Ескерткіш түбіндегі әйел. Бақытжан Құрманбайқызы кім?

Кешегі білімді болуға ұмтыл­ған кеңестік дәуір­де өмірден құйрықты жұл­дыздай өте шыққан, бар болғаны 15 жасын­да халық жастарын ізіне ілестірген Ғани Мұрат­баевты білмейтіндер некен-саяқ еді. Биыл Ғани Мұратбаевтың 115 жыл­дығын туған топырағы Қызыл­орда облысы Қаза­лы өңірі атап өткені аян. Белсенді жастар арасында Ғани Мұратбаев атындағы республикалық марапат тағайындалды. 

Егемен Қазақстан
17.11.2017 5663

Әр заманның өз жұлдыздары бар. Ғани Мұратбаевтың Орта­­лық Азия мен Қазақстан жас­тар қоз­ғалысын ұйым­дас­тыру­шы­лар­дың бірі және БЛКЖО мен Ком­мунистік Жастар Интер­нацио­н­а­лының қайраткері бол­ғанын ұмыт­тырмас есте­ліктер, көше ат­тары бар. Егер сарғайған тарих парақ­тарына көз салсақ, он бес жасар боз­бала­ның аласапыран кезеңде мәр­те­белі де өкілетті ұйымның мү­ше­лігіне қабылдануы да тегін емес. 

Ендеше сол жарқырап өткен жалынды қыршын қазақты іздей­тіндер бар ма? Біздің «Бір сурет­тің сыры» айдарының аясында, ар жақта бұлыңғыр тартқан Ғани Мұ­рат­баевтың ескерткішінің түбін­де гүл ұстап тұрған әжей кім?

Қысқасы, 1924 жылы қазан айында Ғани Мұратбаев Қазалы­ның қызы Бақытжан Құрманбайқызы үйленеді. Бақытжан әжейдің естелігіне сүйенсек, былай дейді: «Мен елден ерекше көрікті болға­ным жоқ. Оның үстіне білім алып та жарытпаған кезім. Бар-жоғы 16 жаста едім. Шамасы, жастар жиналған жерде өткір пікір айтып, көзге түссем керек. Мәжі­лістен соң Ғанидың өзі келді. Әңгімеміз бірден жарасты. Көп ұзамай бірлесіп отау құрсақ де­ген ниетін аңғартты. Содан кейін, Ғани екеуміз Мәскеуге келіп, комсомол қызметкерлеріне арналған үйдің аядай бір бөлме­сіне қоныстандық. Маған бәрі таң­сық Ғани жұмыстан қолы қалт еткенде Мәскеу көшелерін аралататын.

Ғани ажарлы, онымен әңгіме­лескенде бетіне қарай бергің келетін еді. Жәй сөйлейтін. Біз­дің қуанышымыз, бақытты күндеріміз ұзаққа созылмады ғой. Ғани 1925 жылы 15 сәуір­де 23 жасында «Биік тау» сана­торийінде ұзақ науқастанып, сол науқастан көз жұмды. Мәс­кеудегі Ваганьков зиратына жер­лен­ді. Ғаниды ақтық сапарға аттан­дыруға арналған қаралы митин­гі жасалынды, оған 15 мың адам жиналды...».

Ал сирек суретті түсірген қызылордалық фототілші Болат Омарәлиев ол кісіні екі рет көріп, фотоға түсіргенін айтады. Ғани Мұратбаевтың мерейтойына орай, Қазалы қаласында ашылған мұражайдың тілек кітабына Бақытжан апай естелік жазып жатқанда түсіріп алдым дейді. 

– Бұл суретті 1985 жылдары түсірдім. Қызылорда қаласының орталық стадионы алдында Ғани Мұратбаевтың ескерткіші тұратын. Бір күні сол жерден өтіп бара жатсам, үлкен кісі еңкейіп ескерткішке гүл қойып жатыр екен. Тоқтап қарасам, Бақытжан апай. Жалғыз өзі жүр. Сол жерде осы суретті түсірдім. Апай жылаған-ау шамасы, бетін ормалымен сүртіп тұрды. Көңілсіз өңін көріп, ешқандай артық-ауыс сұрақ қоя алмадым, – дейді Болат Омарәлиев. 

Қаншама жылдар өтіп, замана өзгерсе де Ғанидай арысын іздеп жүрген Бақытжан апай жайлы деректер іздестіргенімізде, тыл және еңбек ардагері Шырын­күл Ахметованың Ғани Мұрат­баевтың жұбайымен араласқаны жайлы қысқа әңгімесін таптық. 

«Бақытжан апаны кездестіріп, дос, туыс болу тарихы марқұм жолдасым Аюп Алдоңғаровтың арқасы. Жолдасым қызмет бабымен Қазақстанның түкпір-түкпірінде еңбек етті. 1944 жылы Жамбыл облысының Свердлов ауданына жұмыс бабымен келдік. Міне, сол уақытта Аюп осы Ғанидың жұбайы болған Бақытжан апа мен кейінгі күйеуі Жұмағалимен танысып, дос болып, туыс етіп алды.

Жұмағали аға екеуінен Роза және Болат есімді балалары болды. Білуім­ше, Бақытжан апа 1992 жылы дүние салған. Ол кісімен 1949 жылдан бері кездескен емеспін... Бақытжан апаның айтуынша, Ғани Мәскеуден елге оралған кез болса керек. Жанында – сенімді «нөкері» Жұмағали Елеусізов болады. Он бес шақты жастың басын біріктіріп, оларды оқуға шақырады. Солардың ішіндегі Бақытжанды жар етіп таңдайды. Сөйтіп қолаң шашты, бота көзді ару Бақытжан апа мен Ғани бас қосады», делінген осыдан бес жыл бұрынғы «Халық» газетіндегі сұхбатта.

Айнаш ЕСАЛИ,
«Егемен Қазақстан»

АЛМАТЫ

Суретті түсірген
Болат ОМАРӘЛИЕВ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

14.12.2017

Қостанайдың Жітіқара ауданында заманауи астық сақтау  қоймасы ашылды

14.12.2017

Ақмола облысында Біржан сал ауданы пайда болды

14.12.2017

Студенттер «ақылды үйде» тұрады

14.12.2017

Болашақ журналистер «Егемен Қазақстанда» қонақта болды

14.12.2017

Келіншектің баласы (баллада)

14.12.2017

Тоқаевтың төрағалық етуімен Парламент Сенатының отырысы өтті

14.12.2017

Қостанай облысында шалғай ауылға су құбыры тартылды

14.12.2017

«Алаш жолы» атты кітап жарық көрді

14.12.2017

Қостанай облысында екі бірдей елді мекенге көгілдір отын келді

14.12.2017

Тәуелсіздікке тарту: Созақта жаңа 6 нысан пайдалануға берілді

14.12.2017

Сенат комитеті Кеден кодексінің жобасын қарады

14.12.2017

Халифа Алтайдың жары өмірден өтті

14.12.2017

Меморандум мақсатына жете алмады

14.12.2017

Тележурналист, майталман дубляжшы, режиссер Әсемғазы Қапанұлы қайтыс болды

14.12.2017

Валерий Карпин Павлодарға келді

14.12.2017

Ақтау халықаралық әуежайы 1 миллионыншы жолаушыға қызмет көрсетті

14.12.2017

Түпқараған ауданының ахуалы айтылды

14.12.2017

Марат бастамашы болған марафон

14.12.2017

«Қансонар» қанат жайып келеді

14.12.2017

Мемлекеттік бағдарламалардың орындалуы талқыланды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Әділеттің ақ жолынан Трампша аттау

Жуырда АҚШ президенті Дональд Трамп Иерусалимді Израильдің ас­та­на­сы дегенді мойындап, АҚШ ел­шілігінің Тель-Авивтен сол қалаға кө­шірілетінін мәлімдеді. Үстіміздегі жылдың маусым айында ғана елші­лікті көшіруді кейінге қалдырған Трамп­тың бұл шешімі қандай да бір қы­сы­мның күштілігінен екені көрініп тұр.   

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Дарын мен қарым

Дарын – тағдырдың сыйы. Ұстай алсаң құстай ұшасың, ұстай алмасаң мұрттай ұшасың. Ұстай алғанның қарымы зор. Бағы биік. Затына қарай аты, еңбегіне қарай өнбегі телегей теңіз. Ұстай алмағанның ұсқыны кірмейді. Қадамы ілгері жүрмейді. Қанша жетектегенмен, қамқорлық көрсеткен кері кетіп, күндердің күнінде күлкіге айналып, көлденең «кермеге» ұрына береді. Мұны өмір сабағына көз жібергенде көріп-біліп отырмыз.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Абыздар мен Алыптар

Кезінде қазақ әдебиетінің классик ақсақалы Ғабит Мүсіреповтің «Социалистік Қазақстан» газетінде шыққан «Дәстүр және жаңашылдық» деген мақаласы жан сарайын өзі айтатын есрафіл самалындай желпіп, зиялы қауым мен жазушы жамағатқа кеңестік тымырсықтың көбесін сөккен сәуледей әсер етіп еді. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Елуден кейінгі өмір

Қазіргі қоғамымызда қызықты өзгерістер жүріп жатыр. Соның бір­азы адам жасына да қатысты.

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Билер соты

Ұлы Дала өркениеті тарихында Билер сотының құқықтық, саяси-әлеуметтік, тарихи-мәдени, рухани-дүниетанымдық, ұлттық-халықтық, философиялық құн­дылықтары айрықша. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу