Адам мен маймылдың ұқсастығы: 59 жастағы шимпанзе бұрынғы танысын көргенде балаша қуанды (видео)

Ғаламтор шеті мен шегі жоқ бейне роликтермен күнделікті толтырылып жатыр. Кейбірі мән-мағынасы жағынан сын көтеруге келмесе, енді бірі ұмытылмас, ерекше әсер сыйлайды.

Егемен Қазақстан
25.10.2017 2706
2

NPR.org басылымының тілшісі Барбара Кинг YouTube желісіне шыққан Нидерланд зообағындағы «Мама» есімді шимпанзе туралы егжей-тегжейлі жазды. Бұл бейнероликтің қандай өзгешелігі бар деген ойда боларсыз! Мама – 59 жастағы кәрі маймыл. Жағдайының ауыр болғаны сондай, тіпті тамағына ас батпай, ақыл-есінің дамуы тежеліп, алжи бастаған.

Маймылды тамақтандыруға келген азаматтың әсерінен әлсіз жатқан Маманың мінезі бірден өзгеріп, көпшілікті таң қалдырды.

Тілшінің айтуы бойынша, бұл тамақтандыруға келген азамат – Ян ван Хофф. Ол осы зообақты құрған биолог, әрі 1972 жылы Маманы осы жерге әкеліп, оған күтім жасаған екен. Екеуі бір-бірін бұдан кейін мүлдем көрмепті. Бұрынғы досын таныған маймылдың бет-бейнесі бірден өзгеріп, жүзі жадырап сала берді. Ван Хоффты құшақтап, оған басын изеп, ғалымдардың ұзақ уақыттан бері мойындамай келген теориясын жоққа шығарды. Олар бүгінге дейін жануардың махаббат пен достық сезімі болмаған деген пікірде келген.

Барбара бұл бейнеден кейін екі жыл бұрын 88 жасында қатты ауырып дүниеден озған анасын есіне алды. Оның айтуынша, ауыр хәлде жатқан маймыл мен ауруханадағы анасының әрекеттері ұқсас болған екен.  

Ван Хофф пен шимпанзенің қайта қауышуы бір аптаға ғана созылды. Себебі, Маманың жағдайы күн өткен сайын нашарлап, көз жұмды. Тілшінің жүргізген зерттеуі бойынша, Маманың зообақта алған орны ерекше болғанын аңғаруға болады. Приматолог Франс де Ваал өз кітабында жазғандай, Мама тобырдағы маймылдардың арасындағы кикілжіңдерді реттеп отырған. Соған дәлел ретінде де Ваал кітабында келесі үзінді келтіреді: «Тайпада қатыгездігімен ерекшеленген Никки есімді көшбасшы маймыл болды. Оның әлімжеттігіне шыдай алмаған шимпанзелер Никкиді үйірден ұрып қуып шығып, жаппай наразылық білдіреді. Ағашқа өрмелеп қашқан Никки осыдан кейін қорқып жерге түсе алмай отырады. Сол кезде оның жанына Мама көтеріліп, бетінен сүйіп, жетектеп жерге түсіреді. Бұдан кейін Никкиге ешкім жоламайтын болды».

Мама 1957 жылы орманда туған. Дәл осы жылы Германиядағы зообаққа түседі. Кейін Нидерландтағы Арнем колониясына орналастырылады. Барбара Кинг өз мақалаларында зообақтардың қазіргі жағдайы мен өзгертілуі керек тұстарын жазып келеді. Оның пайымдауынша, жануарлардың ойлауы мен ішкі дүниесі біз білгеннен әлдеқайда күрделірек.  Ал жоғарыда жарияланған видео соның айғағы.

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

13.11.2018

Egemen Qazaqstan алғашқылардың бірі болып Chartbeat құралын пайдаланады

13.11.2018

Жаңақорған ауданында 116 бас қой белгісіз аурудан қырылып қалды

13.11.2018

Қызылордада қауіпті аймақтар анықталып, даярлық мәселелері күшейтілді

13.11.2018

Ақтөбеде жоғары жылдамдықтағы интернет желісі ұлғаяды

13.11.2018

Елбасы Астана клубының төртінші отырысына қатысты

13.11.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Ауғанстан Республикасының бұрынғы президенті Хамид Карзаймен кездесті

13.11.2018

«Айша бибі» мен «Ақыртас» әлемдегі ерекше туристік нысандардың тізіміне енді

13.11.2018

Павлодарда Португалиялық профессор студенттерге дәріс беріп жүр

13.11.2018

Т.Сүлейменов ел өңірлеріндегі жылу бағасының әртүрлілігін түсіндірді

13.11.2018

Тайваньда таеквондодан Президент кубогі додасы аяқталды

13.11.2018

Елордалықтар 14 қарашада жалпыхалықтық диктант жазуға қатысады

13.11.2018

Үкіметте 10 айдағы әлеуметтік-экономикалық даму қорытындылары қаралды

13.11.2018

Б.Сағынтаев өңірлердегі халықтың нақты табысының көрсеткіштеріне ерекше көңіл бөлуді тапсырды

13.11.2018

Тұрмыстық қатты қалдықтар адамдардың қажетіне жарай бастады

13.11.2018

Шымкентте 5 000 000 теңгеге бағаланған көгершін көрмеге қойылды

13.11.2018

Қызылорда облысында газ құбыры құрылысы басталады

13.11.2018

Елбасы Еуропалық комиссияның бұрынғы төрағасы Жозе Мануэль Баррозумен кездесті

13.11.2018

Венгрияда синхронды жүзуден жасөспірімдер құрамасы бірінші орынды иеленді

13.11.2018

Тарифтерді көтерген монополистер заң алдында жауап береді

13.11.2018

Алматыда мектеп оқушылары арасында шешендік өнер байқауы өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

Дидар Амантай,

Sóz shyǵyny

Qazir sóz aldyǵa shyqty. Rolan Bart kótergen konnotasıa men denotasıa qaıshylyǵy, demek, sózdiń nársege emes, sózge nemese belginiń zatqa emes, belgige silteıtindigi jalǵan sana qalyptastyratyny jaǵdaıdy kúrdelendire tústi. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qazaq otbasy

Otbasy uǵymy – qazaq úshin qasıetti de qadirli. Túbiri − ot, ot jylý beredi, ómir syılaıdy, tirshiliktiń kózi, úıdiń ishindegi «ýildegen» jeldi, «azynaǵan» aıazdy toıtaryp, otbasy ıesine sanalatyn adamǵa baq-dáýlet darytady. Otanasy, otaǵasy degen eki sózdiń arǵy jaǵyna oı jiberseń – qazaqtyń kemeldigine, bárin qysqa baılammen uǵyndyratyn kemeńgerligine kóz jetkizesiń. Sondyqtan da shyǵar, otbasy qaǵıdasynyń qashan da bıik turatyny. Qazaq otbasyn qurǵanda jetesizdikten jerip, kórgensizdikten boıyn aýlaq salǵan. Ata-ana úlgisin alǵa ozdyrǵan.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Zaman talqysyndaǵy qazaq

Feısbýktegi paraqshamdy ashyp qaraımyn da oılanamyn. Feısbýkti men ádette merzimdik buqaralyq aqparat quraldarynyń nazarynan tys qalǵan oqıǵalar men jańalyqtardy jáne oǵan degen qoǵamnyń kózqarasyn bilý úshin ashamyn. Meniń paraqshamda úsh jarym myńnan astam jazylýshym bar. Olardyń 95 paıyzdan astamy – qazaqtar.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу