Париждегі балет бишісі – Дана Мұса

Әсілі, «Париж – әрдайым сенімен бірге жүретін мейрам» деген Хемингуэйдің сөзінің жаны бар секілді. Осы күндері мәдениеттің культіне айналған Париждегі думанды өмірге күнде ортақтаспасақ та, ақпарат алмасу неғұрлым оңтайланған тұста қалт жібермей қарап отыратынымыз белгілі. Жуырда аталған шаһарда «Этнобалет: Әйелдердің 7 архетипі» атты фотокөрмесі өтіп жатқанын көзіміз шалып қалды. Экспозицияға қойылған фототуындылар мазмұн ерекшелігінен бөлек, соны атауымен елең еткізгені. Авторын іздестіре келе Дана Мұса есімді қазақ қызы екенінен хабардар болдық. Дана бізге көргенді де, көрмегенді де ынтықтырып тұратын Франция астанасының тынысы мен өзінің шығармашылығы туралы әңгімелеп берді. 

Егемен Қазақстан
27.10.2017 5807

Дана Мұса

Photos : Alexandra Banti
Model : Dana Mussa (Dancer/Choreographer)

Қазір Дана жетекшілік ететін «Этнобалет» қауымдастығы – Ор­талық Азия көшпенді мәдениеті мен классикалық би бағытында жұмыс істейтін Франциядағы жалғыз орталық. Орталықта балет спектакльдері қойылады, түрлі видео түсірілімдер жүзеге асы­рылады. Сонымен бірге жер­гілікті тұрғындарға этно­ба­лет негізі бойынша ақылы негізде сабақ үйретіледі. Са­баққа қатысушылар екі топқа жік­теледі. Бірінде қарапайым биге қызығушылар болса, екінші топ нағыз кәсіби бишілерден жасақталған.

– Оқып жүргенімде ұстаз­дарым мен достарыма этно ба­ғы­тында жұмыс істегім ке­ле­тінін айтқанымда, бірден қолдап, қызығушылық танытты. 2013 жылы «Этнобалет» қауым­дастығын құрып, үш жыл бұрын этнобалеттің аты мен концепциясын өз атыма патенттеп алдым, – дейді ол.

Классикалық па қа­дамымен номадтық дала та­биғатын үндестірген этнобалет стилі Дананың өз жанынан шы­ғарған тың идеяларының жемісі деп айтуға болады. 

– Парижде оқып жүргенімде ой мен мазмұнды музыкалық-хореографиялық бейне арқылы ашуда үнемі дала еркіндігі же­тіспей тұратын. Балеттің ежелден қалыптасқан дәстүрлі формаларын көшпенділердің рухты философиясымен тоғыстырдым. Тағы бір маңызды нәрсе этно­балет жеті әйел архетипін база ре­тінде алады. Жалпы, этно­балет әйел еркіндігі мен өр­лі­гінің, сана бостандығын ны­ғайту тұжырымдамасы. Балет тех­никасы от, су, аспан, жер сынды символдық мәнге ие, - деген ол, бұл символдардың мә­дениетте баршаға ортақ екенін айтады. Ал фотоэкспозицияға қойылған «Аңшы», «Шабандоз», «Амазонка», «Шаман», «Пір», «Пат­шайым», «Ұмай ана» атты жеті архетипті әйелдің рухани өсу жолындағы эволюциялық даму тұжырымдамасы деп түсіндірді.

Психологияда әйел болмысын толықтыратын архетип теориясын әркім өзінше жіктейді. Дана Мұса бұл жетілікті еркіндік пен азаттық идеясына негізделген ықылым замандардағы мифтік дәуір оқиғаларына негіздей отырып жасап шыққанын айтады.

– Бұл арада философиядан гөрі тарих басым. Әйел архетипі деп олардың әлемді қабылдауы мен өмірлік көзқарасын, өмір сүру салтын анықтап қана қоймай, жөн сілтейтін бағдарлама деп айтуға болады. Еркіндік мәселесі байырғы түркілік дүниетаным мен наным-сенімдерде де кез­деседі, – дейді Дана.

Дана Атырау қаласында дү­ниеге келген. Кейін отбасылық жағдайына байланысты Ақтауға көшіп, мектепті сонда бітірген. Өзінің айтуынша, шағын қалада кәсіби балет би мектебі болмаған, ал Алматыға жіберуге анасы қарсылық танытыпты. 

– Қаладағы дәстүрлі би үйір­­месіне кішкентай кезімнен қатыстым. Балет бишісі болсам деген арманым маған бір сәтке де тыныштық бермейтін. 13 жасымда қайтсем де биші боламын деп түбегейлі шешім қабылдадым, – деп еске алған ол өмірде дұрыс арман мен мақсат қоя білу өте маңызды нәрсе екенін айтады. Оқушы кезінде би өнерімен қатар, тарих пәніне ерекше құштар болып, талай жарыстарда жүлделі орындар алып жүрген.

Дана Мұса

Tour Eiffel : Thierry Leroy 

Өрімдей қызды Парижге жетелеген «өнерді өмірім» деп таңдаған батыл ше­шімі мен үлкен дайындығы болатын. Осылайша 2010 жылы Париждегі EICAR халықаралық кино мектебіне бейнелеу өнері маман­дығына оқуға түседі. Па­риж­дегі жаңа таныстықтар талапшыл қызды өзгеше әлемге же­теледі. Өзі Париж ұлттық кон­серваториясының профессоры Ива Касатиден тәлім алғанын тағдырдың сыйы деп ерекше атайды. 

– Талапшыл ұстаз класси­ка­лық би стилінің қыр-сырын алдыма жайып салды. Француз балетінің еш жерде жазылмаған фольклорлық негізі мен кербез болмысын түсіндіріп берді. Қазір жасы 80-нен асқан балет майталманы зейнет демалысында. Маэс­троның соңғы шәкірті мен болдым, – дейді. Одан бөлек, ұлттық би орталығында (CND), Париж университетінің би факультетінде білімін терең­деткен ол Андрей Клемм, Атилио Лабис, Фредерик Лаза­релли сынды танымал би мамандарының алдын көргенін мақтанышпен айтады.

Дана Мұса бүгінге дейін сту­дент­терімен бірлесіп бір акті­лі «Амазонка», «Құртқа», «Ша­бан­доз» «Жеті әйел», «Ұр­пақ» ат­ты спектакльдерді қой­ған. Оның ендігі мақсаты – «Этно­балет» қауымдастығының бес жыл­дығына орай «Номад» атты көлемді балет қойылымын сахналау. Биші-хореограф этнобалет жо­басынан бөлек, түрлі аралас жанрда жұмыс істеп, өзін байқап көрген.

– Соңғы екі жылдағы есте қалар­лық жұмыстарымды айтар болсам, ритм-н-блюз жанрында ән салып жүрген Achille’s Family тобының «Гармония» клипіне түстім. Биылғы Париж сән апталығында шоу бағдарламаға, 2016 жылы «Ақ түн» (Nuit Blanche) аталатын заманауи дәс­түрлі өнер фестивалінде, TMC телеарнасындағы би бағдар­ламасында хореографиялық үйлестіру жұмыстарын атқардым, – дейді Дана.

 

Дананың әңгімесінен байқа­ғанымыздай, Францияда ғана емес, бүкіл Еуропада би мәдениеті жоғары деңгейде дамыған. Адам­дар биді түсініп, сүйіп қана көр­мейді, сол үшін уақыты мен ақша­сын да аяусыз жұмсайды. Үлкен опера театрларының ғана емес, жекелеген шағын театр­­лардың өз аудиториясы қа­лып­­тасқан. Дананың тың бастамасын жергілікті халық үлкен қызығушылықпен қабыл алған көрінеді. 

– Жоғары талғамды санала­тын классикалық өнерді эли­талық топтан бөлек, бүкіл ха­лық­­тың түсі­ніп тамашалауы мен үшін өте маңызды. Би қоз­ға­лысы арқылы оның мә­нер­лілігін арттыру мақсатында оқу­шыларыма әр сабақ сайын көш­пенді халықтың жауынгерлік өр рухы мен қаһармандығы туралы әңгімелеп беремін. Франция – балеттің отаны. Олай дейтін себе­біміз, алғашқы балет мектебі осы Францияда ашылған, – дейді ол.

Дана Мұса өзінің этнобалет тобымен бірге қараша айы­ның соңында Парижде өтетін «Әйелдерді қорғау күні: Тұр­мыс­тық зорлық-зомбылыққа қар­­сылық» атты фестивальде өнер көрсетпек. Әңгіме соңында фран­циялықтарды таңырқатып жүрген Дананың өнеріне өріс тілеп, жылы қоштастық. Оның сыры беймәлім дүние алдындағы үрей мен сұлулық үйлесімділігі туралы батыл қадамдарына қарай отырып, алда талай биіктерді бағындыратынын аңғарғандай болдық.

Ая ӨМІРТАЙ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.10.2018

Халықтың әл-ауқатын арттыру басты назарда

17.10.2018

Сенатор Б.Шелпеков Маңғыстау облысына іссапармен келді

17.10.2018

Финляндияның бірқатар компанияларымен контейнерлік тасымалды дамыту жөніндегі келісімге қол қойылды

17.10.2018

Агенттіктің аумақтық департаментінде өзгеше форматта кездесу өтті

17.10.2018

Йеменде 18 миллион адам азық-түлікке зәру

17.10.2018

Әміре Қашаубаев фестивалінің бас жүлде иегері 1 миллион теңге алады

17.10.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Карл Маннергейм бейіті мен «Батырлар кресі» ескерткішіне гүл шоғын қою рәсіміне қатысты

17.10.2018

Елбасы Финляндияға ресми сапарының қорытындысы бойынша БАҚ өкілдеріне брифинг өткізді

17.10.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Финляндия Республикасының Президенті Саули Ниинистёмен кездесті

17.10.2018

Дзюдодан ел чемпионаты Астанада өтеді

17.10.2018

Елеусінов Монте-Карлода жұдырықтасады

17.10.2018

Сенаторлар Түркістан облысының тұрғындарымен кездесті

17.10.2018

«Батыс» өңірлік қолбасшылығында армиялық қоян-қолтық ұрыстың үздік жауынгерлері анықталды

17.10.2018

«Егеменнің» тілшісі Хамит Есаман жүлдегер атанды

17.10.2018

Алматы облысында екі ауданға жаңа әкім тағайындалды

17.10.2018

Альварес Головкинмен қайта жұдырықтасуға қарсы емес

17.10.2018

Маңғыстауда Қарақия ауданының 45 жылдығы тойланды

17.10.2018

Мемлекет басшысының Финляндия Республикасына ресми сапары жалғасуда

17.10.2018

Kazakhstan Fashion Week сән апталығы басталды

17.10.2018

«Орда» бағдарламасы-әлеуметтік жағынан аз қорғалған отбасылардың үлкен үміті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Urpaq azsa – ultqa qater

J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin, sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym», – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse, qaraıa bastaıdy» dep, artynan: «Saıyp kelgende, qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq, uıymsyzdyq, basynan aspaıtyn – ózimshildik, ezdik» depti. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Jer emgender oza ma, toza ma?

Jalpy, bizdiń halyqtyń arman-maqsatynyń bir ushyǵy qashan da jermen baılanysty sıaqty. Jerdi keńeıtý, jerdi qorǵaý, jerdi óńdeý, jerdi qurmetteý... Mentalıtetimiz jerge jaqyn. Bul basqa halyqtarda olaı emes degen sózimiz emes, biraq bizdiń halyq úshin tym erekshe sıaqty. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdik vırýsy

О́tken ǵasyrdyń 80-jyldary rejısser R.Bykovtyń «Chýchelo» atty fılmi Odaq kólemindegi búkil eldi shýlatqan bolatyn. Kishkentaı ǵana 6 oqıtyn balalardyń boıynan sonshalyqty qatygezdikti kórgen qazaq qaýymy, bálesinen aýlaq, qalada ósken ózge ulttyń qatybastary ábden buzylyp ba­rady eken, bizdiń balalarymyzdan, keleshegimizden aýlaq dep shoshyǵan. Ol kezde mundaı zulymdyq qazaq balasynda kezdespeıtin jat qylyq sanalatyn. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу