Өркениеттік таңдау өрісі

Ұлтымыздың латын әріптаңбалы жа­ңа әліпбиінің жасалуы – рухани жаң­ғы­ру­дың басты темірқа­зығы. Ұлттық сана­ның кемелденуі мен білім көкжиегінің кеңеюі. Латын әліпбиі арқылы алаштың ана тілін алты құрлыққа танытуға бетбұрыс жасап отырмыз. Саяси маңызы бар тарихи сәтке куә болу бақыты бұйырған азамат ретінде мен осыған қуанамын. 

Егемен Қазақстан
28.09.2017 2047

Латынға оралу, әліпбиді жа­ңарту – ұлттық мәселе. Саяси-мәдени, лингвистикалық, әлеу­меттік, экономикалық, тағы басқа тұстары бар латын әліп­биіне көшу туралы Елба­сы­ның шешімін жоғары бағалай­мыз, қолдап қуаттаймыз. Бола­шақтың тұтқасы – ұрпақтың мақ­танышына айналар бұл қа­дам жаңа өмірге бастар баспалдақ. Қа­зақ елінің білім, ғы­лым сала­сындағы ұлттық ұста­нымы, өмір­лік қолтаңбасы. 

Елбасы Нұрсұлтан Әбіш­ұлы Назарбаевтың 2006 жы­лы Қазақстан халқы Ассам­блея­сының ХІІ сессиясында: «Латын әліпбиін қарайтын кез келді. Қалай болғанда да, латын әліпбиі бүгінде телекоммуникациялық салаларда басымдыққа ие болып отыр. Ма­ман­дар осы мәселені зерт­теп, нақты ұсы­ныс­­тарын жасауы тиіс», – деген болатын. Осы тұжырымнан-ақ латын әліп­биіне көшу мәселесі тәу­ел­сіздік алған сәттен бері кө­кей­кесті болғанын айқын аңға­рамыз. 

Н.Ә.Назарбаев «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты бағдарламалық мақа­ла­сын­да өзекті тапсырмалар берді, бағыт айқындалды. Қазақ халқының рухани құнды­лық­тарын дәріптеп насихаттау, оны түгендеп саралау, заман талабын ескере оты­рып дамы­туға арналған келе­лі ойларды бүгінгі күні қазақ елі бой­тұмар тұтынады.Ұл­тын сүйген Елбасының бұл мақа­ласы са­наға сілкініс сыйлап, ойға тағ­дыр­шешті қозғау салды.
Халық латын графикасына негізделген ұлттық әліпбиіміздің жасалуын ұлы жаңалық деп қа­былдады. Ұсынылған әліпбидің қызу талқыға салынуы да ха­лықтың болашаққа бейжай қарай алмайтынын көрсетті. Бұл – сүйсінерлік іс.

Жаңа әліпби – түркі тiлдес халықтардың тарихи мұражайын ортақ мәдени мұраға айналдыра отырып, кедергісіз тура жолмен әлемдiк ақпараттық кеңiстiкке енуге мүмкіндік беретін негізгі құрал. Ұлтты, мемлекетті бірік­ті­ретін алып күш.

Жаңа әліпбиге өту – өрке­ниеттік таңдау. Түркі тілдес ел­дерді жақындастыратын ма­ңызды шешім. Латын графикасына өту дегеніміз қазақ тілін таңбалау. Латын әліпбиі қол­­да­нысқа енсе тіл өзгеріске ұшы­райды деген жаңсақ пікір – аңғал­дық. Ұлттық дамудың ұлағат­ты үлгісі саналатын бұл реформа сананы жаңғыр­ту ғана емес, білімділікке ұмты­лу. Ұлт тарихындағы ұлы белесте бірлік танытып, қазақ халқының кемеңгер ұлт екенін көрсету бәрімізге асқақ мәртебе. Бабалар батасы дарыған, ата ама­натын арқалаған келесі ұрпақ­­қа қажымас, таусылмас қа­зына сый­лағанымыз аға ұрпаққа абырой. Ол қазына – латын әліпбиі. 

Бұл істе күдікке бой алдыр­май, шуақты үмітке орын бергеніміз жөн. Ана тiлiмiз – бiздiң рухани түпқазығымыз. Тiлiмiздiң халықаралық деңгей­де биiк мәртебеге ие болуы – елi­мiздiң өсіп-өркендеуі. Латын әлiп­биiне ауыса отырып қазақ өз руханиятының тiзгiнiн өзi ұс­тайды. Бұл бағасы жоқ, теңдессіз құдірет. Бiр әлiпби, бiр тiл. Аңсаған арман қол созым жерде. 

Келісім түбі келелі іс екенін ескерсек, ұлттық ортақ мүддеде бірігуіміз шарт. Елбасы ұсынған бұл шешім біз үшін тағдырлы бетбұрыс. Қазақ халқы Пре­зиденттің көрегендігіне сай болып, іс-әрекетін ширатып, үміт артқан жастар білімпаздыққа іскерлікпен ұмтылып, бүгіннен бастап латын әліпбиін игеруге кірісуі абзал. Ертеңгі күні жаңа әліпби ресми қабылданғанда бар қазақ латын әліпбиін қолданысқа енгізуге сақадай сай болуы керек. Бұл жауапкершілік біз үшін азаматтық парыз.

Оңалбай АЯШЕВ, 
Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік педагогикалық институтының ректоры,
педагогика ғылымдарының докторы, профессор

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.02.2018

Ақтөбеде мүмкіндігі шектеулі және аутизммен ауыратын балаларды оңалту орталықтары ашылады

21.02.2018

«Спортинг» – «Астана». Жауапты ойынның жауапкершілігі

21.02.2018

Өскеменде «Жас кәсіпкер» атты бизнес-жобалар байқауы өтті

21.02.2018

«Жолдарда жемқорлықты төмендетудің 10 қадамы» акциясы ұйымдастырылды

21.02.2018

Юлия Галышева: Жүлдегер екенімді елге келгенде шынайы сезіндім

21.02.2018

Нұрсұлтан Назарбаевтың төрағалығымен Қауіпсіздік кеңесінің отырысы өтті

21.02.2018

Астаналық жас өнерпаздар латын әліпбиін қолдап флешмоб өткізді

21.02.2018

Атырау облысындағы Сарайшық музейінде заманауи сапар орталығы салынады

21.02.2018

2019 жылы Атырау облысының 99,7 пайызы табиғи газбен қамтылады

21.02.2018

Элизабет Тұрсынбаева Олимпиаданың келесі кезеңіне жолдама алды

21.02.2018

Буырқанған бояулар: Салихитдиннің салқар даласы

21.02.2018

Жәдігер: Қожамбеттің қолжазбасы

21.02.2018

Ерік Асқаровтың жары: Ерікпен өткізген өмірімді көктемге балаймын

21.02.2018

Жезқазғанда Ғалым Жайлыбайдың шығармашылық кеші өтті

21.02.2018

Әдебиеттің әңгімесі: Тәкенге оралу

21.02.2018

Ойласу: Жаңа мазмұнды енгізуде ескерілсе...

21.02.2018

Тәжірибе тәлімі: Педагог өмір бойы үйренуі тиіс

21.02.2018

Көзқарас: Тарих оқулықтарының тілі ауыр, деректері қате

21.02.2018

Жаңа латын графикасына қатысты пікірлер

21.02.2018

Төрегелді Шарманов, академик: Заманауи өмірдің заңдылығы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Қайтқан малда қайыр бар

Осының алдында газет бетінде жарияланған «Бай бол­­саң, халқыңмен бол!» атты мақа­ламызда («Егемен Қазақстан», 09.02. 2018 жыл) меншік иелері­нің елімізден астыртын жолдар арқылы шығарып әкетіп жатқан капиталының түбі оларға қайыр бермейтіндігін, қазіргі күні Батыс әлемінде жүріп жатқан саяси-эко­номикалық үдерістердің екпі­німен бұл қаржылар сол жақ­тың өзінде ерте ме, кеш пе, қақпан­ға түсірілетіндігін, ал оның идеологиясы қазірдің өзінде әзір екендігін жазған едік. 

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Халық тәжірибесі – құндылық

Елшіл қайраткер Смағұл Сәдуақасұлы «Сәрсенбек» атты романында (1922) бас қаһармандарының аузынан «Қазақ неше жылда нағыз Жапониядай болады», «Қазақ Жапония секілді болу үшін өзінің елдігі өзінде болу керек», «Мыңдаған, миллиондаған қазақтар жұмысшы болып істесе, өз жерінің байлығының рахатын көрген емей немене?! Бұл дегенің адам айтқысыз жаңару болар еді» дейтін пікірлер айтқызады. Ел келешегінің мүбәрак жолын меңзеген нұсқа сөз деп қабылдаған дұрыс.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Жүздік құрылымда рулық үлес жоқ

Жақында танымал антрополог-академик Оразақ Смағұловтың «Қазақ халқының шығу тегі» атты еңбегі жарыққа шықты. Туындыда қазақ халқы осыдан қырық ғасыр бұрын Еуразия даласында дара этнос ретінде қалыптасқаны физикалық антропология арқылы дәлелденіпті. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Тобасыз тойымсыздарға тоқтам бар ма?

Қазаққа адал қызмет етуді парыз да қарыз санаған ұлт көсемі Әли­хан Бөкейханов: «Алаштың баласы, бұл жолы болмаса, жақын арада өз тізгі­ні өзінде бөлек мемлекет болар» деп­ті. 

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Әлеуметтік әділеттілік жолы

Енді ғана тағайындалған Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау ми­нистрі Мәдина Әбілқасымова Үкімет отырысындағы өзінің алғашқы баян­дамасында « МӘМС жүйесін енгізуді бастау үшін үстіміздегі жылы толық­қанды дайындық жұмыстары қам­тамасыз етілетін болады» деп атап көр­сетті. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу