Ғылым жаңалықтарына шолу. Әлемде алғаш рет эмбрионның генетикалық кемістігі жойылды

Бүгінгі шолуда: Әлемде алғаш рет адам эмбрионына химиялық операция жасалды. Жасы келген адам ағзасының салмақ қосуға бейімділік себебі белгілі болды. Ми ұйқы кезінде де жаңа ақпарат қабылдай алады. Сүт безі рагын анықтаудың жаңа әдісі табылды.

Егемен Қазақстан
30.10.2017 6037
2

ДНҚ коррекциясы арқылы эмбрион кемістігі жойылды

Ғалымдар генетикалық ауруды жою үшін алғаш рет адам эмбрионына химиялық операция жасады. Зерттеу туралы мақала Protein and Cell ғылыми журналында жарияланды.

Сунь Ятсен университетінің ғалымдары үш миллиард белгіден тұратын генетикалық кодтағы қателікті түзеді. Олар ДНҚ-сында мутация бар зертханада өсірілген эмбрионға операция жасады. Ғалымдар жаңа технология басқа да генетикалық ауруларды емдеуге сеп болады деп болжап отыр.

Генетикалық кодтағы бір ғана өзгеріс адам өміріне аса қауіпті қан ауруы – бета-талассемияға әкеледі. Қытай ғалымдары ДНҚ-ны сканерлеп, қателікті тауып, кемістікті түзеді.

«Біз бірінші болып эмбрионның генетикалық ауруын емдедік. Зерттеу бета-талассемия ғана емес, басқа да генетикалық ауруларды емдеу үшін жаңа мүмкіндіктер ашудың алғышарты болады. Бұл әдіс балаларды тұқым қуалайтын аурулардан емдеуге де көмектесе алады», дейді ғалымдар.

Гарвард университетінің профессоры Дэвид Лиу қытай ғалымдарының еңбегін химиялық хирургияға жатқызды. Оның айтуынша, бұл әдістің жанама әсері өте аз және технологиясының нақтылығы жоғары..

Жасы келген адамның салмақ қосуға бейімділігіне не әсер етеді? 

Қартайғанда адамның тез салмақ қосатынын байқауға болады. Тіпті, жас кезінде арық болса да, уақыт өте келе ол қалпынан айырылуы да мүмкін. Сонымен қатар қарттарға арықтау қиынға соғып жатады. Оның себебін анықтауға тырысқан ғалымдардың мақаласы Nature ғылыми журналында жарияланды.

Йель университеті ғалымдарының айтуынша, уақыт өте келе адам ағзасының толықтыққа бейім болу себебі иммунитеттің төмендеуіне байланысты болады.

Мақалада имун клеткалары адамдардың барлығында болатыны, ал майдағы макрофаг атты клеткалар инфекцияға жауап беретіні айтылған. Ғалымдар зерттеу арқылы адам қартая бастағанда артық май туралы дабыл қағатын клеткалар уақыт өте жұмысын бәсеңдететінін анықтады.

Ғалымдар алдымен жүйке жүйесінің май клеткаларымен ақпарат алмасатыны туралы зерттеген. Яғни, май қабатындағы гормон мидағы гипоталамусқа әсер еткен соң май клеткаларына артық липидтерді жою туралы команда беріледі. Ал мактрофагтар май қабаты мен нейрондар арасындағы байланысты нашарлатады. Мақалада айтылғандай, иммун клеткалары адам қартайғанда миға артық майды жою туралы сигнал беретін нейромедиаторларды жояды.

Мақала соңында авторлар иммунитет жастық шақта майды жоя алмаса да, уақыт өте келе арықтауға кедергі жасауы мүмкін екенін айтады.

Ұйықтап жатып та жаңа ақпарат қабылдауға болады

Ұйықтап жатқан кезде ми тек ескіні есте сақтап қана қоймайды, сонымен қатар жаңа ақпаратты да қабылдай алады. Бұл туралы ғалымдар зерттеуі Nature Communications журналында жарияланды.

Ұйқы кезінде есте сақтау қабілеті жақсаратыны, есте сақтау қабілеті қысқа мерзімдіден ұзақ мерзімді түрге өтетіні белгілі. Жақында нейробиологтар жаңа зерттеу барысында ұйқы кезінде ми жаңа ақпаратты қабылдай алатынын дәлелдеді.

Бұған дейін Томас Андриллон мен оның әріптестері ұйқыптап жатқанда ми музыканы еститінін, ұйқының әр деңгейінде әртүрлі қабылдайтынын анықтаған болатын. Енді ғалымдар ұйқы кезінде естіген нәрсе ұзаққа сақталуы мүмкін бе, соны анықтауға тырысты.

Тәжірибе барысында ұйқыдағы адамдарға белгілі бір уақыттан соң пайда болатын дыбыстары бар үнтаспа қойып, ұйықтап жатқан адамдарды электроэнцефалография арқылы бақылаған. Зерттеушілер анықтағандай, REM-ұйқы кезінде естіген нәрсе адам есінде қалатын болып шықты. Авторлардың айтуынша, осы деңгейде мида жаңа ақпаратты қабылдау кезінде болатын толқындар байқалған.

Сүт безі рагын анықтаудың жаңа әдісі табылды

Манчестер университетінің зерттеушілері сүт безі рагының пайда болу қаупін дұрыс анықтау мастэктомияның алдын алуға септігін тигізеді деп есептейді. Олардың айтуынша, қан мен сілекей талдауы арқылы сүт безі рагының пайда болуына әсер ететін 18 генетикалық вариацияны анықтауға болады. Ғалымдар бұл тест аталған аурудың диагностикасында үлкен жетістік болады дейді. 

Алдымен Манчестердегі Сент Мэри және Уизеншоу ауруханаларында отбасында сүт безі рагымен ауырған жақындары бар әйелдер BRCA1 және BRCA2 генінің мутациясына анализ тапсырады. Аталған тест бойынша зерттеуді басқаратын профессор Гарет Эванстың айтуынша, BRCA генінде мутация бар әйелдерде сүт безі рагының қаупі 30% - 90%-ды құрайды.

Тест нәтижесінде ғалымдар сүт безінің жағдайын, неше жаста балалы болғанын ескере отырып алдағы 10 жылға рактың пайда болу мүмкіндігін нақты айта алады.

Бұрын тек генде мутация арқылы ғана рактың қаупі анықталып, әйелдер алдын ала шешім қабылдап жататын. Ал жаңа әдіс енді нақты шешім қабылдауға көмектеспек.

Мақала авторлары аталған тест көпшілікке қолжетімді болғанын қалайтынын жазыпты. Ал зерттеу жасауға Кембридж университетінің ғалымдары, АҚШ, Австралия мен Европа зерттеушілері қатысып, 60 мың әйелдің анализіне талдау жасаған. Алдағы екі жылда тест жетілдіріліп, сүт безі рагына әсер ететін 300 генетикалық вариацияны анықтау жоспарлануда.

Гүлнұр Қуанышбекқызы,

"Егемен Қазақстан"

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

15.10.2018

Қазақстан Президенті «Ақтөбе» индустриялық аймағына барды

15.10.2018

Елбасы «ACE Tennis Center» теннис орталығына барды

15.10.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Мұз сарайын аралап көрді

15.10.2018

Мемлекет басшысы Ақтөбедегі «Аяла» балаларды сауықтыру орталығына барды

15.10.2018

Елбасы «DaruZharygy» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің офтальмология орталығына барды

15.10.2018

«Қазақ радиолары» ЖШС-ның Бас директоры тағайындалды

15.10.2018

Брексит: келісімге қол жетпеді

15.10.2018

Геннадий Шиповских: Мұғалім мәртебесін асқақтату еліміз үшін аса маңызды (ВИДЕО)

15.10.2018

Сенаторлар Атырау қалалық Бизнес және құқық колледжінде кездесу өткізді

15.10.2018

Станимир Стоилов: Әлеуетін толық көрсете алмай жүрген футболшылар бар

15.10.2018

Павлодарда құрылысы ұзаққа созылған 25 нысан анықталды

15.10.2018

Елбасы жұмыс сапарымен Ақтөбе облысына барды

15.10.2018

Қыздар университеті «Туған жерге тағзым» жобасын жүзеге асыруға кірісті

15.10.2018

«Ұстаз мәртебесі туралы» заңды әзірлеуге салалық кәсіподақ белсенді түрде атсалысады

15.10.2018

Өзбекстанда импорт өсіп, экспорт көрсеткіші төмендеді

15.10.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Арыстанбек Мұхамедиұлын қабылдады

15.10.2018

Мұратхан Шүкеев Жамбыл облысы әкімінің орынбасары болып тағайындалды

15.10.2018

Теннисшілердің әлемдік рейтингі жаңартылды

15.10.2018

Ұшқындағы үшем

15.10.2018

Армения әскері Таулы Қарабаққа қатысты атысты тоқтату режимін бұзды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Jer emgender oza ma, toza ma?

Jalpy, bizdiń halyqtyń arman-maqsatynyń bir ushyǵy qashan da jermen baılanysty sıaqty. Jerdi keńeıtý, jerdi qorǵaý, jerdi óńdeý, jerdi qurmetteý... Mentalıtetimiz jerge jaqyn. Bul basqa halyqtarda olaı emes degen sózimiz emes, biraq bizdiń halyq úshin tym erekshe sıaqty. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdik vırýsy

О́tken ǵasyrdyń 80-jyldary rejısser R.Bykovtyń «Chýchelo» atty fılmi Odaq kólemindegi búkil eldi shýlatqan bolatyn. Kishkentaı ǵana 6 oqıtyn balalardyń boıynan sonshalyqty qatygezdikti kórgen qazaq qaýymy, bálesinen aýlaq, qalada ósken ózge ulttyń qatybastary ábden buzylyp ba­rady eken, bizdiń balalarymyzdan, keleshegimizden aýlaq dep shoshyǵan. Ol kezde mundaı zulymdyq qazaq balasynda kezdespeıtin jat qylyq sanalatyn. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

О́mir kúzetindegi meıirim

Otbasylyq jáne jeke basynyń jaǵdaıyna baılanysty Germanıadaǵy oqýynan eriksiz qol úzip, týǵan jerge oralǵan Ǵabıt Nurhanuly esimdi azamattyń feısbýktegi jazbasy kóńilge túrli oı saldy. Elimizdegi densaýlyq saqtaý salasyndaǵy kóptegen túıtkildi synaǵan avtor nemis halqynan kóp nárseni úırenýimiz kerek deıdi.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Týrızmdi damytý qonaqjaılyqtan bastalady

Tetigin tapqan elder týrızm salasyn sarqylmaıtyn tabys kózine aınaldyryp alǵan. Qyzyǵa qarap otyrsaq, bul saladan qyrýar qarajat túsetinin aıtpaǵanda, kóptegen jumys orny ashylyp,  eldiń tórtkúl álemge jaqsy aty shyǵyp jatady eken.  Al kez kelgen qonaqtyń kóńilin tabýǵa eń birinshi ashyq-jarqyn qabaǵyń, odan keıin dámdi tamaǵyń kerek ekeni álmısaqtan belgili aksıoma emes pe.  

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу