Коммерциялық кино: ақша һәм арзан күлкі

Немістің атақты кино теоретигі Зигфрид Кракауэрдің «Коммерциялық кино мен көпшілік психологиясы өзара байланысты және ол спираль тек­тес болып келеді» деген пікірі бар. Шынында да, коммерциялық ки­но мен  көпшілік, яғни көрермен пси­хологиясының арасында қандай байланыс бар?   

Егемен Қазақстан
17.11.2017 321

Әдетте коммерциялық ки­ноның көздейтіні де, басты мақсаты да – қаражат, тек қаражат табу ғой. Қайткен күнде де көпшіліктің аңсарын ауғызып, кинотеатрларға көрерменді көбірек жинау. Залдар лық толған сайын, көздегені де жақындай түседі.

Кәдуілгі базардағы сатушы дерсіз. Сатушы тұтынушының көңілін таба алатындай неғұрлым ептірек, пысығырақ болса, соғұрлым оның жанына адам жиналғыш келеді. Адам көбірек жиналса, тауары да жылдамырақ сатылады. Ең бастысы, сатушы ептілеу болған сайын, қандай тауардың өтімді екеніне және тұтынушы психологиясының қыр-сырына мейлінше қанық деген сөз. Тіпті тауары сапасыздау болса да, бетін сүртіп, жылтыратып қоюы мүмкін. Әйтеуір сатылып кеткенше, уақытша болса да, өңін жоғалтпаса соның өзі жетіп жатыр. Бүгінгі біздің коммерциялық кино мен көрермен арасындағы байланыс кейде осы сатушы мен тұтынушының ара-қатынасын елестетеді. 

Жуырда «Хабар» телеарнасында көрсетілген бір бағдарламада соңғы екі-үш апта бойы прокатта жүріп жатқан коммерциялық фильмнің («Брат или брак») продюсері: «Қазіргі көрерменнің сұранысына сай фильм түсіруге тырысамыз» деді. Шынында, бүгінгі көрерменнің сұранысы қандай? Әлбетте бұл сұрақтың жауабын «көрерменнің сұранысына сай түсірілген» сол фильм­дердің өзінен табатынымыз хақ. Нақтырағын айтсақ, қазіргі таңда елі­мізде түсіріліп жүрген коммерциялық фильмдердің көрермені мен оның талғам-талабы, сұранысы телеарналардағы ойын-сауыққа құрылған түрлі бағ­дар­ламалар, әзіл-сықақ театрларының қо­йы­лымдары, телесериалдар, шетелдік түрлі жанрдағы коммерциялық фильм­дердің «шекпенінде» тәрбиеленіп шықты деуіміз керек.  Яғни, қазіргі коммерциялық фильмдер – еліміздің соңғы жылдардағы аудио-визуалдық кеңістігінің жалпы көрінісі. 
Байқағанымыздай, коммерциялық фильм, көрермен сұранысы, аудио-визуалдық кеңістік бірін-бірі әсер етіп, өзара байланысып жатыр. Көрерменнің басым көпшілігінің назары да осы фильмдерде. Өйткені өзге фильмдерге қарағанда, олардың алты қырдан асып, жетінші қырға барып жығылатын мықты жарнамасы бар. Кинотеатрларда ғана емес, кейбірі тіпті телеарналардан көрсетіліп, бағдарламалар ұйымдастырылады, мақалалар жария­ланып, әлеуметтік желілерде қызу талқыланады. Нәтижесінде, жақсы жарнаманың көмегімен, ол фильмдердің көрерменге жетуіне мүмкіндік молынан туып жатады. Тіпті, соңғы кездері көпшілік үшін қазақ киносы осы коммерциялық фильмдермен шектелетіндей әсер қалдырады. 

Бұған қуануымыз керек пе, әлде ойланатын мәселе ме? Қуанайын десең – телеарналар мен шетелдік, әсіресе америкалық дүниелердің ықпалымен дүниеге келген бұл фильмдердің көп­шілігі кинотеатр залында отырған кө­рерменнің қолындағы попкорн мен кока-коланы еске түсіреді. Екеуінің де дәмі тәтті секілді, бірақ зияны болмаса, еш пайдасы жоқ. Нәрсіз. Махаббат тәлкегін арқау еткен сол баяғы таптаурын сюжет, ертелі-кеш отандық телеарналардың экранынан түспейтін әзіл-сықақ театр­ларының актерлері, КВН ойыншылары, әншілер, бір фильмнен екіншісіне «көшіп жүретін» «жұлдыздар», дөрекі әзілдер мен ыржалақ күлкілер, көшенің сөзіне құрылған мәнсіз диалогтар, шұбалаңқы тіл... Осындай дүниелердің көрермен тарапынан «қазақ киносы дамып бара жатыр» деген мағынадағы пікірді айтқыздыруының өзі шын мәнінде алаңдатады. Әлбетте, тек қаражат табуды көздейтін дүниеден үлкен өнерді талап етудің өзі ақылға қонымсыз екені белгілі. Осы тұста біздің аудио-видео кеңістігімізде жақсы киноға (кино ғана емес-ау, жалпы өнер мен әдебиетке) деген жарнаманың жоқтығы білінеді. Кино туралы танымдық бағдарламалар жоқтың қасы. Әзірге көпшілік сұранысын жаңағыдай коммерциялық фильмдер өтеп, талғам-талабын тәрбиелеп отыр. Ал енді сол коммерциялық фильмдерге қарап, бүгінгі телеарналарымыздың да жағдайын сезуге болады. Өйткені екеуінің де көздегені бір-бірімен үндесіп жатыр. Бірі қайткен күнде көрерменді кинотеатрға тартып, қаражат табу, екіншісінікі – қандай жолмен болса да, әйтеуір рейтингті жаулау. Түпкі мақсат – бір. Көрермен. Және ең қызығы – екеуі де бір-бірінің көрерменін «дайындап», біріне-бірі «қызмет» етіп отыр. Шынында осы екі ортадағы көрерменді бейнебір күштінің қолында кететін «көкпардың лағы» дерсіз. Сондықтан коммерциялық кино мен көрермен сұранысы туралы мәселе қозғалғанда, рухани кеңістігіміздің өзге салаларымен бірге кешенді түрде қарастыруды талап етеді.

Нәзира РАХМАНҚЫЗЫ,
кинотанушы, өнертану кандидаты

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.07.2018

Елорда тұрғындары кітап алмасты

22.07.2018

«Цифрлық Қазақстан»: Үкімет басшысы отандық АТ-компаниялармен мемлекеттік бағдарламаны іске асыру мәселесін талқылады

22.07.2018

Шолпан-Атада Орталық Азия сыртқы істер министрлерінің кездесуі өтті

22.07.2018

Тары өндірісі тасада қалмасын десек...

22.07.2018

«Адвокаттық қызмет және заң көмегі туралы» Заңға арналған баспасөз мәслихаты өтті

22.07.2018

Білім гранттарының 70 пайызы «ІТ» мамандықтарына бөлінеді

22.07.2018

Қызылордада 18 ауылшаруашылық кооперетиві құрылды

22.07.2018

Шемонаиха тұрғындарына баспана кілті тапсырылды

22.07.2018

Бүгін ауа райы құбылмалы болады

21.07.2018

Денистің дара жолы

21.07.2018

ЖСҚ-ны әзірлеу ісі сылбыр

21.07.2018

Атыраулықтар Денис Тенмен қоштасты

21.07.2018

Тараз қаласына Денис Тенді еске алуға арналған баннер орнатылды

21.07.2018

Денис Тенді еске алу шаралары Өскемен мен Семейде өтті

21.07.2018

АҚШ-тың атақты хореографтары Астанада шеберлік сыныптарын өткізеді

21.07.2018

Қостанай облысында жыл басынан бері қылмыс азайған

21.07.2018

Астанада Денис Тенмен қоштасу рәсімі өтті

21.07.2018

Алматылықтар Денис Тенді ақтық сапарға шығарып салды

21.07.2018

Қостанай облысында жаз басталғалы 12 адам суға кетті

21.07.2018

Астаналықтар Smart Astana мобильді қосымшасы арқылы жұмыс таба алады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Атақ қымбат па, абырой қымбат па?

Бүгінде қандай жолмен келсе де атақ үшін есі кете, есерлене қимылд­ай­ты­ны­мыз­ды бәрі біледі. Айта­лық, жуырдағы бір мереке күндерінде орден сатылыпты. Бұл орденнің атауы қандай дерсіз – «Қазақстанның құрметті азаматы».

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ауыл шаруашылығын цифрландыру болашақтың баламасыз жолы

Әлем елдерінде қазіргі уақытта ауыл шаруашылығын цифрландыру қарқынды түрде жүріп жатыр. Уақыт өткен сайын бұл салада неше түрлі жаңа технологиялар пайда болып, олар жедел түрде өндіріске ен­гізілуде. Мәселен, Еуропадағы компания­лар енді егістік жағдайын зерттеумен ай­на­лысатын дрондарды да шығара бас­тады. Бұл машиналар фермерлердің егіс шы­ғымдылығын алдын ала болжап бі­лу­леріне жағдай туғызуда. Осы үдеріс ке­ңі­нен қанат жая келе, бүкіл ел бойынша әрбір егіс алқабының шығымдылығын күні бұрын анықтау мүмкіндігі пайда болатын көрінеді. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Аяқдоп аламаны аяқталды

Әлем чемпионаты – тағатсыздана күткен футбол тойы еді. Енді барлығы аяқталып, той тарқасымен біз де алған әсерімізбен бөлісе кетсек. Бұл біріншілік несімен есте қалмақ?

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Биографиялық фильмдердің бәсі биік болуы тиіс

Кейінгі кезде «Еуразия бірінші арнасынан» әйгілі кеңестік манекенші-модель, сән әлемінде «Кремльдің ең әдемі қаруы» және «Кеңестік Софи Лорен» атанған Регина Збарская туралы сериа­л көрсетіліп жатыр. Былай қарасаңыз, сән әлемінің кіндігі саналған Парижді тәнті еткен өмірі жұмбаққа толы сұлудың сол кездегі кеңестік қасаң қағидаларға сыймаған ғұмырын өзгеше қырынан бейнелеген қарапайым, бірақ кемел түсірілген Ресейдің кезекті киноөнімдерінің бірі. 

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Халық әнінің тоналу тарихы

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Бо­лашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты бағ­дарламалық мақаласында, жаңғыру елдің ұлттық-рухани тамырынан нәр ала алмаса, ол адасуға бастайды», деді. Елдің ұлттық-рухани тамыры дегеніміз не? Ол ха­лықты сан ғасырдан бері адастырмай, алып келе жатқан салт-дәстүрі, фольклоры, әні мен жыры. Осылардың ішінде әннің ұлт руханияты үшін орны айрықша. Дана Абай атамыз, «Ұйықтап жатқан жүрек­ті ән оятар, Үннің тәтті оралған мәні оятар» дегенді бекер айтқан жоқ.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу