Қырғызстанның жаңа президентінің алдында қандай міндеттер тұр?

Жақында Қырғызстанда жаңадан сайланған президент Сооронбай Жээнбеков ресми түрде билікті өз қолына алады. 

Егемен Қазақстан
04.11.2017 3647

Қазіргі таңда Қырғызстанда саяси билікті инаугурацияны күтпей-ақ жаңа президентке тапсыру керек деген пікірлер айтылып жатыр. Сарапшылардың айтуынша, бұл мемлекеттегі ішкі жəне сыртқы саясат мəселелерін қазірден бастап шешуге сеп болмақ. Дегенмен, инаугурацияның қашан өтетініне қарамастан, Сооронбай Жээнбековке бұрынғы президенттен əлі шешімін таппаған бірнеше мəселе қалады. Қырғызстанның тұрақты даму жолына түсіп, экономикалық жетістіктерге жетуі үшін жаңадан сайланған президент келесі 5 проблеманы шешуі керек:

1. Мемлекеттік қарыз өсімін тоқтату

Соңғы 5 жылда Қырғызстанның мемлекеттік қарызы 32 пайызға, нақтырақ айтсақ, 1 млрд долларға өсіп, 4,1 млрд долларды құраған. Қырғызстанның ұлттық статистика комитетінің мəліметтеріне сүйенсек, Қырғызстан қарыздың 40 пайызын Қытайдан алады екен. Сарапшылардың айтуынша, мұндай мөлшердегі қарыз Қырғызстанның Қытайға экономикалық тəуелділігін арттырады.

Қырғызстан - Орталық Азия бойынша ЖІӨ-ге шаққандағы мемлекеттік қарызы ең көп мемлекет (62%). Тəжікстанда бұл көрсеткіш 45% болса, Түрікменстанда 25%, Қазақстанда 20%, Өзбекстанда 15%-ды құрайды. 

Мемлекеттің сыртқы қарызы артқан сайын беделі түсіп қана қоймай, инвесторлар да азаяды. Халықаралық сарапшылар 2018-2023 жылдар аралығында Қырғызстан қарызды төлеу барысында ірі қатерлерге тап болуы мүмкін деп болжап отыр.

2. Кəсіпорындардың несиесі мен қарызын азайту

Соңғы 5 жылда Қырғызстанда жұмыс істеп тұрған өнеркəсіп орындарының қарызы 5 есе өскен. Уақытында төленбеген қарыздардың болуы кəсіпорындар жағдайының жақсы еместігін көрсетеді. Негізінен, кəсіпорындар қарызды белгіленген уақыттан кейін үш айдың ішінде төлей алмаса, банкрот саналуы керек. Бірақ Қырғызстан экономиканы арттырамыз деп өнеркəсіп орындарының қарызын уақытында төлемегенін көруге болады.

3. Банк секторының шығынын азайту

Өнеркəсіп орындарының несиені уақытында төлемеуі мен мемлекеттің сыртқы қарызының артуы Қырғызстанның қаржы секторына да əсер етті. Соңғы 5 жылда Қырғызстан банктерінің шығыны 40 пайызға артты. 2011 жылы екінші деңгейлі 23 банктің екеуі залал шексе, қазір  мемлекеттегі əрбір үшінші банк залал шегіп жатыр. 

4. Өңдеу өнеркəсібін дамыту бағдарламаларын қайта жасау

Қырғызстан тəуелсіздігін алған кезде мемлекеттегі зауыт-фабрикалардың көбі банкротқа ұшырағандықтан, бұл бағдарлама Қырғызстан үшін өте маңызды. Өңдеу өнеркəсібін дамытудың 2013-2015 жылдарға арналған бағдарлама міндеттерінің қатарында инвесторлар тарту, экспортты арттыру, қырғыз өнімдерінің бəсекеге қабілеттілігін арттыру секілді бөлімдер болған. Бірақ бағдарламада көрсетілген міндеттердің кейбірі тек 2013 жылы  орындалған. Ал 2014, 2015 жылдары мүлдем орындалмаған, тіпті, кейбір көрсеткіштер төмендеп кеткен. Бағдарлама бойынша 33 іс-шара өткізу жоспарланғанымен, оның тек 22-сі жүзеге асырылған. 

Аталған бағдарлама орнына 2017-2020 жылдарға арналған индустрияландыру бағдарламасы жасалуы керек болғанымен, мұндай бағдарлама əлі қабылданбаған. 

5. Бақыланбайтын экономика көлемін азайту

Қырғызстанда бақыланбайтын экономика көрсеткіші өте жоғары. Ресми статистикаға сенсек, жасырын экономика ЖІӨ-нің 20 пайызын құрайды. 2012 жылы Дүниежүзілік банк Қырғызстанда зерттеу жүргізіп, мемлекеттегі жасырын экономика ЖІӨ-нің 38 пайызын құрайтынын анықтады. "Бірақ іс жүзінде бұл көрсеткіш 60 пайыз болуы мүмкін", дейді мамандар. Сарапшылардың айтуынша, жасырын экономика кесірінен мемлекет жыл сайын 70 млрд сом салықтан айырылады.

Дайындаған Гүлнұр Қуанышбекқызы,

"Егемен Қазақстан"

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

25.05.2018

Азаматтардың барлық санаттарына арналған арзан пәтерлер сатыла бастады

25.05.2018

Асқар Мамин Петербург халықаралық экономикалық форумына қатысты

25.05.2018

Демалыс күндері Астанада күшті жел соғып, бұршақ жауады

25.05.2018

Қазақстан ғалымдары ойлап тапқан жаңа құрылғы сынақтан өтіп жатыр

25.05.2018

Сенатта балық шаруашылығын қолдау шараларын нақтылау ұсынылды

25.05.2018

Астана мектептеріндегі соңғы қоңырау: Ж.Жабаев атындағы 4 мектеп-гимназиядан фоторепортаж

25.05.2018

Семей қаласының мектептерінде соңғы қоңырау мерекесі өтті

25.05.2018

Театрдағы музей түнінде мыңнан аса жәдігер көрермен назарына ұсынылды

25.05.2018

Дархан Кәлетаев пен Бауыржан Байбек азаматтық қоғамды дамыту жөніндегі Жол картасына қол қойды

25.05.2018

Мемлекеттік хатшы Ұлттық мектептің үздік тыңдаушыларымен кездесті

25.05.2018

Семейде балық аулауға уақытша тыйым салынды

25.05.2018

Атырау облысы мен Астананың әкімдіктері ынтымақтастық туралы келісім жасасты

25.05.2018

Оралдағы Назарбаев Зияткерлік мектебінде соңғы қоңырау салтанаты өтті

25.05.2018

Бақытжан Сағынтаев Қостанай облысына жұмыс сапарымен барды

25.05.2018

Ақтөбе облысында 16 мың бала лагерьлерде тегін демалады

25.05.2018

Оңтүстікте биыл 33766 оқушы мектеп бітірді

25.05.2018

Семейдегі интернат тәрбиеленушілері «Отанымыз – Кеңес Одағы, астанамыз – Мәскеу» деп жазылған оқулықтармен оқып жатыр

25.05.2018

Ақтөбеде «Кемел кәсіпкер» чемпионаты өтті

25.05.2018

Маңғыстаулық полицей-палуан Қызылжарда топ жарды

25.05.2018

Қазақ ұлттық педагогикалық университетінде ҚХА кафедрасы ашылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Діни еркіндік пен бетімен кетушілікті ажырата білейік

Қазақта «Дінің тұрсын дін аман» деген ізгі тілекке негізделген, жамағат жиі айтып жүретін нақыл сөз бар. Осы нақылдың ішкі өзегіне тереңірек үңілетін болсаңыз, оның мән-маңызының қаншалықты жоғары екенін аңғармай қалуыңыз мүмкін емес.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Жаһандық экономика жаңғырығы

Соңғы жылдары әлемдік экономикада өсім көлемі төмендеп, халықаралық сауданың даму қарқыны баяулағаны мәлім. Отандық сарапшылардың пайымдауынша, жаһандық саясаттағы қатынастардың күрделене түскеніне байланысты биылғы жылы да экономикалық көрсеткіштер көңіл көншітерлік деңгейге көтерілмеуі мүмкін. 

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

Музей – тарихпен тілдесу мүйісі

Аспан асты, жер үстінде өсіп-өн­ген қай халықтың болмасын адамзат тари­хы­нан алар орны олардың ғаламдық өрке­ниет көшін ілгерілетуге қосқан ірілі-ұсақ­ты жетістіктерімен өлшенері талас тудырмаса керек. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Мәселе мамандық таңдауда емес, оқу бітірген соң жұмыс табуда

Абайдың жиырма бесінші сөзіндегі «Мына мен айтқан жол – мал аяр жол емес. Құдайдан қорық, пендеден ұял, балаң бала болсын десең – оқыт, мал аяма! Әйтпесе бір ит қазақ болып қалған соң, саған рақат көрсетер ме, өзі рақат көрер ме, яки жұртқа рақат көрсетер ме?» деген қағидаға табан тіреген қазақ ұл-қызын оқытуға ұмтылумен келеді.       G M T     Определить языкАзербайджанскийАлбанскийАнглийскийАрабскийАрмянскийАфрикаансБаскскийБелорусскийБенгальскийБирманскийБолгарскийБоснийскийВаллийскийВенгерскийВьетнамскийГалисийскийГреческийГрузинскийГуджаратиДатскийЗулуИвритИгбоИдишИндонезийскийИрландскийИсландскийИспанскийИтальянскийЙорубаКазахскийКаннадаКаталанскийКитайский (Упр)Китайский (Трад)КорейскийКреольский (Гаити)КхмерскийЛаосскийЛатинскийЛатышскийЛитовскийМакедонскийМалагасийскийМалайскийМалайяламМальтийскийМаориМаратхиМонгольскийНемецкийНепалиНидерландскийНорвежскийПанджабиПерсидскийПольскийПортугальскийРумынскийРусскийСебуанскийСербскийСесотоСингальскийСловацкийСловенскийСомалиСуахилиСуданскийТагальскийТаджикскийТайскийТамильскийТелугуТурецкийУзбекскийУкраинскийУрдуФинскийФранцузскийХаусаХиндиХмонгХорватскийЧеваЧешскийШведскийЭсперантоЭстонскийЯванскийЯпонский   АзербайджанскийАлбанскийАнглийскийАрабскийАрмянскийАфрикаансБаскскийБелорусскийБенгальскийБирманскийБолгарскийБоснийскийВаллийскийВенгерскийВьетнамскийГалисийскийГреческийГрузинскийГуджаратиДатскийЗулуИвритИгбоИдишИндонезийскийИрландскийИсландскийИспанскийИтальянскийЙорубаКазахскийКаннадаКаталанскийКитайский (Упр)Китайский (Трад)КорейскийКреольский (Гаити)КхмерскийЛаосскийЛатинскийЛатышскийЛитовскийМакедонскийМалагасийскийМалайскийМалайяламМальтийскийМаориМаратхиМонгольскийНемецкийНепалиНидерландскийНорвежскийПанджабиПерсидскийПольскийПортугальскийРумынскийРусскийСебуанскийСербскийСесотоСингальскийСловацкийСловенскийСомалиСуахилиСуданскийТагальскийТаджикскийТайскийТамильскийТелугуТурецкийУзбекскийУкраинскийУрдуФинскийФранцузскийХаусаХиндиХмонгХорватскийЧеваЧешскийШведскийЭсперантоЭстонскийЯванскийЯпонский                     Звуковая функция ограничена 200 символами     Настройки : История : Обратная связь : Donate Закрыть

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Мектеп вальсі туралы ой

Соңғы қоңырау – мектеп бітіруші түлектердің жанын тербететін аяулы сәт. Алабұртқан сезім, алып-ұшқан арман, үміт пен күдік. Одан өзге? Мектеп вальсі. Иә, мектеп вальсі туралы әр жүрек түкпірінде жазылмаған бір-бір шығарма бар шығар. Бұл – мектеп қабырғасымен, дос-құрбылармен ғана қоштасу емес, іште бұғып жатқан мөлдір, алғашқы алақұйын сезімдермен де қоштасу.

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу