Қазақ қаламгері қай жолды таңдайды?

Қазақстанда 800 жазушы бар екен. Маңдайынан шертіп са­нап шыққан жоқпыз, жобалап айтқанда осынша адам қалам­гер­лер санатында есепте тұратын болса керек. Бұл деректерге де­ген қызғушылығымыз да аяқ ас­тынан ояна кетті.

Әлеуметтік желіде жас қалам­гер­лерге қамқорлық жасау жөнінде қызу пікір-талас жүріп жатыр. Пікір білдірушілердің бір тобы әрбір облыс шығармашылық ортада танылып қалған жас дарындарды ша­қы­рып, облыс орталықтарынан баспана беріп, жұмыспен қамтамасыз ету керек деген ұсынысты қызу қолдаса, екінші тарап қарсы уәж айтып жатты. Әрине, әркімнің пікірі – алтынмен тең. Пікірталастағы сөзді термелеп, мысалға алу біздің міндет емес. Анығы, көптің көкейіндегі тұншыққан ойдың тұмылдырығы сыпырылып, қоғамдық деңгейде сөз қозғалды. Дәл осындай мәдениетті пікірталас тақырыбын ашық ұсынған жас жазушыға жұрт дән риза болуы тиіс. Және бұл тақырыптағы ұсыныстардың іс жүзіне асуы қоғамның қолындағы шаруа емес, арғы жағы атқарушы билікке аманат...

Ойды ой қозғайды деген. Бұл пікірдің Тәуелсіздіктің 25 жылы ішіндегі қазақ әдебиетінің дамуына қатысты сөзді де тірілткені анық. Тек, әдебиет туралы сөзді әдебиетші айтуы керек. Бізге бұйырғаны, осы уақыт аралығында мемлекет тарапынан отандық әдебиетті дамытуға жасалған қадамдарды еске түсіріп, есептеп шығу ғана. Бұрынғы соцлагерьдегі елдерге қарағанда тәубе деп жүрміз. Қазақ әдебиеті қараусыз қалған жоқ. Жас толқын мен аға буын арасы сабақтасып келеді. Марапат пен сыйлықсыз емеспіз. Әлемге мойындалу жағынан да нәтиже бар, әрине әлсіздеу болса да. Кітаптар жарық көріп жатыр, мейлі таралым аз болуы мүмкін, бірақ көзі қарақты оқырман іздегенін табатындай жағдай бар. Мәдениет және спорт министрлігі тарапынан «Әдебиеттің әлеуметтік маңызды түрлерін басып шығару» бағдарламасы жылдан жылға жалғасып, жақсарып келеді. Бірақ...

Аға буынның соцреализмнен сіңірген әдеті әлі де қалмай келе жатқандығы да шындық. Бұл тіпті жас буынға да жұғып үлгерген сыңайлы. Ол «дерттің» атауы... мемлекетке масыл болу ма, әлде елге еркелеу ме, осыған ұқсас түсініксіздеу әрекеттің айналасында. Әйтеуір, «кітап шығару азап, оны тарату қиын, қаламақы жоқ...» деген сыңайдағы пікірді әдебиетке 2010 жылы келген уыздай жастардың аузынан естіп қалып жүргеніміз өтірік емес қой. Бәлкім, біздің елдегі кітап индустриясы туралы, оны қойып жалпы әдебиет туралы түсінік жаңармай, жаңғырмай қалды ма? Ендеше, рухани жаңғырудан бұрын жазушының санасын түлетіп алу керек шығар...

Қызық үшін бір-екі мысал: әлемдегі ең бай жазушы Джоан Роулинг есімді ағылшын әйел екенін естіген шығарсыз. Әлгі Гарри Поттер туралы атақты романдардың авторы. Сол кісі шығармасының қолжазбасын құшақтап Лондондағы баспасы бар, әдеби агенттігі бар, он екі ғимаратқа кіріп шығыпты. Романды оқыған баспа мамандары жылы жымиып шығарып салып, «Шығармаңыздың көк тиындық құны жоқ. Аштан өлмес үшін басқа кәсіп үйреніңіз...» деп кеңес беріпті. Бірде сол лондондық Bloomsbury баспа үйі директорының сегіз жастағы қызы Алиса Ньютон Роулингтің шеті жырымдалған қолжазбасын кездейсоқ оқып шығып, романның жалғасын тауып беруді әкесінен өтініпті. Сұңғыла баспагер бала танымына лайық шығарманы бірден қабылдап, кітап етіп жіберген ғой. Нәтижесінде, Джоан ең бай жазушы, ал «Гарри Поттер» әлемдік сиквелге айналып шыға келді. Айтпақшы, Кеңес Одағындағы сұранысқа ие жазушы ретінде Максим Горькийді атауға болады. 1918-1986 жылдар арасында соцреализмнің кіндік әкесінің шығармалары 3556 рет қайта басылып, жалпы таралымы 242 млн 621 мың дананы құраған екен...

Тоқ етері, қазақ жазушысына не Роулингтің байлығын, яки Горькийдің таралымын таңдау керек сияқты. Алғашқысы үшін Алиса сияқты кітапқұмар оқырман, екінші жол үшін асыраушы бай мемлекет қажет...

Қалмаханбет МҰҚАМЕТҚАЛИ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

25.05.2018

Азия ойындарында жүлдегер атанды

25.05.2018

Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы Азаматтық мәселелері жөніндегі комиссияның кезекті отырысы өтті

25.05.2018

Алакөлге 15 маусымнан бастап пойыз жүреді

25.05.2018

Қармақшы ауданында жаңа мектеп пен балабақша ашылды

25.05.2018

Бақытжан Сағынтаев Қостанай облысындағы технологиялық жаңғыртумен танысты

25.05.2018

Атырау облысында бес мыңнан астам мектеп бітіруші үшін соңғы қоңырау соғылды

25.05.2018

Премьер-Министр Рудный студенттерімен кездесті

25.05.2018

БАӘ инвесторлары Атырау облысында жобаларды іске асыруға қызығушылық танытты

25.05.2018

Соңғы қоңырау сыңғыры

25.05.2018

Қызылорда облысында қосалқы станцияның құрылысы аяқталды

25.05.2018

«Сыр дарыны» медалімен марапатталды

25.05.2018

Қазақстан құрамасы дзюдодан Қытай Гран Приінен 3 медаль алды

25.05.2018

Рудныйда Бақытжан Сағынтаевқа «Ақылды құс фабрикасы» жобасы таныстырылды

25.05.2018

Бақытжан Сағынтаев Қостанай облысының аграршыларымен кәсіпкерлік туралы жаңа заңды талқылады

25.05.2018

Азаматтардың барлық санаттарына арналған арзан пәтерлер сатыла бастады

25.05.2018

Асқар Мамин Петербург халықаралық экономикалық форумына қатысты

25.05.2018

Демалыс күндері Астанада күшті жел соғып, бұршақ жауады

25.05.2018

Қазақстан ғалымдары ойлап тапқан жаңа құрылғы сынақтан өтіп жатыр

25.05.2018

Сенатта балық шаруашылығын қолдау шараларын нақтылау ұсынылды

25.05.2018

Астана мектептеріндегі соңғы қоңырау: Ж.Жабаев атындағы 4 мектеп-гимназиядан фоторепортаж

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Діни еркіндік пен бетімен кетушілікті ажырата білейік

Қазақта «Дінің тұрсын дін аман» деген ізгі тілекке негізделген, жамағат жиі айтып жүретін нақыл сөз бар. Осы нақылдың ішкі өзегіне тереңірек үңілетін болсаңыз, оның мән-маңызының қаншалықты жоғары екенін аңғармай қалуыңыз мүмкін емес.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Жаһандық экономика жаңғырығы

Соңғы жылдары әлемдік экономикада өсім көлемі төмендеп, халықаралық сауданың даму қарқыны баяулағаны мәлім. Отандық сарапшылардың пайымдауынша, жаһандық саясаттағы қатынастардың күрделене түскеніне байланысты биылғы жылы да экономикалық көрсеткіштер көңіл көншітерлік деңгейге көтерілмеуі мүмкін. 

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

Музей – тарихпен тілдесу мүйісі

Аспан асты, жер үстінде өсіп-өн­ген қай халықтың болмасын адамзат тари­хы­нан алар орны олардың ғаламдық өрке­ниет көшін ілгерілетуге қосқан ірілі-ұсақ­ты жетістіктерімен өлшенері талас тудырмаса керек. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Мәселе мамандық таңдауда емес, оқу бітірген соң жұмыс табуда

Абайдың жиырма бесінші сөзіндегі «Мына мен айтқан жол – мал аяр жол емес. Құдайдан қорық, пендеден ұял, балаң бала болсын десең – оқыт, мал аяма! Әйтпесе бір ит қазақ болып қалған соң, саған рақат көрсетер ме, өзі рақат көрер ме, яки жұртқа рақат көрсетер ме?» деген қағидаға табан тіреген қазақ ұл-қызын оқытуға ұмтылумен келеді.       G M T     Определить языкАзербайджанскийАлбанскийАнглийскийАрабскийАрмянскийАфрикаансБаскскийБелорусскийБенгальскийБирманскийБолгарскийБоснийскийВаллийскийВенгерскийВьетнамскийГалисийскийГреческийГрузинскийГуджаратиДатскийЗулуИвритИгбоИдишИндонезийскийИрландскийИсландскийИспанскийИтальянскийЙорубаКазахскийКаннадаКаталанскийКитайский (Упр)Китайский (Трад)КорейскийКреольский (Гаити)КхмерскийЛаосскийЛатинскийЛатышскийЛитовскийМакедонскийМалагасийскийМалайскийМалайяламМальтийскийМаориМаратхиМонгольскийНемецкийНепалиНидерландскийНорвежскийПанджабиПерсидскийПольскийПортугальскийРумынскийРусскийСебуанскийСербскийСесотоСингальскийСловацкийСловенскийСомалиСуахилиСуданскийТагальскийТаджикскийТайскийТамильскийТелугуТурецкийУзбекскийУкраинскийУрдуФинскийФранцузскийХаусаХиндиХмонгХорватскийЧеваЧешскийШведскийЭсперантоЭстонскийЯванскийЯпонский   АзербайджанскийАлбанскийАнглийскийАрабскийАрмянскийАфрикаансБаскскийБелорусскийБенгальскийБирманскийБолгарскийБоснийскийВаллийскийВенгерскийВьетнамскийГалисийскийГреческийГрузинскийГуджаратиДатскийЗулуИвритИгбоИдишИндонезийскийИрландскийИсландскийИспанскийИтальянскийЙорубаКазахскийКаннадаКаталанскийКитайский (Упр)Китайский (Трад)КорейскийКреольский (Гаити)КхмерскийЛаосскийЛатинскийЛатышскийЛитовскийМакедонскийМалагасийскийМалайскийМалайяламМальтийскийМаориМаратхиМонгольскийНемецкийНепалиНидерландскийНорвежскийПанджабиПерсидскийПольскийПортугальскийРумынскийРусскийСебуанскийСербскийСесотоСингальскийСловацкийСловенскийСомалиСуахилиСуданскийТагальскийТаджикскийТайскийТамильскийТелугуТурецкийУзбекскийУкраинскийУрдуФинскийФранцузскийХаусаХиндиХмонгХорватскийЧеваЧешскийШведскийЭсперантоЭстонскийЯванскийЯпонский                     Звуковая функция ограничена 200 символами     Настройки : История : Обратная связь : Donate Закрыть

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Мектеп вальсі туралы ой

Соңғы қоңырау – мектеп бітіруші түлектердің жанын тербететін аяулы сәт. Алабұртқан сезім, алып-ұшқан арман, үміт пен күдік. Одан өзге? Мектеп вальсі. Иә, мектеп вальсі туралы әр жүрек түкпірінде жазылмаған бір-бір шығарма бар шығар. Бұл – мектеп қабырғасымен, дос-құрбылармен ғана қоштасу емес, іште бұғып жатқан мөлдір, алғашқы алақұйын сезімдермен де қоштасу.

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу