала отырып, Қазақстан Үкіметі «Басқа ре­с­публикадан және шетелдерден селолық жерлерде жұмыс істеуге тілек білдіруші байырғы ұлт адамдарын Қазақстанда қоныстандыру тәртібі мен шарттары туралы» арнайы қаулы қабылдады. Сондықтан атамекенге келем деуші ағайындарға жол ашық. Ата-баба аруағы алдарыңыздан жарылқасын!» делінген болатын онда.

Қазақ елі басшысының шеттегі бауыр­ларға Үндеуімен танысқаннан кейін Моң­ғолияның Баян-Өлгей аймағынан мені­мен бірге мамандығы мал дәрігері Дәулет Ғашықұлы, кезінде Мәскеуден білім алған Дәуіт Қабыкейұлы үшеуміз үлкендерден бата алып, Еңбек шартын жасасу және қоныс таңдау мақсатында Моңғолияның шекарасы «Қызыл үй», Ресейдің шекарасы «Ташантты» асып, тәуелсіз Қазақстанның Қарағанды облысының Ұлытау, Қарқаралы аудандарын, Ақмола облысының аудандарын аралап, осы облыстың Атбасар ауданының Шұңқыркөл елді мекеніне келетін болып шешім қабылдадық. Кеңшар-зауыт директоры Қайролла Өтеуов бізді жылы қабылдап, сол жолы 25 жанұяға шарт жасасып қайтқан болатынбыз.

Моңғолия еліндегі Баян-Өлгейдегі ауылымызға келсек, тарихи Отанға көшуге тағы да 15 отбасы тілек білдіріпті. Ол туралы Қайролла Айтмағанбетұлымен телефонмен сөйлескенімізде, ол азамат Еңбек шартынан тыс келем деушілерге де есігіміз ашық, келе беріңдер деп бауырмалдық ниетін білдірді. Сонымен, Шұңқыркөл ауылына 40 жанұядағы 256 адам көшіп келдік. Жүктерін әкелуге облыс, аудан басшылары Моңғолияға «КамАЗ» машиналарын жібертсе, адамдарды алып ұшақтар «Астана» әуежайына әкелді. Әуежайға толғағы қысып әрең жеткен жеңгеміз Молыбайқызы Қанат аман-есен сол кездегі Целиноградта босанып, баласының атын – Ақорда деп қойса, келініміз Жырымбайқызы Күлән да арыс­тай ұл бала туып, атын кеңшар директоры, бізді арнайы ұшақтан күтіп алып, ауылына бастап алып келген Қайролла Өтеуовтің құрметіне – Қайролла деп қойған еді. Дәл сол күні Атбасар қаласында ең алғашқы Алланың үйі – мешіттің ашылу салтанатына да қатысу атажұртқа табан тіреген біздер үшін қуанышты да иманды шаруа болғанын ешқашанда ұмытпаймыз.

Қайролла бауырымның мына сөздері есімнен кетпейді: «Алып ұшақ ішін тартып, азынап алып, мама қаздай мамырлаған бойда қалың күтушілерді көлденеңдей тоқтады. Кілем жабылған саты ұшақ есігінің ауызына қойылғанда халық сілтідей тына қалды. Көк жүзін тіліп «Елім-ай» әні қалықтады. Ұшақтан түсе салған бойда жерді сүйген қандастарымызды көргенде бәріміз де егілдік».

Кеңшар басшылығы әр отбасына бір жылқы, бір сиыр, бес қойдан беріп, бәрін үй-жаймен қамтамасыз етті. Сонымен қатар, олар отын-сумен, газбен, ыдыс-аяқ, басқа да тұрмыстық заттармен жабдық­тал­ды. Көшіп келген ағайындардың ішінде Моңғолияның «Еңбек Ері» жоғары атағының иегері, абыз қария, имам Сарбас Нұғыманұлы, озат жүргізуші Жүніс, саңлақ малшы атағы бар Шерияздан Нұғыманұлы, Сағынған Қарақатұлы, Уатқан Сарбасұлы, Мұратхан, Ығылым Қасанбайұлы, Жүнісхан Қабдырахпанұлы, тағы басқалары болған еді.

Алыстан келген ағайындар еңбекті адал да тиянақты атқарды. Мал шаруа­шылығындағылар шығынға жол берме­ді, алынған төлдерді сақтап, өсіруде табандылық көрсетіп, малдәрігерлік-зоотехникалық талаптарды бұлжытпай орындады. Олар жұмысқа берілгендік пен жауапкершіліктің озық үлгілерін көрсетті. Туыстарымды елге бастап әкелген мен мұғалім мамандығым бола тұра, екі жылдай кеңшардың асыл тұқымды қошқарларын зоотехникалық талаптарға сәйкес бағып, олардың күйлерінің әрдайым жақсы болуына үлес қостым. Мәскеуде жоғары телевидение-байланыс оқуын тәмамдаған Дәуіт Қабыкейұлы да ауылда байланысшы қызметін атқарып, жерлестерінің құрметіне бөленді. Олардың ерен еңбек­тері аталусыз қалған жоқ, әр уақыт­тарда басшылық пен қоғамдық ұйымдар тарапынан ерекшеленіп, марапатталып отырды. Қандастарымыз елге келгеннен кейін олардың балаларының жағдайы ойластырылып орысша білім беретін жергілікті орта мектепте қазақша сыныптар ашылды. Онда атажұртқа келген педагогтік мамандығы бар ұстаздар табысты еңбек жасады.

Атажұртқа келген жылы дүниеге келген Қайролла Уатқанұлы, Ақорда Жүнісханқызы, Монстан Қазұлы және тағы басқалары да бүгінгі күні 24-25 жасқа жетті. Тәуелсіздігіміздің 25 жыл­дық мерейтойының құрдасы атануда. Заман­ның ағымына сай қандастарымыздың балалары тиісті білім алып, көбі елордамыз Астана қаласында тұрады. Менің ұлым Елімбек «Болашақ» бағдарламасы бойынша Америкада білім алып, ветеринария саласы бойынша ғылыми еңбек қорғады. Малдәрігерлік ғылымының кандидаты атағына ие болды. Қазіргі кезде Астанадағы жоғары оқу мекемесінде оқытушылық қызметте жүр. Алыстан жұртын аңсап келген ағайындардың ұрпақтары өз Отанында біліммен сусындап, халқына сапалы қызмет көрсетіп жатқанына тәубе қыламыз.

Жалпы, статистикалық мәліметтер бойынша 1991 жылдан бастап 2016 жылдың 1 қазанына дейін алыс-жақын шетелдерден 263 913 отбасы немесе 981 743 қазақ көшіп келген екен. Бұл жалпы халқымыздың 5,5 пайызын құрайды.

Елімізде 1991 жылдың 18 қарашасын­да «Азаматтық құжаттандыру туралы» №711 қаулысы және «Халықтың көші-қоны туралы» Заңынан кейінгі уақыттарда Алатау мен Сарыарқаны бетке алған Қазақ көші толастаған емес. Елбасы бұл жетістікті «Біз 1 миллион ағайынды елге қайтардық» деп үнемі мақтанышпен айтып келеді. Қазір сол қандастарымыз өсіп-өніп, ұрпағымен 1,5 миллионнан асып кетті. Тәуелсіздік алғанға дейін Қазақстанда қазақтардың саны 40 пайызға жетер-жетпес болса, қазір 70 пайызды құрайды.

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев 2015 жылғы 15 желтоқсанда журналистерге берген сұхбатында: «Ол саясат өзгер­мейді. Бізге қайтып келемін деген ағайынға – қазақтарға есік ашық. Әр уақытта келіп, өздері орналассын. Жағдайын жасаймыз», деп шегелеп тұрып айтты. Бұл тұжырым көшіміздің көлікті болатынын білдіреді.

Жазып алған

Бақберген АМАЛБЕК,

«Егемен Қазақстан»

Ақмола облысы,

Атбасар ауданы

Дерек пен дәйек

1991 жылдан бастап 2016 жылғы 1 қазанға дейін 981 743 қандасымыз елімізге келіп, оралман мәртебесін алды. Бұл жалпы халқымыздың 5,5 пайызын құрайды. Олардың 61,5 пайызы – Өзбекстаннан, 11,6 пайызы – Қытай Халық Республикасынан, 12 пайызы – Моңғолиядан, 7,3 пайызы – Түрікменстаннан, 3,9 пайызы – Ресейден, 3,7 – пайызы өзге елдерден келгендер.

***

2016 жылғы 9 айда елімізге 23 971 этностық қазақ (11 488 отбасы) қоныс аударды.

***

Үкіметтің осы жылғы 18 ақпандағы №82 қаулысымен 2016 жылға 1259 отбасына оралмандардың өңірлік квотасы бекітілген. Үкімет айқындаған өңірлік квотасына енгізілген оралмандар мен қоныс аударушыларға көшуге субсидия және соған байланысты шығыстарға өтемақылар отағасына елу айлық есептік көрсеткіш, отбасының әрбір мүшесіне 35 айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде беріледі. Аталған отбасыларын қабылдап алуға қажетті қаржы көзі «Жұмыспен қамтудың жол картасы-2020» бағдарламасы шеңберінде қарастырылған.

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.09.2018

Маман дайындау мәселесі талқыланды

21.09.2018

Астанада тұрғын үй кешенінде шартты өртті сөндіру бойынша тактикалық оқу-жаттығу өтті

21.09.2018

Бүркітші қыз Айшолпан түскен «Көшпенділер» фильмі көрерменін қуантады

21.09.2018

Павлодарда биыл 1655 жұп қосылса, 1101-і ажырасқан

21.09.2018

Тұрмыстық қатты қалдықтарды өңдеу бойынша жоба әзірленді

21.09.2018

Кәрім Мәсімов терроризмге қарсы орталықтың отырысын өткізді

21.09.2018

Қостанайлықтар жарықдиодты шыны жолмен жүреді (ВИДЕО)

21.09.2018

Қанат Ислам мақтааралдық жас боксшыларға мастер-класс өткізді

21.09.2018

Алексей Луценко: «Алматы турын» апталық жарыс қылса керемет болар еді

21.09.2018

Бурабайда жаңа мешіт ашылды

21.09.2018

Онкологиялық қызметтің атасы Сәкен Нұғмановтың 100 жылдығы атап өтілді

21.09.2018

Дзюдошы Ерлан Серікжанов жартылай финалға шықты

21.09.2018

Қайрат өз құрамын жария етті

21.09.2018

Асқар Жұмағалиев Үндістанның АТ және телекоммуникациялар министрімен кездесу өткізді

21.09.2018

Шетелдік мамандар ауылдық мектеп оқушыларына ағылшын тілін оқытуды бастады

21.09.2018

Шыңғырлау ауданында төрт емдеу нысаны күрделі жөндеуден өтті

21.09.2018

Рани Мукерджидің қазақтарға сәлемі

21.09.2018

Елбасы «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ басқармасының төрағасын қабылдады

21.09.2018

Даниал Ахметов Зырян ауданын Алтай деп атау туралы ұсынысты қолдады

21.09.2018

Халқына демесін болған күйші

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу