Сын сағаты жақындап келеді

Солтүстіктегі көршіміз Ресей Федерациясында 2018 жылдың 18 наурызына белгіленген президенттік сайлаудың көрігі қазірден-ақ қыза бастады. Оның қызуына дем берушілер саясатпен, билікпен араласып көрмесе де есімдері халыққа шоу-бағдарламалардан белгілі болып жүрген танымал жандар болып отыр. 

Егемен Қазақстан
07.11.2017 2230
2

«Ресей Федерациясының Пре­зидентін сайлау туралы» заңына сәйкес кандидатқа дауыс беру 2018 жылдың 11 наурызына тура келетін еді. Алайда, үстіміздегі жылдың 3 нау­рызында сенаторлар А.Клишас пен А.Широков және Мемлекеттік думаның де­путаты М.Шеремет осы заңға өзгеріс енгізу туралы заң жобасын ұсынып, онда президент сайлауы болатын аптада жұмыс күні болып есептелмейтін бір мерекелік күн болса, сайлау келесі жек­сенбіге ауыстырылады деген толықтыру болған. Нақты айт­қанда, 11 наурыздың алдында, үш күн бұрын 8 наурыз – Ха­лық­аралық әйелдер күні аталып өтетіндіктен президенттік сайлауды келесі жексенбіге (18 наурызға) ауыстыру туралы өзгеріс енгізу ұсынылған. Осы өзгерісті 24 мамырда Мем­­лекеттік дума, 31 мамырда Федерация кеңесі, 1 маусымда президент қолдап, сайлау 18 наурызға белгіленген. Бұл күннің ерекшелігі сол, ол – Ресей Федерациясының Қырым түбегін қосып алған күні. Сондықтан көптеген сарапшылар, саясаткерлер бұл – іс басындағы Президент В.Путинге электоратты тарту үшін жасалған арнайы қадам деп біршама шулаған. Бірақ бәрібір заңға аталған өзгеріс енгізілді.

Ресей Федерациясының пре­зидент сайлауы туралы заңы бойынша сайлаудың қай күні болатынын ресми түрде Федерация кеңесі 7-17 желтоқсан аралығында (сайлауға 90-100 күн қалғанда) жариялайды. Осыдан кейін 3 күннің ішінде президенттікке өздерінің кандидаттарын­ ұсы­нуға құқы бар саяси­ пар­тиялардың тізімі жарияланады және 20 күн бойы өзін-өзі ұсынғандар тіркеледі. Соң­ғылар өздерін тіркету үшін саны 500-ден кем емес сай­лаушының қолдау-хатын ұсы­нуы керек. Тіркелушіге қо­йылатын бір шарт  – құжаттарын ұсынғанда шетелдегі есепшоттары мен салымдарын жа­буы, ақшалары мен құнды зат­тарын шетелдік банктерге­ сақтамауы және шетелдік қар­жы­лық құралдарды қол­данбауы керек.

Орталық сайлау комиссия­сы (ОСК) саяси партиялар­дан­ ұсынылғандарды 100 мың сайлаушының, ал өзін-өзі ұсынғандарды 300 мың сай­лаушының қолдаған қолы бар­ құжаттарын тапсырған соң 5 күннің ішінде тіркейді. Осы­дан кейін ОСК-ге қолдаған қол­­дардың дұрыстығын тексе­руге 10 күн беріледі. Тек содан кейін ғана тіркелушіге пре­зиденттікке кандидат деген куә­лік тапсырылады.

19 ақпаннан 17 наурызға дейін сайлауалды үгіт-наси­хаттар жұмысы барлық БАҚ құралдарында жүргізіледі. Ал 17 наурызда «тыныштық күні» болып, барлық насихат тоқ­татылады. 18 наурыз күні болған сайлаудың ақырғы қо­рытындысы 30 наурызға дейін жарияланады. Әрине, қазіргі технологияның жетілген зама­нында кімнің Ресей Фе­де­рациясының президенті екен­дігі 19 наурызда-ақ белгілі бо­лары сөзсіз. Ал алда-жалда сайлау бір кандидаттың 50 пайыздан артық дауыс алмағанын көрсетсе – екінші тур 8 сәуірге белгіленген.

Сайлау туралы заңға сәй­кес Ресей Федерациясының пре­зиденттігіне жасы 35-тен ас­қан, елде кем дегенде соңғы 10 жыл бойы тұрған кез келген азамат өз кандидатурасын ұсына алады. Алайда оның ауыр және аса ауыр қылмыспен сотталып, соттылығының жо­йылмағаны, әкімшілік баптар­мен берілген жазалардың толық өтелмегендігі және т.б. сияқты шектеулері бар. Осы соңғы шектеу бүгінгі күн­гі нақты кандидаттардың бі­рі болып отырған Алексей На­вальныйдың жолын кесуі мүм­кін. Үстіміздегі жылдың маусым айында ОСК басшысы Элла Памфилова «Ки­ро­в­­­­лес» мемлекеттік кәсіп­орнындағы мүліктердің қол­ды болуына байланысты ол сотпен 5 жыл шартты жаза ал­ған­дықтан президенттікке кандидат ретінде тіркеле ал­май­тындығын айтқан. Алай­да ол осы кәсіпорындағы ұрлық­қа қатысты 2013 жылы да сот­­талып, Еуропаның адам құ­­қы жөніндегі сотының (ЕАҚС) көмегімен ақталған еді. Бірақ іс қайта тексеруге жіберіліп, ақыры оған бес жыл шартты жаза берілген. Бұл мерзім 2018 жылдың тамыз айында ғана аяқталады. Дегенмен Э.Памфилова А.Наваль­ный­дың кассациялық шағым беру құқы барын да айтқан.

Әзірге Ресей Федерация­сының президенті лауазы­мы­на үміткер болуға А.Наваль­ныйдан басқа «ЯБЛОКО­» партиясының лидері Г.Яв­лин­ский, ақын, жазушы­ А.Витухновская, ЛДПР же­тек­шісі В.Жириновский, кә­сіпкер С.Полонский, «Ресей коммунистері» партиясынан М.Сурайкин, «Артподготовка» қозғалысының басшысы­ В.Мальцев, саясаткер­ С.Сулак­шин, тасымал­ қоғамы­ның төра­ғасы А.Бажу­тин, өнертапқыш В.Михайлов, политтехнолог А.Баков, «Мортадель» агро­кешенінің вице-президенті Э.Агурбаш, қоғам қайраткері Б.Якименко, политтехнолог А.Богданов мәлімдеме жасаған. Осынша көп адамның ниеті қызықтырды ма, әлде басқа ма, жуырда белгілі теле­жүргізуші, актриса Ксения Собчак та өзінің президенттік сайлауға түсетінін мәлімдеді.

Қазақ «жаман балаға жақ­сы әке 40 жыл азық» деп бекер айтпаған ғой, Ксения Собчак­тың халық арасына алғаш танымал болғандығы дарынды саясаткер, көрнекті заңгер, Санкт-Петербург қаласының жаңа замандағы алғашқы мэрі Анатолий Собчактың қызы болғандығы еді (Ксения 1981 жылы Ленинград қаласында өмір­ге келген). Бірақ аз уақыт өтпей К.Собчак өзінің де осал еместігін көрсете бас­та­ды.­ Оның теледидарға шық­қан алғашқы реалити шоу-­бағ­дарламалары саясат­пен үш қайнаса сорпасы қосыл­май­тын, жастар арасында бұ­зықтық сезімін оятатын дүниелер еді («Дом-2», «Девчата» т.б.). Кейін ақыл-ойы озық, қоғамдағы көш­басшы адамдардың өзі көңіл аудара бастаған хабарлар жасайтын болды. Оның «Дождь» телеарнасындағы «Собчак живьем» хабарына талай белгілі адамдар қатысып жүр. Ойы ұшқыр, көзқарасы кең, қандай сұраққа болса да тапқыр жауап таба алатын оның жақтастары да жыл санап көбейіп келеді.

2011 жылдан бастап К.Соб­чак парламент сайлауында орын алынды деп саналған бұрмалауларға қарсы акцияларына қатысып, оппозицияның жағында жүрді. 2012 жылғы президент сайлауындағы осындай келеңсіздіктерге қарсы және одан кейінгі акцияларда да ол А.Навальныйдың қата­рында көрінді. Бірақ ха­лық оның сөздері мен ұсы­ныстарын, жоғарыда атал­ған телехабарларының қисын­сыздығынан болса керек, қол­дап кете қойған жоқ, сон­дықтан саясаткер ретінде зор­­ беделге ие бола алмады. 2012 жылы К.Собчактың үйі­­не тінту жүргізіліп, тергеу орындары үлкен көлемде ақша табылғанын жарияла­ды. Осы кезден бастап К.Соб­чак оппозициялық қозға­лыстан аяғын тартып, тек шығармашылыққа бұрыла бастады. Тергеу орындары оның 1 миллионнан артық еуросын, 500 мыңнан ар­тық­ долларын қайтарған. «Форбс» журналының бағала­уына қа­ра­ғанда Ксения Анато­лий­қызының 2 млн доллар­дан­ артық дәулеті бар. Ол 2013 жылы белгілі актер М.Витор­ганға күйеуге шыққан, екеуінің 1 жастағы Платон деген ұл­дары өсіп келеді. Оған дейін К.Собчак бірнеше еркекпен тұрғанын өзі жариялаған.

Биыл Ксения әкесі Анато­лий Собчактың 80 жылдығына орай фильм түсіруді қолға алған. Сол фильмге сұхбат берушінің бірі ретінде әкесінің бұрынғы көмекшісі президент В.Путинге бар­ған. Сол жолы өзі­нің президент­тікке түспек ниеті барын оған айтып, келі­сімін алған сияқты. Бұл туралы барлық БАҚ жазды. Ал 18 қазанда К.Собчак өзінің Ре­сей Федерациясының прези­денттігіне үміткер болатынын ашық жариялады. Қазір Ре­сей БАҚ-тарында ең үлкен талқыға түсіп, жұрт назарын аударып жатқан осы ақпарат. Біреулер К.Собчакты қолдаса, халықтың басым көпшілігі оны президенттік сайлауды ойынға айналдырды деп айыптауда.  

Міне, осындай үміткерлер Ресей Федерациясының прези­денттік сайлауына деген қызы­ғушылықты аяқ астынан арттыра бастады. Әрине, өзінің көш­басшысы кім болмағын Ресей халқының өзі таңдайды, бірақ әйтеуір көршіміздің тағына көрнекті, білікті де бі­лімді, орнықты адамның отырғанына не жетсін.

Жақсыбай САМРАТ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.11.2018

Солтүстік Қазақстанда өткен ел біріншілігінде Н. Жарылғапов «түйе палуан» атанды

18.11.2018

Солтүстік Қазақстанда «Қозыбаев оқулары» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өтті

18.11.2018

Қор нарығы ел экономикасына серпін береді

18.11.2018

Қостанайда Батырбек Байназаровтың «Қобыз – аңыз» атты жеке концерті өтті

18.11.2018

Мәулен Әшімбаев ауыл шаруашылығы қызметкерлерін кәсіби мерекелерімен құттықтады

18.11.2018

Элизабет Тұрсынбаева Мәскеудегі турнирде үздік алтылыққа енді

18.11.2018

Қызылорда облысында МЖӘ бойынша екі спорт кешені ашылды

17.11.2018

Amazon мен Google-де жұмыс істейтін қазақстандықтарды елге шақыру керек - Атамекен ҰКП

17.11.2018

Павлодар облысында 370 жүргізуші мөлшерден артық жүк тасыған

17.11.2018

Павлодарда 524 полиция қызметкері пәтерге мұқтаж

17.11.2018

Дулат Қажанов: Оңтүстік тұрғындарын Күршімге шақырамыз

17.11.2018

Таразда Ауыл шаруашылығы қызметкерлерінің күні аталып өтті

17.11.2018

Қызылордадағы ЖКО: 29 адам ауруханада, 45-і үйіне оралды

17.11.2018

Қызылордада жолаушылар автобусы соқтығысты

17.11.2018

Атырауда балық шаруашылығы басқармасының басшысы тағайындалды

17.11.2018

Астанада дзюдодан Қазақстан Чемпионаты өтті

17.11.2018

Таразда «Туған жерге туыңды тік!» форумы өтті

17.11.2018

Ақ Жайықтың жастарында жігер көп

17.11.2018

Оралда қоғамдық ұйымдардың VIII форумы өтті

17.11.2018

17 қарашаға арналған ауа райы болжамы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу