Жаңа жазуға жанашырлық керек

Бір нәрсе анық, қазір ұлт мүд­десі үшін кеудесін «оққа» тос­қан, жарғақ құлағы жастық көрмей жүр­гендер – менің әріптестерім, әсі­ре­се қазақ журналистері. 

Егемен Қазақстан
02.10.2017 832

Рухани жаң­ғыруды, ондағы латын жазуына көшу қозғалысында да алдыңғы қа­тарда келеміз. Латын әліпбиі сөз жоқ қазаққа керек. Оны ең көп пайдаланатын біздер үшін ма­ңызы тіпті ерекше. Себебі осы жа­ңа жазудың барлық ыстығы мен су­ығын бастан кешетін, әліпбидің ұлтқа қызметіндегі тағдыр-талай­ын­да жауапкершіліктің нар жү­гін арқалайтындардың біріміз. Ен­де­ше, ел болып Елбасы бастамасын қызу қолдап отырған тарихи кезеңдегі қоғамға керегі сарабдал сабыр. Президентіміз қайта-қайта ескертіп отырғандай асықпай, жан-жақты талқылап, саралап барып, түпкілікті шешім қабылдау ләзім. 

Осы жерде жаңа әліпби қа­был­данбай жатып-ақ жекелеген БАҚ латынша жазуды бастап кеп жі­берді. Ол-ол ма, кейбір жерлер­де маңдайшалар, бильбордтар латын­ша бой көрсетіп жатыр. Әліп­биі, ережелері қабылданбаған мұн­дай асығыстық көрерменді, оқыр­ман­ды адастыру болып шықпай ма? Түркия, Өзбекстан және Әзер­бай­жан­да дәл осындай ойсыз әрекеттің сал­дарынан шатасуға, адасуға, бас қатыруға ұшырап, әлі күнге дей­ін соның салдарынан айыға ал­ма­ғанын көзімен көріп, өз аузы­нан ес­ті­гендермен жүздестік. Сон­дықтан ла­тынша жазудың мән-жай­ын ғы­лыми ұйғарым жасал­май жатып, асы­ғыс аттандауға үн қоспайық.

Алдымен әріптестеріме, кісі­ге кеңес бермес бұрын өзіміз тере­ңі­нен зерттеп, анық-қанығына көз жет­кізіп алайық дегім келеді. 

Қазір қоғамдағы пікірлер әр-алу­ан, сан қилы көзқарас айтылу­да. Бәріне де төзімділік танытып, дұ­рыс қабылдауымыз керек. Осы орай­да солтүстік өңірде орыс тіл­ділер басым ортада тұтастай ал­ғанда қазақ тілінің латын жазуына көшуін түсіністікпен қабылдағаны қуантты. Талай орыс және орыс тілді тұрғындармен жүзбе-жүз тілдестім. Мәселенің терең, маңыз­ды, ұлттық оң жаңғыру екенін атап көрсетті. Айталық, облыстық ар­хив­тің басшысы В.Вишниченко, «Тэрра» шаруа қожалығының же­те­кшісі В.Семейкин, әріптесім «Кос­танайские новости» газетінің бас редакторы С.Харченко ағынан жа­ры­ла шынайы қолдайтындығын де­рек-дәйекпен айтқанда сүй­сі­несің. Бір­ге өмір сүріп отырған түрлі за­ма­ндастардың осындайдағы ішкі бірлігіне тәнті боласың. Әйт­се де тек тыз етпе эмоция­дан ғана тұратын, астарында қисынды ой жоқ, жұрттың бірлігі мен ынтымағына сы­зат түсіретін пікірсымақтар, әлеу­меттік желіні айтпағанда, үш-тө­рт кісі бас қосқан жерде жылт ете қа­лады. Мұндайда байсалды жау­абың болуы керек. Өйткені көбі жу­рналист ағайындардың аузын аң­дитыны анық.

Сұрақ көп. Бір мұғалім қа­зақ мектебін латынша бітіргендер ел­дегі жоғары оқу орындарында орысша кирилицада оқытатын ма­мандықтарға түсе ала ма? Се­бебі, елдегі, Ресейдегі ЖОО дені ұлт­ара­лық тілде екені анық қой дейді. Не­ге түспесін, түсе алады, себебі үш тіл де мектепте оқытылады. Бола­шағын айқындаған жасөспірім оқи­тын тілін тереңірек игеруге ұм­тылады дейміз. 

Менің айтайын дегенім, біз ел үшін керек озық ой-пікір,құнды ұсыныстарды жұртқа алдымен жеткізуге ұмтыламыз. Ендеше ұлт тағдырына тікелей қатысты бұл мәселеге жіті қарап, шынайы жана­­шыр болайық. 

Жанұзақ АЯЗБЕКОВ,

Қостанай облыстық  «Қостанай таңы»
газетінің директор-бас редакторы

Қостанай

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

15.08.2018

Бақытжан Сағынтаев денсаулық сақтау саласын дамыту мәселелері жөнінде кеңес өткізді

15.08.2018

БҚО құтқарушылары Шалқар көлінде 4 адамды құтқарды

15.08.2018

«Хат қоржын»

15.08.2018

Елбасы Парламент Сенатының төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаевты қабылдады

15.08.2018

Сақтандыру шарттарын 2019 жылдан бастап онлайн режимде жасауға болады

15.08.2018

Түріктер «Қазақфильмнің» туындыларын көрсетпек

15.08.2018

Алдағы тәулікте күн суытады

15.08.2018

Астананың апорты

15.08.2018

«Егеменнің» қолдауымен «Ұлы Дала рухы» фотокөрмесі өтті

15.08.2018

Адам Пжегодскийдің Жетісудағы көпқырлы қызметі

15.08.2018

Қыркүйек айынан бастап «Астана-Теміртау» күре жолы ақылы болады

15.08.2018

Дәметкен Сүлейменованың «Жаһанша Досмұхамедов һәм қазақ автономиясы» кітабы жарық көрді

15.08.2018

Жазықсыз атылған жампоз

15.08.2018

Астананың білім беру мекемелерінің 45 басшысы тәртіптік жазаға тартылды

15.08.2018

Қарулы күштерінің сержанты ер-азаматқа лайық батылдық жасады

15.08.2018

Атыраудағы «КасХим» жылына 27 млн полипропилен мен полиэтилен шығарады

15.08.2018

Керекулік өрендер жазды ойдағыдай өткізуде

15.08.2018

Алексей Цой жеке қабылдауына жазылған азаматтармен кездесу өткізді

15.08.2018

Жамбыл филармониясына Кенен есімі берілді

15.08.2018

«ҚАЗБАТ» батальоны АҚШ-тың «Дала қыраны-2018» бітімгерлік оқу-жаттығуларына қаты­суда

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Мәдениетке мән берсек...

Үйіміздің жанындағы азық-түлік сататын дүңгіршекке соңғы кезде сатушы құтаймай-ақ қойды, жиі-жиі ауысады. Бұрын тіпті мұнда сатушы қыздардың Павлодардан қатынап істейтінін естіп-біліп жүретінбіз. «Екі апта Астанада сауда жасасақ, екі апта бала-шағамыздың қасында болғанға мәзбіз. Ауылдан қалаға қатынап істеудің азабы мен машақаты мұндайды бастан өткізген адамға ғана мәлім. 

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Арбамен қоянға жетер» күн қайда?

1998 жылы Kodak фирмасында 170 мың адам жұмыс істеген екен және әлем бойынша саудаланған фотоқағаздың 85 проценті дәл осы фирманың үлесіне тиген. Небәрі бірнеше жылдың ішінде олардың бизнес-моделі жойылып, фирма банкрот болған. Бұл нені білдіреді?

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Аграрлық саладағы болашақ мамандықтар

Сарапшылардың болжамдарына қарағанда, әлемдік аграрлық салада 15-20 жылдың ішінде революциялық өз­герістер жүзеге асырылады. Жаңа тех­нологиялардың шапшаң қарқынмен дамуы, ғарыш кеңістігін игеруге көптеген елдердің құлшыныс танытуы, гендік инженерия ықпалының күшеюі, азық-түлікке сұраныстың артуы, бос жатқан жерлердің азаюы секілді факторлар әлем бойынша жаңа технологиялармен қаруланған жаңа тұрпатты ауыл ша­руашылығын қалыптастырады. Сөйтіп ауыл шаруашылығы өзгерістерге барынша баяу бейімделетін ең консервативті сала деген бұрынғы түсініктің көбесі сөгіледі.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Бесінші саммит және Каспий «бестігі»

Кеше Ақтау қаласында Каспий маңы мем­лекеттері басшыларының Бесінші саммиті өтті. Аса маңызды халықаралық жиынға Қазақ­станның, Ресейдің, Әзербайжанның, Иранның және Түрікменстанның президенттері қатыс­ты. Тараптар Каспий теңізінің құқықтық мәрте­бесі, теңізде экономика, көлік-транзит, эколо­гия, қауіпсіздік және басқа да салалар бойын­ша ынтымақтастық орнату мәселелерін талқылады. 

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Шалдың баласы

Қазақ менталитетінің өзіне тән тағы бір ерекшелігін айқындап, бекзат болмысын ажарлап әмбе сақтап келе жатқан әдет-ғұрыптарының бірі отбасындағы үлкен баланы, әсіресе ұлдың тұңғышын ата-әжесінің бауырына салу дер едік. Ол атасының баласы болып өседі. Шалдың баласы құдайдың еркесі, оны ешкім бетінен қақпайды. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу