Қазақ қаламгері қай жолды таңдайды?

Қазақстанда 800 жазушы бар екен. Маңдайынан шертіп са­нап шыққан жоқпыз, жобалап айтқанда осынша адам қалам­гер­лер санатында есепте тұратын болса керек. Бұл деректерге де­ген қызғушылығымыз да аяқ ас­тынан ояна кетті.

Әлеуметтік желіде жас қалам­гер­лерге қамқорлық жасау жөнінде қызу пікір-талас жүріп жатыр. Пікір білдірушілердің бір тобы әрбір облыс шығармашылық ортада танылып қалған жас дарындарды ша­қы­рып, облыс орталықтарынан баспана беріп, жұмыспен қамтамасыз ету керек деген ұсынысты қызу қолдаса, екінші тарап қарсы уәж айтып жатты. Әрине, әркімнің пікірі – алтынмен тең. Пікірталастағы сөзді термелеп, мысалға алу біздің міндет емес. Анығы, көптің көкейіндегі тұншыққан ойдың тұмылдырығы сыпырылып, қоғамдық деңгейде сөз қозғалды. Дәл осындай мәдениетті пікірталас тақырыбын ашық ұсынған жас жазушыға жұрт дән риза болуы тиіс. Және бұл тақырыптағы ұсыныстардың іс жүзіне асуы қоғамның қолындағы шаруа емес, арғы жағы атқарушы билікке аманат...

Ойды ой қозғайды деген. Бұл пікірдің Тәуелсіздіктің 25 жылы ішіндегі қазақ әдебиетінің дамуына қатысты сөзді де тірілткені анық. Тек, әдебиет туралы сөзді әдебиетші айтуы керек. Бізге бұйырғаны, осы уақыт аралығында мемлекет тарапынан отандық әдебиетті дамытуға жасалған қадамдарды еске түсіріп, есептеп шығу ғана. Бұрынғы соцлагерьдегі елдерге қарағанда тәубе деп жүрміз. Қазақ әдебиеті қараусыз қалған жоқ. Жас толқын мен аға буын арасы сабақтасып келеді. Марапат пен сыйлықсыз емеспіз. Әлемге мойындалу жағынан да нәтиже бар, әрине әлсіздеу болса да. Кітаптар жарық көріп жатыр, мейлі таралым аз болуы мүмкін, бірақ көзі қарақты оқырман іздегенін табатындай жағдай бар. Мәдениет және спорт министрлігі тарапынан «Әдебиеттің әлеуметтік маңызды түрлерін басып шығару» бағдарламасы жылдан жылға жалғасып, жақсарып келеді. Бірақ...

Аға буынның соцреализмнен сіңірген әдеті әлі де қалмай келе жатқандығы да шындық. Бұл тіпті жас буынға да жұғып үлгерген сыңайлы. Ол «дерттің» атауы... мемлекетке масыл болу ма, әлде елге еркелеу ме, осыған ұқсас түсініксіздеу әрекеттің айналасында. Әйтеуір, «кітап шығару азап, оны тарату қиын, қаламақы жоқ...» деген сыңайдағы пікірді әдебиетке 2010 жылы келген уыздай жастардың аузынан естіп қалып жүргеніміз өтірік емес қой. Бәлкім, біздің елдегі кітап индустриясы туралы, оны қойып жалпы әдебиет туралы түсінік жаңармай, жаңғырмай қалды ма? Ендеше, рухани жаңғырудан бұрын жазушының санасын түлетіп алу керек шығар...

Қызық үшін бір-екі мысал: әлемдегі ең бай жазушы Джоан Роулинг есімді ағылшын әйел екенін естіген шығарсыз. Әлгі Гарри Поттер туралы атақты романдардың авторы. Сол кісі шығармасының қолжазбасын құшақтап Лондондағы баспасы бар, әдеби агенттігі бар, он екі ғимаратқа кіріп шығыпты. Романды оқыған баспа мамандары жылы жымиып шығарып салып, «Шығармаңыздың көк тиындық құны жоқ. Аштан өлмес үшін басқа кәсіп үйреніңіз...» деп кеңес беріпті. Бірде сол лондондық Bloomsbury баспа үйі директорының сегіз жастағы қызы Алиса Ньютон Роулингтің шеті жырымдалған қолжазбасын кездейсоқ оқып шығып, романның жалғасын тауып беруді әкесінен өтініпті. Сұңғыла баспагер бала танымына лайық шығарманы бірден қабылдап, кітап етіп жіберген ғой. Нәтижесінде, Джоан ең бай жазушы, ал «Гарри Поттер» әлемдік сиквелге айналып шыға келді. Айтпақшы, Кеңес Одағындағы сұранысқа ие жазушы ретінде Максим Горькийді атауға болады. 1918-1986 жылдар арасында соцреализмнің кіндік әкесінің шығармалары 3556 рет қайта басылып, жалпы таралымы 242 млн 621 мың дананы құраған екен...

Тоқ етері, қазақ жазушысына не Роулингтің байлығын, яки Горькийдің таралымын таңдау керек сияқты. Алғашқысы үшін Алиса сияқты кітапқұмар оқырман, екінші жол үшін асыраушы бай мемлекет қажет...

Қалмаханбет МҰҚАМЕТҚАЛИ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.01.2018

Қысқы Олимпиаданың жеңімпаздары мен жүлдегерлеріне қанша сыйақы берілетіні мәлім болды

23.01.2018

Ертең Астанада мектеп оқушылары мен колледж студенттеріне сабақ болмайды

23.01.2018

Бүгін Үкімет отырысында қандай мәселелер талқыланды?

23.01.2018

Мемлекет басшысының төрағалығымен Қауіпсіздік Кеңесінің отырысы өтті

23.01.2018

Оңтүстік Қазақстан облысының кәсіпкерлері Атырауда алма өсіреді

23.01.2018

Атырауда пойыз жолдан шығып кетті

23.01.2018

Павлодарда «Мұнай-химия зауыты» ЖШС бас инженері тағайындалды

23.01.2018

Атырау халқы Фариза ақынды еске алды

23.01.2018

Павлодарда жолда қалған өскемендіктерге көмек көрсетілді

23.01.2018

Ауғанстанда қаза болған отандасымыздың денесі жақын күндері елге жеткізіледі

23.01.2018

Солтүстік Қазақстан делегациясы Біріккен Араб Әмірліктерінде болды

23.01.2018

Бесқарағайда аяз 45 градусқа дейін жетті

23.01.2018

ИДМ: Қазақстандық әуе компанияларынан шектеулер алып тасталды

23.01.2018

Үкімет отырысында сот және құқық қорғау қызметінің ақпараттық жүйелері қаралды

23.01.2018

Тұрғын үймен қамтамасыз етілудің жыл сайынғы өсімі 10% деңгейде болуы тиіс — Б. Сағынтаев

23.01.2018

Астана әкімдігі аязды күні жұмыс уақытын қысқартуды ұсынды

23.01.2018

Б.Сағынтаев: Аязды күндері қызметкерлеріңізді жұмыста ұзақ ұстамаңыздар

23.01.2018

Түркия Сириядағы күрд жасақтарына қарсы әскери операция жүргізуде

23.01.2018

Оңтүстік жастарын шетелдің оқу орындары шақырады

23.01.2018

Ұлттық нақышты ту еткен

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Сынның да сұрауы бар

Кейде өмірдің мәнін тым ерте жас­тан түсініп қою да адамға қиындық туғызады. Сондықтан кім-кімнің де өз жасына лайық ой толғап, өмір сүргені қандай ғанибет еді. Конфуций «Кеңес пен толғам» ғақлиясында «Ұстаз айтыпты:

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Донор әке – дүбәра ұрпақ

Біз қазір ұлт болу, мәңгілік ел болу жолында келеміз. Бұл бабалар бағыттаған, бүгінгілер ақ-адал жалғасақ деген ұлы ниеттен туындап отыр. Әлемдік қарбаласта өз бет-бейнемізбен салған сара жолымыз даңғылға айналу үстінде. Ең бастысы, осы жолда ұлттық үрдісімізбен жүрсек, жұтылу мен тұтылудан алыс боларымыз ақиқат.

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Бапкерлер легионы

Жыл сайын Қазақстан премьер-лига клубтарының қыруар қаржы жұмсап шетелдерден сатып алатын легионерлерін санамалап, олардың көрсеткен нәтижелерін саралап жүретін әдетім бар. Футбол деген үлкен сиқырға арбалып қалған кез келген адамға таныс құбылыс. Өткенде ғана маусым бойына 4 ойын өткізіп, 10 ай бойы жалақы алып келген сербиялық футболшы туралы жаздым. Біздің клубтардың бармақ басты, көз қысты әрекеттері мұнымен де шектелмесе керек. Командаларымыздың тағы бір әдеті – жыл сайын бапкер ауыстыру. 

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Ортақ тіл табысуға ұмтылыс бар

Бір халықты екіге жарып, ағайын­­ды бір-біріне қарсы қойған ғалам­дық саясат, екі түрлі саяси жүйе корей халқын әлі де бір-бірі­не жат қылып отыр. Жақындату тү­гі­лі кейде бір-біріне деген жаулық ни­­ет­терін де жариялап, бітіспейтін көз­­қараста екендіктерін білдіріп қоя­ды.  

Дархан ӨМІРБЕК, «Егемен Қазақстан»

Сөз еркіндігі және балама пікірге төзімділік

АҚШ-та білім алып жүргенімізде екі апта бойы сөз бостандығы абсолют­тік болуы тиіс пе деген тақырыпты тал­қыладық. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу