Жапониядағы парламент сайлауы: Абэнің алаңдауына негіз жоқ

Жапонияда парламенттің төменгі палатасының кезектен тыс сайлауы 22 қазанда өтеді. Межелі мерзім жақындаған сайын «Күншығыс елінде» саяси пікірталас қызып, кімнің қосқан «жүйрігі» үздік шығатынын талқылау басталып кетті. 

 
Егемен Қазақстан
18.10.2017 1383
2

Корей түбегіндегі жағдай шиеленіскен тұста ел премьер-министрі Синдзо Абэ жалпы сайлау өткізу туралы әңгіменің ұшығын шығарған. Жапонияның төменгі палата мүшелері 4 жыл мерзімге жалпы дауыс беру арқылы сайланады. Осыған сәй­кес, парламент мүшелеріне берілген өкі­­ле­ттілік келер жылы желтоқсанда аяқ­та­латын еді. Премьер-министр елдегі жағ­дай­ды жақсарту мақсатында қыркүйекте төменгі палатаны таратқан болатын. 

Алдағы сайлауда 8 саяси партия өз бағын сынап көрмек. Жергілікті Kyodo агенттігі жүргізген сауалнамаға сүйенсек, Абэ басшылық ететін Либералды демокра­тиялық (ЛДП) партияның мерейі үстем болуы тиіс. Елдегі Asahi мен Nikkei газет­тері де осындай пікірді ұстанады. Ата­л­ған басылымдар жүргізген сауалнамада да ха­лықтың басым бөлігі ЛДП-ны қол­дайтынын жеткізді. 

Мұндай басымдыққа қарамастан, С.Абэ­нің қаупі сейіле қоюы екіталай. Рейтер агент­тігі Токио мэрі Юрико Коикэ­нің жаңа «Kibo no To» («Үміт» пар­тия­сы) партиясын құруы премьер-министр­ жоспарының күл-талқанын шығаруы мүм­кін деп есептейді. Өйткені біраз жыл төменгі палата құрамына енген, қор­ға­ныс министрі болып қызмет атқарған Ю.Коикэ ЛДП жақтастарының біразын соңы­нан ертіп кетті. Әрі алдағы сайлауда Либералды демократиялық партияға негізгі қарсылас саналып отыр. ЛДП бас­таған коалиция алдыңғы сайлауда пар­ламенттің төменгі палатасындағы орын­дардың үштен екісін жеңіп алған бола­тын. Агенттіктің пайымдауынша, мұндай басымдықтан айырылып қалу демо­краттар үшін жеңіліспен пара-пар.
С.Абэ сайлау науқанындағы алғаш­қы үндеуін қарсыластарының сөзіне тиісуден бастады. «Біздің болашағымыз ұрандар мен әдемі сөздерден құралмайды. Келешек біз жүргізген саясатқа байланыс­ты. Сондықтан шегінерге жол жоқ», деді премьер-министр. Біраз бұрын Ю.Коикэ өз партиясының ұранын «Жапония үміті» деп бекіткен-ді. Содан бері әр жиында Токио мэрі бірнеше мәрте «Жапонияға өзгеріс қажет» деп би­лік­­тегілерді сөзбен түйреумен болған. С.Абэ «Kibo no To» ұранына шүйлігуі де сон­дықтан. Әрі Жапония премьер-министрі сая­си қарсы­ласын сөзбен тұқыртып алуды көздегені анық. 

Билікке таласып жатқан негізгі екі пар­­тияның ұқсастықтары мен айырмашы­лықтары жетерлік. Мәселен, ЛДП да, «Kibo no To» де қауіпсіздік пен сыртқы сая­сатқа қатысты бірдей көзқарас ұстанып отыр. Екі партияда да Солтүстік Кореяға санк­­ция салуды қолдап, 2015 жылы қабыл­дан­ған әскери әрекетті кеңейтуді көздейді. Сон­дай-ақ Коикэ екінші дүниежүзілік соғыс­тан кейін қабылданған елдегі консти­туцияға өзгеріс енгізу жөніндегі Абэнің пікірін қолдайтынын мәлімдеген-ді. 

Саясатта консенсусқа келген премьер-министр мен «Kibo no To» партиясы же­тек­шісінің экономикалық мәселе­дегі көз­қарасы екіге жарылды. Ю.Коикэ Жапония 2030 жылға қарай атом энер­гиясынан бас тарту керек деп есептейді. Сонымен қатар Токио мэрі табыс салығын көтеруге түбе­гейлі қарсы. Өз кезегінде С.Абэ атом энер­гиясын «Күншығыс елінің» болашағымен тығыз байланыстырады. Табыс салығын көбей­ту де осы Абэ бастаған ЛДП-ның ұста­нымы екені белгілі.

Bloomberg-тің пікірінше, Абэнің алаң­дауына негіз жоқ. Бастапқыда атағы жер жарған Коикэнің партиясы уақыт өте келе ішкі кикілжіңнің әсерінен әлсірей бастаған сыңайлы. Нәтижесінде ЛДП мен оның коалициясына енетін «Комейто» пар­тиялары қазіргі тұрақсыздыққа қара­мас­тан жеңіске бір табан жақын тұр. Соны­мен қатар Bloomberg Корея түбе­­гін­дегі қайшылық та С.Абэнің абыро­йын асқақтатуы мүмкін еке­нін айта­­ды. Қазір­гі премьер-министр Сол­түс­тік Корея­ның бал­листикалық ракета ұшырды деп айып­тап, әлем елдерін әрекет етуге бір­неше рет шақырды. Өз кезегінде мұн­д­ай мәлімдемелер С.Абэнің айбынын асы­рып, жаманын жасыратыны анық. Соңғы жүргізілген сауалнама бойынша, жапондар ең әуелі ұлттық қауіпсіздікті жоға­ры қоятынын жеткізген-тұғын. Енде­ше аспанынан баллистикалық зымыран дүр­­кін-дүркін атқылаған Солтүстік Корея­­ны әрдайым айыптайтын Абэнің қа­­лың бұқара қолдауына ие болатын күні таяу. 

The Economic Times басылымы «Kibo no To» партиясы танымалдығының төмен­деуіне Ю.Коикэнің өз кандидатура­сын премьер-министрлікке ұсынбауы әсер етті деп түсіндіреді. Яғни партияға дауыс беретіндер елдегі екінші тұлға ретін­де кімді сайлайтынынан хабарсыз. Сон­дық­тан келешегі көмескі «Үміттен» гөрі, бұрыннан сыралғы ЛДП-ны қолдағанды жөн көреді. 

Live Mint интернет порталы Юрико Коикэ секілді өзгеше ұстанымы бар тұлға­ның сайлауға белсене араласуы С.Абэні тағынан түсірмесе де, елдегі саяси шешім­дерді ел игілігіне бұруға көмектеседі деп баға­­лайды. Мәселен, ЛДП мен елдегі бедел­ді партияның бірі «Комейто» 2019 жылы тұтыну салығын 10 пайызға дейін өсіру жөнінде ұсыныс тастаған болатын. Алайда Коикэ керісінше салықты азайту жөнін­де жиі айтып жүр. Ел басқарудан үміт­кер екі партияның мұндай екі түрлі бағыт ұстануы, әлбетте «Күншығыс елін­дегі» қарапайым халық үшін өте тиімді.

Азиядағы іргелі әріптестеріміздің бірі санала­тын Жапониядағы жағдай Қазақ­станды бей-жай қалдырмайтыны белгілі. Оған себептер өте көп. Мәселен, Елбасы Н.Назарбаевтың ядролық қару­дан бас тарту жөніндегі шешімін Жапо­ния тарапы жоғары бағалайды. Соны­мен қатар Жапония – Қазақстан тәуел­сіз­дігін алғаш болып мойын­даған елдер­дің бірі. Екі ел арасындағы дип­ло­ма­тия­лық қарым-қатынастар 1992 жылғы 26 қаңтарда орнаған бола­тын. Содан бері самурайлар елімен ты­ғыз әріптестік байланыс ұстап келеміз. Мәсе­лен, 2005 жылы екі ел үкіметі арасында техни­ка­лық ынтымақтастық туралы келісім жасалды. Табыс салығын реттеу жөніндегі конвенцияға қол қойылды. Үш жыл бұрын инвестицияларды көтермелеу және өзара қорғау туралы мемлекетаралық келісім күшіне енген-ді. 

Жапондар мен қазақтарды тарихи оқиға да байланыстырады. 1945 жылы Хи­ро­сима мен Нагасакиге тасталған атом бом­басы «Күншығыс елін» қан қақ­сат­ты. Сон­дық­тан Жапония ядролық қару­дың қаупін басқаларға қарағанда жіті түсінеді. Біздің еліміздегі Семей өңірі де атом бомбасын сынау алаңына айналғаны белгілі. Ендеше екі елді тағдырлас әрі мұңдас деп айтсақ қате­лес­пейміз. Осыған орай 2011 жылғы 6 мамыр­дан бастап атом энергиясын бей­біт мақсатта пайдалану жөніндегі екі ел ара­сын­дағы өзара келісім күшіне енді. 

«Күншығыс елінің» Қазақстанға құйған инвестициясы да қомақты. Жапонияның 2005-2015 жылдар аралығында елімізге құйған тікелей инвестицияларының жалпы көлемі 6,2 миллиард долларды құрайды. Өзара сауда айналымы 2015 жылы 1,4 мил­лиард АҚШ долларына жетті. Былтыр Токиода өткен екі ел өкілдері қатысқан Бір­лес­кен комиссияның 6-шы отырысында құны 1,2 миллиард долларды құрайтын 13 коммерциялық құжатқа қол қойылды.

Азиядағы осындай іргелі елмен дип­ло­матиялық қарым-қатынас орнатқан Қазақстан Жапониядағы кезектен тыс парламенттік сайлауды жіті қадағалай­ды. Жаңа сайланған төменгі палата ел премьер-министрін тағайындайды. Енде­ше екі ел арасындағы әріптестік байла­ныс­­тың одан әрі нығая түсуі «Күншығыс елін­­дегі» пар­ламенттің тізгінін кім ұстай­тыны­мен де тығыз байланысты. 

Абай АСАНКЕЛДІҰЛЫ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

14.11.2018

Ардақ Әшімбекұлы Мемлекеттік күзет қызметінің бастығы қызметіне тағайындалды

14.11.2018

Б.Сағынтаев Жамбыл облысының білім беру саласының мамандарымен кездесті

14.11.2018

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мәселелері жөніндегі комиссия отырысы өтті

14.11.2018

Елбасы «Астана Бас жоспары» ғылыми-зерттеу жобалық институтында болды

14.11.2018

Үкімет басшысы Жамбыл облысында болды

14.11.2018

Атыраулықтар жалпыұлттық диктант жазуға қатысты

14.11.2018

Қазақстанның бірқатар өңірлерінде Азаматтарға арналған қоғамдық қабылдаулар өтті

14.11.2018

Қ.Тоқаев: Бюджетті қарау кезінде тек мемлекеттік мүдде үстем болуы тиіс

14.11.2018

Африканың Батыс Сахарасында күрделі тапсырмаларды орындады

14.11.2018

Батыс Қазақстан облысында тағы бірнеше кәсіпорын жалақы өсірді

14.11.2018

Халықаралық балалар шығармашылығы Фестивалінің жеңімпаздары марапатталды

14.11.2018

Батыс Қазақстан облысының Жәнібек ауылында 40 пәтер пайдалануға берілді

14.11.2018

Елбасы кітапханасы ақтөбелік жоғары оқу орнына 350-ден аса кітап тарту етті

14.11.2018

Алматыда мұғалімнің кәсіби құзыреттілігін қалыптастыру мәселесі талқыланды

14.11.2018

Алматы жұртшылығы жалпыхалықтық диктант жазуға қатысты

14.11.2018

Алматыда «Көшпенділер әуені» атты дәстүрлі орындаушылардың ІІ Республикалық байқауы өтті

14.11.2018

Алматыда дәстүрлі «Болат Тұрлыханов кубогі» өтеді

14.11.2018

Бақытжан Сағынтаев Таразда Халықты жұмыспен қамту орталығына барды

14.11.2018

Асқар Мамин өңіраралық семинар-кеңеске қатысты

14.11.2018

Премьер-Министрге «Смарт-Тараз» және Тараз-Хаб жобалары таныстырылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

Дидар Амантай,

Sóz shyǵyny

Qazir sóz aldyǵa shyqty. Rolan Bart kótergen konnotasıa men denotasıa qaıshylyǵy, demek, sózdiń nársege emes, sózge nemese belginiń zatqa emes, belgige silteıtindigi jalǵan sana qalyptastyratyny jaǵdaıdy kúrdelendire tústi. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qazaq otbasy

Otbasy uǵymy – qazaq úshin qasıetti de qadirli. Túbiri − ot, ot jylý beredi, ómir syılaıdy, tirshiliktiń kózi, úıdiń ishindegi «ýildegen» jeldi, «azynaǵan» aıazdy toıtaryp, otbasy ıesine sanalatyn adamǵa baq-dáýlet darytady. Otanasy, otaǵasy degen eki sózdiń arǵy jaǵyna oı jiberseń – qazaqtyń kemeldigine, bárin qysqa baılammen uǵyndyratyn kemeńgerligine kóz jetkizesiń. Sondyqtan da shyǵar, otbasy qaǵıdasynyń qashan da bıik turatyny. Qazaq otbasyn qurǵanda jetesizdikten jerip, kórgensizdikten boıyn aýlaq salǵan. Ata-ana úlgisin alǵa ozdyrǵan.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу