​Британияның Еуроодақтан шығуының экономикалық салдарлары қандай?

Таяуда Ұлыбритания Парламентінің Лордтар палатасы Британияның Еуроодақтан шығуы туралы заң жобасын мақұлдады. Осы заң жобасының қабылдануымен енді Британияның үкімет басшысына Брюссельге ресми түрде одақтан шығатыны туралы ескерту жіберуіне рұқсат беріледі.
Егемен Қазақстан
26.03.2017 4682
2

Жалпы, былтырдан бері Британияның ЕО-дан шығу туралы ниетінің бар екенін естісімен, аралдағы бизнесмендер кетуге ыңғайлана бастаған. Дегенмен, өткен жаздағы референдумдағы одақтан шығу туралы шешім мен елдің іс жүзінде Брюссельден бөлек кетуіне бірнеше жылдың қажет екені енді байқалып жатса керек.  Еуроодақпен интеграцияны үзгісі келмеген Дэвид Кэмеронның орнына келген Тереза Мэй антиинтеграциялық шараларды жеделдетіп, биылдан қалмай Британияны бөлек алып шықпақ болған. 

Нәтижесінде нарықтағы саудагерлердің бір сәттік эмоциямен жасаған қадамдары фунт стерлингтің құнын бірнеше жылдық минимумға құлдыратып жіберген еді. Мұны көрген Британиядағы ірі трансұлттық компаниялар кеңселерін көшіруге бел байлады. Лондонның ішкі экономикасына соққы болып тиген бұл әрекеттерден кейін сарапшылар Британияның Еуроодақтан шыққан кезінде 100 млрд фунт стерлинг жоғалтатынын болжап тастады. 

Дегенмен, 2017 жылдың басындағы нарықтағы ахуал бұдан өзгерек болды. «Брекситтің» алдағы бір жылдың шаруасы емес екеніне ресми көз жеткізген Лондон Еуроодақтан бөлінуде оқыс қадамдарға бармау керектігін ұққандай. Бұл туралы Тереза Мэй «Ұлыбритания ЕО-дан шыққанымен, Еуроаймақтың еркін сауда нарығынан бас тартпайды» деген. Бұл туралы апта басында қабылданған заң жобасының алғашқы нұсқасының екі жеріне өзгеріс енгізілді. 

Атап айтар болсақ, біріншіден, Еуроодақтың қазіргі таңда Ұлыбританияда тұрып жатқан азаматтары Британия одақтан шығып кеткен жағдайда да бұрынғы қалпынша өмір сүре беретін болды. Екіншіден, мемлекеттің одақтан шығуын қамтамасыз ететін Лиссабон келісімінің 50-бабына үкіметтің қол қоюынан бұрын Британия парламенті алдымен ол заңды өздерінің мақұлдауынан өткізуді сұрап отыр. Төменгі палатаның бекіткен заң жобасында елдің одақтан шығуы үшін үкіметтің шешімі жеткілікті еді, ал кешегі өзгерістен кейін жоғарғы палата өздері мақұлдамайынша, Брекситті мойындамайтындықтарын жеткізді. 

Жалпы, әу бастан лордтар палатасы Британияның одақтан шығуына қарсы болған. Дегенмен, үкімет мүшелері парламенттің бұл қарсылығына жауап ретінде референдум нәтижесін алға тартып, лордтардың келіспеске амалы қалмаған. Әлі де болса, Британияның одақпен экономикалық қатынастарын сақтап қалуына күш салып отырған депутаттар енді Лиссабон келісімінің күшін жоюда интеграциялық қатынастардың бірқатарын сақтап қалуға тырысып бағуда. 

Үкімет 2017 жылдың наурызының соңына дейін елдің одақтан шығуы туралы Брюссельге ескерту жіберетінін бұған дейін бірнеше мәрте мәлімдеген. Дегенмен, жоғарыдағы заң жобасы енді Ұлыбритания Патшайымының алдынан өтуі керек.  Әрине, Британияның бір ғана шешімімен Еуроодақ құрамы өзгеріп кетпек емес. Бұл туралы Брюссельдің не дейтіні биылғы жылдың еншісінде. Брекситке бастапқыдан бері оң қарамаған Брюссель оңайлықпен 50-бапқа қол қоя салмауы керек. 

Ұлыбританияның одақ ішіндегі рөлін ескерсек, Брюссель айтарлықтай зиян шеккелі отыр. Бұл туралы өткен аптада Еуропарламентте сөз алған Еурокомиссия басшысы Жан-Клод Юнкер Ұлыбритания Еуропа одағынан шыққаннан кейінгі одақ елдерінің әрі қарай дамуына болжам жасап, бес түрлі сценарийді алға тартты. Бірінші сценарий бойынша, «қазіргі бағыт  сақталмақ». ЕО-да қалатын 27 ел баяғыша бірлесіп жұмыс істей бермек. Алайда, Юнкердің айтуынша, көші-қон дағдарысының кесірінен одақта алауыздық туындап, мемлекеттердің бірлігі бұзылуы мүмкін. 

Қазірдің өзінде Брексит басталғалы ЕО-ның кей елдері, соның ішінде Италия мен Франция да «бөлек кету» туралы сөз қозғап қалған. Екінші мүмкін сценарийде ЕО басшысы интеграциялық саяси мәселелерді ысырып қойып, алдымен одақтың ішкі нарығын дамытуға күш салуға шақырады. Алайда, «бірлесіп сауда жасау үшін ресурс тапшылығы бар», деді Юнкер.  Үшінші сценарийде әр ел өзінше даму қарқынын алмақ. Әркім өзінің шамасын барынша пайдаланбақ. Бұл жағдайда ЕО елдерінің ішінде мемлекеттер бірнеше топқа жіктеліп кетуі мүмкін екені айтылған. Олай болған жағдайда, одақтың болашағы бұлыңғыр екенін айтады Юнкер.

Ал төртінші сценарийдің ерекшелігі салаларды бөліп алуға келіп тіреледі. Ол кезде одақ мүшелері «аз шығын, жоғары тиімділік» ұстанымымен жұмыс істемек. Дегенмен, әр мемлекет өзінің басым салаларын бөліп алғанда қорғаныс пен шекара мәселесі зардап шегуі мүмкін екені жоққа шығарылмайды. Бесінші сценарий «Еуроодаққа жақсы нәрсенің бәрі барлық мемлекет үшін жақсы» деген ұран аясында өрбуі мүмкін. Яғни, ЕО елдері тізе қоса отырып одақтың қуатын әлем бойынша арттыруға күш салмақ. 

«Дегенмен, мұндай жағдайда одаққа сенімсіздікпен қарайтын мемлекеттердің кері реакциясы пайда болып, ұлттық биліктің әлсіреуі туралы пікірлер қылаң беруі мүмкін», деп топшылайды ЕО басшысы. Айтпақшы, Британия одақтан шыға отырып 100 млрд фунт стерлинг жоғалтады деген болжаммен келіспейтіндер де бар. Мұндай пікір айтушы сарапшылар Британия қаржы министрі Филип Хэммондтың жыл басындағы ел бюджетін таныстырған кездегі баяндамасын алға тартады. 

Онда министр оптимистік болжамға толы баяндама жасады. Онда елдің экономикасы күткендегіден қарқынды өсетіні айтылған. Хэммондтың айтуынша, қарқынды экономика Брекситтің келіссөздеріне қуатты және тұрақты платформа ұсынады. Оның пікірінше, 2017 жылы Британия ІЖӨ-сі 2 пайызға өспек. Ал осының алдында сарапшылар өсімді 1,4 пайыз деп болжаған еді. Әрине, министрліктің мұндай болжамы Брекситке мүдделі үкіметтің позициясынан шығып тұрғанын ұмытпау керек. Ал Британиясыз Еуроодақтың экономикасы қай бағытқа бұрылатыны туралы әзірге нақты болжам жоқ.

Бір анығы, нақты экономикада болмаса да, қаржы нарығына айтарлықтай зиян келмек. Саясаткерлердің жекелеген сөздері мен мәлімдемелеріне қарай құбылатын қор нарығында қазірден бастап еуроның құны әлсіреп жатыр. Сонымен қатар, АҚШ-пен арадағы қатынастың Трамп әкімшілігінен кейін жаңаша сипат алуы да Еуропа одағы үшін жайсыз болып тұр. Сарапшылар бұл тұрғыда Брекситтен Британиядан гөрі Еуроодақтың көп жоғалтатынын айтады. 

Мәселен, жыл басында Тереза Мэйдің АҚШ-қа жасаған сапарында Британия үкімет басшысы Ақ үймен сауда қатынасын еселеп өсіруге мүдделі екенін жеткізсе, Трамп бұған кетәрі еместігін айтқан. Егер ЕО-ның барлық мүшесі мен Британия арасында таңдау жасайтын күн туса, Құрама Штаттар ескі одақтасы Британиядан қол үзбейтінін білдірген. Қорыта айтар болсақ, Британия тәуекелге барғанымен, Еуроодақтың қазір Брекситке дайын емес екені айдан анық. Лондон одақтан шығып кететін болса, ЕО-ның әрі қарайғы жұмыс жоспары жоқ. 

Бұл туралы парламентте сөз алған елдің Брексит мәселелері бойынша арнайы министрі Дэвид Дэвис Брюссельмен келіссөздің тым күрделі болатынын айтты. Өз сөзінде министр Брекситтің 2019 жылға дейін созылатынын, Британияның сол жылы тек наурызда ғана одақтан толығымен шығып кететінін айтқан еді. Ал оған дейін биылғы жылдың сәуір айынан бастап 2019-дың наурызына дейін Еуроодақ осы мәселені жан-жақты талқылайтын болады.

Атап айтар болсақ, биыл сәуір мен мамыр айларында басталатын келіссөздерден кейін 2017 жылдың күзінде Британия парламенті арнайы антиинтеграциялық заң қабылдап, 2018 жылдың қазан айында келіссөздер аяқталады деп күтілуде. Ал одан кейін Еуропарламент пен Еуропа кеңесі осы мәселені қарап, дауысқа салмақ.

Бауыржан МҰҚАНОВ, «Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.01.2019

Кеңсе қызметкерлерінің саулығын кім ойлайды?

22.01.2019

Jaýapkershilik joq jerde...

22.01.2019

Ұлттық бірыңғай тестілеуді жылына төрт рет тапсырады

22.01.2019

Бюджет жобалары артық шығынды көтермейді

22.01.2019

Тарихи-мәдени мұра – баға жетпес қазына

22.01.2019

Қоғам жаңғырмай, сана жаңғырмайды

22.01.2019

Суармалы алқаптар қалпына келтірілуде

22.01.2019

Білімді азаматтар жемқорлыққа неге жол береді?

22.01.2019

Өзара ынтымақтастық мәселелері талқыланды

22.01.2019

Сапалы жолды сақтаудың әлегі

21.01.2019

Мектеп түлегі «Болашақпен» оқи алады

21.01.2019

Шағын фермалардағы жоғарғы технология

21.01.2019

Қостанай облысы өткен жылы алғаш рет экспортқа мол ет шығарды

21.01.2019

Тереза Мэй Еуроодақтан шығуға байланысты қосымша жоспарын таныстырады

21.01.2019

Нұрсұлтан Назарбаев Зимбабве Республикасы Президентінің ресми сапары бойынша брифинг өткізді

21.01.2019

Қазақстанда соңғы 10 жылда нәрестелер өлімі-жітімі екі есе төмендеді

21.01.2019

Қарағандыда мамандандырылған фронт-офис ашылды

21.01.2019

Нұрлан НҰРҒАЛИЕВ: Ағам – мен үшін нағыз қаһарман!

21.01.2019

Әулиеатада денсаулық сақтау деңгейі жақсарып келеді

21.01.2019

Сыр өңірінің «Өлкетану» оқулығы әзірленді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Jaýapkershilik joq jerde...

Sońǵy jyldary elimizde bosaný úshin aýrýhanaǵa kelgen analardyń qaitys bolý jaǵdaıy jıilep barady. О́tken jazda medısınasy jetilgen qalalar sanatyndaǵy Astananyń ózinde tórt birdeı qaıǵyly oqıǵanyń oryn alýy osy sózimizge dálel. Al Qazaqstan boıynsha 2018 jyldyń segiz aıynda ǵana ana óliminiń 40 faktisi tirkelgen eken. Onyń sebebi nede? Bul jóninde oılanyp, belgili bir sharalar qabyldap jatqan adam bar ma? Shynyn aıtsaq, bul jaǵy óte kúmándi. Eger adamdar jumysta jibergen kemshiligi úshin jazalanbaıtyn bolsa, ondaı jaǵdaıdyń qaıtalana bermesine kim kepil?

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sóz salmaǵy

Baıaǵynyń bıleri taý qulatyp, jer terbetpese de, eldi ıitip, teli-tentekti tıyp, kem basqandy ilgeri ozdyryp, asqynǵandy tejep, órshigendi órelep, ata ǵuryppen, ana úlgisimen bárin jónge saldy. Ul men qyzdyń eteginen tartpaı, aýzynan qaqpaı, qyrandaı túletip otyrǵan. Sodan da shyǵar, «Aýzym jetkenshe sóıleımin, qolym jetkenshe sermeımin, aıaǵym jetkenshe júremin» dep 14 jasynda aýzynan ot shashyp: «El ebelek emes, er kebenek emes, dat!» dep dara tanylǵan Qazybek bıdiń Qońtajynyń tilin baılap, qatty sastyrǵany. Jeteli sózge jetesiz ǵana des bermeıdi.

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу