​Британияның Еуроодақтан шығуының экономикалық салдарлары қандай?

Таяуда Ұлыбритания Парламентінің Лордтар палатасы Британияның Еуроодақтан шығуы туралы заң жобасын мақұлдады. Осы заң жобасының қабылдануымен енді Британияның үкімет басшысына Брюссельге ресми түрде одақтан шығатыны туралы ескерту жіберуіне рұқсат беріледі.
Егемен Қазақстан
26.03.2017 1051

Жалпы, былтырдан бері Британияның ЕО-дан шығу туралы ниетінің бар екенін естісімен, аралдағы бизнесмендер кетуге ыңғайлана бастаған. Дегенмен, өткен жаздағы референдумдағы одақтан шығу туралы шешім мен елдің іс жүзінде Брюссельден бөлек кетуіне бірнеше жылдың қажет екені енді байқалып жатса керек.  Еуроодақпен интеграцияны үзгісі келмеген Дэвид Кэмеронның орнына келген Тереза Мэй антиинтеграциялық шараларды жеделдетіп, биылдан қалмай Британияны бөлек алып шықпақ болған. 

Нәтижесінде нарықтағы саудагерлердің бір сәттік эмоциямен жасаған қадамдары фунт стерлингтің құнын бірнеше жылдық минимумға құлдыратып жіберген еді. Мұны көрген Британиядағы ірі трансұлттық компаниялар кеңселерін көшіруге бел байлады. Лондонның ішкі экономикасына соққы болып тиген бұл әрекеттерден кейін сарапшылар Британияның Еуроодақтан шыққан кезінде 100 млрд фунт стерлинг жоғалтатынын болжап тастады. 

Дегенмен, 2017 жылдың басындағы нарықтағы ахуал бұдан өзгерек болды. «Брекситтің» алдағы бір жылдың шаруасы емес екеніне ресми көз жеткізген Лондон Еуроодақтан бөлінуде оқыс қадамдарға бармау керектігін ұққандай. Бұл туралы Тереза Мэй «Ұлыбритания ЕО-дан шыққанымен, Еуроаймақтың еркін сауда нарығынан бас тартпайды» деген. Бұл туралы апта басында қабылданған заң жобасының алғашқы нұсқасының екі жеріне өзгеріс енгізілді. 

Атап айтар болсақ, біріншіден, Еуроодақтың қазіргі таңда Ұлыбританияда тұрып жатқан азаматтары Британия одақтан шығып кеткен жағдайда да бұрынғы қалпынша өмір сүре беретін болды. Екіншіден, мемлекеттің одақтан шығуын қамтамасыз ететін Лиссабон келісімінің 50-бабына үкіметтің қол қоюынан бұрын Британия парламенті алдымен ол заңды өздерінің мақұлдауынан өткізуді сұрап отыр. Төменгі палатаның бекіткен заң жобасында елдің одақтан шығуы үшін үкіметтің шешімі жеткілікті еді, ал кешегі өзгерістен кейін жоғарғы палата өздері мақұлдамайынша, Брекситті мойындамайтындықтарын жеткізді. 

Жалпы, әу бастан лордтар палатасы Британияның одақтан шығуына қарсы болған. Дегенмен, үкімет мүшелері парламенттің бұл қарсылығына жауап ретінде референдум нәтижесін алға тартып, лордтардың келіспеске амалы қалмаған. Әлі де болса, Британияның одақпен экономикалық қатынастарын сақтап қалуына күш салып отырған депутаттар енді Лиссабон келісімінің күшін жоюда интеграциялық қатынастардың бірқатарын сақтап қалуға тырысып бағуда. 

Үкімет 2017 жылдың наурызының соңына дейін елдің одақтан шығуы туралы Брюссельге ескерту жіберетінін бұған дейін бірнеше мәрте мәлімдеген. Дегенмен, жоғарыдағы заң жобасы енді Ұлыбритания Патшайымының алдынан өтуі керек.  Әрине, Британияның бір ғана шешімімен Еуроодақ құрамы өзгеріп кетпек емес. Бұл туралы Брюссельдің не дейтіні биылғы жылдың еншісінде. Брекситке бастапқыдан бері оң қарамаған Брюссель оңайлықпен 50-бапқа қол қоя салмауы керек. 

Ұлыбританияның одақ ішіндегі рөлін ескерсек, Брюссель айтарлықтай зиян шеккелі отыр. Бұл туралы өткен аптада Еуропарламентте сөз алған Еурокомиссия басшысы Жан-Клод Юнкер Ұлыбритания Еуропа одағынан шыққаннан кейінгі одақ елдерінің әрі қарай дамуына болжам жасап, бес түрлі сценарийді алға тартты. Бірінші сценарий бойынша, «қазіргі бағыт  сақталмақ». ЕО-да қалатын 27 ел баяғыша бірлесіп жұмыс істей бермек. Алайда, Юнкердің айтуынша, көші-қон дағдарысының кесірінен одақта алауыздық туындап, мемлекеттердің бірлігі бұзылуы мүмкін. 

Қазірдің өзінде Брексит басталғалы ЕО-ның кей елдері, соның ішінде Италия мен Франция да «бөлек кету» туралы сөз қозғап қалған. Екінші мүмкін сценарийде ЕО басшысы интеграциялық саяси мәселелерді ысырып қойып, алдымен одақтың ішкі нарығын дамытуға күш салуға шақырады. Алайда, «бірлесіп сауда жасау үшін ресурс тапшылығы бар», деді Юнкер.  Үшінші сценарийде әр ел өзінше даму қарқынын алмақ. Әркім өзінің шамасын барынша пайдаланбақ. Бұл жағдайда ЕО елдерінің ішінде мемлекеттер бірнеше топқа жіктеліп кетуі мүмкін екені айтылған. Олай болған жағдайда, одақтың болашағы бұлыңғыр екенін айтады Юнкер.

Ал төртінші сценарийдің ерекшелігі салаларды бөліп алуға келіп тіреледі. Ол кезде одақ мүшелері «аз шығын, жоғары тиімділік» ұстанымымен жұмыс істемек. Дегенмен, әр мемлекет өзінің басым салаларын бөліп алғанда қорғаныс пен шекара мәселесі зардап шегуі мүмкін екені жоққа шығарылмайды. Бесінші сценарий «Еуроодаққа жақсы нәрсенің бәрі барлық мемлекет үшін жақсы» деген ұран аясында өрбуі мүмкін. Яғни, ЕО елдері тізе қоса отырып одақтың қуатын әлем бойынша арттыруға күш салмақ. 

«Дегенмен, мұндай жағдайда одаққа сенімсіздікпен қарайтын мемлекеттердің кері реакциясы пайда болып, ұлттық биліктің әлсіреуі туралы пікірлер қылаң беруі мүмкін», деп топшылайды ЕО басшысы. Айтпақшы, Британия одақтан шыға отырып 100 млрд фунт стерлинг жоғалтады деген болжаммен келіспейтіндер де бар. Мұндай пікір айтушы сарапшылар Британия қаржы министрі Филип Хэммондтың жыл басындағы ел бюджетін таныстырған кездегі баяндамасын алға тартады. 

Онда министр оптимистік болжамға толы баяндама жасады. Онда елдің экономикасы күткендегіден қарқынды өсетіні айтылған. Хэммондтың айтуынша, қарқынды экономика Брекситтің келіссөздеріне қуатты және тұрақты платформа ұсынады. Оның пікірінше, 2017 жылы Британия ІЖӨ-сі 2 пайызға өспек. Ал осының алдында сарапшылар өсімді 1,4 пайыз деп болжаған еді. Әрине, министрліктің мұндай болжамы Брекситке мүдделі үкіметтің позициясынан шығып тұрғанын ұмытпау керек. Ал Британиясыз Еуроодақтың экономикасы қай бағытқа бұрылатыны туралы әзірге нақты болжам жоқ.

Бір анығы, нақты экономикада болмаса да, қаржы нарығына айтарлықтай зиян келмек. Саясаткерлердің жекелеген сөздері мен мәлімдемелеріне қарай құбылатын қор нарығында қазірден бастап еуроның құны әлсіреп жатыр. Сонымен қатар, АҚШ-пен арадағы қатынастың Трамп әкімшілігінен кейін жаңаша сипат алуы да Еуропа одағы үшін жайсыз болып тұр. Сарапшылар бұл тұрғыда Брекситтен Британиядан гөрі Еуроодақтың көп жоғалтатынын айтады. 

Мәселен, жыл басында Тереза Мэйдің АҚШ-қа жасаған сапарында Британия үкімет басшысы Ақ үймен сауда қатынасын еселеп өсіруге мүдделі екенін жеткізсе, Трамп бұған кетәрі еместігін айтқан. Егер ЕО-ның барлық мүшесі мен Британия арасында таңдау жасайтын күн туса, Құрама Штаттар ескі одақтасы Британиядан қол үзбейтінін білдірген. Қорыта айтар болсақ, Британия тәуекелге барғанымен, Еуроодақтың қазір Брекситке дайын емес екені айдан анық. Лондон одақтан шығып кететін болса, ЕО-ның әрі қарайғы жұмыс жоспары жоқ. 

Бұл туралы парламентте сөз алған елдің Брексит мәселелері бойынша арнайы министрі Дэвид Дэвис Брюссельмен келіссөздің тым күрделі болатынын айтты. Өз сөзінде министр Брекситтің 2019 жылға дейін созылатынын, Британияның сол жылы тек наурызда ғана одақтан толығымен шығып кететінін айтқан еді. Ал оған дейін биылғы жылдың сәуір айынан бастап 2019-дың наурызына дейін Еуроодақ осы мәселені жан-жақты талқылайтын болады.

Атап айтар болсақ, биыл сәуір мен мамыр айларында басталатын келіссөздерден кейін 2017 жылдың күзінде Британия парламенті арнайы антиинтеграциялық заң қабылдап, 2018 жылдың қазан айында келіссөздер аяқталады деп күтілуде. Ал одан кейін Еуропарламент пен Еуропа кеңесі осы мәселені қарап, дауысқа салмақ.

Бауыржан МҰҚАНОВ, «Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

26.07.2017

Медициналық сақтандыру жүйесіне қатысу тәртібі

26.07.2017

«Нұрлы жол» бағдарламасының жүзеге асырылуы

26.07.2017

Астаналық марафонға 5000 адам қатысады

26.07.2017

Келер жылы «Еуровидение» Португалияда өтетін болды

26.07.2017

«THR» компаниясы Бурабайдың туристік әлеуетін арттыруға атсалысады

26.07.2017

Талдықорған қаласында саудагерлерге 26 сауда орны тегін беріледі

26.07.2017

«Астана» - «Легия» ойынына қоғамдық автобустар бөлінеді

26.07.2017

Жетісу өңірінде туризмді дамыту шаралары үздіксіз жүргізіледі

26.07.2017

Алматы облысында шаруа қожалықтары мен өңдеуші кәсіпорындар арасында тығыз байланыс орнатылады

26.07.2017

Алматы облысынан 65 студент Польшада тегін оқиды

26.07.2017

Петропавлда жазғы биатлоннан ел  чемпионаты аяқталды

26.07.2017

Қарлығаштың ұясы

26.07.2017

Кененнің домбырасы

26.07.2017

Лагерь алауы – бала қалауы

26.07.2017

Қырағы сақшылар қылмыскерлерді құрықтады

26.07.2017

Жамағат доп тебуден жарысады

26.07.2017

Экология проблемасы алаңдатады

26.07.2017

Қос отбасының қуанышы

26.07.2017

Қайырымдылық шараға қарттар дән риза

26.07.2017

Кездесу соңы – келісім

КОЛУМНИСТЕР

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Мұғалім беделі және репетиторлық

Қазір мектеп абыройы, мұғалім беделі туралы көп айтамыз. Бұрынғы орталықтандырылған білім беру жүйесі дәуір дамуына қарай әртарап­тан­ды­рылды. Соның бірі – ата-аналардың қалауына қарай түрлі тәсілдер бойынша ақшасын төлеп, репетитор жалдау.

Жанболат ҮСЕНОВ, Халықаралық қатынастар жөніндегі еуразиялық кеңестің директоры

Өңірлік қауіпсіздіктің ықпалды тетігі

Қазақстан Республикасының сыртқы саясаты бірнеше страте­гия­лық қағидаттарға негізделген. Олар­дың бір бөлігі елдің ұлттық қау­іпсіздігін, қорғанысқа қабілет­тілігін және егемендігін жан-жақты қам­тамасыз етуге, өңірлік және жа­һан­­дық тұрақтылықты нығайтуға ба­ғытталған.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Ток-шоу деген жақсы-ау...

Соңғы жылдары түрлі телеарналарда ток-шоулар көптеп пайда бола бас-тады. Олардың арасында көрермендер ықы­ласына бөленіп, өзіндік сыр-си­па­­тымен ерекшеленетіндері де жоқ емес. Мәселен, Бейсен Құранбек, Аман Та­сыған сияқты журналистер жүргізіп ке­ле жатқан ток-шоулар көпшілік көңі­лінен шығып жүр. Дегенмен, бірқатар ток-шоуларда көтерілген мәселелерді тал­қылау барысында «бір қайнауы ішінде» кетіп жататын жағдайлар да кездесіп қалып тұрады. Ондай жайттар кейбір журналист әріптестеріміздің теледидар арқылы қозғағалы отырған та­қырыпты жан-жақты зерттеп, мәселеге тереңірек үңілмеуінің салдарынан орын алатын сияқты. Екіншіден, қазақ тілді ток-шоуларда көбіне жастар пікір айтып жатады. Тіршілікте болып тұратын, тәжірибелі деген үлкендердің өзі кейде шешімін табуда қиналып қалатын сан-қилы жағдайлар туралы өмірге енді ғана қадам жасай бастаған адамдардың ой-пікірлер айтуы қаншалықты дұрыс деген күмән да осындайда туындайды.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Саудада да имандылық керек

– Қымбатшылық асқынып тұр. Бәрінің де бағасы удай! – Неге олай? – Өйткені, ар-ұят арзандап, иман­дылықтың еңсесі еңкіш тар­т­қан кезде материалдық қа­жет­ті­ліктердің құны шарық­тайтыны заң­дылық. Бір танысыммен болған бұл шағын диалог мені әжептәуір ойландырып тастады...

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Ұрланған құндылық және ұялы телефон

Астанада жасалған ұрлықтың 80 пайызы – қалта ұрлығы, ең көп қол­ды болатын бұйым – қалта телефон. Іш­кі іс­тер министрлігі хабарлаған ақ­пар осындай. Лақтыр­­ған таяғың құ­қық қорғау­шы­ларға тиетін қалада осылай болғанда, басқа қалаларда да «ұялы­ның» ұрлығы көп болмаса аз емес сыңайлы. 

Пікірлер(0)

Пікір қосу