Qazaqstan3d.kz – елімізді таныстырудың таптырмас жобасы

Қазақстан Республикасының Тұңғыш Пре­зи­­денті – Елбасы қорының баста­масы­мен және қолдауымен әзірленіп, күні кеше көп­шілікке ұсынылған Qazaqstan3d.kz интернет-сайты Елбасы жүктеген мін­деттерді жүзеге асыру бағы­тындағы нақ­­ты жұмыс дер едім.

Егемен Қазақстан
22.09.2017 570
2

Қазақ тілін қашықтықтан үйренуге арналған «Soyle.kz» тұңғыш онлайн-курсының авторы саналатын Мемлекеттік тілді дамыту қоры Тілдер мерекесіне орайластырып Елбасымыз Н.Назарбаевтың «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» бағдарламалық мақаласы аясында бірқатар жаңа интернет-жобаларын жұртшылыққа ұсынды. Қордың жаңа жобалары мен ана тіліміздің мәртебесін арттыру бағытында атқарылып жатқан өзге де жұмыстары туралы айтып беруін өтініп, қордың директоры Азат ШӘУЕЕВТІ әңгімеге тарттық.    

– Азат Сәдметұлы, сіз басқарып отырған қордың «Soyle.kz» онлайн-порталы қазақ тілін халыққа тегін үйретіп отырғанынан хабардармыз. Жуыр­да тағы да жаңа интернет-жоба­лар­дың тұсауын кестіңіздер, осы өнім­деріңізге толығырақ тоқталсаңыз...

– Елбасымыз Н.Ә.Назарбаев «Қазақ­стан­ның үшінші жаңғыруы: жаһандық бәсекеге қабілеттілік» атты биылғы Жолдауында білім беруде ІТ саласын кеңінен қолдану, 3D-принтинг, онлайн, мобилді, цифрлық қызмет көрсету секіл­ді салаларды дамытуды айтып, бұл іске мем­лекеттік емес секторды белсенді түр­де тарту қажеттігін атап өтті.

Қазақстан Республикасының Тұңғыш Пре­зи­­денті – Елбасы қорының баста­масы­мен және қолдауымен әзірленіп, күні кеше көп­шілікке ұсынылған Qazaqstan3d.kz интернет-сайты Елбасы жүктеген мін­деттерді жүзеге асыру бағы­тындағы нақ­­ты жұмыс дер едім. Қазір бәріміз, әсі­ре­се жастар жағы өзіміз­ге қажетті мағ­лұ­­мат­ты, ақпарат­ты интернеттен із­дей­ті­ніңіз белгілі. Бұл жыл­дам әрі қол­же­тімді. Осы тұрғыдан кел­генде «Qazaqstan3D» жо­басы – Қазақ­­станды бейнелі түрде та­ныс­­тыру­­дағы таптырмас мульти­ме­диа­­лық жол­серік. Жаңа технологияға не­гіз­дел­ген жобаның басты мақсаты өз отан­дастары­мызды, шетелдік қонақтарды республикамыздың көрнекті жерлерімен ғаламтор желісінің мүмкіндігі арқылы таныстыру болып табылады. Қазіргі заманға сай дайындалған 3D моделіндегі веб-сайттың, оның Android және iOS плат­­формаларында жүктелетін қосым­ша­сы­ның құрылымы да жүйелі, интер­фейсі де қолайлы. Сайт арқылы бүкіл әлем Қазақ­стан туралы толық мағлұмат ала алады, елімізге саяхаттап келетін шет­ел­­дік азаматтарға да көмегі зор бол­мақ, олар қауіпсіз саяхат жасау бағытын анық­тауға, қолайлы тұратын орын таңдауға мүм­­кін­­дік алады. Жоба үш тілде: қазақ, орыс және ағылшын тілдерінде ұсыны­лып отыр.

Ұсынылып отырған екінші жобамыз – «Жеті қазына» мобильді қосымшасы, мұны да көпшілік көңілінен шығатын ерекше жоба деуге болады. Халқымыз­дың дәстүрлі дүниетанымындағы «жеті қазына» ұғымы мобилді қосымшаның тұтастай құрылымы мен мазмұнына арқау болды. Қосымшаны жүктеп алған пайдаланушы «Киелі сандар сыры», «Салт-дәстүр», «Асыл мұра», «Сөз сан­дық», «Алтын зер», «Тайқазан», «Ұлы дала ғажайыптары» деп аталатын 7 бө­лім­­нен қазақ және орыс тілдерінде мол мағлұмат алады. Ресурс ата-баба­мыз­­­дан қалған мұралар туралы, ұрпақ­тан ұрпаққа жеткізіліп келе жатқан тари­­хи аңыздар мен шежіреден сыр шер­­теді, мәдени құндылықтарымызды та­ныс­­тырады. Мемлекет басшысының «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» мақаласында белгіленген міндеттерді жүзеге асыру мақ­сатында әзірленген бұл жаңа жоба­лар, танымдық ресурстар ұлттық құн­ды­лық­тарымызды насихаттауға, дәріп­теу­ге, жастардың өз еліне, туған жеріне деген сүйіспеншілігін арттыруға және олардың IT саласындағы білім-біліктерін жетілдіруге ықпал етеді деген ойдамыз.

– Мемлекеттік тілді дамыту қорын құру идеясының авторы Елбасымыз еке­­­нін жұртшылық жақсы біледі. Үкі­мет­тік емес ұйым болып табылатын қор­­дың өзге мекемелерден өзгешелігі неде?

– Қордың басты ұстанымы – Елбасы­ның мемлекеттік тілді дамытуға бағыт­тал­­ған бастамаларына қоғамдық қол­дау көрсету, еліміздің рухани жетістік­терін, тарихи мұраларымызды кеңі­нен наси­хаттау, жастар арасында қазақ­стан­дық патриотизмді қалыптастыру мен ны­ғайтуға атсалысу. Біз қоғаммен, әртүр­лі әлеуметтік топтармен тығыз қарым-қатынастамыз. Жоспарланатын шаралар, атқа­рылатын істер қоғам өкілдерінің тіке­лей араласуымен, солардың қажет­тілігі, сұранысы мен тапсырысына орай орындалады. Осы уақытқа дейін бала­­бақ­шадан бастап балалар үйлері, мек­теп, колледж оқушылары, жоғары оқу орын­дары студенттерінің белсенді қатысуымен 100-ден аса ауқымды іс-шаралар өткізілді. Этномəдени топ­тар­дың жастар қауымын, дарынды да қабілетті, өткір жастарды ақыл­дасу-кеңесуге, талдау-талқылауға, бас­қосу­­ларға шақырамыз, бірлесе жұмыс атқа­рамыз. Іс-шаралардың ұйымдас­тыру бағыты да, әдіс-тәсілі де сан алуан. Жас­­­тар арасында бірлесе өткізілген сан алуан жарнамалық-ағартушылық акция­лар, қазақ тілін оқытуға арналған интер­нет-портал құру жобалары қазір көп­ші­­лік­тің көңілінен шығуда. Қоғамдық бас­та­маларға көмек көрсетеміз, қазақ тілін­де оқытудың инновациялық бағдар­лама­ларына, жекелеген авторларға қол­дау-көмек көрсетілді.

Қоғам сұранысына, заман талабы­на орай іске қосылған басты жобалары­мыз­дың бірі – қазақ тілін қашықтық­тан оқытатын «Soyle.kz» интернет-порта­лы. Көп ізденіс нәтижесінде әзірленген жоба азаматтарымызға қазақ тілін онлайн режімінде ақысыз, қолайлы уақытта үйренуге мүмкіндік беріп отыр. Порталда ең қажетті деген оқу-жаттығу жұмыстары қамтылған: жаңа сөздердің оқылуы мен аудармасы, сөздік қорды молайту жатты­ғулары, күнделікті қолданылатын дайын сөз орамдары, жағдаяттық диалогтар, аудио және бейне материалдар, тест сұ­рақ­тары, ақпараттық материалдар, тағы басқа көптеген мәліметтер бар. Пор­тал іске қосылғаннан бергі үш жыл­дың ішінде оны әлемнің түкпір-түкпірі­нен 3 млн адам пайдаланса, арна­йы тір­келіп тіл үйреніп жатқандар саны 70 мың­ға жуықтап қалды. Soyle мобил­ді қосым­шасы арқылы тіл үйреніп жатқан­дар жетерлік. Сондай-ақ биыл «Samruk-Kazyna Trust» әлеуметтік жобаларды қолдау қорының қолдауымен «Soyle.kz» әдістемесі бойынша 200-ге жуық адам скайп арқылы тілді тегін үйреніп шықты, 500-ден астамы кезекте тұр.

– Бұдан екі жыл бұрын Елбасының қабылдауында болуыңыз көптеген көкейкесті мәселелердің шешілуіне жол ашқан секілді.

– Иә, Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаев 2015 жылғы Наурыз мере­ке­сі қарсаңында мені қабылдап, өзі­нің «Жібек жолы» бейбітшілік сыйлы­ғы­ның бір бөлігін ана тілімізді дамыту жобаларына арнайы бөлген болатын. Осы қаражаттың арқасын­да тіл үйре­тетін онлайн-порталымызды одан әрі дамы­тып, балаларды мектепке даяр­лау­ға арналған «bala.soyle.kz» он­лайн сайты мен «Sozdik.soyle.kz» та­қы­рып­­т­ық сөздік ресурсын ашу мүм­кін­дігін иелендік. Абай атамыздың 170 жыл­­дығына орай «Abaialemi.kz» тұң­ғыш энциклопедиялық порталын іске қос­­тық. Балаларға арналған «Тәтті алма» 2-томдық көркем шығармалар жи­на­ғын шығарып, «Tattialma.kz» бала­лар әде­биеті сайтын аштық. «Тәтті алма» Елбасының бүлдіршіндерге ар­на­ған керемет сыйлығы болды. Жинақ еліміздің барлық балалар кітап­ха­на­ларына тегін таратылды. Биыл Елбасы Қорының қол­дауымен атал­мыш жинақтың 3 және 4-том­дары жас оқыр­мандар қолына тиді. Өскелең ұр­пақты отансүйгіштіке тәр­биелеу мақ­сатында әзірленген «Менің Қазақ­станым», «Қазақстанның Ұлы Тұлға­лары», «Қазақстанның мерекелері» сияқ­ты мобилді қосымшаларын да жастар үлкен қызығушылықпен пайдалануда.

 2015 жылдан бастап Тұңғыш Прези­дент Қорының қолдауымен өзіміз жасаған алғашқы отандық интеллектуалды «Кім білгіш?» мобилді қосымшасы арқылы жыл сайын жоғары сынып оқушылары арасында республикалық онлайн-турнир өткізіп келеміз. Биылғы турнирдің екі турының нәтижесі бойынша финалдық бәсекеге еліміздің түкпір-түкпірінен 12 оқу­шы өтті. Соларды арнайы Аста­наға шақырып, қорытынды ойынды қазан айын­да өткіземіз. Жеңімпаздардың бар­лығы бағалы сыйлықтармен, арнайы диплом­дармен марапатталатын болады.

 – Жақсы байқау екен. Жастар үшін өз қабілет-қарымын шыңдауға, білімін көрсетуге зор мүмкіндік, олар­дың тал­пынысын ынталандыруға жол ашатын.

– Мұндай байқауларды жиі өткізіп тұра­мыз. Жуырда қазақстандық интернет-кеңістікті, ақпараттық ресурстар мен сер­вис­терді дамыту, олардың арасынан үз­дік­терін анықтау, ынталандыру мақ­сатын­да Тұңғыш Президент Қорының қол­дауымен жыл сайынғы «Үздік қазақ­­­тілді интернет-сайт сыйлығы бай­қауын» жарияладық. Қараша айында қоры­­тындысын шығарып, байқауға түс­­кен сайттардың он аталым бойынша үздік­­тері анықталып, арнайы қаржылай сый­­лық­тармен марапатталатын болады.

Жыл сайын өзіміз де, жас ақын-жазу­шы­лар да асыға күтетін ерекше сайыс – «Алтын тобылғы» байқауы. Байқау Тұңғыш Президент Қорының бастамасы­мен және қаржылық қолдауының арқасын­­­­да Жазушылар одағымен бірлесіп өт­кізі­ле­ді, оған 18 бен 35 жас аралығын­дағы жас ақын-жазушылар қатыса алады. «Алтын тобылғы» жүлдесі «Үздік проза», «Үздік по­эзия», «Үздік драма­тур­гия» және «Бала­лар­ға арналған үз­дік шығарма» және еркін тақырып ата­лым­­дары бойынша беріледі. Әр но­ми­­­на­ция­ның бас жүлдесі 1 млн тең­гені құрайды. 2015 жылы байқаудың еркін тақырыбына «Мәңгілік ел» идея­сы арқау болса, 2016 жылғы байқау тәуел­сіз­дігіміздің 25 жылдығына арналып, «Тәуелсіздік тұғыры» атауымен өтті. Биылғы байқауымызда еркін та­қы­рыпты Елбасының «Болашаққа бағ­дар: рухани жаңғыру» мақаласында көтерілген «Туған ел» тақырыбына арна­дық. Жас ақын-жазушылар осы байқауға қатыса­мын десе әлі уақыт бар, өтінімдер бірін­ші қарашаға дейін қабылдана­ды. Осы байқаулардың ережелерімен Тұңғыш Президент Қорының www.fpp.kz немесе біздің қордың http://www.qazaq-found.kz сайттарынан танысуға болады.

– Бүгінгі таңда қоғамымызда латын әліпбиінің нұсқасы қызу талқылануда, тіл маманы ретінде осы мәселе бойын­ша ойыңызды білдірсеңіз. Еліміз үшін ма­ңыз­ды қадамға қор қандай үлес қоспақ?

– Латын әліпбиіне көшу – ұлт­тық мүддемізді қорғаудың басты тетігі. Ел­басы бастамасымен көтерілген бұл игі­лікті істе әлемдік тәжірибелер, ішкі және сырт­­қы тарихи-саяси жағдайлар ескеріліп, біз­ді осындай қадамға алып келді. Және де ұлт­тық санамызды жаңартып, қоғамға ру­хани серпін беріп, заман көшіне ілесу­ге жа­сал­ған игі қадам деуге болады. Латын гра­фикасының маңызы, бүгінгі әліп­биі­мізге қарағандағы тиімділігі мен оңтай­лы­­лы­­ғы ғалымдар тарапынан толық зе­р­де­­­­ленді деуге болады. Жүргізілген ғылы­­­ми зерттеулер мен салыстырулар көп ұта­­­ты­­нымызды көрсетіп отыр. Ең ал­ды­­­мен Елбасымыз айтқан «Ұлттық ко­ды­­­мыз­­ды» сақтау үшін және шетелде тұ­рып жат­­­қан қан­дас­тарымызбен қарым-қа­ты­­на­­­с­ы­­мыз­ды жақсарту жолындағы маңызды шешім.

Екіншіден, интернеттің кеңінен қол­­данылуы, халықаралық деңгейдегі сапа, талап тұрғысынан алғанда латын әліп­­биі жаңа технологияларға жол ашары анық. Латын әліпбиін қабылдау, бекіту арқылы біз үлкен тілдік реформа жасай­мыз. Ал­дағы кезең латын әліпбиінің ұсы­­ныл­­ған нұс­­қаларына қазақ тілінің таби­­ға­ты мен заң­дылықтары тұрғысынан, ор­фо­­гра­­фия­лық, орфоэпиялық ереже­лері­­­не икем­­­д­ілігі жағынан талдау, талқы­лау жүр­­­гізілетін кезең болмақ. Және де бекі­ті­ле­­­тін соңғы нұсқа тілдің қоғам­дағы қыз­­­­мет етуін толыққанды өтей ала­тын­дай, тіл үйренушілердің қазақ тілін еркін мең­­­­­геруіне оң ықпал жасап, келе­ше­гі­міз қазақ тілінде сауатты жазып, еркін сөй­лей­­­­тін­­­дей болуы шарт. Сонда ғана бұл ма­­­­ңы­з­­­­ды қадамның игі іске айналары сөзсіз.

Жалпы, латын әліпбиіне көшуді біз қуанышпен қабылдадық. Олай дейтінім, бізге елімізден тыс жерлерде тұратын қандастарымыздан, әсіресе олардың жас­тар қатарынан көптеген өтініш хаттар түсуде. Қазақ тілін үйрену үшін біздің портал қызметіне жүгінетін шетелдік қазақ­тар орыс тілін, кириллицаны біл­мей қиналатындықтарын алға тартады. Сондықтан олар «Soyle.kz» порталы­ның ағылшынша-латынша нұсқасын жасауымызды өтініп отыр. Латын әліп­биінің нұсқасы бекітіле сала біз осы пор­талдың ағылшынша-латын­ша нұс­қасын жасауға кірісеміз. Осы жұмыс­тар арқылы шетелдегі қандастарымызға ана тілін үйрететін болсақ, ал өз отандас­тары­мыз қазақ тілін латын әліпбиі ар­қы­лы үйренуге, ағылшын тілін қоса мең­геруге мүмкіндік алады.

Келесі жылы іс қағаздарын қазақша жазып, қазақша толтыруға, сауатты әзір­леуге үйрету мақсатында «Құжат тілі» (Quzhat.kz) онлайн порталын ашу жос­­­парымызда бар. Алғашқы ұйымдас­тыру, жүйелеу жұмыстарын бастап та кеттік.

Әрине атқарылар шаралар тізімі мұны­мен шектелмейді. Қор ұжымы үнемі ізденіс үстінде. Елімізде мемлекеттік тіл өзінің қоғамдық-әлеуметтік қызметін толық­қанды атқаруы үшін, ана тіліміздің беде­лін, қажеттілігін аттыру үшін тоқ­таусыз жұмыс жасайтын боламыз.

– Әңгімеңізге рахмет.

– Сізге де рахмет, осы мүмкіндікті пай­далана отырып, барша қазақстандық­тарды ертеңгі келе жатқан Тілдер мереке­сімен құттықтаймын, ана тіліміздің абы­ройы асқақтай берсін деп тілеймін.

Әңгімелескен

Сүлеймен МӘМЕТ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.03.2019

Ж. Қасымбек су тасқыны кезеңіне дайындық туралы кеңес өткізді

18.03.2019

5 баланы құтқарған азамат Ішкі істер министрінің бұйрығымен марапатталды

18.03.2019

Елбасының азаматтарды әлеуметтік қорғау туралы тапсырмаларын орындау мәселелері талқыланды

18.03.2019

Индонезияда су тасқыны салдарынан 63 адам қаза тапты

18.03.2019

Мемлекет басшысы Қазақстан мұсылмандары діни басқармасына барды

18.03.2019

«Жетісу» телеарнасы 20 жылдығын атап өтеді

18.03.2019

Жетісу кәсіпкерлері жақсылық жасаудан жарысып жатыр

18.03.2019

Түркі Академиясының 2019 жылғы жұмыс жоспары бекітілді

18.03.2019

Е. Алпысов Ұлттық экономика вице-министрі қызметіне тағайындалды

18.03.2019

Ауыл шаруашылығы бірінші вице-министрі тағайындалды

18.03.2019

Астана әкімдігі халықтың әлеуметтік осал топтарын қолдаудың жаңа 13 шарасын ұсынды

18.03.2019

Елбасы Астана қаласында салынатын жаңа мешіттің іргетасын қалау рәсіміне қатысты

18.03.2019

Көпбалалы және аз қамтылған отбасыларды әлеуметтік қолдаудың қосымша шаралары жарияланды

18.03.2019

Оңдасын Оразалин жол-көлік апатынан қаза болғандардың туыстарына көмек көрсетуді тапсырды

18.03.2019

Бокстан Марина Вольнованың жүлдесі үшін турнир өтті

18.03.2019

Калгариде конькишілердің қанжығасы майланды

18.03.2019

Көпбалалы аналар үшін баспана кезегі бөлек болады - Бердібек Сапарбаев

18.03.2019

2025 жылға қарай өнеркәсіптік тауарлардың өндірісі 2 есеге артады

18.03.2019

Түркістан: Сайрам ауданында кәсіпкер тәулігіне 10 тонна сүт өңдейді

18.03.2019

Астанада алдағы екі айда экологиялық науқандар өтеді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Amangeldi QURMET,

Igi bastama ult tanymymen úılesýi tıis

Keıde qazaq qoǵamyndaǵy oqıǵalar men qubylystarǵa nazar aýdarǵan kezde «Biz ózi­mizimdi ózimiz tolyq tanymaımyz-aý osy» degen oıǵa qalatynymyz bar. Árıne, qa­zaq ekenimizdi, bizdiń de tanym-túısigimiz, dúnıetanymymyz, ar­man-ańsarymyz, muraty­myz bar ekenin bilemiz. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Алты жасар Алпамыстың арманы не еді?

«Білесің бе, оқитын болсам тез өсіп, үлкен бастық болам. Оқуды да тез бітіремін. Тез келіншек аламын. Сосын менің он екі ұлым болады. Оның бірі колхоз бастығы, екіншісі агроном, үшіншісі мұғалім, бәрі де үлкен-үлкен бастық болады...»

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Kúmis tostaǵandaǵy kóne álipbı

Kóne órkenıet oshaqtarynan urpaqqa mura bolyp qalǵan qundy dúnıelerdiń bi­ri – adamzattyń aqyl-oıyn taspalaǵan jazý­lar. Elbasy «Uly dalanyń jeti qyry» atty ma­qalasynda Esik qorymynan tabylǵan «Altyn adamnyń» janyndaǵy kúmis tosta­ǵan­dardyń birinde oıyp jazylǵan tańba­lar bar ekenin aıta kelip, «Bul – Ortalyq Azıa aýma­ǵynan buryn-sońdy tabylǵan jazý ataýlynyń ishindegi eń kónesi» degen bolatyn.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

«Jaqsy kitap – jan azyǵy»

Kitap oqıtyn jáne oqymaıtyn adamdardyń alshaqtyǵy árqashan kózge kórinip turady. Alǵashqylardyń oıy tereńdeý, tili sheshendeý bolsa, sońǵylardyń tili tutqyr, aýzynan sózi túsip turatynyn jıi kóresiz. Máseleni jaqsy bilip tursa da, ondaılar oıyn jetkize almaı, ábden qysylady.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Suranys kо́p, qoldaý kem

О́z elimizde óz tilimizdiń kenje qalǵanyn jasyra almaımyz. Eń basty másele – onyń qoldaný aıasy tarylyp ketti. Bul kemshilikti eńserý úshin qazaq tilin jańǵyrtý qajet. Qalaı? Mine, bul kimdi bolsa da tyǵyryqqa tirep, oılandyratyn úlken suraq. Biraq onyń sheshimin búgingi tańda memlekettiń ózi usynyp otyr. Bar másele, osyny arqaý etip, zańdy qoldaýǵa qajettilik týǵyzý. Ol úshin ne istegen jón?

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу