Түрлі өмірді бастан кешу мүмкіндігі

Оны адамға кітап қана бере алады

Егемен Қазақстан
15.11.2017 153

«Кітап – мәңгілік, өйткені ол адамға көптеген өмірді бастан кешу мүмкіндігін береді» деген екен Рунеттегі Lib.ru электронды кітапханасын құрушы Максим Мошков жуықта журналистердің біріне берген сұхбатында.

Осы сөз бізді ойландырып тастады. Рас-ау дейміз іштей. Осылай деп ойлаймыз да, өзіміздің бала кезден бастап оқыған кітаптарымызды еске түсіре бастаймыз: «Жау тылындағы бала», «Партизан қызы», «Өлгендер қайтып келмейді», «Махаббат қызық мол жылдар», «Күтумен өткен ғұмыр», «Соңғы көш», «Абай жолы», «Қызыл мен қара», «Айвенго», «Жұмбақ салт атты», «Қаһар», «Жанталас», «Алмас қылыш», «Соғыс және бейбітшілік», «Анна Каренина»... осылай жалғасып кете береді.

Ойлап қарасақ 13-14 жастан бастап, 25 жасқа дейінгі өміріміз жүйелі түрде көркем шығармалар оқумен өткен екен. Мұнан кейін кітап оқуды қойып кетпесек те, сирете түстік. Оған қызметке араласу, отбасын асырау, алғашқы нарық қиындықтары, уақыт тапшы­лығы секілді әртүрлі проблемалардың ықпал еткені анық. Бірақ өмірге қажетті рухани азығымызды сол бір кітапты жүйелі түрде оқыған бозбала, жігіттік шағымызда алыппыз. Қазір нақты санын есептеп жатқан кім бар, сол тұста кемінде бір 100 кітап оқыған шығармыз. Демек жүздеген өмірді бастан кешкендей әсерге бөленгендігіміз анық.

Қазір ойлап қарасам, кітап оқудың, соның ішінде көркем шығармалар, әсіресе романдар оқудың қызығына көп ештеңе жетпейтін секілді. Әлемге, қала­берді елімізге әйгілі классиктердің жазған шығармалары жаныңды баурап алатындығы сондай, біраздан кейін сен кітапта жазылып жатқан оқиғалардың ішіне еніп кетесің де, солармен бірге өмір сүре бастайсың. Кітапты аяқтағаннан кейін де біраз уақыт соның әсерімен жүресің. Ол әсерден сені келесі бір қызықты кітап қана алып шыға алады. 

Қазір болса адамдар кітап оқымайтын болды деген пікірлер жиі айтылады. Рас шығар. Нарықтық қатынас орныққаннан бері көптеген адамдар үшін уақыт тап­шылығы сезіле бастады. Екінші жақтан теледидар мен интернеттің дамуы, твит­тер, фейсбук секілді және басқа да әлеу­меттік желілердің іске қосылуы қоғам бетін басқа нәрселерге де бұра бастады.

Мәселен, қазіргі заманның қалада тұратын кез келген адамын алайық. Оның өмірі неден тұрады? Жұмыс істеу, жұмысқа жету үшін кептелісте тұру, әлеуметтік желілерді оқу, үй тұрмысымен айналысу, бала тәрбиесі, спортпен шұғылдану, одан асса, көңіл көтеру. Қысқасын айтқанда, бұрынғыдай қалың кітаптарды оқуға уақыттың тым шектеулі екендігін байқауға болады. Бірақ көптеген адамдар қарын тоғайып, киім көбейгенімен өмірдің барлық қажеттіліктері осылармен ғана өтелмейтіндігін қазірдің өзінде сезіне бастады. Қалай алып қарасаң да, сіздің өміріңізге бірдеңе жетпей тұрған секілді болады да тұрады. Шамасы, ол жетпей тұрған жан азығы – кітап болар. Өйткені сіз қанша жерден теледидардың алдында отырып алып, «Изаура күң», «Қарапайым Мария», «Даллас» секілді ұзаққа созылатын сериалдарды көріңіз, бірақ олар бәрбір сіздің кітап, соның ішінде көркем шығармалар оқудан алатын жан азығыңызды толтыра алмайды.

Өйткені кино мен кітап дегеніміз екі бөлек дүние. Кітап сізге елестету мүм­кіндігін береді. Кітапта сіз өтіп жат­қан оқиғалардың картинасын елестету арқылы өзіңіз жасайсыз. Осылайша көруге қарағанда оқудың әсері әлдеқайда мол болатындығын байқайсыз. Оның үстіне, сериалдарда кейіпкерлердің жан күйзелістері, ой толғаныстары кітаптардағыдай әсерлі беріле қоймайды. Мәселен, мен өз басым бұрынғы оқыған романдарым, повестерім кейіннен киноға айналып шыққан кезде оларды көруден кітаптағыдай әсер алған емеспін. Үнемі екеуі екі басқа өмір немесе оқиға секілді сезіледі де тұрады. Сөйтіп кітаптың салмағы қашанда болсын басым екендігіне көз жеткіземін.

Демек кітап оқу ешуақытта өлмей­ді. Қоғамда ұзақ сонар оқиғаларды қызыға оқитын адамдар бәрібір болады. Адамның уақыты қанша тапшы десек те, өмірдің өзі анекдоттағыдай қысқа қашықтықтардан тұрмайды ғой. Кітаптағы, роман, повестердегі өмір қанша жерден бөтеннің өмірі болса да, сіз оқу арқылы сондағы кейіпкерлердің өміріне араласасыз. Солайша өзіңіз де сол өмірді бастан өткергендей боласыз. Ендеше, заман ауысқанымен адамзат пен халқымыздың ұлы суреткер жазушылары жасап кеткен шығармалар ешуақытта өлмейді. Бәлкім кітаптың формасы өзгерер. Ол енді электронды түрде болар. Бірақ мағынасы, жанры бұрынғысынша қала береді деген ойдамыз.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

14.12.2017

Қостанайдың Жітіқара ауданында заманауи астық сақтау  қоймасы ашылды

14.12.2017

Ақмола облысында Біржан сал ауданы пайда болды

14.12.2017

Студенттер «ақылды үйде» тұрады

14.12.2017

Болашақ журналистер «Егемен Қазақстанда» қонақта болды

14.12.2017

Келіншектің баласы (баллада)

14.12.2017

Тоқаевтың төрағалық етуімен Парламент Сенатының отырысы өтті

14.12.2017

Қостанай облысында шалғай ауылға су құбыры тартылды

14.12.2017

«Алаш жолы» атты кітап жарық көрді

14.12.2017

Қостанай облысында екі бірдей елді мекенге көгілдір отын келді

14.12.2017

Тәуелсіздікке тарту: Созақта жаңа 6 нысан пайдалануға берілді

14.12.2017

Сенат комитеті Кеден кодексінің жобасын қарады

14.12.2017

Халифа Алтайдың жары өмірден өтті

14.12.2017

Меморандум мақсатына жете алмады

14.12.2017

Тележурналист, майталман дубляжшы, режиссер Әсемғазы Қапанұлы қайтыс болды

14.12.2017

Валерий Карпин Павлодарға келді

14.12.2017

Ақтау халықаралық әуежайы 1 миллионыншы жолаушыға қызмет көрсетті

14.12.2017

Түпқараған ауданының ахуалы айтылды

14.12.2017

Марат бастамашы болған марафон

14.12.2017

«Қансонар» қанат жайып келеді

14.12.2017

Мемлекеттік бағдарламалардың орындалуы талқыланды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Әділеттің ақ жолынан Трампша аттау

Жуырда АҚШ президенті Дональд Трамп Иерусалимді Израильдің ас­та­на­сы дегенді мойындап, АҚШ ел­шілігінің Тель-Авивтен сол қалаға кө­шірілетінін мәлімдеді. Үстіміздегі жылдың маусым айында ғана елші­лікті көшіруді кейінге қалдырған Трамп­тың бұл шешімі қандай да бір қы­сы­мның күштілігінен екені көрініп тұр.   

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Дарын мен қарым

Дарын – тағдырдың сыйы. Ұстай алсаң құстай ұшасың, ұстай алмасаң мұрттай ұшасың. Ұстай алғанның қарымы зор. Бағы биік. Затына қарай аты, еңбегіне қарай өнбегі телегей теңіз. Ұстай алмағанның ұсқыны кірмейді. Қадамы ілгері жүрмейді. Қанша жетектегенмен, қамқорлық көрсеткен кері кетіп, күндердің күнінде күлкіге айналып, көлденең «кермеге» ұрына береді. Мұны өмір сабағына көз жібергенде көріп-біліп отырмыз.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Абыздар мен Алыптар

Кезінде қазақ әдебиетінің классик ақсақалы Ғабит Мүсіреповтің «Социалистік Қазақстан» газетінде шыққан «Дәстүр және жаңашылдық» деген мақаласы жан сарайын өзі айтатын есрафіл самалындай желпіп, зиялы қауым мен жазушы жамағатқа кеңестік тымырсықтың көбесін сөккен сәуледей әсер етіп еді. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Елуден кейінгі өмір

Қазіргі қоғамымызда қызықты өзгерістер жүріп жатыр. Соның бір­азы адам жасына да қатысты.

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Билер соты

Ұлы Дала өркениеті тарихында Билер сотының құқықтық, саяси-әлеуметтік, тарихи-мәдени, рухани-дүниетанымдық, ұлттық-халықтық, философиялық құн­дылықтары айрықша. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу