Түрлі өмірді бастан кешу мүмкіндігі

Оны адамға кітап қана бере алады

Егемен Қазақстан
15.11.2017 179

«Кітап – мәңгілік, өйткені ол адамға көптеген өмірді бастан кешу мүмкіндігін береді» деген екен Рунеттегі Lib.ru электронды кітапханасын құрушы Максим Мошков жуықта журналистердің біріне берген сұхбатында.

Осы сөз бізді ойландырып тастады. Рас-ау дейміз іштей. Осылай деп ойлаймыз да, өзіміздің бала кезден бастап оқыған кітаптарымызды еске түсіре бастаймыз: «Жау тылындағы бала», «Партизан қызы», «Өлгендер қайтып келмейді», «Махаббат қызық мол жылдар», «Күтумен өткен ғұмыр», «Соңғы көш», «Абай жолы», «Қызыл мен қара», «Айвенго», «Жұмбақ салт атты», «Қаһар», «Жанталас», «Алмас қылыш», «Соғыс және бейбітшілік», «Анна Каренина»... осылай жалғасып кете береді.

Ойлап қарасақ 13-14 жастан бастап, 25 жасқа дейінгі өміріміз жүйелі түрде көркем шығармалар оқумен өткен екен. Мұнан кейін кітап оқуды қойып кетпесек те, сирете түстік. Оған қызметке араласу, отбасын асырау, алғашқы нарық қиындықтары, уақыт тапшы­лығы секілді әртүрлі проблемалардың ықпал еткені анық. Бірақ өмірге қажетті рухани азығымызды сол бір кітапты жүйелі түрде оқыған бозбала, жігіттік шағымызда алыппыз. Қазір нақты санын есептеп жатқан кім бар, сол тұста кемінде бір 100 кітап оқыған шығармыз. Демек жүздеген өмірді бастан кешкендей әсерге бөленгендігіміз анық.

Қазір ойлап қарасам, кітап оқудың, соның ішінде көркем шығармалар, әсіресе романдар оқудың қызығына көп ештеңе жетпейтін секілді. Әлемге, қала­берді елімізге әйгілі классиктердің жазған шығармалары жаныңды баурап алатындығы сондай, біраздан кейін сен кітапта жазылып жатқан оқиғалардың ішіне еніп кетесің де, солармен бірге өмір сүре бастайсың. Кітапты аяқтағаннан кейін де біраз уақыт соның әсерімен жүресің. Ол әсерден сені келесі бір қызықты кітап қана алып шыға алады. 

Қазір болса адамдар кітап оқымайтын болды деген пікірлер жиі айтылады. Рас шығар. Нарықтық қатынас орныққаннан бері көптеген адамдар үшін уақыт тап­шылығы сезіле бастады. Екінші жақтан теледидар мен интернеттің дамуы, твит­тер, фейсбук секілді және басқа да әлеу­меттік желілердің іске қосылуы қоғам бетін басқа нәрселерге де бұра бастады.

Мәселен, қазіргі заманның қалада тұратын кез келген адамын алайық. Оның өмірі неден тұрады? Жұмыс істеу, жұмысқа жету үшін кептелісте тұру, әлеуметтік желілерді оқу, үй тұрмысымен айналысу, бала тәрбиесі, спортпен шұғылдану, одан асса, көңіл көтеру. Қысқасын айтқанда, бұрынғыдай қалың кітаптарды оқуға уақыттың тым шектеулі екендігін байқауға болады. Бірақ көптеген адамдар қарын тоғайып, киім көбейгенімен өмірдің барлық қажеттіліктері осылармен ғана өтелмейтіндігін қазірдің өзінде сезіне бастады. Қалай алып қарасаң да, сіздің өміріңізге бірдеңе жетпей тұрған секілді болады да тұрады. Шамасы, ол жетпей тұрған жан азығы – кітап болар. Өйткені сіз қанша жерден теледидардың алдында отырып алып, «Изаура күң», «Қарапайым Мария», «Даллас» секілді ұзаққа созылатын сериалдарды көріңіз, бірақ олар бәрбір сіздің кітап, соның ішінде көркем шығармалар оқудан алатын жан азығыңызды толтыра алмайды.

Өйткені кино мен кітап дегеніміз екі бөлек дүние. Кітап сізге елестету мүм­кіндігін береді. Кітапта сіз өтіп жат­қан оқиғалардың картинасын елестету арқылы өзіңіз жасайсыз. Осылайша көруге қарағанда оқудың әсері әлдеқайда мол болатындығын байқайсыз. Оның үстіне, сериалдарда кейіпкерлердің жан күйзелістері, ой толғаныстары кітаптардағыдай әсерлі беріле қоймайды. Мәселен, мен өз басым бұрынғы оқыған романдарым, повестерім кейіннен киноға айналып шыққан кезде оларды көруден кітаптағыдай әсер алған емеспін. Үнемі екеуі екі басқа өмір немесе оқиға секілді сезіледі де тұрады. Сөйтіп кітаптың салмағы қашанда болсын басым екендігіне көз жеткіземін.

Демек кітап оқу ешуақытта өлмей­ді. Қоғамда ұзақ сонар оқиғаларды қызыға оқитын адамдар бәрібір болады. Адамның уақыты қанша тапшы десек те, өмірдің өзі анекдоттағыдай қысқа қашықтықтардан тұрмайды ғой. Кітаптағы, роман, повестердегі өмір қанша жерден бөтеннің өмірі болса да, сіз оқу арқылы сондағы кейіпкерлердің өміріне араласасыз. Солайша өзіңіз де сол өмірді бастан өткергендей боласыз. Ендеше, заман ауысқанымен адамзат пен халқымыздың ұлы суреткер жазушылары жасап кеткен шығармалар ешуақытта өлмейді. Бәлкім кітаптың формасы өзгерер. Ол енді электронды түрде болар. Бірақ мағынасы, жанры бұрынғысынша қала береді деген ойдамыз.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.07.2018

Елорда тұрғындары кітап алмасты

22.07.2018

«Цифрлық Қазақстан»: Үкімет басшысы отандық АТ-компаниялармен мемлекеттік бағдарламаны іске асыру мәселесін талқылады

22.07.2018

Шолпан-Атада Орталық Азия сыртқы істер министрлерінің кездесуі өтті

22.07.2018

Тары өндірісі тасада қалмасын десек...

22.07.2018

«Адвокаттық қызмет және заң көмегі туралы» Заңға арналған баспасөз мәслихаты өтті

22.07.2018

Білім гранттарының 70 пайызы «ІТ» мамандықтарына бөлінеді

22.07.2018

Қызылордада 18 ауылшаруашылық кооперетиві құрылды

22.07.2018

Шемонаиха тұрғындарына баспана кілті тапсырылды

22.07.2018

Бүгін ауа райы құбылмалы болады

21.07.2018

Денистің дара жолы

21.07.2018

ЖСҚ-ны әзірлеу ісі сылбыр

21.07.2018

Атыраулықтар Денис Тенмен қоштасты

21.07.2018

Тараз қаласына Денис Тенді еске алуға арналған баннер орнатылды

21.07.2018

Денис Тенді еске алу шаралары Өскемен мен Семейде өтті

21.07.2018

АҚШ-тың атақты хореографтары Астанада шеберлік сыныптарын өткізеді

21.07.2018

Қостанай облысында жыл басынан бері қылмыс азайған

21.07.2018

Астанада Денис Тенмен қоштасу рәсімі өтті

21.07.2018

Алматылықтар Денис Тенді ақтық сапарға шығарып салды

21.07.2018

Қостанай облысында жаз басталғалы 12 адам суға кетті

21.07.2018

Астаналықтар Smart Astana мобильді қосымшасы арқылы жұмыс таба алады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Атақ қымбат па, абырой қымбат па?

Бүгінде қандай жолмен келсе де атақ үшін есі кете, есерлене қимылд­ай­ты­ны­мыз­ды бәрі біледі. Айта­лық, жуырдағы бір мереке күндерінде орден сатылыпты. Бұл орденнің атауы қандай дерсіз – «Қазақстанның құрметті азаматы».

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ауыл шаруашылығын цифрландыру болашақтың баламасыз жолы

Әлем елдерінде қазіргі уақытта ауыл шаруашылығын цифрландыру қарқынды түрде жүріп жатыр. Уақыт өткен сайын бұл салада неше түрлі жаңа технологиялар пайда болып, олар жедел түрде өндіріске ен­гізілуде. Мәселен, Еуропадағы компания­лар енді егістік жағдайын зерттеумен ай­на­лысатын дрондарды да шығара бас­тады. Бұл машиналар фермерлердің егіс шы­ғымдылығын алдын ала болжап бі­лу­леріне жағдай туғызуда. Осы үдеріс ке­ңі­нен қанат жая келе, бүкіл ел бойынша әрбір егіс алқабының шығымдылығын күні бұрын анықтау мүмкіндігі пайда болатын көрінеді. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Аяқдоп аламаны аяқталды

Әлем чемпионаты – тағатсыздана күткен футбол тойы еді. Енді барлығы аяқталып, той тарқасымен біз де алған әсерімізбен бөлісе кетсек. Бұл біріншілік несімен есте қалмақ?

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Биографиялық фильмдердің бәсі биік болуы тиіс

Кейінгі кезде «Еуразия бірінші арнасынан» әйгілі кеңестік манекенші-модель, сән әлемінде «Кремльдің ең әдемі қаруы» және «Кеңестік Софи Лорен» атанған Регина Збарская туралы сериа­л көрсетіліп жатыр. Былай қарасаңыз, сән әлемінің кіндігі саналған Парижді тәнті еткен өмірі жұмбаққа толы сұлудың сол кездегі кеңестік қасаң қағидаларға сыймаған ғұмырын өзгеше қырынан бейнелеген қарапайым, бірақ кемел түсірілген Ресейдің кезекті киноөнімдерінің бірі. 

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Халық әнінің тоналу тарихы

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Бо­лашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты бағ­дарламалық мақаласында, жаңғыру елдің ұлттық-рухани тамырынан нәр ала алмаса, ол адасуға бастайды», деді. Елдің ұлттық-рухани тамыры дегеніміз не? Ол ха­лықты сан ғасырдан бері адастырмай, алып келе жатқан салт-дәстүрі, фольклоры, әні мен жыры. Осылардың ішінде әннің ұлт руханияты үшін орны айрықша. Дана Абай атамыз, «Ұйықтап жатқан жүрек­ті ән оятар, Үннің тәтті оралған мәні оятар» дегенді бекер айтқан жоқ.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу