Назарбаев МАГАТЭ-нің Төмен байытылған уран банкінің ашылу рәсіміне қатысты

Қазақстан Президенті МАГАТЭ-нің Төмен байытылған уран банкінің ашылу рәсіміне қатысты. Бұл туралы akorda.kz хабарлады.

Егемен Қазақстан
29.08.2017 2422
2

Рәсім барысында Қазақстан Президенті МАГАТЭ-нің бас директоры Ю.Аманоға Үлбі металлургия зауытының аумағында орналасқан Төмен байытылған уран банкінің символдық кілтін табыс етті.

Мемлекет басшысы құттықтау сөзінде бүгінгі шараның Қазақстан мен бүкіл әлемдік қоғамдастық үшін маңызы зор екенін атап өтті.

Нұрсұлтан Назарбаев тәуелсіздік жылдарында Қазақстан әлемнің ядролық қаруы бар төртінші елінен оны таратпау жағынан жаһандық көшбасшы мемлекетке айналғанға дейінгі қарқынды даму жолынан өткенін айтты.

– Осы күні, 1991 жылғы 29 тамызда, менің Жарлығыммен әлемдегі ірі полигон – Семей ядролық сынақ полигоны жабылды. Бүгінде бүкіл әлем 29 тамызды Ядролық сынақтарға қарсы халықаралық іс-қимыл күні ретінде атап өтеді. Қазақстанда қуатты ядролық қарудың болуы тағы бір мәселе болды. Қазақстан іс-әрекеті арқылы ядролық арсенал проблемасымен бетпе-бет келген басқа да елдерге жол көрсетті, – деді Мемлекет басшысы.

Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан МАГАТЭ-ге Төмен байытылған уран банкін орналастыруға мүмкіндік беріп, ядролық отынды таратпау жөніндегі режімді нығайтуға және оны қауіпсіз жеткізудің бірегей тетігін қалыптастыруға елеулі үлес қосқанын айтты.

– Төмен байытылған уран банкі МАГАТЭ-нің толық бақылауымен жұмыс істеп, ресми түрде оның заңды меншігінде болатынын атап өтемін. Сондықтан, МАГАТЭ басшылығына және Банк донорларына осы маңызды жобаға зор үлес қосқаны үшін ризашылық білдіремін, – деді Қазақстан Президенті.

Мемлекет басшысы ядролық энергетиканы дамытудың өзектілігіне назар аударып, оны әрі қарай жаңғыртудың перспективаларына тоқталды.

– Біз – ірі уран өндірісімен айналысатын елміз және әлемдік энергетикада маңызды рөл атқаруға әзірміз. Сондай-ақ, Қазақстан жаһандық «жасыл» тренд арнасында тұр. Сондықтан біз Астанада болашақтың энергиясына арналған халықаралық «ЭКСПО» көрмесін өткізіп жатырмыз, – деді Нұрсұлтан Назарбаев.

Бұдан бөлек, Қазақстан Президенті Жаһандық проблемалар жөніндегі Пагуош ғалымдар қозғалысының 62-сессиясына қатысушыларды осы қозғалыстың 60 жылдық мерейтойымен құттықтады.

Мемлекет басшысы ядролық қарудың таралу мәселелеріне және адамзат үшін оны қолданудың қауіпті салдарларына тоқталды.

– Ядролық қару – бүкіл адамзатқа төнген тажал. Әлемнің тоғыз мемлекетінде 16 мың ядролық қару бар. Алайда, осы арсеналдың жарты пайызы климатты өзгертіп, жаһандық аштыққа ұрындыра алады. Бұл өз-өзімізді жою дегенді білдіреді, – деді Нұрсұлтан Назарбаев.

Қазақстан Президенті негізгі ядролық державалар арасындағы сенім деңгейінің төмен екенін, соның нәтижесінде әлемдік қоғамдастықта жаһандық ядролық қауіпсіздік мәселелері бойынша бірліктің болмай отырғанын айтты.

– Қазақстан өз таңдауын жасады. Біз ядролық қарусыздану мен жаһандық ядролық қауіпсіздікті дәйекті түрде жақтаймыз. Бұл ретте, біз ядролық қауіпсіздік тек әмбебап әрі ешкімді кемсітпейтін болуы керек деп есептейміз. 190-ға жуық елді біріктіретін G-GLOBAL бастамасы осыған бағытталған, – деді Мемлекет басшысы.

Нұрсұлтан Назарбаев АҚШ пен Ресей арасындағы санкциялық қарсылықтың күшеюіне байланысты алаңдаушылық білдіріп, сауда-экономикалық шиеленістердің күш қолдануға ұласуын болдырмаудың маңыздылығын атап өтті.

– ХХІ ғасырдағы тұрақтылық пен ядролық қауіпсіздік, ең алдымен, ресми ядролық державаларға байланысты болады. Адамзат үшін олардың арасындағы қарым-қатынастың маңызы өте зор. Корей Халық Демократиялық Республикасына қатысты ахуалға келсек, біз БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 2371-қарарын табанды түрде қолдаймыз, – деді Қазақстан Президенті.

Мемлекет басшысы халықаралық қарым-қатынастардағы саяси сенім мен жүйелі диалогты қалпына келтіру қажеттігін атап өтіп, Қазақстанның әлемдік проблемаларды шешудегі үлесі жөнінде айтты.

– Біз бітімгерлік бағытты одан әрі қолдап, жалғастыруға дайынбыз. Атап айтқанда, Қазақстан Украинаның оңтүстік-шығысындағы дағдарысты реттеу жөніндегі диалогқа ықпал етуге әзір. Біз тараптарды қақтығысты еңсеру жолын табуға шақырамыз, – деді Нұрсұлтан Назарбаев.

Қазақстан Президенті қалыптасқан жаһандық ахуалды ескере отырып, ядролық қауіпсіздіктің жекелеген мәселелерін шешу мақсатымен бірқатар идеялар ұсынды.

– Біз Ядролық қаруды таратпау туралы шарт өзіне артылған үмітті ақтамай отырғанын бірнеше рет айттық. Атап айтқанда, «ядролық клубтағы» елдер өз еркімен ядролық бағдарламалар туралы мәлімет бермейді. Ал, өзге елдер МАГАТЭ-ге толық ақпарат ұсынуда. «Ядролық бестік» пен басқалардың арақатынасындағы теңсіздікті жою қажет. 2020 жылы әлемдік қоғамдастық Ядролық қаруды таратпау туралы шарттың күшіне енуінің 50 жылдығын атап өтеді. Осы мерзімде Ядролық қаруға толықтай тыйым салу туралы шарттың қабылдануы үшін бірлесе күш жұмылдырайық, – деді Мемлекет басшысы.

Сонымен қатар, Нұрсұлтан Назарбаев іс жүзіндегі барлық ядролық мемлекеттің мәртебесін заңдастырып, Ядролық қаруы бар елдердің саммитін өткізуді ұсынды.

Бұдан бөлек, Қазақстан Президенті ядролық технологиялары бар, бірақ Ядролық сынақтарға жаппай тыйым салу туралы шартқа қол қоймаған немесе ратификацияламаған бірнеше елдерді атап өтіп, олардың көшбасшыларын кешеуілдемей осы шартқа қосылуға шақырды.

– Ядролық қарудан азат аймақтар құру – оның таралуымен күрестегі тиімді құралдардың бірі. 2009 жылғы наурызда Орталық Азияда ядролық қарудан азат аймақ құру туралы шарт күшіне енді. Ядролық қарусыз аймаққа кіретін барлық мемлекеттің күшін біріктіруді ұсынамын, – деді Мемлекет басшысы.

Сондай-ақ, Нұрсұлтан Назарбаев ядролық қаруға қарсы қозғалыс мәселесі бойынша барлық жаһандық бастамаларды біріктіруді ұсынып, Қазақстанның Ядролық қауіпсіздік жөніндегі жаһандық саммитті жаңарту үдерісіне бастамашы болуға және оның отырысын Астанада өткізуге әзір екенін айтты.

– Мен БҰҰ Бас Ассамблеясының 70-сессиясында ұйымның 100 жылдығына ядролық қарусыз бару туралы бастама көтердім. Онда баяндалған барлық тармақтар әлемнің БҰҰ-ның 100 жылдығын ядролық қарусыз қарсы алуына бағытталған. Біз үлгі көрсете отырып, ядролық қаруға ұмтылған елдерді бұл қауіпті жолдан шығуға шақырамыз, – деді Қазақстан Президенті.

Соңында Мемлекет басшысы жаһандық ядролық қауіпсіздікті сақтаудың қажет екенін айтып, Қазақстанда ашылған Төмен байытылған уран банкі тек бейбіт атомға ғана арналатынын атап өтті.

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.10.2018

Халықтың әл-ауқатын арттыру басты назарда

17.10.2018

Сенатор Б.Шелпеков Маңғыстау облысына іссапармен келді

17.10.2018

Финляндияның бірқатар компанияларымен контейнерлік тасымалды дамыту жөніндегі келісімге қол қойылды

17.10.2018

Агенттіктің аумақтық департаментінде өзгеше форматта кездесу өтті

17.10.2018

Йеменде 18 миллион адам азық-түлікке зәру

17.10.2018

Әміре Қашаубаев фестивалінің бас жүлде иегері 1 миллион теңге алады

17.10.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Карл Маннергейм бейіті мен «Батырлар кресі» ескерткішіне гүл шоғын қою рәсіміне қатысты

17.10.2018

Елбасы Финляндияға ресми сапарының қорытындысы бойынша БАҚ өкілдеріне брифинг өткізді

17.10.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Финляндия Республикасының Президенті Саули Ниинистёмен кездесті

17.10.2018

Дзюдодан ел чемпионаты Астанада өтеді

17.10.2018

Елеусінов Монте-Карлода жұдырықтасады

17.10.2018

Сенаторлар Түркістан облысының тұрғындарымен кездесті

17.10.2018

«Батыс» өңірлік қолбасшылығында армиялық қоян-қолтық ұрыстың үздік жауынгерлері анықталды

17.10.2018

«Егеменнің» тілшісі Хамит Есаман жүлдегер атанды

17.10.2018

Алматы облысында екі ауданға жаңа әкім тағайындалды

17.10.2018

Альварес Головкинмен қайта жұдырықтасуға қарсы емес

17.10.2018

Маңғыстауда Қарақия ауданының 45 жылдығы тойланды

17.10.2018

Мемлекет басшысының Финляндия Республикасына ресми сапары жалғасуда

17.10.2018

Kazakhstan Fashion Week сән апталығы басталды

17.10.2018

«Орда» бағдарламасы-әлеуметтік жағынан аз қорғалған отбасылардың үлкен үміті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Urpaq azsa – ultqa qater

J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin, sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym», – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse, qaraıa bastaıdy» dep, artynan: «Saıyp kelgende, qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq, uıymsyzdyq, basynan aspaıtyn – ózimshildik, ezdik» depti. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Jer emgender oza ma, toza ma?

Jalpy, bizdiń halyqtyń arman-maqsatynyń bir ushyǵy qashan da jermen baılanysty sıaqty. Jerdi keńeıtý, jerdi qorǵaý, jerdi óńdeý, jerdi qurmetteý... Mentalıtetimiz jerge jaqyn. Bul basqa halyqtarda olaı emes degen sózimiz emes, biraq bizdiń halyq úshin tym erekshe sıaqty. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdik vırýsy

О́tken ǵasyrdyń 80-jyldary rejısser R.Bykovtyń «Chýchelo» atty fılmi Odaq kólemindegi búkil eldi shýlatqan bolatyn. Kishkentaı ǵana 6 oqıtyn balalardyń boıynan sonshalyqty qatygezdikti kórgen qazaq qaýymy, bálesinen aýlaq, qalada ósken ózge ulttyń qatybastary ábden buzylyp ba­rady eken, bizdiń balalarymyzdan, keleshegimizden aýlaq dep shoshyǵan. Ol kezde mundaı zulymdyq qazaq balasynda kezdespeıtin jat qylyq sanalatyn. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу