«Ізбасар» көрмесі бабалардан қалған ізді айғақтайды

Көшпелі бабалардың айтулы өркениетінен хабар беретін «Есік» мемлекеттік қорық мұражайы күллі әлемді өзіне қаратқан атақты «Алтын адамымен» танымал. Мұражай қызметкерлері көрме, шаралар ұйымдастырып жатса, Есік аумағынан табылған сақ заманының ескерткіштерімен, ең бастысы, ұлттың брендіне айналған «Алтын адаммен» танысып қайтарыңа бек сенімді болып барасың. Шынында да солай. Алты жыл бұрын ғылыми нысан ретінде тіркеліп, 2011 жылдан бастап мемлекеттік лицензия негізінде археологиялық жұмыстар жүргізіп келе жатқан «Есік» қорық-музейі ашылғалы бері алуан тақырыптағы көрмелер өткізуді дәстүрге айналдырған.  

Егемен Қазақстан
07.12.2017 5120

Әрбір көрме – белгілі бір жетістіктердің жиынтық көрсет­кіші. Ал бұл жолғы тарихи-танымдық қырынан гөрі адами құндылықты дәріптеуге көбірек бағытталған «Ізбасарлар» атты көрме ілгеріректегі көп шара­ның ешқайсысына ұқсамады. Көрме­нің көтерген аса маңызды тақырыбының бірі экология болды. Себебі қорық-музей тек қана тарихи құндылыққа ие артефактілерді сақтаушы ғана емес, сонымен бірге 68 га жерді алып жатқан аумақтың табиғи қалпын сақтауға да үлес қосады. 

«Ізбасар» дегеніміз, аты айтып тұрғандай, өткен ата-бабалары мұра етіп қалдырған адамгершілік қасиеттер мен құндылықтарды сақтай отырып, өзіне тән уақыт кеңістігінде бабалар ізімен жүретін жан. Музей­дің ғылыми хатшысы Досым Зікірияның айтуынша, көрмеде негізгі бес түсінік көрініс тапқан. «Ізбе-із» – шәкірттері ұстазының ізімен жүреді. «Есік» қорық-музейі үшін ондай ұстаз «Алтын адамды» тапқан авторлардың бірі Бекен Нұрмұхамбетов болды. Сондай-ақ Төрәлі Төлегенов, Алексей Чекин, Ермек Жасыбаев, Әсел Омарғазиева сынды біз­дің ғалым-археологтарымыздың кә­сі­би тұрғыда қалыптасуында өзінің ізін қалдырды. Ол біздің жүрегімізде мәңгілік орын алды. Біздің қорғандардағы ізіміз, оның да ешқашан өшпейтін, шайылмайтын ізі десек жарасады» дейді. Ал «із» қандай болады? Алуан түрлі болатыны ақиқат. Көрмеде бабалар қалдырған «іздің» өзгешелігі жеке-жеке талданды. Олардың қатарында еліміздің түрлі аймақтарынан табылған жерлеу жоралары мен қыш өнеркәсібінің, жәдігерлерде көрініс тапқан түрлі мәдениет іздерін айтуға болады. 

Музейге мектеп оқушылары мен басқа өңірден келетін адамдар көбірек мейман болатындықтан, олардың қызығушылығын ояту үшін көрмеде археологиялық қазба жұмыстары кезінде, соның ішінде биыл, 2017 жылы табылған, бабалардың аса құн­ды ізі ретінде сақталған ана­ғұрлым маңызды жәдігерлер тура­лы мәлімет берілді. Мұнда сақ амфорасы, жұмбақ бейнелі қоңырау секілді сирек кездесетін жәдігерлер назарға ұсынылды. 
Расында да Бекен Нұрма­хамбетовтің академиялық тұр­ғыдағы теориялық білімін былай қойғанда, Ә.Марғұлан мен К.Ақышевтармен бірге жүріп, археолог ғалым ретінде алпыс жыл бойы жинаған далалық тәжірибесі өзінен кейін келген талай жас буынның кәдесіне жарады. Бақилық болғанша арқасынан дорбасы, қолынан күрегі түспей жастарға жол көрсетіп, «алтын» шығатын жерді сұңғыла ақылмен танып, көптеген экспедицияларға басшылық жасады. Көрменің ғылыми қызметкерлері сол экспедицияларда табылған бабалар мұрасының тарихи маңызын түсіндіре келіп, оқушылардан: «Бекен аталарың және басқа да тарихшы аға-апаларың тарихты жаңа сатыға көтеретін баға жетпес жәдігерлер тауып, із қалдырды.

Ал сендер соңдарыңа қандай із қалдырасыңдар?» деген сұрақ қойды. Себебі көрмені ұйымдастырудағы көзделген түпкі мақсат осы сұрақтың жауабына келіп тірелетін-ді. «Мәдени қабат – мәдени із» бөлімінде бола­шақ ұрпаққа бүгінгі буын­ның қандай із қалдыратыны тура­лы ой қозғалады. Мың рет айт­қаннан бір рет дәл осылай көз алдыда нақты мысал арқы­лы көрсеткен ғылыми дәлелге бейжай қарай алмаған көрме тама­шалаушылары «Мен – ізба­сармын» бөлімінде жекелеген жәдігерлерден алған әсері туралы, табиғатты аялауға қатысты тілегін жазып қалдырды. 

Айгүл АХАНБАЙҚЫЗЫ, 
«Егемен Қазақстан»

АЛМАТЫ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

14.12.2017

Қостанайдың Жітіқара ауданында заманауи астық сақтау  қоймасы ашылды

14.12.2017

Ақмола облысында Біржан сал ауданы пайда болды

14.12.2017

Студенттер «ақылды үйде» тұрады

14.12.2017

Болашақ журналистер «Егемен Қазақстанда» қонақта болды

14.12.2017

Келіншектің баласы (баллада)

14.12.2017

Тоқаевтың төрағалық етуімен Парламент Сенатының отырысы өтті

14.12.2017

Қостанай облысында шалғай ауылға су құбыры тартылды

14.12.2017

«Алаш жолы» атты кітап жарық көрді

14.12.2017

Қостанай облысында екі бірдей елді мекенге көгілдір отын келді

14.12.2017

Тәуелсіздікке тарту: Созақта жаңа 6 нысан пайдалануға берілді

14.12.2017

Сенат комитеті Кеден кодексінің жобасын қарады

14.12.2017

Халифа Алтайдың жары өмірден өтті

14.12.2017

Меморандум мақсатына жете алмады

14.12.2017

Тележурналист, майталман дубляжшы, режиссер Әсемғазы Қапанұлы қайтыс болды

14.12.2017

Валерий Карпин Павлодарға келді

14.12.2017

Ақтау халықаралық әуежайы 1 миллионыншы жолаушыға қызмет көрсетті

14.12.2017

Түпқараған ауданының ахуалы айтылды

14.12.2017

Марат бастамашы болған марафон

14.12.2017

«Қансонар» қанат жайып келеді

14.12.2017

Мемлекеттік бағдарламалардың орындалуы талқыланды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Әділеттің ақ жолынан Трампша аттау

Жуырда АҚШ президенті Дональд Трамп Иерусалимді Израильдің ас­та­на­сы дегенді мойындап, АҚШ ел­шілігінің Тель-Авивтен сол қалаға кө­шірілетінін мәлімдеді. Үстіміздегі жылдың маусым айында ғана елші­лікті көшіруді кейінге қалдырған Трамп­тың бұл шешімі қандай да бір қы­сы­мның күштілігінен екені көрініп тұр.   

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Дарын мен қарым

Дарын – тағдырдың сыйы. Ұстай алсаң құстай ұшасың, ұстай алмасаң мұрттай ұшасың. Ұстай алғанның қарымы зор. Бағы биік. Затына қарай аты, еңбегіне қарай өнбегі телегей теңіз. Ұстай алмағанның ұсқыны кірмейді. Қадамы ілгері жүрмейді. Қанша жетектегенмен, қамқорлық көрсеткен кері кетіп, күндердің күнінде күлкіге айналып, көлденең «кермеге» ұрына береді. Мұны өмір сабағына көз жібергенде көріп-біліп отырмыз.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Абыздар мен Алыптар

Кезінде қазақ әдебиетінің классик ақсақалы Ғабит Мүсіреповтің «Социалистік Қазақстан» газетінде шыққан «Дәстүр және жаңашылдық» деген мақаласы жан сарайын өзі айтатын есрафіл самалындай желпіп, зиялы қауым мен жазушы жамағатқа кеңестік тымырсықтың көбесін сөккен сәуледей әсер етіп еді. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Елуден кейінгі өмір

Қазіргі қоғамымызда қызықты өзгерістер жүріп жатыр. Соның бір­азы адам жасына да қатысты.

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Билер соты

Ұлы Дала өркениеті тарихында Билер сотының құқықтық, саяси-әлеуметтік, тарихи-мәдени, рухани-дүниетанымдық, ұлттық-халықтық, философиялық құн­дылықтары айрықша. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу