Жаңа жазуға жанашырлық керек

Бір нәрсе анық, қазір ұлт мүд­десі үшін кеудесін «оққа» тос­қан, жарғақ құлағы жастық көрмей жүр­гендер – менің әріптестерім, әсі­ре­се қазақ журналистері. 

Егемен Қазақстан
02.10.2017 866
2

Рухани жаң­ғыруды, ондағы латын жазуына көшу қозғалысында да алдыңғы қа­тарда келеміз. Латын әліпбиі сөз жоқ қазаққа керек. Оны ең көп пайдаланатын біздер үшін ма­ңызы тіпті ерекше. Себебі осы жа­ңа жазудың барлық ыстығы мен су­ығын бастан кешетін, әліпбидің ұлтқа қызметіндегі тағдыр-талай­ын­да жауапкершіліктің нар жү­гін арқалайтындардың біріміз. Ен­де­ше, ел болып Елбасы бастамасын қызу қолдап отырған тарихи кезеңдегі қоғамға керегі сарабдал сабыр. Президентіміз қайта-қайта ескертіп отырғандай асықпай, жан-жақты талқылап, саралап барып, түпкілікті шешім қабылдау ләзім. 

Осы жерде жаңа әліпби қа­был­данбай жатып-ақ жекелеген БАҚ латынша жазуды бастап кеп жі­берді. Ол-ол ма, кейбір жерлер­де маңдайшалар, бильбордтар латын­ша бой көрсетіп жатыр. Әліп­биі, ережелері қабылданбаған мұн­дай асығыстық көрерменді, оқыр­ман­ды адастыру болып шықпай ма? Түркия, Өзбекстан және Әзер­бай­жан­да дәл осындай ойсыз әрекеттің сал­дарынан шатасуға, адасуға, бас қатыруға ұшырап, әлі күнге дей­ін соның салдарынан айыға ал­ма­ғанын көзімен көріп, өз аузы­нан ес­ті­гендермен жүздестік. Сон­дықтан ла­тынша жазудың мән-жай­ын ғы­лыми ұйғарым жасал­май жатып, асы­ғыс аттандауға үн қоспайық.

Алдымен әріптестеріме, кісі­ге кеңес бермес бұрын өзіміз тере­ңі­нен зерттеп, анық-қанығына көз жет­кізіп алайық дегім келеді. 

Қазір қоғамдағы пікірлер әр-алу­ан, сан қилы көзқарас айтылу­да. Бәріне де төзімділік танытып, дұ­рыс қабылдауымыз керек. Осы орай­да солтүстік өңірде орыс тіл­ділер басым ортада тұтастай ал­ғанда қазақ тілінің латын жазуына көшуін түсіністікпен қабылдағаны қуантты. Талай орыс және орыс тілді тұрғындармен жүзбе-жүз тілдестім. Мәселенің терең, маңыз­ды, ұлттық оң жаңғыру екенін атап көрсетті. Айталық, облыстық ар­хив­тің басшысы В.Вишниченко, «Тэрра» шаруа қожалығының же­те­кшісі В.Семейкин, әріптесім «Кос­танайские новости» газетінің бас редакторы С.Харченко ағынан жа­ры­ла шынайы қолдайтындығын де­рек-дәйекпен айтқанда сүй­сі­несің. Бір­ге өмір сүріп отырған түрлі за­ма­ндастардың осындайдағы ішкі бірлігіне тәнті боласың. Әйт­се де тек тыз етпе эмоция­дан ғана тұратын, астарында қисынды ой жоқ, жұрттың бірлігі мен ынтымағына сы­зат түсіретін пікірсымақтар, әлеу­меттік желіні айтпағанда, үш-тө­рт кісі бас қосқан жерде жылт ете қа­лады. Мұндайда байсалды жау­абың болуы керек. Өйткені көбі жу­рналист ағайындардың аузын аң­дитыны анық.

Сұрақ көп. Бір мұғалім қа­зақ мектебін латынша бітіргендер ел­дегі жоғары оқу орындарында орысша кирилицада оқытатын ма­мандықтарға түсе ала ма? Се­бебі, елдегі, Ресейдегі ЖОО дені ұлт­ара­лық тілде екені анық қой дейді. Не­ге түспесін, түсе алады, себебі үш тіл де мектепте оқытылады. Бола­шағын айқындаған жасөспірім оқи­тын тілін тереңірек игеруге ұм­тылады дейміз. 

Менің айтайын дегенім, біз ел үшін керек озық ой-пікір,құнды ұсыныстарды жұртқа алдымен жеткізуге ұмтыламыз. Ендеше ұлт тағдырына тікелей қатысты бұл мәселеге жіті қарап, шынайы жана­­шыр болайық. 

Жанұзақ АЯЗБЕКОВ,

Қостанай облыстық  «Қостанай таңы»
газетінің директор-бас редакторы

Қостанай

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.10.2018

Тіл меңгерудің өзекті мәселелері талқыланды

21.10.2018

Ұлттық құндылықтардың иесі – жастар

21.10.2018

«Қазпоштаның» 25 жылдығына орай «Жазылушылар күні» ұйымдастырылды

21.10.2018

Қостанайда есірткі сатушылардың көшедегі жарнамасы өшірілді

21.10.2018

Қостанайда «102» операторлары үшін еліміздегі тұңғыш скрипт жасалады

21.10.2018

Қостанайда Абай Әмірхановты еске алуға арналған фестиваль өтті

21.10.2018

Алматыда үйінен шығып кеткен журналист келіншектің мәйіті табылды

21.10.2018

Солтүстік Қазақстанда республикалық ақпараттық-насихат тобы Жолдау талаптарын түсіндірді

21.10.2018

Дәрігер телефонмен кеңес береді

21.10.2018

Мәдениет министрі жолдау бағыттарын түсіндірді

21.10.2018

Солтүстік Қазақстанда дене шынықтыру-сауықтыру кешені ашылды

21.10.2018

Астанада Солтүстік Қазақстан облысының ауыл шаруашылық жәрмеңкесі өтті

21.10.2018

Қорабай Есеновтің «Мәңгілік шырақ» атты мерейтойлық концерті өтті

21.10.2018

Туризмді дамыту жайы халықаралық форумда талқыланды

21.10.2018

Солтүстік Қазақстанда қазақ күресінен Батыр Баян атындағы республикалық турнир өтті

21.10.2018

Музейге қатысты мәселе талқыланды

21.10.2018

Қостанайда Қайнекей Жармағамбетовтың 100 жылдығы аталып өтті

21.10.2018

Астанада халықаралық ақындар айтысы өтіп жатыр

21.10.2018

«БӨРІЛІ МЕНІҢ БАЙРАҒЫМ...»

21.10.2018

Ұлттық палатада туризмді дамыту бағдарламасы таныстырылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Ádep pen ádet

Jýyrda Almaty qalasyna jolymyz túsip, taǵylymy mol tamasha toıǵa qatystyq. Taý shatqalyna aqshańqan shatyr tigip, qudalaryn taǵatsyzdana kútip turǵan almatylyqtardyń ónegeli isine kóz toıyp, kóńil marqaıady. Biz toıly aýylǵa qudalar kelmeı turyp barǵan edik. Qyzyq ıelerimen burynnan tanyspyz. Arǵy túbi Arqanyń qazaqtary. Ultymyzdyń qadym zamandardan beri kele jatqan salt-dástúri, tartý-taralǵysy, jón-joralǵysy yqylym josynymen úılestirilgen toıdyń erekshe bolatyny sezilip tur.

Құрманәлі Қалмахан,

О́zge elde sultan bolǵansha...

Áı, qaıdam... О́zge elde sultan bolý qazir qıyn-aý. Sebebi óz eliniń Sultandary turǵanda shetten kelgen «bótenderdi» kim jaqtyra qoıar dersiz?! Soǵan qaramastan túrli sebeptermen shetel aýyp, «jumaq» araldaryn izdeýge bel býǵandar qarasy azaımaı tur.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Urpaq azsa – ultqa qater

J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin, sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym», – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse, qaraıa bastaıdy» dep, artynan: «Saıyp kelgende, qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq, uıymsyzdyq, basynan aspaıtyn – ózimshildik, ezdik» depti. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу