Сын сағаты жақындап келеді

Солтүстіктегі көршіміз Ресей Федерациясында 2018 жылдың 18 наурызына белгіленген президенттік сайлаудың көрігі қазірден-ақ қыза бастады. Оның қызуына дем берушілер саясатпен, билікпен араласып көрмесе де есімдері халыққа шоу-бағдарламалардан белгілі болып жүрген танымал жандар болып отыр. 

Егемен Қазақстан
07.11.2017 2586
2

«Ресей Федерациясының Пре­зидентін сайлау туралы» заңына сәйкес кандидатқа дауыс беру 2018 жылдың 11 наурызына тура келетін еді. Алайда, үстіміздегі жылдың 3 нау­рызында сенаторлар А.Клишас пен А.Широков және Мемлекеттік думаның де­путаты М.Шеремет осы заңға өзгеріс енгізу туралы заң жобасын ұсынып, онда президент сайлауы болатын аптада жұмыс күні болып есептелмейтін бір мерекелік күн болса, сайлау келесі жек­сенбіге ауыстырылады деген толықтыру болған. Нақты айт­қанда, 11 наурыздың алдында, үш күн бұрын 8 наурыз – Ха­лық­аралық әйелдер күні аталып өтетіндіктен президенттік сайлауды келесі жексенбіге (18 наурызға) ауыстыру туралы өзгеріс енгізу ұсынылған. Осы өзгерісті 24 мамырда Мем­­лекеттік дума, 31 мамырда Федерация кеңесі, 1 маусымда президент қолдап, сайлау 18 наурызға белгіленген. Бұл күннің ерекшелігі сол, ол – Ресей Федерациясының Қырым түбегін қосып алған күні. Сондықтан көптеген сарапшылар, саясаткерлер бұл – іс басындағы Президент В.Путинге электоратты тарту үшін жасалған арнайы қадам деп біршама шулаған. Бірақ бәрібір заңға аталған өзгеріс енгізілді.

Ресей Федерациясының пре­зидент сайлауы туралы заңы бойынша сайлаудың қай күні болатынын ресми түрде Федерация кеңесі 7-17 желтоқсан аралығында (сайлауға 90-100 күн қалғанда) жариялайды. Осыдан кейін 3 күннің ішінде президенттікке өздерінің кандидаттарын­ ұсы­нуға құқы бар саяси­ пар­тиялардың тізімі жарияланады және 20 күн бойы өзін-өзі ұсынғандар тіркеледі. Соң­ғылар өздерін тіркету үшін саны 500-ден кем емес сай­лаушының қолдау-хатын ұсы­нуы керек. Тіркелушіге қо­йылатын бір шарт  – құжаттарын ұсынғанда шетелдегі есепшоттары мен салымдарын жа­буы, ақшалары мен құнды зат­тарын шетелдік банктерге­ сақтамауы және шетелдік қар­жы­лық құралдарды қол­данбауы керек.

Орталық сайлау комиссия­сы (ОСК) саяси партиялар­дан­ ұсынылғандарды 100 мың сайлаушының, ал өзін-өзі ұсынғандарды 300 мың сай­лаушының қолдаған қолы бар­ құжаттарын тапсырған соң 5 күннің ішінде тіркейді. Осы­дан кейін ОСК-ге қолдаған қол­­дардың дұрыстығын тексе­руге 10 күн беріледі. Тек содан кейін ғана тіркелушіге пре­зиденттікке кандидат деген куә­лік тапсырылады.

19 ақпаннан 17 наурызға дейін сайлауалды үгіт-наси­хаттар жұмысы барлық БАҚ құралдарында жүргізіледі. Ал 17 наурызда «тыныштық күні» болып, барлық насихат тоқ­татылады. 18 наурыз күні болған сайлаудың ақырғы қо­рытындысы 30 наурызға дейін жарияланады. Әрине, қазіргі технологияның жетілген зама­нында кімнің Ресей Фе­де­рациясының президенті екен­дігі 19 наурызда-ақ белгілі бо­лары сөзсіз. Ал алда-жалда сайлау бір кандидаттың 50 пайыздан артық дауыс алмағанын көрсетсе – екінші тур 8 сәуірге белгіленген.

Сайлау туралы заңға сәй­кес Ресей Федерациясының пре­зиденттігіне жасы 35-тен ас­қан, елде кем дегенде соңғы 10 жыл бойы тұрған кез келген азамат өз кандидатурасын ұсына алады. Алайда оның ауыр және аса ауыр қылмыспен сотталып, соттылығының жо­йылмағаны, әкімшілік баптар­мен берілген жазалардың толық өтелмегендігі және т.б. сияқты шектеулері бар. Осы соңғы шектеу бүгінгі күн­гі нақты кандидаттардың бі­рі болып отырған Алексей На­вальныйдың жолын кесуі мүм­кін. Үстіміздегі жылдың маусым айында ОСК басшысы Элла Памфилова «Ки­ро­в­­­­лес» мемлекеттік кәсіп­орнындағы мүліктердің қол­ды болуына байланысты ол сотпен 5 жыл шартты жаза ал­ған­дықтан президенттікке кандидат ретінде тіркеле ал­май­тындығын айтқан. Алай­да ол осы кәсіпорындағы ұрлық­қа қатысты 2013 жылы да сот­­талып, Еуропаның адам құ­­қы жөніндегі сотының (ЕАҚС) көмегімен ақталған еді. Бірақ іс қайта тексеруге жіберіліп, ақыры оған бес жыл шартты жаза берілген. Бұл мерзім 2018 жылдың тамыз айында ғана аяқталады. Дегенмен Э.Памфилова А.Наваль­ный­дың кассациялық шағым беру құқы барын да айтқан.

Әзірге Ресей Федерация­сының президенті лауазы­мы­на үміткер болуға А.Наваль­ныйдан басқа «ЯБЛОКО­» партиясының лидері Г.Яв­лин­ский, ақын, жазушы­ А.Витухновская, ЛДПР же­тек­шісі В.Жириновский, кә­сіпкер С.Полонский, «Ресей коммунистері» партиясынан М.Сурайкин, «Артподготовка» қозғалысының басшысы­ В.Мальцев, саясаткер­ С.Сулак­шин, тасымал­ қоғамы­ның төра­ғасы А.Бажу­тин, өнертапқыш В.Михайлов, политтехнолог А.Баков, «Мортадель» агро­кешенінің вице-президенті Э.Агурбаш, қоғам қайраткері Б.Якименко, политтехнолог А.Богданов мәлімдеме жасаған. Осынша көп адамның ниеті қызықтырды ма, әлде басқа ма, жуырда белгілі теле­жүргізуші, актриса Ксения Собчак та өзінің президенттік сайлауға түсетінін мәлімдеді.

Қазақ «жаман балаға жақ­сы әке 40 жыл азық» деп бекер айтпаған ғой, Ксения Собчак­тың халық арасына алғаш танымал болғандығы дарынды саясаткер, көрнекті заңгер, Санкт-Петербург қаласының жаңа замандағы алғашқы мэрі Анатолий Собчактың қызы болғандығы еді (Ксения 1981 жылы Ленинград қаласында өмір­ге келген). Бірақ аз уақыт өтпей К.Собчак өзінің де осал еместігін көрсете бас­та­ды.­ Оның теледидарға шық­қан алғашқы реалити шоу-­бағ­дарламалары саясат­пен үш қайнаса сорпасы қосыл­май­тын, жастар арасында бұ­зықтық сезімін оятатын дүниелер еді («Дом-2», «Девчата» т.б.). Кейін ақыл-ойы озық, қоғамдағы көш­басшы адамдардың өзі көңіл аудара бастаған хабарлар жасайтын болды. Оның «Дождь» телеарнасындағы «Собчак живьем» хабарына талай белгілі адамдар қатысып жүр. Ойы ұшқыр, көзқарасы кең, қандай сұраққа болса да тапқыр жауап таба алатын оның жақтастары да жыл санап көбейіп келеді.

2011 жылдан бастап К.Соб­чак парламент сайлауында орын алынды деп саналған бұрмалауларға қарсы акцияларына қатысып, оппозицияның жағында жүрді. 2012 жылғы президент сайлауындағы осындай келеңсіздіктерге қарсы және одан кейінгі акцияларда да ол А.Навальныйдың қата­рында көрінді. Бірақ ха­лық оның сөздері мен ұсы­ныстарын, жоғарыда атал­ған телехабарларының қисын­сыздығынан болса керек, қол­дап кете қойған жоқ, сон­дықтан саясаткер ретінде зор­­ беделге ие бола алмады. 2012 жылы К.Собчактың үйі­­не тінту жүргізіліп, тергеу орындары үлкен көлемде ақша табылғанын жарияла­ды. Осы кезден бастап К.Соб­чак оппозициялық қозға­лыстан аяғын тартып, тек шығармашылыққа бұрыла бастады. Тергеу орындары оның 1 миллионнан артық еуросын, 500 мыңнан ар­тық­ долларын қайтарған. «Форбс» журналының бағала­уына қа­ра­ғанда Ксения Анато­лий­қызының 2 млн доллар­дан­ артық дәулеті бар. Ол 2013 жылы белгілі актер М.Витор­ганға күйеуге шыққан, екеуінің 1 жастағы Платон деген ұл­дары өсіп келеді. Оған дейін К.Собчак бірнеше еркекпен тұрғанын өзі жариялаған.

Биыл Ксения әкесі Анато­лий Собчактың 80 жылдығына орай фильм түсіруді қолға алған. Сол фильмге сұхбат берушінің бірі ретінде әкесінің бұрынғы көмекшісі президент В.Путинге бар­ған. Сол жолы өзі­нің президент­тікке түспек ниеті барын оған айтып, келі­сімін алған сияқты. Бұл туралы барлық БАҚ жазды. Ал 18 қазанда К.Собчак өзінің Ре­сей Федерациясының прези­денттігіне үміткер болатынын ашық жариялады. Қазір Ре­сей БАҚ-тарында ең үлкен талқыға түсіп, жұрт назарын аударып жатқан осы ақпарат. Біреулер К.Собчакты қолдаса, халықтың басым көпшілігі оны президенттік сайлауды ойынға айналдырды деп айыптауда.  

Міне, осындай үміткерлер Ресей Федерациясының прези­денттік сайлауына деген қызы­ғушылықты аяқ астынан арттыра бастады. Әрине, өзінің көш­басшысы кім болмағын Ресей халқының өзі таңдайды, бірақ әйтеуір көршіміздің тағына көрнекті, білікті де бі­лімді, орнықты адамның отырғанына не жетсін.

Жақсыбай САМРАТ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.02.2019

Екатеринбургтағы жол апатында 5 қазақстандық зардап шекті

21.02.2019

Жамбылда аз қамтылған және көпбалалы отбасылар үшін 10 жатақхана салынады

21.02.2019

Үкіметті уақытша басқару Асқар Маминге жүктелді

21.02.2019

Мемлекет басшысының мәлімдемесі

21.02.2019

Елбасы Үкіметті таратты

21.02.2019

Н.Нығматулин Аустрия Парламенті Ұлттық Кеңесінің төрағасымен кездесті

21.02.2019

Сенаторлар халықаралық келісімдерді ратификациялады

21.02.2019

Индустрияландыру бағдарламасы аясында 20 мың тұрақты жұмыс орны ашылады

21.02.2019

Қызылордалық полицейлер заңсыз аң аулаушыларды ұстады

21.02.2019

Түркістан облысының өз футбол командасы құрылады

21.02.2019

Жайық өзені бойында ауқымды рейд өткізілді

21.02.2019

Биыл 65 мың ірі қара сатып алуға ақша бөлінеді

21.02.2019

Бас прокуратура өтемақы қорына өндіру тәртібін түсіндірді

21.02.2019

Қоғамға көмектесетін инклюзивті инновациялар

21.02.2019

Дариға Назарбаева Еуропалық Одақтың Орталық Азия жөніндегі арнайы өкілімен кездесті

21.02.2019

Airastana 1 сәуірден бастап Қазақстан арқылы Ташкентке рейстерді ұлғайтады

21.02.2019

Қазақстан Ұлттық Банкінің төрағасы неміс бизнес-қоғамдастығының өкілдерімен кездесті

21.02.2019

Қазақстан мен ЕҚДБ арасындағы ынтымақтастық мәселесі талқыланды

21.02.2019

Семейлік оқушы-кәсіпкер Нәдір Сәбитов жиһаз шығаратын цех ашты

21.02.2019

Алексей Луценко «Оман турының» жеңімпазы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу