Коммерциялық кино: ақша һәм арзан күлкі

Немістің атақты кино теоретигі Зигфрид Кракауэрдің «Коммерциялық кино мен көпшілік психологиясы өзара байланысты және ол спираль тек­тес болып келеді» деген пікірі бар. Шынында да, коммерциялық ки­но мен  көпшілік, яғни көрермен пси­хологиясының арасында қандай байланыс бар?   

- 1484560039_user.jpeg -
Егемен Қазақстан
17.11.2017 322
2

Әдетте коммерциялық ки­ноның көздейтіні де, басты мақсаты да – қаражат, тек қаражат табу ғой. Қайткен күнде де көпшіліктің аңсарын ауғызып, кинотеатрларға көрерменді көбірек жинау. Залдар лық толған сайын, көздегені де жақындай түседі.

Кәдуілгі базардағы сатушы дерсіз. Сатушы тұтынушының көңілін таба алатындай неғұрлым ептірек, пысығырақ болса, соғұрлым оның жанына адам жиналғыш келеді. Адам көбірек жиналса, тауары да жылдамырақ сатылады. Ең бастысы, сатушы ептілеу болған сайын, қандай тауардың өтімді екеніне және тұтынушы психологиясының қыр-сырына мейлінше қанық деген сөз. Тіпті тауары сапасыздау болса да, бетін сүртіп, жылтыратып қоюы мүмкін. Әйтеуір сатылып кеткенше, уақытша болса да, өңін жоғалтпаса соның өзі жетіп жатыр. Бүгінгі біздің коммерциялық кино мен көрермен арасындағы байланыс кейде осы сатушы мен тұтынушының ара-қатынасын елестетеді. 

Жуырда «Хабар» телеарнасында көрсетілген бір бағдарламада соңғы екі-үш апта бойы прокатта жүріп жатқан коммерциялық фильмнің («Брат или брак») продюсері: «Қазіргі көрерменнің сұранысына сай фильм түсіруге тырысамыз» деді. Шынында, бүгінгі көрерменнің сұранысы қандай? Әлбетте бұл сұрақтың жауабын «көрерменнің сұранысына сай түсірілген» сол фильм­дердің өзінен табатынымыз хақ. Нақтырағын айтсақ, қазіргі таңда елі­мізде түсіріліп жүрген коммерциялық фильмдердің көрермені мен оның талғам-талабы, сұранысы телеарналардағы ойын-сауыққа құрылған түрлі бағ­дар­ламалар, әзіл-сықақ театрларының қо­йы­лымдары, телесериалдар, шетелдік түрлі жанрдағы коммерциялық фильм­дердің «шекпенінде» тәрбиеленіп шықты деуіміз керек.  Яғни, қазіргі коммерциялық фильмдер – еліміздің соңғы жылдардағы аудио-визуалдық кеңістігінің жалпы көрінісі. 
Байқағанымыздай, коммерциялық фильм, көрермен сұранысы, аудио-визуалдық кеңістік бірін-бірі әсер етіп, өзара байланысып жатыр. Көрерменнің басым көпшілігінің назары да осы фильмдерде. Өйткені өзге фильмдерге қарағанда, олардың алты қырдан асып, жетінші қырға барып жығылатын мықты жарнамасы бар. Кинотеатрларда ғана емес, кейбірі тіпті телеарналардан көрсетіліп, бағдарламалар ұйымдастырылады, мақалалар жария­ланып, әлеуметтік желілерде қызу талқыланады. Нәтижесінде, жақсы жарнаманың көмегімен, ол фильмдердің көрерменге жетуіне мүмкіндік молынан туып жатады. Тіпті, соңғы кездері көпшілік үшін қазақ киносы осы коммерциялық фильмдермен шектелетіндей әсер қалдырады. 

Бұған қуануымыз керек пе, әлде ойланатын мәселе ме? Қуанайын десең – телеарналар мен шетелдік, әсіресе америкалық дүниелердің ықпалымен дүниеге келген бұл фильмдердің көп­шілігі кинотеатр залында отырған кө­рерменнің қолындағы попкорн мен кока-коланы еске түсіреді. Екеуінің де дәмі тәтті секілді, бірақ зияны болмаса, еш пайдасы жоқ. Нәрсіз. Махаббат тәлкегін арқау еткен сол баяғы таптаурын сюжет, ертелі-кеш отандық телеарналардың экранынан түспейтін әзіл-сықақ театр­ларының актерлері, КВН ойыншылары, әншілер, бір фильмнен екіншісіне «көшіп жүретін» «жұлдыздар», дөрекі әзілдер мен ыржалақ күлкілер, көшенің сөзіне құрылған мәнсіз диалогтар, шұбалаңқы тіл... Осындай дүниелердің көрермен тарапынан «қазақ киносы дамып бара жатыр» деген мағынадағы пікірді айтқыздыруының өзі шын мәнінде алаңдатады. Әлбетте, тек қаражат табуды көздейтін дүниеден үлкен өнерді талап етудің өзі ақылға қонымсыз екені белгілі. Осы тұста біздің аудио-видео кеңістігімізде жақсы киноға (кино ғана емес-ау, жалпы өнер мен әдебиетке) деген жарнаманың жоқтығы білінеді. Кино туралы танымдық бағдарламалар жоқтың қасы. Әзірге көпшілік сұранысын жаңағыдай коммерциялық фильмдер өтеп, талғам-талабын тәрбиелеп отыр. Ал енді сол коммерциялық фильмдерге қарап, бүгінгі телеарналарымыздың да жағдайын сезуге болады. Өйткені екеуінің де көздегені бір-бірімен үндесіп жатыр. Бірі қайткен күнде көрерменді кинотеатрға тартып, қаражат табу, екіншісінікі – қандай жолмен болса да, әйтеуір рейтингті жаулау. Түпкі мақсат – бір. Көрермен. Және ең қызығы – екеуі де бір-бірінің көрерменін «дайындап», біріне-бірі «қызмет» етіп отыр. Шынында осы екі ортадағы көрерменді бейнебір күштінің қолында кететін «көкпардың лағы» дерсіз. Сондықтан коммерциялық кино мен көрермен сұранысы туралы мәселе қозғалғанда, рухани кеңістігіміздің өзге салаларымен бірге кешенді түрде қарастыруды талап етеді.

Нәзира РАХМАНҚЫЗЫ,
кинотанушы, өнертану кандидаты

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.10.2018

Астанада халықаралық ақындар айтысы өтіп жатыр

21.10.2018

Ұлттық палатада туризмді дамыту бағдарламасы таныстырылды

21.10.2018

Соңғы үш жылда ақтөбелік мектептерді жөндеуге 1,8 млрд теңге қаржы бөлінді

21.10.2018

Қостанайда биылғы күздің алғашқы жәрмеңкесі өтті

21.10.2018

Қостанайда алғашқы жылы аялдама пайдалануға берілді

21.10.2018

Жаңа мектептің салынуы - уақыт талабы     

21.10.2018

Данияр Елеусінов америкалық Мэтт Доэртиді нокаутпен жеңді

20.10.2018

Журналист Джамаль Хашагджиді өлтірген арабтар екені белгілі болды

20.10.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Ресей және Өзбекстан басшыларымен кездесті

20.10.2018

Үндістандағы пойыз апатынан зардап шеккендер арасында қазақстандықтар жоқ

20.10.2018

Қостанай облысында 750 мың теңге пара алған аудан прокуроры ұсталды

20.10.2018

Маңғыстау облысының кәсіпкерлер палатасында  семинар өтті

20.10.2018

Данияр Елеусінов АҚШ-та салмақ өлшеу рәсімінен өтті

20.10.2018

Мектеп туризмі отансүйгіштікке бастайды

20.10.2018

Павлодарда ТҮРКСОЙ жастар камералық хоры өнер көрсетті

20.10.2018

Ақтауда ана мен бала орталығы ашылады

20.10.2018

Сенаторлар Батыс Қазақстан облысын аралады

20.10.2018

Маңғыстау облысына ирандық делегация келді

20.10.2018

Қазақстан 2019 жылы медициналық қызметтерді көрсетудің электронды форматына толық көшеді

20.10.2018

Ғылыми-әдеби интеграция артып келеді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Ádep pen ádet

Jýyrda Almaty qalasyna jolymyz túsip, taǵylymy mol tamasha toıǵa qatystyq. Taý shatqalyna aqshańqan shatyr tigip, qudalaryn taǵatsyzdana kútip turǵan almatylyqtardyń ónegeli isine kóz toıyp, kóńil marqaıady. Biz toıly aýylǵa qudalar kelmeı turyp barǵan edik. Qyzyq ıelerimen burynnan tanyspyz. Arǵy túbi Arqanyń qazaqtary. Ultymyzdyń qadym zamandardan beri kele jatqan salt-dástúri, tartý-taralǵysy, jón-joralǵysy yqylym josynymen úılestirilgen toıdyń erekshe bolatyny sezilip tur.

Құрманәлі Қалмахан,

О́zge elde sultan bolǵansha...

Áı, qaıdam... О́zge elde sultan bolý qazir qıyn-aý. Sebebi óz eliniń Sultandary turǵanda shetten kelgen «bótenderdi» kim jaqtyra qoıar dersiz?! Soǵan qaramastan túrli sebeptermen shetel aýyp, «jumaq» araldaryn izdeýge bel býǵandar qarasy azaımaı tur.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Urpaq azsa – ultqa qater

J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin, sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym», – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse, qaraıa bastaıdy» dep, artynan: «Saıyp kelgende, qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq, uıymsyzdyq, basynan aspaıtyn – ózimshildik, ezdik» depti. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу