Н.Назарбаев Сочиде өткен ТМД-ға мүше мемлекеттер басшылары кеңесінің отырысына қатысты

ТМД-ға мүше мемлекеттер басшыларының кеңесінде бірқатар маңызды шешімдер қабылданды

 

Егемен Қазақстан
12.10.2017 2871
2

Қара теңіздің жағасындағы бас­қо­суға Қазақстан Республикасының Пре­зи­денті Нұрсұлтан Назарбаев, Ресей Феде­ра­циясының Президенті Владимир Путин, Беларусь Республикасының Прези­денті Александр Лукашенко, Армения Рес­публикасының Президенті Серж Саргсян, Әзербайжан Республикасының Президенті Илхам Әлиев, Молдова Республикасының Президенті Игорь Додон, Тәжікстан Рес­публикасының Президенті Эмомали Рах­мон, Өзбекстан Республикасының Пре­­зиденті Шавкат Мирзиёев, Тү­рік­мен­стан Республикасының Прези­денті Гурбангулы Бердымұхамедов, Қырғыз Республикасының Премьер-Ми­нис­трі Сапар Исақов, сондай-ақ ТМД Ат­қа­ру комитетінің төрағасы – Ат­қа­рушы хатшысы Сергей Лебедев  келді. 
Молдова мен Өзбекстан елдерінің пре­зиденттері ТМД-ға мүше мемлекеттер басшыларының кеңесіне алғаш рет қатыс­қанын айта кетейік. Мемлекеттер лидер­лерін Ресей Федерациясының Президенті Владимир Путин қарсы алды. 

Сәлемдесу және жалпы суретке түсу рәсімінен кейін мемлекеттер басшылары шағын құрамда кездесу өткізді. Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев шағын құрамда өткен отырыста:

– Құрметті әріптестер! Өткен жылы біз сіздермен бірге Тәуелсіз Мемлекеттер Дос­тастығының 25 жылдығын атап өт­тік. Бұл бізге Достастықтың атқарған жұ­мыс­­­тарының қорытындысын сара­лауға мүмкіндік берді. ТМД-ның арқасын­да біздің сауда-экономикалық қатынас­тары­мыз ілгерілеп келеді, соның ішінде еркін сауда аймағын құру туралы келісім басты алғышарт болғанымен келісемін. Осы уа­қыт аралығында біздің қол жеткізген жетіс­тіктеріміз аз емес. Алдағы уақытта осы­мен шектеліп қалмауымыз керек деп санаймын. Ұйымның қызметін жетіл­діріп, бүгінгі күн талаптарына бейім­деуді одан әрі жалғастыруымыз қажет. Осыған байланысты, келесі мәселелерге назар аударғым келеді. Біріншіден, бү­гінгі таңда Достастықты дамытудағы бас­ты стратегиялық құжат 2007 жылы қа­был­данған ТМД-ны одан әрі дамыту тұжырымдамасы мен оны іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспары болып табылады. Аталған құжат ТМД қызметінің саяси, экономикалық, гуманитарлық сала­лардағы өзара іс-қимылы мен мәсе­ле­лердің қауіпсіздік саласындағы ынты­мақ­тастық секілді кең ауқымын қамтиды. Ал осы салаларда нақты жұмыстар атқа­ры­луға тиіс. Сол себепті қазіргі тұжырым­даманың ережелерін бүгінгі күн талаптарына бейімдеуіміз керек, сонымен қатар атқарылатын жұмыстардың жоспарын әзірлеуіміз керек деп санаймын, – деді. 

Елбасы, сондай-ақ әлемдік эконо­ми­кадағы құбылмалықтың әлі де сақталып отырғанын айта келіп, ТМД мемлекеттері өзара сауда-экономикалық қатынастарын тереңдете түсуі қажеттігін, экономикалық өсімді қамтамасыз ететін жаңа ресурстарды іздестіру керектігін жеткізді.

– ТМД аумағында қызмет көрсетудің еркін саудасы бизнесмендеріміз үшін зор мүмкіндіктер туғызып, елдеріміздің сауда-экономикалық кооперациясын жаңа деңгейге шығарады. Үкіметтер басшыларының кеңесі мен Атқару комитетіне Қызмет көрсетудің еркін сау­дасы туралы келісім жобасы бойынша жұмысты жандандырып, оны жуық арада қабылдауды тапсыруды ұсынамын, – деді Мемлекет басшысы.
Нұрсұлтан Назарбаев Ресей Феде­ра­циясының осы ұйымға төрағалығының нәтижелі болғанын айтып, келесі жылы ТМД-ға төрағалық ететін Тәжікстан Рес­публикасына табыс тіледі.

Осыдан кейін ТМД-ға мүше мемлекеттер басшылары кеңесінің кеңейтілген құрамда өткен отырысына кезек келді. Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың қатысуымен өт­­кен кеңейтілген отырыс барысында ТМД аясында өзара іс-қимылды одан әрі нығайту жолдары талқыланды. Дос­тас­­тық жұмысының тиімділігін арттыру, мү­ше мемлекеттер арасында сауда және ин­вес­тициялық байланыстарды тереңдету мәселелері бойынша өзара пікір алмасылды. 

Сонымен қатар, Тәжікстан Респуб­ли­касының 2018 жылы ТМД-ға төрағалық ету кезеңінде атқаратын жұмыс жоспары, Түрікменстан тарапының Достастықты одан әрі дамытуға қатысты ұстанымы және ТМД-ның Парламентаралық Ассам­блеясы аясында  атқарылған жұмыс­тардың қорытындысы ортаға салынды. Қауіпсіздік, қорғаныс, сыбайлас жем­қорлыққа қарсы бірлескен іс-қимыл, ғарышты бейбіт мақсатта зерттеу және пайдалану, мәдени-гуманитарлық ынты­мақ­тастық мәселелеріне жан-жақты көңіл бөлінді. Мемлекеттер басшылары От­басы институтын және дәстүрлі отба­сылық құндылықтарды қолдау туралы мәлімдеме қабылдады. 

Мемлекет басшыларының кеңесі тиісті өкілеттіктерді үкімет басшыларының, сыртқы істер министрлерінің, қорғаныс министрлерінің, шекара әскерлері қол­бас­шыларының кеңестеріне, сонымен қатар Экономикалық кеңеске беру арқылы Достастықты дамытудың негізгі стратегияларына баса назар аударылды. 

Кеңейтілген отырыс нәтижесінде мем­лекеттер басшылары бірқатар халық­аралық құжаттарға қол қойды. Олардың  арасында Қылмыстық істер бойынша заттай айғақ болып табылатын есірткі заттарын, психотропты заттар мен оларды жасайтын заттарды, отты қару, оның негізгі бөлшектерін, оқ-дәрі, жарылғыш заттар және жарылғыш құрылғыларды беру тәртібі туралы хаттама бар. 

Сонымен қатар ТМД-ға мүше мемлекеттер басшыларының кеңесі:

 - Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына төрағалық жасау туралы; 
- Тәуелсіз Мемлекеттер Дос­тас­ты­ғына қатысушы мемлекеттердің Пар­ла­ментаралық Ассамблеясының қызметін жетілдіру және оны бүгінгі күнге бейімдеу туралы; 
- Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығында 2019 жылды – Кітап жылы, 2020 жылды – 1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 75 жылдығы жы­лы деп жариялау туралы;
- Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына қатысушы мемлекеттер басшыларының От­басы институтын және дәстүрлі отба­сылық құндылықтарды қолдауы жөніндегі мәлімдемесі туралы;
- «Достастықтың мәдени астаналары» мемлекетаралық бағдарламасын 2018 жылы – Армения Республикасында, 2019 жылы – Беларусь Республикасында, 2020 жылы – Қазақстан Республикасында іске асыру туралы;
- Мемлекеттер басшылары кеңесінің, Үкімет басшылары кеңесінің, Сыртқы істер министрлері кеңесінің және ТМД Экономикалық кеңесінің арасындағы өкілеттіктерді ажырату туралы;
- Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына қатысушы мемлекеттердің Ішкі істер министрлерінің кеңесі туралы ережеге өзгеріс енгізу туралы;
- Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына қатысушы мемлекеттердің қылмыстық жол­мен тапқан табыстарды заңдастыруға, терро­ризмді қаржыландыру мен жаппай қырып-жою қаруын таратуды қар­­жы­лан­дыруға қарсы іс-қимыл саласын­дағы ын­тымақтастығы тұжы­рым­дамасы туралы;
- Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына қатысушы мемлекеттердің Сыбайлас жем­қорлыққа қарсы іс-қимыл ынтымақ­тас­тығының тұжырымдамасы туралы шешімдер шығарды. 

Осыдан екі жыл бұрын Бурабайда ТМД-ға мүше мемлекеттер басшыларының кеңесі өткені мәлім. Аталған саммитте Қазақ­стан  Президенті Н.Назарбаев ТМД-ны трансформациялауға бағытталған бір­­­қа­тар бастама көтерген болатын. Ара­­­ға бір жыл салып қыркүйек айында Біш­­­кек қаласында өткен ТМД-ға мүше мем­­лекеттер басшыларының кеңесінде Н.Назарбаев ұсынған бастамалар­дың негі­­зінде Достастықты бүгінгі шын­дықтар­ға бейімдеу туралы шешім қабыл­дан­ған-ды. Ал Сочидегі саммит барысында да Қа­зақ­стан Президенті көтерген мәсе­лелер то­лықтай қолдау тапты деуіміз керек. 

ТМД-ға мүше мемлекеттер бас­шы­ларының кеңесіне арқау болған ұйым туралы аз-кем мәлімет келтіре кетейік. Ең алғаш 1991 жылы Беларусь Республикасы, Ресей Федерациясы және Украина елдерінің басшылары Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығын құру туралы келісім жасасқан-ды. Сол жылдың желтоқсан айында Алматыда 11 егемен ел тиісті Хаттамаға қол қойып, барлық рес­публикалар тең құқықты негізде ТМД-ны құру туралы шешім қабылдады. 

Қазақстан тарапы ТМД-ға 2015 жылы төрағалық етті. Төрағалық тұсында, яғни сол жылдың 29 мамырында Бурабайда мүше елдер үкіметтер басшыларының отырысы, 15 қазанда елордада Сыртқы істер министрлерінің кеңесі, 16 қазан күні ТМД-ға мүше мемлекеттер бас­шы­ларының кеңесі өтті. 

Былтыр ТМД-ның құрылғанына 25 жыл толуына орай, Қырғызстан тара­пы­ның төрағалық жасауымен Сыртқы істер министрлерінің кеңесі, Бішкек қаласында қатысушы мемлекеттер басшыларының саммиті өтіп, 25 жыл ішінде атқарылған жұ­мыстар қорытындыланды, президент­тер осы пішімде одан әрі жұмысты жал­ғас­тыруға, өзара түсіністік пен бірлескен іс-қимылды нығайта түсуге, халықтың тұр­мысын жақсартуға және игі­­­ліктерін арттыруға, өзара қарым-қаты­насты одан әрі дамытуға әзір екен­діктерін жеткізген. 
2017 жылы төрағалық мәртебе Қыр­ғыз­станнан Ресей Федерациясына өтті. Ресейдің төрағалық тұжырымына сәйкес, бүгінгі таңда халықаралық ұйым тарапынан негізгі күш-жігер мына мақсаттарға бағытталуда: 

- Аймақтық мемлекетаралық ұйым ретінде ТМД-ны одан әрі нығайту және дамыту, оның әлемдік аренадағы абыройы мен ықпалын күшейту;
-ТМД қызметінің тиімділігін арттыру бойынша келісілген шараларды іске асыру, жұмысты бүгінгі ықпалдастық негізіндегі даму талаптарына бейімдеу;
- ТМД кеңістігінде ықпылдастық үдерістерін және өзара тиімді ынты­мақ­тастықты дамытуға саяси қолдау көрсету;
- Терроризмге, экстремизмге, есірткі заттары мен психотропты заттардың заңсыз айналымына, адам саудасына және заңсыз көші-қонға қарсы күрес саласындағы ынтымақтастықты дамыту. 

Арнұр АСҚАР,
«Егемен Қазақстан» – 
Сочиден (Ресей) 
 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.02.2019

Екатеринбургтағы жол апатында 5 қазақстандық зардап шекті

21.02.2019

Жамбылда аз қамтылған және көпбалалы отбасылар үшін 10 жатақхана салынады

21.02.2019

Үкіметті уақытша басқару Асқар Маминге жүктелді

21.02.2019

Мемлекет басшысының мәлімдемесі

21.02.2019

Елбасы Үкіметті таратты

21.02.2019

Н.Нығматулин Аустрия Парламенті Ұлттық Кеңесінің төрағасымен кездесті

21.02.2019

Сенаторлар халықаралық келісімдерді ратификациялады

21.02.2019

Индустрияландыру бағдарламасы аясында 20 мың тұрақты жұмыс орны ашылады

21.02.2019

Қызылордалық полицейлер заңсыз аң аулаушыларды ұстады

21.02.2019

Түркістан облысының өз футбол командасы құрылады

21.02.2019

Жайық өзені бойында ауқымды рейд өткізілді

21.02.2019

Биыл 65 мың ірі қара сатып алуға ақша бөлінеді

21.02.2019

Бас прокуратура өтемақы қорына өндіру тәртібін түсіндірді

21.02.2019

Қоғамға көмектесетін инклюзивті инновациялар

21.02.2019

Дариға Назарбаева Еуропалық Одақтың Орталық Азия жөніндегі арнайы өкілімен кездесті

21.02.2019

Airastana 1 сәуірден бастап Қазақстан арқылы Ташкентке рейстерді ұлғайтады

21.02.2019

Қазақстан Ұлттық Банкінің төрағасы неміс бизнес-қоғамдастығының өкілдерімен кездесті

21.02.2019

Қазақстан мен ЕҚДБ арасындағы ынтымақтастық мәселесі талқыланды

21.02.2019

Семейлік оқушы-кәсіпкер Нәдір Сәбитов жиһаз шығаратын цех ашты

21.02.2019

Алексей Луценко «Оман турының» жеңімпазы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу