Н.Назарбаев Сочиде өткен ТМД-ға мүше мемлекеттер басшылары кеңесінің отырысына қатысты

ТМД-ға мүше мемлекеттер басшыларының кеңесінде бірқатар маңызды шешімдер қабылданды

 

Егемен Қазақстан
12.10.2017 2314

Қара теңіздің жағасындағы бас­қо­суға Қазақстан Республикасының Пре­зи­денті Нұрсұлтан Назарбаев, Ресей Феде­ра­циясының Президенті Владимир Путин, Беларусь Республикасының Прези­денті Александр Лукашенко, Армения Рес­публикасының Президенті Серж Саргсян, Әзербайжан Республикасының Президенті Илхам Әлиев, Молдова Республикасының Президенті Игорь Додон, Тәжікстан Рес­публикасының Президенті Эмомали Рах­мон, Өзбекстан Республикасының Пре­­зиденті Шавкат Мирзиёев, Тү­рік­мен­стан Республикасының Прези­денті Гурбангулы Бердымұхамедов, Қырғыз Республикасының Премьер-Ми­нис­трі Сапар Исақов, сондай-ақ ТМД Ат­қа­ру комитетінің төрағасы – Ат­қа­рушы хатшысы Сергей Лебедев  келді. 
Молдова мен Өзбекстан елдерінің пре­зиденттері ТМД-ға мүше мемлекеттер басшыларының кеңесіне алғаш рет қатыс­қанын айта кетейік. Мемлекеттер лидер­лерін Ресей Федерациясының Президенті Владимир Путин қарсы алды. 

Сәлемдесу және жалпы суретке түсу рәсімінен кейін мемлекеттер басшылары шағын құрамда кездесу өткізді. Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев шағын құрамда өткен отырыста:

– Құрметті әріптестер! Өткен жылы біз сіздермен бірге Тәуелсіз Мемлекеттер Дос­тастығының 25 жылдығын атап өт­тік. Бұл бізге Достастықтың атқарған жұ­мыс­­­тарының қорытындысын сара­лауға мүмкіндік берді. ТМД-ның арқасын­да біздің сауда-экономикалық қатынас­тары­мыз ілгерілеп келеді, соның ішінде еркін сауда аймағын құру туралы келісім басты алғышарт болғанымен келісемін. Осы уа­қыт аралығында біздің қол жеткізген жетіс­тіктеріміз аз емес. Алдағы уақытта осы­мен шектеліп қалмауымыз керек деп санаймын. Ұйымның қызметін жетіл­діріп, бүгінгі күн талаптарына бейім­деуді одан әрі жалғастыруымыз қажет. Осыған байланысты, келесі мәселелерге назар аударғым келеді. Біріншіден, бү­гінгі таңда Достастықты дамытудағы бас­ты стратегиялық құжат 2007 жылы қа­был­данған ТМД-ны одан әрі дамыту тұжырымдамасы мен оны іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспары болып табылады. Аталған құжат ТМД қызметінің саяси, экономикалық, гуманитарлық сала­лардағы өзара іс-қимылы мен мәсе­ле­лердің қауіпсіздік саласындағы ынты­мақ­тастық секілді кең ауқымын қамтиды. Ал осы салаларда нақты жұмыстар атқа­ры­луға тиіс. Сол себепті қазіргі тұжырым­даманың ережелерін бүгінгі күн талаптарына бейімдеуіміз керек, сонымен қатар атқарылатын жұмыстардың жоспарын әзірлеуіміз керек деп санаймын, – деді. 

Елбасы, сондай-ақ әлемдік эконо­ми­кадағы құбылмалықтың әлі де сақталып отырғанын айта келіп, ТМД мемлекеттері өзара сауда-экономикалық қатынастарын тереңдете түсуі қажеттігін, экономикалық өсімді қамтамасыз ететін жаңа ресурстарды іздестіру керектігін жеткізді.

– ТМД аумағында қызмет көрсетудің еркін саудасы бизнесмендеріміз үшін зор мүмкіндіктер туғызып, елдеріміздің сауда-экономикалық кооперациясын жаңа деңгейге шығарады. Үкіметтер басшыларының кеңесі мен Атқару комитетіне Қызмет көрсетудің еркін сау­дасы туралы келісім жобасы бойынша жұмысты жандандырып, оны жуық арада қабылдауды тапсыруды ұсынамын, – деді Мемлекет басшысы.
Нұрсұлтан Назарбаев Ресей Феде­ра­циясының осы ұйымға төрағалығының нәтижелі болғанын айтып, келесі жылы ТМД-ға төрағалық ететін Тәжікстан Рес­публикасына табыс тіледі.

Осыдан кейін ТМД-ға мүше мемлекеттер басшылары кеңесінің кеңейтілген құрамда өткен отырысына кезек келді. Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың қатысуымен өт­­кен кеңейтілген отырыс барысында ТМД аясында өзара іс-қимылды одан әрі нығайту жолдары талқыланды. Дос­тас­­тық жұмысының тиімділігін арттыру, мү­ше мемлекеттер арасында сауда және ин­вес­тициялық байланыстарды тереңдету мәселелері бойынша өзара пікір алмасылды. 

Сонымен қатар, Тәжікстан Респуб­ли­касының 2018 жылы ТМД-ға төрағалық ету кезеңінде атқаратын жұмыс жоспары, Түрікменстан тарапының Достастықты одан әрі дамытуға қатысты ұстанымы және ТМД-ның Парламентаралық Ассам­блеясы аясында  атқарылған жұмыс­тардың қорытындысы ортаға салынды. Қауіпсіздік, қорғаныс, сыбайлас жем­қорлыққа қарсы бірлескен іс-қимыл, ғарышты бейбіт мақсатта зерттеу және пайдалану, мәдени-гуманитарлық ынты­мақ­тастық мәселелеріне жан-жақты көңіл бөлінді. Мемлекеттер басшылары От­басы институтын және дәстүрлі отба­сылық құндылықтарды қолдау туралы мәлімдеме қабылдады. 

Мемлекет басшыларының кеңесі тиісті өкілеттіктерді үкімет басшыларының, сыртқы істер министрлерінің, қорғаныс министрлерінің, шекара әскерлері қол­бас­шыларының кеңестеріне, сонымен қатар Экономикалық кеңеске беру арқылы Достастықты дамытудың негізгі стратегияларына баса назар аударылды. 

Кеңейтілген отырыс нәтижесінде мем­лекеттер басшылары бірқатар халық­аралық құжаттарға қол қойды. Олардың  арасында Қылмыстық істер бойынша заттай айғақ болып табылатын есірткі заттарын, психотропты заттар мен оларды жасайтын заттарды, отты қару, оның негізгі бөлшектерін, оқ-дәрі, жарылғыш заттар және жарылғыш құрылғыларды беру тәртібі туралы хаттама бар. 

Сонымен қатар ТМД-ға мүше мемлекеттер басшыларының кеңесі:

 - Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына төрағалық жасау туралы; 
- Тәуелсіз Мемлекеттер Дос­тас­ты­ғына қатысушы мемлекеттердің Пар­ла­ментаралық Ассамблеясының қызметін жетілдіру және оны бүгінгі күнге бейімдеу туралы; 
- Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығында 2019 жылды – Кітап жылы, 2020 жылды – 1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 75 жылдығы жы­лы деп жариялау туралы;
- Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына қатысушы мемлекеттер басшыларының От­басы институтын және дәстүрлі отба­сылық құндылықтарды қолдауы жөніндегі мәлімдемесі туралы;
- «Достастықтың мәдени астаналары» мемлекетаралық бағдарламасын 2018 жылы – Армения Республикасында, 2019 жылы – Беларусь Республикасында, 2020 жылы – Қазақстан Республикасында іске асыру туралы;
- Мемлекеттер басшылары кеңесінің, Үкімет басшылары кеңесінің, Сыртқы істер министрлері кеңесінің және ТМД Экономикалық кеңесінің арасындағы өкілеттіктерді ажырату туралы;
- Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына қатысушы мемлекеттердің Ішкі істер министрлерінің кеңесі туралы ережеге өзгеріс енгізу туралы;
- Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына қатысушы мемлекеттердің қылмыстық жол­мен тапқан табыстарды заңдастыруға, терро­ризмді қаржыландыру мен жаппай қырып-жою қаруын таратуды қар­­жы­лан­дыруға қарсы іс-қимыл саласын­дағы ын­тымақтастығы тұжы­рым­дамасы туралы;
- Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына қатысушы мемлекеттердің Сыбайлас жем­қорлыққа қарсы іс-қимыл ынтымақ­тас­тығының тұжырымдамасы туралы шешімдер шығарды. 

Осыдан екі жыл бұрын Бурабайда ТМД-ға мүше мемлекеттер басшыларының кеңесі өткені мәлім. Аталған саммитте Қазақ­стан  Президенті Н.Назарбаев ТМД-ны трансформациялауға бағытталған бір­­­қа­тар бастама көтерген болатын. Ара­­­ға бір жыл салып қыркүйек айында Біш­­­кек қаласында өткен ТМД-ға мүше мем­­лекеттер басшыларының кеңесінде Н.Назарбаев ұсынған бастамалар­дың негі­­зінде Достастықты бүгінгі шын­дықтар­ға бейімдеу туралы шешім қабыл­дан­ған-ды. Ал Сочидегі саммит барысында да Қа­зақ­стан Президенті көтерген мәсе­лелер то­лықтай қолдау тапты деуіміз керек. 

ТМД-ға мүше мемлекеттер бас­шы­ларының кеңесіне арқау болған ұйым туралы аз-кем мәлімет келтіре кетейік. Ең алғаш 1991 жылы Беларусь Республикасы, Ресей Федерациясы және Украина елдерінің басшылары Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығын құру туралы келісім жасасқан-ды. Сол жылдың желтоқсан айында Алматыда 11 егемен ел тиісті Хаттамаға қол қойып, барлық рес­публикалар тең құқықты негізде ТМД-ны құру туралы шешім қабылдады. 

Қазақстан тарапы ТМД-ға 2015 жылы төрағалық етті. Төрағалық тұсында, яғни сол жылдың 29 мамырында Бурабайда мүше елдер үкіметтер басшыларының отырысы, 15 қазанда елордада Сыртқы істер министрлерінің кеңесі, 16 қазан күні ТМД-ға мүше мемлекеттер бас­шы­ларының кеңесі өтті. 

Былтыр ТМД-ның құрылғанына 25 жыл толуына орай, Қырғызстан тара­пы­ның төрағалық жасауымен Сыртқы істер министрлерінің кеңесі, Бішкек қаласында қатысушы мемлекеттер басшыларының саммиті өтіп, 25 жыл ішінде атқарылған жұ­мыстар қорытындыланды, президент­тер осы пішімде одан әрі жұмысты жал­ғас­тыруға, өзара түсіністік пен бірлескен іс-қимылды нығайта түсуге, халықтың тұр­мысын жақсартуға және игі­­­ліктерін арттыруға, өзара қарым-қаты­насты одан әрі дамытуға әзір екен­діктерін жеткізген. 
2017 жылы төрағалық мәртебе Қыр­ғыз­станнан Ресей Федерациясына өтті. Ресейдің төрағалық тұжырымына сәйкес, бүгінгі таңда халықаралық ұйым тарапынан негізгі күш-жігер мына мақсаттарға бағытталуда: 

- Аймақтық мемлекетаралық ұйым ретінде ТМД-ны одан әрі нығайту және дамыту, оның әлемдік аренадағы абыройы мен ықпалын күшейту;
-ТМД қызметінің тиімділігін арттыру бойынша келісілген шараларды іске асыру, жұмысты бүгінгі ықпалдастық негізіндегі даму талаптарына бейімдеу;
- ТМД кеңістігінде ықпылдастық үдерістерін және өзара тиімді ынты­мақ­тастықты дамытуға саяси қолдау көрсету;
- Терроризмге, экстремизмге, есірткі заттары мен психотропты заттардың заңсыз айналымына, адам саудасына және заңсыз көші-қонға қарсы күрес саласындағы ынтымақтастықты дамыту. 

Арнұр АСҚАР,
«Егемен Қазақстан» – 
Сочиден (Ресей) 
 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.08.2018

Торғын Тасыбекова: Тұлғалар тәлімін көп көрдім

21.08.2018

Біржан сал еліндегі салтанат

21.08.2018

«Тараз» қонақүйі жатақханаға айналады

21.08.2018

Отандық онкогематология орталығы қалыптасты

21.08.2018

Балалар нейрохирургиясына басымдық берілуде

21.08.2018

Мүгедектердің мұңын кім тыңдар?!.

21.08.2018

Алматы: қала мен сана өзгерісі

21.08.2018

Жаңа заң – зайырлы елдің мүддесіне

21.08.2018

Өмір – әділ

21.08.2018

90 үй салып, туған ауылын түлеткен

21.08.2018

Қаратөбенің қайырымды тұрғындары

21.08.2018

Жанар-жағармай жыры: шаруалар неге наразы?

21.08.2018

ҚХА Кеңесі Құрбан айт мерекесімен құттықтайды

21.08.2018

Astana LRT салонына су кіріп кеткен автобусқа қатысты түсініктеме берді

21.08.2018

Елбасы Құрбан айт мерекесімен құттықтады

20.08.2018

«Ғарыш-Экология» ғылыми-зерттеу орталығы» РМК нысандарында баспасөз турын өткізді

20.08.2018

Б. Сағынтаев Шымкентті республикалық маңыздағы қала ретінде дамыту жөнінде кездесу өткізді

20.08.2018

Ригада «Шахмат патшалығы» атты анимациялық фильмі таныстырылды

20.08.2018

Ақмола облысының әкімі Дмитрий Алексанинге құттықтау жеделхатын жолдады

20.08.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Алик Шпекбаевты қабылдады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Өмір – әділ

Біреулер өмірді қарғап-сілеп жатады. Оның әділетсіз екендігін айтады. Рас-ау дейсің кейде. Егер өмір әділ болса, неге адам баласы әртүрлі? Біреу – бай, біреу – кедей. Біреу – сұлу, біреу – көріксіз. Біреу – ауру, біреу – сау. Расында да өмір дегенің күн мен түн, ыстық пен суық секілді қа­рама-қайшылықтардың ортасы екен ғой.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Уикипедияның үйретері не?

Бүгінде адамдар қолдарына кітапты жиі ала бермейді. Оған себеп – интернет. Халық қажет деген мәліметтерді компью­терді ақтарып, уикипедиядан іздейді. Мұның өзі өскелең уақыттың талабы. Бі­­рақ сол ақпараттық технологияңыз уақыт­­тың талабымен үндескенімен, нақты ақпарат алып, тарихи шындыққа көз жет­кізгісі келген талғампаз адамдардың талабына сай келе бере ме? Міне, мәселенің осы жағына келгенде үлкен күмән туындай­тын тәрізді.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Тілтолғақ пен тілтұтқа

Әлеуметтік желіден «Астана қаласы­ның қаракөз балдырғандары қазақша сөй­лемейтіні несі?» деген сыңайдағы сұрау­лы сөйлем, қобалжулы пікірді көзіміз шалып ойланып қалдық, қапаландық. 

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Ертеңгі ұрпақтың да еншісі бар

Қойнауы құт қазақ жері тәуел­сіз­дігі­міздің ширек ғасырдан асқан шежіресінде ел экономикасын тұралап қалу қасіретінен сақтап келеді. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Мәдениетке мән берсек...

Үйіміздің жанындағы азық-түлік сататын дүңгіршекке соңғы кезде сатушы құтаймай-ақ қойды, жиі-жиі ауысады. Бұрын тіпті мұнда сатушы қыздардың Павлодардан қатынап істейтінін естіп-біліп жүретінбіз. «Екі апта Астанада сауда жасасақ, екі апта бала-шағамыздың қасында болғанға мәзбіз. Ауылдан қалаға қатынап істеудің азабы мен машақаты мұндайды бастан өткізген адамға ғана мәлім. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу