«Ізбасар» көрмесі бабалардан қалған ізді айғақтайды

Көшпелі бабалардың айтулы өркениетінен хабар беретін «Есік» мемлекеттік қорық мұражайы күллі әлемді өзіне қаратқан атақты «Алтын адамымен» танымал. Мұражай қызметкерлері көрме, шаралар ұйымдастырып жатса, Есік аумағынан табылған сақ заманының ескерткіштерімен, ең бастысы, ұлттың брендіне айналған «Алтын адаммен» танысып қайтарыңа бек сенімді болып барасың. Шынында да солай. Алты жыл бұрын ғылыми нысан ретінде тіркеліп, 2011 жылдан бастап мемлекеттік лицензия негізінде археологиялық жұмыстар жүргізіп келе жатқан «Есік» қорық-музейі ашылғалы бері алуан тақырыптағы көрмелер өткізуді дәстүрге айналдырған.  

Егемен Қазақстан
07.12.2017 5393
2

Әрбір көрме – белгілі бір жетістіктердің жиынтық көрсет­кіші. Ал бұл жолғы тарихи-танымдық қырынан гөрі адами құндылықты дәріптеуге көбірек бағытталған «Ізбасарлар» атты көрме ілгеріректегі көп шара­ның ешқайсысына ұқсамады. Көрме­нің көтерген аса маңызды тақырыбының бірі экология болды. Себебі қорық-музей тек қана тарихи құндылыққа ие артефактілерді сақтаушы ғана емес, сонымен бірге 68 га жерді алып жатқан аумақтың табиғи қалпын сақтауға да үлес қосады. 

«Ізбасар» дегеніміз, аты айтып тұрғандай, өткен ата-бабалары мұра етіп қалдырған адамгершілік қасиеттер мен құндылықтарды сақтай отырып, өзіне тән уақыт кеңістігінде бабалар ізімен жүретін жан. Музей­дің ғылыми хатшысы Досым Зікірияның айтуынша, көрмеде негізгі бес түсінік көрініс тапқан. «Ізбе-із» – шәкірттері ұстазының ізімен жүреді. «Есік» қорық-музейі үшін ондай ұстаз «Алтын адамды» тапқан авторлардың бірі Бекен Нұрмұхамбетов болды. Сондай-ақ Төрәлі Төлегенов, Алексей Чекин, Ермек Жасыбаев, Әсел Омарғазиева сынды біз­дің ғалым-археологтарымыздың кә­сі­би тұрғыда қалыптасуында өзінің ізін қалдырды. Ол біздің жүрегімізде мәңгілік орын алды. Біздің қорғандардағы ізіміз, оның да ешқашан өшпейтін, шайылмайтын ізі десек жарасады» дейді. Ал «із» қандай болады? Алуан түрлі болатыны ақиқат. Көрмеде бабалар қалдырған «іздің» өзгешелігі жеке-жеке талданды. Олардың қатарында еліміздің түрлі аймақтарынан табылған жерлеу жоралары мен қыш өнеркәсібінің, жәдігерлерде көрініс тапқан түрлі мәдениет іздерін айтуға болады. 

Музейге мектеп оқушылары мен басқа өңірден келетін адамдар көбірек мейман болатындықтан, олардың қызығушылығын ояту үшін көрмеде археологиялық қазба жұмыстары кезінде, соның ішінде биыл, 2017 жылы табылған, бабалардың аса құн­ды ізі ретінде сақталған ана­ғұрлым маңызды жәдігерлер тура­лы мәлімет берілді. Мұнда сақ амфорасы, жұмбақ бейнелі қоңырау секілді сирек кездесетін жәдігерлер назарға ұсынылды. 
Расында да Бекен Нұрма­хамбетовтің академиялық тұр­ғыдағы теориялық білімін былай қойғанда, Ә.Марғұлан мен К.Ақышевтармен бірге жүріп, археолог ғалым ретінде алпыс жыл бойы жинаған далалық тәжірибесі өзінен кейін келген талай жас буынның кәдесіне жарады. Бақилық болғанша арқасынан дорбасы, қолынан күрегі түспей жастарға жол көрсетіп, «алтын» шығатын жерді сұңғыла ақылмен танып, көптеген экспедицияларға басшылық жасады. Көрменің ғылыми қызметкерлері сол экспедицияларда табылған бабалар мұрасының тарихи маңызын түсіндіре келіп, оқушылардан: «Бекен аталарың және басқа да тарихшы аға-апаларың тарихты жаңа сатыға көтеретін баға жетпес жәдігерлер тауып, із қалдырды.

Ал сендер соңдарыңа қандай із қалдырасыңдар?» деген сұрақ қойды. Себебі көрмені ұйымдастырудағы көзделген түпкі мақсат осы сұрақтың жауабына келіп тірелетін-ді. «Мәдени қабат – мәдени із» бөлімінде бола­шақ ұрпаққа бүгінгі буын­ның қандай із қалдыратыны тура­лы ой қозғалады. Мың рет айт­қаннан бір рет дәл осылай көз алдыда нақты мысал арқы­лы көрсеткен ғылыми дәлелге бейжай қарай алмаған көрме тама­шалаушылары «Мен – ізба­сармын» бөлімінде жекелеген жәдігерлерден алған әсері туралы, табиғатты аялауға қатысты тілегін жазып қалдырды. 

Айгүл АХАНБАЙҚЫЗЫ, 
«Егемен Қазақстан»

АЛМАТЫ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.10.2018

Астанада халықаралық ақындар айтысы өтіп жатыр

21.10.2018

Ұлттық палатада туризмді дамыту бағдарламасы таныстырылды

21.10.2018

Соңғы үш жылда ақтөбелік мектептерді жөндеуге 1,8 млрд теңге қаржы бөлінді

21.10.2018

Қостанайда биылғы күздің алғашқы жәрмеңкесі өтті

21.10.2018

Қостанайда алғашқы жылы аялдама пайдалануға берілді

21.10.2018

Жаңа мектептің салынуы - уақыт талабы     

21.10.2018

Данияр Елеусінов америкалық Мэтт Доэртиді нокаутпен жеңді

20.10.2018

Журналист Джамаль Хашагджиді өлтірген арабтар екені белгілі болды

20.10.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Ресей және Өзбекстан басшыларымен кездесті

20.10.2018

Үндістандағы пойыз апатынан зардап шеккендер арасында қазақстандықтар жоқ

20.10.2018

Қостанай облысында 750 мың теңге пара алған аудан прокуроры ұсталды

20.10.2018

Маңғыстау облысының кәсіпкерлер палатасында  семинар өтті

20.10.2018

Данияр Елеусінов АҚШ-та салмақ өлшеу рәсімінен өтті

20.10.2018

Мектеп туризмі отансүйгіштікке бастайды

20.10.2018

Павлодарда ТҮРКСОЙ жастар камералық хоры өнер көрсетті

20.10.2018

Ақтауда ана мен бала орталығы ашылады

20.10.2018

Сенаторлар Батыс Қазақстан облысын аралады

20.10.2018

Маңғыстау облысына ирандық делегация келді

20.10.2018

Қазақстан 2019 жылы медициналық қызметтерді көрсетудің электронды форматына толық көшеді

20.10.2018

Ғылыми-әдеби интеграция артып келеді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Ádep pen ádet

Jýyrda Almaty qalasyna jolymyz túsip, taǵylymy mol tamasha toıǵa qatystyq. Taý shatqalyna aqshańqan shatyr tigip, qudalaryn taǵatsyzdana kútip turǵan almatylyqtardyń ónegeli isine kóz toıyp, kóńil marqaıady. Biz toıly aýylǵa qudalar kelmeı turyp barǵan edik. Qyzyq ıelerimen burynnan tanyspyz. Arǵy túbi Arqanyń qazaqtary. Ultymyzdyń qadym zamandardan beri kele jatqan salt-dástúri, tartý-taralǵysy, jón-joralǵysy yqylym josynymen úılestirilgen toıdyń erekshe bolatyny sezilip tur.

Құрманәлі Қалмахан,

О́zge elde sultan bolǵansha...

Áı, qaıdam... О́zge elde sultan bolý qazir qıyn-aý. Sebebi óz eliniń Sultandary turǵanda shetten kelgen «bótenderdi» kim jaqtyra qoıar dersiz?! Soǵan qaramastan túrli sebeptermen shetel aýyp, «jumaq» araldaryn izdeýge bel býǵandar qarasy azaımaı tur.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Urpaq azsa – ultqa qater

J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin, sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym», – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse, qaraıa bastaıdy» dep, artynan: «Saıyp kelgende, qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq, uıymsyzdyq, basynan aspaıtyn – ózimshildik, ezdik» depti. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу