Той кортежінде тікұшақпен ұшу – құндылық жүйесіндегі мәселе

2 тамыз күні интернет желісінде тікұшақ бастаған той кортежінің видеосы жарияланып, әлеуметтік желі қолданушыларының қызу талқысына түсті. Пікір білдірушілердің алдыңғы легі оқиғаны қатаң сынға ұшыратса, кейіннен бірнеше адам жастардың әрекетін жақтап шықты. Артынан сол кортеждің қатысушыларына әкімшілік жаза қолданғаны белгілі болды. Осы орайда, жастардың бұл ісі индивидтік қалыпқа әсер ете ме; жеке өмір мен қоғамдық талқының шекарасы қандай деген сауалдар алдыңғы орынға шықты.
Егемен Қазақстан
11.08.2017 1703

Мақаланы жазуға түрткі болған айыптаушылар емес, жақтаушылар. Олардың айтуынша, бұл жастардың өз ісі және бұқараның жастардың бұл таңдауына теріс пікір білдіруі орынсыз. Осы бір аргумент жеке адамның әрекетіне байланысты қоғамдық дау-дамай туғанда әрдайым айтылады да жүреді. Бұл тұста сынап-мінеу және айыптау деген екі ұғымды ажыратып алған дұрыс секілді. Егер кімде-кім өзге адамға қасақана қиянат жасаса, әрекеті зиян келтірсе және ол бәріне жария болса біз оны айыптаймыз. Айыпты қылмыс жасағанда тағады. Тікұшақпен ұшқан жастарды айыптауға бола ма? Иә, олар жол жүру тәртібін бұзды және сол үшін әкімшілік жазаға тартылды. Алайда жұрт оларды бұл үшін емес, мақтаншақтық үшін сөкті. Тоқмейілсу, даңғойлық – теріс әдеп болғанымен, ол үшін айып тағу әрдайым орынды бола бермейді. Бұл тұрғыда жастар үшін шырылдап жүргендердікі дұрыс та болуы мүмкін. Кейде біз шынымен де ойланбастан айып таға саламыз. Жастардың ойын бұзып, ізінен еріп келе жатқандарға жаман ой салатын әрекет емес бұл. Жай ғана жұрттан ерекшеленгісі келді, тойы өзінің де, өзгеніңде есінде қалғанын қалады, бар болғаны сол ғана.

Айып тағудың басын ашып алдық, енді сынап-мінеуге келейік. Сынау – бұл әрекеттің дұрыс-бұрыстығына баға беру. Ендеше ерекшеленудің дәл осы түріне халықтың сыни пікір білдіруіне құқығы бар ма? Менің ойымша құқығы бар. Жеке өмір дейтіндей, мәселе адамның өз үйінде асты қай қолымен ішуі туралы емес қой?!. Жастар жолды бұғаттап, халықтың назарын өзіне бұрып, онысын видеоға түсіріп, бүкіл елге таратты. Көзіңмен көрген нәрсеге пікір білдіру, мейлі ол оң бола ма, теріс бола ма, біздің Конституциямен бекітілген сөз бостандығымыз. Бастысы жеке басқа өтпей, балағаттамай, салмақты ой білдіре білу.

Ал енді әрекеттің өзіне тоқталайық. Оңтүстік Қазақстан облысының той жасауда алдына жан салмайтын бүкіл ел біледі. Мың адам шақырып той жасау, бірі екіншісінен озған саны көп тойханалар, той ортасына көлікпен кіру, қалың малдың дипломның бар-жоғына байланысты өзгеруі секілді «жаңа дәстүрдің» бәрі әдетте осы өңірден шығады. Алайда оңтүстіктің бұл «тапқырлығын» өзге өңір тұрғындары құптай бермейді. Көзі ашық, білімі терең зиялы қауым өкілдері де оңтүстіктің тойлау мәселесінде тым артық кететінін айтып жатады.

Аталған оқиға отқа май құйғандай әсер беріп, мақтаншақтық пен малшашпақтың шарықтау шегіндей болып көрінді.  Адамдардың сыны негізінен осы бір мінез бен жаман әдепке қарсы еді. Ал мына жастар тек соған желеу болды.

Егер дәл осылай той кортежінде тікұшақпен ұшу фактісі алыстағы Жапонияда, Австралияда немесе Америкада болса қоғамдық пікір арнасы қай бағытта өрбитін еді?! Голливуд жұлдызы тікұшақпен ұшпақ түгіл, одан әлдеқайда қымбат саналатын жеке ұшақты да сатып алып жатады, бірақ бұл ешкімнің шамына тиген емес. Демек, мәселе әлгі тікұшақта емес, қоғамның дертіне айналған теріс құндылықтарда болып отыр.

Жағдайы болмаса да несиеге той жасау, шамаға қарамай шашылу – жастардың бақытынан гөрі сорына айналып жатқанды да жиі көруге болады. Тек жастар ғана емес, ата-аналардың да қалтасына салмақ түсіреді. Өйткені той жасайтын сіз ғана емес, сіздің тойыңызға құттықтап келгендер де бір күні сізге шақыру қағазын ұсынады. Оның бәрі қаржылық шығын. Жағдайы бірдей қазақ, кәріс және өзбек отбасын алып, оларға ай сайын 500 000 теңгеден беріп отырса, кәріс берілген қаражатқа баласына сапалы кітап алып, ақылы курстарға жазып, білімі терең ұстаздардан сабақ алады. Өзбек болса кәсіп ашып, ісін дөңгелетіп тапқан-таянғанына үй салады. Ал өзіміздің қазағымыз оқитын бала өзі оқиды, өсетін бала өзі өседі деп болашақты ойланбастан бар ақшасын той-томалаққа жұмсап жүре береді. Ертең 5-10 жылдан кейін кәрістің баласы үлкен банкті басқарып, өзбектің баласы зауыт соғып, сіздің балаңыз жұмыс таба алмай жүрсе кім кінәлі болады? Өз мүмкіндігін дұрыс пайдаланған кәріс пен өзбек па, әлде ақшаны босқа шашқан қазақ па? Егер кәріс пен өзбек кінәлі десеңіз, онда өз ұлтының сәтсіздігі үшін еврейлерді кінәлаған Гитлерден айырмашылығыңыз болмай қалады.

Мұның бәрі айналып келгенде құндылық мәселесіне келіп тіреледі. Біз үшін өкінішке қарай, той жасап, дүниеңді көрсету, жоқ болса да бар болып көріну  өміріміздің құндылығы болып тұр. Бұл әсіресе жоғарыда айтылған оңтүстік өңірде қатты сезіледі. Қазаққа дәл қазір керегі терең білім алу, еңбек ету, кәсіппен айналысу құндылықтары. Осы құндылықтардың жаппай бойымызға сіңдіре алсақ, жеке адам ретінде де, ұлт ретінде де жетістікке жететініміз анық.

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.07.2018

МҰЗ ҮСТІНДЕГІ ШОҚ ЖҰЛДЫЗ...(ДЕНИС ТЕНГЕ АРНАЛАДЫ)

20.07.2018

Қоғамдық даму вице-министрі тағайындалды

20.07.2018

Үкімет басшысы Бәсекеге қабілеттілік жөніндегі сараптама кеңесінің отырысын өткізді

20.07.2018

Шымбұлақта ІІІ Халықаралық тау және спорт фестивалі басталды

20.07.2018

Әлемдегі ең ауқатты командалар қайсы?

20.07.2018

Мектеп түлектері ауылдастарына ойын алаңын сыйға тартты

20.07.2018

Токио Олимпиадасының бағдарламасы бекітілді

20.07.2018

Астанада «Ұлы Дала рухы» фестивалі аясында іріктеу сындары жалғасады

20.07.2018

Елбасы Денис Теннің қазасын қатты күйзеліспен қабылдаған

20.07.2018

Семейде  «Күміс сиқыры» атты  көрме ашылды

20.07.2018

Бердібек Сапарбаев мәжіліс депутаттарымен кездесті

20.07.2018

Астанада қазақ күресінен Азия чемпионаты өтеді

20.07.2018

Елбасы Денис Теннің өліміне байланысты қылмысты бақылауда ұстауды тапсырды

20.07.2018

Шымкентте «Оңтүстік» арнайы экономикалық аймағын дамыту мәселелері талқыланды

20.07.2018

Денис Теннің өліміне қатысты екінші күдікті іздестіріліп жатыр

20.07.2018

Гомерден қалған мұра

20.07.2018

Көкшетауда көшпелі көрменің тұсаукесері өтті

20.07.2018

«Астана» – келесі кезеңде

20.07.2018

Астанада ертеңнен бастап жолақы 180 теңге болады

20.07.2018

Суға түскенде сақтық керек

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Атақ қымбат па, абырой қымбат па?

Бүгінде қандай жолмен келсе де атақ үшін есі кете, есерлене қимылд­ай­ты­ны­мыз­ды бәрі біледі. Айта­лық, жуырдағы бір мереке күндерінде орден сатылыпты. Бұл орденнің атауы қандай дерсіз – «Қазақстанның құрметті азаматы».

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ауыл шаруашылығын цифрландыру болашақтың баламасыз жолы

Әлем елдерінде қазіргі уақытта ауыл шаруашылығын цифрландыру қарқынды түрде жүріп жатыр. Уақыт өткен сайын бұл салада неше түрлі жаңа технологиялар пайда болып, олар жедел түрде өндіріске ен­гізілуде. Мәселен, Еуропадағы компания­лар енді егістік жағдайын зерттеумен ай­на­лысатын дрондарды да шығара бас­тады. Бұл машиналар фермерлердің егіс шы­ғымдылығын алдын ала болжап бі­лу­леріне жағдай туғызуда. Осы үдеріс ке­ңі­нен қанат жая келе, бүкіл ел бойынша әрбір егіс алқабының шығымдылығын күні бұрын анықтау мүмкіндігі пайда болатын көрінеді. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Аяқдоп аламаны аяқталды

Әлем чемпионаты – тағатсыздана күткен футбол тойы еді. Енді барлығы аяқталып, той тарқасымен біз де алған әсерімізбен бөлісе кетсек. Бұл біріншілік несімен есте қалмақ?

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Биографиялық фильмдердің бәсі биік болуы тиіс

Кейінгі кезде «Еуразия бірінші арнасынан» әйгілі кеңестік манекенші-модель, сән әлемінде «Кремльдің ең әдемі қаруы» және «Кеңестік Софи Лорен» атанған Регина Збарская туралы сериа­л көрсетіліп жатыр. Былай қарасаңыз, сән әлемінің кіндігі саналған Парижді тәнті еткен өмірі жұмбаққа толы сұлудың сол кездегі кеңестік қасаң қағидаларға сыймаған ғұмырын өзгеше қырынан бейнелеген қарапайым, бірақ кемел түсірілген Ресейдің кезекті киноөнімдерінің бірі. 

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Халық әнінің тоналу тарихы

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Бо­лашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты бағ­дарламалық мақаласында, жаңғыру елдің ұлттық-рухани тамырынан нәр ала алмаса, ол адасуға бастайды», деді. Елдің ұлттық-рухани тамыры дегеніміз не? Ол ха­лықты сан ғасырдан бері адастырмай, алып келе жатқан салт-дәстүрі, фольклоры, әні мен жыры. Осылардың ішінде әннің ұлт руханияты үшін орны айрықша. Дана Абай атамыз, «Ұйықтап жатқан жүрек­ті ән оятар, Үннің тәтті оралған мәні оятар» дегенді бекер айтқан жоқ.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(1)

Серікқазы (12.08.2017 19:38:30)

Бұл жағдайдың зиянын әлі ешкім білмейді. Құдай бетін ары қылсын, бірақ жаман айтпай жақсы жоқ, ертең сол тікұшақ біреуге құлап немесе басқадай зардап шегу жағдайлары болса, сонда ғана қайда қарағанбыз, неге мән бермегенбіз деп шығамыз.

Пікір қосу