Qazaqstan3d.kz – елімізді таныстырудың таптырмас жобасы

Қазақстан Республикасының Тұңғыш Пре­зи­­денті – Елбасы қорының баста­масы­мен және қолдауымен әзірленіп, күні кеше көп­шілікке ұсынылған Qazaqstan3d.kz интернет-сайты Елбасы жүктеген мін­деттерді жүзеге асыру бағы­тындағы нақ­­ты жұмыс дер едім.

Егемен Қазақстан
22.09.2017 505
2

Қазақ тілін қашықтықтан үйренуге арналған «Soyle.kz» тұңғыш онлайн-курсының авторы саналатын Мемлекеттік тілді дамыту қоры Тілдер мерекесіне орайластырып Елбасымыз Н.Назарбаевтың «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» бағдарламалық мақаласы аясында бірқатар жаңа интернет-жобаларын жұртшылыққа ұсынды. Қордың жаңа жобалары мен ана тіліміздің мәртебесін арттыру бағытында атқарылып жатқан өзге де жұмыстары туралы айтып беруін өтініп, қордың директоры Азат ШӘУЕЕВТІ әңгімеге тарттық.    

– Азат Сәдметұлы, сіз басқарып отырған қордың «Soyle.kz» онлайн-порталы қазақ тілін халыққа тегін үйретіп отырғанынан хабардармыз. Жуыр­да тағы да жаңа интернет-жоба­лар­дың тұсауын кестіңіздер, осы өнім­деріңізге толығырақ тоқталсаңыз...

– Елбасымыз Н.Ә.Назарбаев «Қазақ­стан­ның үшінші жаңғыруы: жаһандық бәсекеге қабілеттілік» атты биылғы Жолдауында білім беруде ІТ саласын кеңінен қолдану, 3D-принтинг, онлайн, мобилді, цифрлық қызмет көрсету секіл­ді салаларды дамытуды айтып, бұл іске мем­лекеттік емес секторды белсенді түр­де тарту қажеттігін атап өтті.

Қазақстан Республикасының Тұңғыш Пре­зи­­денті – Елбасы қорының баста­масы­мен және қолдауымен әзірленіп, күні кеше көп­шілікке ұсынылған Qazaqstan3d.kz интернет-сайты Елбасы жүктеген мін­деттерді жүзеге асыру бағы­тындағы нақ­­ты жұмыс дер едім. Қазір бәріміз, әсі­ре­се жастар жағы өзіміз­ге қажетті мағ­лұ­­мат­ты, ақпарат­ты интернеттен із­дей­ті­ніңіз белгілі. Бұл жыл­дам әрі қол­же­тімді. Осы тұрғыдан кел­генде «Qazaqstan3D» жо­басы – Қазақ­­станды бейнелі түрде та­ныс­­тыру­­дағы таптырмас мульти­ме­диа­­лық жол­серік. Жаңа технологияға не­гіз­дел­ген жобаның басты мақсаты өз отан­дастары­мызды, шетелдік қонақтарды республикамыздың көрнекті жерлерімен ғаламтор желісінің мүмкіндігі арқылы таныстыру болып табылады. Қазіргі заманға сай дайындалған 3D моделіндегі веб-сайттың, оның Android және iOS плат­­формаларында жүктелетін қосым­ша­сы­ның құрылымы да жүйелі, интер­фейсі де қолайлы. Сайт арқылы бүкіл әлем Қазақ­стан туралы толық мағлұмат ала алады, елімізге саяхаттап келетін шет­ел­­дік азаматтарға да көмегі зор бол­мақ, олар қауіпсіз саяхат жасау бағытын анық­тауға, қолайлы тұратын орын таңдауға мүм­­кін­­дік алады. Жоба үш тілде: қазақ, орыс және ағылшын тілдерінде ұсыны­лып отыр.

Ұсынылып отырған екінші жобамыз – «Жеті қазына» мобильді қосымшасы, мұны да көпшілік көңілінен шығатын ерекше жоба деуге болады. Халқымыз­дың дәстүрлі дүниетанымындағы «жеті қазына» ұғымы мобилді қосымшаның тұтастай құрылымы мен мазмұнына арқау болды. Қосымшаны жүктеп алған пайдаланушы «Киелі сандар сыры», «Салт-дәстүр», «Асыл мұра», «Сөз сан­дық», «Алтын зер», «Тайқазан», «Ұлы дала ғажайыптары» деп аталатын 7 бө­лім­­нен қазақ және орыс тілдерінде мол мағлұмат алады. Ресурс ата-баба­мыз­­­дан қалған мұралар туралы, ұрпақ­тан ұрпаққа жеткізіліп келе жатқан тари­­хи аңыздар мен шежіреден сыр шер­­теді, мәдени құндылықтарымызды та­ныс­­тырады. Мемлекет басшысының «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» мақаласында белгіленген міндеттерді жүзеге асыру мақ­сатында әзірленген бұл жаңа жоба­лар, танымдық ресурстар ұлттық құн­ды­лық­тарымызды насихаттауға, дәріп­теу­ге, жастардың өз еліне, туған жеріне деген сүйіспеншілігін арттыруға және олардың IT саласындағы білім-біліктерін жетілдіруге ықпал етеді деген ойдамыз.

– Мемлекеттік тілді дамыту қорын құру идеясының авторы Елбасымыз еке­­­нін жұртшылық жақсы біледі. Үкі­мет­тік емес ұйым болып табылатын қор­­дың өзге мекемелерден өзгешелігі неде?

– Қордың басты ұстанымы – Елбасы­ның мемлекеттік тілді дамытуға бағыт­тал­­ған бастамаларына қоғамдық қол­дау көрсету, еліміздің рухани жетістік­терін, тарихи мұраларымызды кеңі­нен наси­хаттау, жастар арасында қазақ­стан­дық патриотизмді қалыптастыру мен ны­ғайтуға атсалысу. Біз қоғаммен, әртүр­лі әлеуметтік топтармен тығыз қарым-қатынастамыз. Жоспарланатын шаралар, атқа­рылатын істер қоғам өкілдерінің тіке­лей араласуымен, солардың қажет­тілігі, сұранысы мен тапсырысына орай орындалады. Осы уақытқа дейін бала­­бақ­шадан бастап балалар үйлері, мек­теп, колледж оқушылары, жоғары оқу орын­дары студенттерінің белсенді қатысуымен 100-ден аса ауқымды іс-шаралар өткізілді. Этномəдени топ­тар­дың жастар қауымын, дарынды да қабілетті, өткір жастарды ақыл­дасу-кеңесуге, талдау-талқылауға, бас­қосу­­ларға шақырамыз, бірлесе жұмыс атқа­рамыз. Іс-шаралардың ұйымдас­тыру бағыты да, әдіс-тәсілі де сан алуан. Жас­­­тар арасында бірлесе өткізілген сан алуан жарнамалық-ағартушылық акция­лар, қазақ тілін оқытуға арналған интер­нет-портал құру жобалары қазір көп­ші­­лік­тің көңілінен шығуда. Қоғамдық бас­та­маларға көмек көрсетеміз, қазақ тілін­де оқытудың инновациялық бағдар­лама­ларына, жекелеген авторларға қол­дау-көмек көрсетілді.

Қоғам сұранысына, заман талабы­на орай іске қосылған басты жобалары­мыз­дың бірі – қазақ тілін қашықтық­тан оқытатын «Soyle.kz» интернет-порта­лы. Көп ізденіс нәтижесінде әзірленген жоба азаматтарымызға қазақ тілін онлайн режімінде ақысыз, қолайлы уақытта үйренуге мүмкіндік беріп отыр. Порталда ең қажетті деген оқу-жаттығу жұмыстары қамтылған: жаңа сөздердің оқылуы мен аудармасы, сөздік қорды молайту жатты­ғулары, күнделікті қолданылатын дайын сөз орамдары, жағдаяттық диалогтар, аудио және бейне материалдар, тест сұ­рақ­тары, ақпараттық материалдар, тағы басқа көптеген мәліметтер бар. Пор­тал іске қосылғаннан бергі үш жыл­дың ішінде оны әлемнің түкпір-түкпірі­нен 3 млн адам пайдаланса, арна­йы тір­келіп тіл үйреніп жатқандар саны 70 мың­ға жуықтап қалды. Soyle мобил­ді қосым­шасы арқылы тіл үйреніп жатқан­дар жетерлік. Сондай-ақ биыл «Samruk-Kazyna Trust» әлеуметтік жобаларды қолдау қорының қолдауымен «Soyle.kz» әдістемесі бойынша 200-ге жуық адам скайп арқылы тілді тегін үйреніп шықты, 500-ден астамы кезекте тұр.

– Бұдан екі жыл бұрын Елбасының қабылдауында болуыңыз көптеген көкейкесті мәселелердің шешілуіне жол ашқан секілді.

– Иә, Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаев 2015 жылғы Наурыз мере­ке­сі қарсаңында мені қабылдап, өзі­нің «Жібек жолы» бейбітшілік сыйлы­ғы­ның бір бөлігін ана тілімізді дамыту жобаларына арнайы бөлген болатын. Осы қаражаттың арқасын­да тіл үйре­тетін онлайн-порталымызды одан әрі дамы­тып, балаларды мектепке даяр­лау­ға арналған «bala.soyle.kz» он­лайн сайты мен «Sozdik.soyle.kz» та­қы­рып­­т­ық сөздік ресурсын ашу мүм­кін­дігін иелендік. Абай атамыздың 170 жыл­­дығына орай «Abaialemi.kz» тұң­ғыш энциклопедиялық порталын іске қос­­тық. Балаларға арналған «Тәтті алма» 2-томдық көркем шығармалар жи­на­ғын шығарып, «Tattialma.kz» бала­лар әде­биеті сайтын аштық. «Тәтті алма» Елбасының бүлдіршіндерге ар­на­ған керемет сыйлығы болды. Жинақ еліміздің барлық балалар кітап­ха­на­ларына тегін таратылды. Биыл Елбасы Қорының қол­дауымен атал­мыш жинақтың 3 және 4-том­дары жас оқыр­мандар қолына тиді. Өскелең ұр­пақты отансүйгіштіке тәр­биелеу мақ­сатында әзірленген «Менің Қазақ­станым», «Қазақстанның Ұлы Тұлға­лары», «Қазақстанның мерекелері» сияқ­ты мобилді қосымшаларын да жастар үлкен қызығушылықпен пайдалануда.

 2015 жылдан бастап Тұңғыш Прези­дент Қорының қолдауымен өзіміз жасаған алғашқы отандық интеллектуалды «Кім білгіш?» мобилді қосымшасы арқылы жыл сайын жоғары сынып оқушылары арасында республикалық онлайн-турнир өткізіп келеміз. Биылғы турнирдің екі турының нәтижесі бойынша финалдық бәсекеге еліміздің түкпір-түкпірінен 12 оқу­шы өтті. Соларды арнайы Аста­наға шақырып, қорытынды ойынды қазан айын­да өткіземіз. Жеңімпаздардың бар­лығы бағалы сыйлықтармен, арнайы диплом­дармен марапатталатын болады.

 – Жақсы байқау екен. Жастар үшін өз қабілет-қарымын шыңдауға, білімін көрсетуге зор мүмкіндік, олар­дың тал­пынысын ынталандыруға жол ашатын.

– Мұндай байқауларды жиі өткізіп тұра­мыз. Жуырда қазақстандық интернет-кеңістікті, ақпараттық ресурстар мен сер­вис­терді дамыту, олардың арасынан үз­дік­терін анықтау, ынталандыру мақ­сатын­да Тұңғыш Президент Қорының қол­дауымен жыл сайынғы «Үздік қазақ­­­тілді интернет-сайт сыйлығы бай­қауын» жарияладық. Қараша айында қоры­­тындысын шығарып, байқауға түс­­кен сайттардың он аталым бойынша үздік­­тері анықталып, арнайы қаржылай сый­­лық­тармен марапатталатын болады.

Жыл сайын өзіміз де, жас ақын-жазу­шы­лар да асыға күтетін ерекше сайыс – «Алтын тобылғы» байқауы. Байқау Тұңғыш Президент Қорының бастамасы­мен және қаржылық қолдауының арқасын­­­­да Жазушылар одағымен бірлесіп өт­кізі­ле­ді, оған 18 бен 35 жас аралығын­дағы жас ақын-жазушылар қатыса алады. «Алтын тобылғы» жүлдесі «Үздік проза», «Үздік по­эзия», «Үздік драма­тур­гия» және «Бала­лар­ға арналған үз­дік шығарма» және еркін тақырып ата­лым­­дары бойынша беріледі. Әр но­ми­­­на­ция­ның бас жүлдесі 1 млн тең­гені құрайды. 2015 жылы байқаудың еркін тақырыбына «Мәңгілік ел» идея­сы арқау болса, 2016 жылғы байқау тәуел­сіз­дігіміздің 25 жылдығына арналып, «Тәуелсіздік тұғыры» атауымен өтті. Биылғы байқауымызда еркін та­қы­рыпты Елбасының «Болашаққа бағ­дар: рухани жаңғыру» мақаласында көтерілген «Туған ел» тақырыбына арна­дық. Жас ақын-жазушылар осы байқауға қатыса­мын десе әлі уақыт бар, өтінімдер бірін­ші қарашаға дейін қабылдана­ды. Осы байқаулардың ережелерімен Тұңғыш Президент Қорының www.fpp.kz немесе біздің қордың http://www.qazaq-found.kz сайттарынан танысуға болады.

– Бүгінгі таңда қоғамымызда латын әліпбиінің нұсқасы қызу талқылануда, тіл маманы ретінде осы мәселе бойын­ша ойыңызды білдірсеңіз. Еліміз үшін ма­ңыз­ды қадамға қор қандай үлес қоспақ?

– Латын әліпбиіне көшу – ұлт­тық мүддемізді қорғаудың басты тетігі. Ел­басы бастамасымен көтерілген бұл игі­лікті істе әлемдік тәжірибелер, ішкі және сырт­­қы тарихи-саяси жағдайлар ескеріліп, біз­ді осындай қадамға алып келді. Және де ұлт­тық санамызды жаңартып, қоғамға ру­хани серпін беріп, заман көшіне ілесу­ге жа­сал­ған игі қадам деуге болады. Латын гра­фикасының маңызы, бүгінгі әліп­биі­мізге қарағандағы тиімділігі мен оңтай­лы­­лы­­ғы ғалымдар тарапынан толық зе­р­де­­­­ленді деуге болады. Жүргізілген ғылы­­­ми зерттеулер мен салыстырулар көп ұта­­­ты­­нымызды көрсетіп отыр. Ең ал­ды­­­мен Елбасымыз айтқан «Ұлттық ко­ды­­­мыз­­ды» сақтау үшін және шетелде тұ­рып жат­­­қан қан­дас­тарымызбен қарым-қа­ты­­на­­­с­ы­­мыз­ды жақсарту жолындағы маңызды шешім.

Екіншіден, интернеттің кеңінен қол­­данылуы, халықаралық деңгейдегі сапа, талап тұрғысынан алғанда латын әліп­­биі жаңа технологияларға жол ашары анық. Латын әліпбиін қабылдау, бекіту арқылы біз үлкен тілдік реформа жасай­мыз. Ал­дағы кезең латын әліпбиінің ұсы­­ныл­­ған нұс­­қаларына қазақ тілінің таби­­ға­ты мен заң­дылықтары тұрғысынан, ор­фо­­гра­­фия­лық, орфоэпиялық ереже­лері­­­не икем­­­д­ілігі жағынан талдау, талқы­лау жүр­­­гізілетін кезең болмақ. Және де бекі­ті­ле­­­тін соңғы нұсқа тілдің қоғам­дағы қыз­­­­мет етуін толыққанды өтей ала­тын­дай, тіл үйренушілердің қазақ тілін еркін мең­­­­­геруіне оң ықпал жасап, келе­ше­гі­міз қазақ тілінде сауатты жазып, еркін сөй­лей­­­­тін­­­дей болуы шарт. Сонда ғана бұл ма­­­­ңы­з­­­­ды қадамның игі іске айналары сөзсіз.

Жалпы, латын әліпбиіне көшуді біз қуанышпен қабылдадық. Олай дейтінім, бізге елімізден тыс жерлерде тұратын қандастарымыздан, әсіресе олардың жас­тар қатарынан көптеген өтініш хаттар түсуде. Қазақ тілін үйрену үшін біздің портал қызметіне жүгінетін шетелдік қазақ­тар орыс тілін, кириллицаны біл­мей қиналатындықтарын алға тартады. Сондықтан олар «Soyle.kz» порталы­ның ағылшынша-латынша нұсқасын жасауымызды өтініп отыр. Латын әліп­биінің нұсқасы бекітіле сала біз осы пор­талдың ағылшынша-латын­ша нұс­қасын жасауға кірісеміз. Осы жұмыс­тар арқылы шетелдегі қандастарымызға ана тілін үйрететін болсақ, ал өз отандас­тары­мыз қазақ тілін латын әліпбиі ар­қы­лы үйренуге, ағылшын тілін қоса мең­геруге мүмкіндік алады.

Келесі жылы іс қағаздарын қазақша жазып, қазақша толтыруға, сауатты әзір­леуге үйрету мақсатында «Құжат тілі» (Quzhat.kz) онлайн порталын ашу жос­­­парымызда бар. Алғашқы ұйымдас­тыру, жүйелеу жұмыстарын бастап та кеттік.

Әрине атқарылар шаралар тізімі мұны­мен шектелмейді. Қор ұжымы үнемі ізденіс үстінде. Елімізде мемлекеттік тіл өзінің қоғамдық-әлеуметтік қызметін толық­қанды атқаруы үшін, ана тіліміздің беде­лін, қажеттілігін аттыру үшін тоқ­таусыз жұмыс жасайтын боламыз.

– Әңгімеңізге рахмет.

– Сізге де рахмет, осы мүмкіндікті пай­далана отырып, барша қазақстандық­тарды ертеңгі келе жатқан Тілдер мереке­сімен құттықтаймын, ана тіліміздің абы­ройы асқақтай берсін деп тілеймін.

Әңгімелескен

Сүлеймен МӘМЕТ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

13.11.2018

Egemen Qazaqstan алғашқылардың бірі болып Chartbeat құралын пайдаланады

13.11.2018

Жаңақорған ауданында 116 бас қой белгісіз аурудан қырылып қалды

13.11.2018

Қызылордада қауіпті аймақтар анықталып, даярлық мәселелері күшейтілді

13.11.2018

Ақтөбеде жоғары жылдамдықтағы интернет желісі ұлғаяды

13.11.2018

Елбасы Астана клубының төртінші отырысына қатысты

13.11.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Ауғанстан Республикасының бұрынғы президенті Хамид Карзаймен кездесті

13.11.2018

«Айша бибі» мен «Ақыртас» әлемдегі ерекше туристік нысандардың тізіміне енді

13.11.2018

Павлодарда Португалиялық профессор студенттерге дәріс беріп жүр

13.11.2018

Т.Сүлейменов ел өңірлеріндегі жылу бағасының әртүрлілігін түсіндірді

13.11.2018

Тайваньда таеквондодан Президент кубогі додасы аяқталды

13.11.2018

Елордалықтар 14 қарашада жалпыхалықтық диктант жазуға қатысады

13.11.2018

Үкіметте 10 айдағы әлеуметтік-экономикалық даму қорытындылары қаралды

13.11.2018

Б.Сағынтаев өңірлердегі халықтың нақты табысының көрсеткіштеріне ерекше көңіл бөлуді тапсырды

13.11.2018

Тұрмыстық қатты қалдықтар адамдардың қажетіне жарай бастады

13.11.2018

Шымкентте 5 000 000 теңгеге бағаланған көгершін көрмеге қойылды

13.11.2018

Қызылорда облысында газ құбыры құрылысы басталады

13.11.2018

Елбасы Еуропалық комиссияның бұрынғы төрағасы Жозе Мануэль Баррозумен кездесті

13.11.2018

Венгрияда синхронды жүзуден жасөспірімдер құрамасы бірінші орынды иеленді

13.11.2018

Тарифтерді көтерген монополистер заң алдында жауап береді

13.11.2018

Алматыда мектеп оқушылары арасында шешендік өнер байқауы өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

Дидар Амантай,

Sóz shyǵyny

Qazir sóz aldyǵa shyqty. Rolan Bart kótergen konnotasıa men denotasıa qaıshylyǵy, demek, sózdiń nársege emes, sózge nemese belginiń zatqa emes, belgige silteıtindigi jalǵan sana qalyptastyratyny jaǵdaıdy kúrdelendire tústi. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qazaq otbasy

Otbasy uǵymy – qazaq úshin qasıetti de qadirli. Túbiri − ot, ot jylý beredi, ómir syılaıdy, tirshiliktiń kózi, úıdiń ishindegi «ýildegen» jeldi, «azynaǵan» aıazdy toıtaryp, otbasy ıesine sanalatyn adamǵa baq-dáýlet darytady. Otanasy, otaǵasy degen eki sózdiń arǵy jaǵyna oı jiberseń – qazaqtyń kemeldigine, bárin qysqa baılammen uǵyndyratyn kemeńgerligine kóz jetkizesiń. Sondyqtan da shyǵar, otbasy qaǵıdasynyń qashan da bıik turatyny. Qazaq otbasyn qurǵanda jetesizdikten jerip, kórgensizdikten boıyn aýlaq salǵan. Ata-ana úlgisin alǵa ozdyrǵan.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Zaman talqysyndaǵy qazaq

Feısbýktegi paraqshamdy ashyp qaraımyn da oılanamyn. Feısbýkti men ádette merzimdik buqaralyq aqparat quraldarynyń nazarynan tys qalǵan oqıǵalar men jańalyqtardy jáne oǵan degen qoǵamnyń kózqarasyn bilý úshin ashamyn. Meniń paraqshamda úsh jarym myńnan astam jazylýshym bar. Olardyń 95 paıyzdan astamy – qazaqtar.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу