Той кортежінде тікұшақпен ұшу – құндылық жүйесіндегі мәселе

2 тамыз күні интернет желісінде тікұшақ бастаған той кортежінің видеосы жарияланып, әлеуметтік желі қолданушыларының қызу талқысына түсті. Пікір білдірушілердің алдыңғы легі оқиғаны қатаң сынға ұшыратса, кейіннен бірнеше адам жастардың әрекетін жақтап шықты. Артынан сол кортеждің қатысушыларына әкімшілік жаза қолданғаны белгілі болды. Осы орайда, жастардың бұл ісі индивидтік қалыпқа әсер ете ме; жеке өмір мен қоғамдық талқының шекарасы қандай деген сауалдар алдыңғы орынға шықты.
Егемен Қазақстан
11.08.2017 1902
2

Мақаланы жазуға түрткі болған айыптаушылар емес, жақтаушылар. Олардың айтуынша, бұл жастардың өз ісі және бұқараның жастардың бұл таңдауына теріс пікір білдіруі орынсыз. Осы бір аргумент жеке адамның әрекетіне байланысты қоғамдық дау-дамай туғанда әрдайым айтылады да жүреді. Бұл тұста сынап-мінеу және айыптау деген екі ұғымды ажыратып алған дұрыс секілді. Егер кімде-кім өзге адамға қасақана қиянат жасаса, әрекеті зиян келтірсе және ол бәріне жария болса біз оны айыптаймыз. Айыпты қылмыс жасағанда тағады. Тікұшақпен ұшқан жастарды айыптауға бола ма? Иә, олар жол жүру тәртібін бұзды және сол үшін әкімшілік жазаға тартылды. Алайда жұрт оларды бұл үшін емес, мақтаншақтық үшін сөкті. Тоқмейілсу, даңғойлық – теріс әдеп болғанымен, ол үшін айып тағу әрдайым орынды бола бермейді. Бұл тұрғыда жастар үшін шырылдап жүргендердікі дұрыс та болуы мүмкін. Кейде біз шынымен де ойланбастан айып таға саламыз. Жастардың ойын бұзып, ізінен еріп келе жатқандарға жаман ой салатын әрекет емес бұл. Жай ғана жұрттан ерекшеленгісі келді, тойы өзінің де, өзгеніңде есінде қалғанын қалады, бар болғаны сол ғана.

Айып тағудың басын ашып алдық, енді сынап-мінеуге келейік. Сынау – бұл әрекеттің дұрыс-бұрыстығына баға беру. Ендеше ерекшеленудің дәл осы түріне халықтың сыни пікір білдіруіне құқығы бар ма? Менің ойымша құқығы бар. Жеке өмір дейтіндей, мәселе адамның өз үйінде асты қай қолымен ішуі туралы емес қой?!. Жастар жолды бұғаттап, халықтың назарын өзіне бұрып, онысын видеоға түсіріп, бүкіл елге таратты. Көзіңмен көрген нәрсеге пікір білдіру, мейлі ол оң бола ма, теріс бола ма, біздің Конституциямен бекітілген сөз бостандығымыз. Бастысы жеке басқа өтпей, балағаттамай, салмақты ой білдіре білу.

Ал енді әрекеттің өзіне тоқталайық. Оңтүстік Қазақстан облысының той жасауда алдына жан салмайтын бүкіл ел біледі. Мың адам шақырып той жасау, бірі екіншісінен озған саны көп тойханалар, той ортасына көлікпен кіру, қалың малдың дипломның бар-жоғына байланысты өзгеруі секілді «жаңа дәстүрдің» бәрі әдетте осы өңірден шығады. Алайда оңтүстіктің бұл «тапқырлығын» өзге өңір тұрғындары құптай бермейді. Көзі ашық, білімі терең зиялы қауым өкілдері де оңтүстіктің тойлау мәселесінде тым артық кететінін айтып жатады.

Аталған оқиға отқа май құйғандай әсер беріп, мақтаншақтық пен малшашпақтың шарықтау шегіндей болып көрінді.  Адамдардың сыны негізінен осы бір мінез бен жаман әдепке қарсы еді. Ал мына жастар тек соған желеу болды.

Егер дәл осылай той кортежінде тікұшақпен ұшу фактісі алыстағы Жапонияда, Австралияда немесе Америкада болса қоғамдық пікір арнасы қай бағытта өрбитін еді?! Голливуд жұлдызы тікұшақпен ұшпақ түгіл, одан әлдеқайда қымбат саналатын жеке ұшақты да сатып алып жатады, бірақ бұл ешкімнің шамына тиген емес. Демек, мәселе әлгі тікұшақта емес, қоғамның дертіне айналған теріс құндылықтарда болып отыр.

Жағдайы болмаса да несиеге той жасау, шамаға қарамай шашылу – жастардың бақытынан гөрі сорына айналып жатқанды да жиі көруге болады. Тек жастар ғана емес, ата-аналардың да қалтасына салмақ түсіреді. Өйткені той жасайтын сіз ғана емес, сіздің тойыңызға құттықтап келгендер де бір күні сізге шақыру қағазын ұсынады. Оның бәрі қаржылық шығын. Жағдайы бірдей қазақ, кәріс және өзбек отбасын алып, оларға ай сайын 500 000 теңгеден беріп отырса, кәріс берілген қаражатқа баласына сапалы кітап алып, ақылы курстарға жазып, білімі терең ұстаздардан сабақ алады. Өзбек болса кәсіп ашып, ісін дөңгелетіп тапқан-таянғанына үй салады. Ал өзіміздің қазағымыз оқитын бала өзі оқиды, өсетін бала өзі өседі деп болашақты ойланбастан бар ақшасын той-томалаққа жұмсап жүре береді. Ертең 5-10 жылдан кейін кәрістің баласы үлкен банкті басқарып, өзбектің баласы зауыт соғып, сіздің балаңыз жұмыс таба алмай жүрсе кім кінәлі болады? Өз мүмкіндігін дұрыс пайдаланған кәріс пен өзбек па, әлде ақшаны босқа шашқан қазақ па? Егер кәріс пен өзбек кінәлі десеңіз, онда өз ұлтының сәтсіздігі үшін еврейлерді кінәлаған Гитлерден айырмашылығыңыз болмай қалады.

Мұның бәрі айналып келгенде құндылық мәселесіне келіп тіреледі. Біз үшін өкінішке қарай, той жасап, дүниеңді көрсету, жоқ болса да бар болып көріну  өміріміздің құндылығы болып тұр. Бұл әсіресе жоғарыда айтылған оңтүстік өңірде қатты сезіледі. Қазаққа дәл қазір керегі терең білім алу, еңбек ету, кәсіппен айналысу құндылықтары. Осы құндылықтардың жаппай бойымызға сіңдіре алсақ, жеке адам ретінде де, ұлт ретінде де жетістікке жететініміз анық.

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

24.03.2019

Кремльді тамсандырған Димаш

24.03.2019

Димашқа өзі бейнеленген қуыршақ сыйға берді

24.03.2019

Маңғыстаулық 40 мың жұмысшы астанамыздың Нұр-Сұлтан болып өзгеруін оң шешім деп бағалады

24.03.2019

Бақыт Сұлтанов елорда атауын өзгерту туралы: Біз барынша үнемді жолды таңдаймыз

24.03.2019

Financial Times басылымы Н.Назарбаевты елдегі геосаяси тұрақтылықтың тірегі деп есептейді

24.03.2019

Bloomberg: Құрметке лайық ақсақал 

24.03.2019

Trend: Назарбаев – қазақ ұлтының батыры

24.03.2019

CNN: Ядролық қарудан бас тартқан көреген көшбасшы

24.03.2019

ШҚО: Көкпекті ауданында кәсіпкер 6 баланың анасына баспана сыйлады

24.03.2019

Глубокое ауданы Наурызды ерекше атап өтті

24.03.2019

Foreign Policy: Ең көреген мемлекет басшысы

24.03.2019

Global Times: Қазақстанның даңқы Назарбаевпен байланысты болған

24.03.2019

А.Мамин Президенттің су тасқыны кезеңіне дайындық жөніндегі тапсырмаларының орындалуымен танысты

24.03.2019

А. Мамин Талдықорған қаласының әлеуметтік-экономикалық дамуымен танысты

24.03.2019

Алматы облысына жұмыс сапары аясында Асқар Мамин астананы қайта атауға қатысты пікір білдірді

24.03.2019

Қасым-Жомарт Тоқаев «MEDIKER 4K» жауапкершілігі шектеулі серіктестігіне барды

24.03.2019

Димаш Құдайбергеннің Кремльдегі концертінің толық видеосы жарияланды

24.03.2019

Элизабетке ел риза

24.03.2019

«Батыс» өңірлік қолбасшылығының танкішілері Т-72 танкісінің қару-жарағынан штаттық оқ атуларды өткізді

24.03.2019

Наурызда айтылған бата

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Etjeńdi balalar

Qoǵam kóz jumyp qaraı almaıtyn máse­lelerdiń basynda bala densaýlyǵy tur. Bú­gin­de mańaıymyzǵa zerdelep qaraıtyn bolsaq, tyǵynshyqtaı, tolyq jasóspirimder kó­beıe túsken. Semizdik – aýrý bolyp esep­teletindikten, qazirgi ýaqytta dıspanserlik esep­ke alynady. Sábı saýlyǵy ana qursaǵyna bit­­ken kúnnen bastap qalyptasatyndyǵyn al­dymen ata-anasy túsinýi qajet.

Amangeldi QURMET,

Igi bastama ult tanymymen úılesýi tıis

Keıde qazaq qoǵamyndaǵy oqıǵalar men qubylystarǵa nazar aýdarǵan kezde «Biz ózi­mizimdi ózimiz tolyq tanymaımyz-aý osy» degen oıǵa qalatynymyz bar. Árıne, qa­zaq ekenimizdi, bizdiń de tanym-túısigimiz, dúnıetanymymyz, ar­man-ańsarymyz, muraty­myz bar ekenin bilemiz. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Алты жасар Алпамыстың арманы не еді?

«Білесің бе, оқитын болсам тез өсіп, үлкен бастық болам. Оқуды да тез бітіремін. Тез келіншек аламын. Сосын менің он екі ұлым болады. Оның бірі колхоз бастығы, екіншісі агроном, үшіншісі мұғалім, бәрі де үлкен-үлкен бастық болады...»

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Kúmis tostaǵandaǵy kóne álipbı

Kóne órkenıet oshaqtarynan urpaqqa mura bolyp qalǵan qundy dúnıelerdiń bi­ri – adamzattyń aqyl-oıyn taspalaǵan jazý­lar. Elbasy «Uly dalanyń jeti qyry» atty ma­qalasynda Esik qorymynan tabylǵan «Altyn adamnyń» janyndaǵy kúmis tosta­ǵan­dardyń birinde oıyp jazylǵan tańba­lar bar ekenin aıta kelip, «Bul – Ortalyq Azıa aýma­ǵynan buryn-sońdy tabylǵan jazý ataýlynyń ishindegi eń kónesi» degen bolatyn.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

«Jaqsy kitap – jan azyǵy»

Kitap oqıtyn jáne oqymaıtyn adamdardyń alshaqtyǵy árqashan kózge kórinip turady. Alǵashqylardyń oıy tereńdeý, tili sheshendeý bolsa, sońǵylardyń tili tutqyr, aýzynan sózi túsip turatynyn jıi kóresiz. Máseleni jaqsy bilip tursa da, ondaılar oıyn jetkize almaı, ábden qysylady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Серікқазы (12.08.2017 19:38:30)

Бұл жағдайдың зиянын әлі ешкім білмейді. Құдай бетін ары қылсын, бірақ жаман айтпай жақсы жоқ, ертең сол тікұшақ біреуге құлап немесе басқадай зардап шегу жағдайлары болса, сонда ғана қайда қарағанбыз, неге мән бермегенбіз деп шығамыз.

Пікір қосу