Жаңа Салық кодексі ұзақ дайындалса да шикілігі жетерлік

Салық кодексін жетілдіру туралы заң жобасын сенаторлар осылай бағалады

Егемен Қазақстан
08.12.2017 2674

Алдымен Бас прокурор Жақып Асановтың таныстыруымен кейбір заңнамалық актілерге құқық қорғау қызметінің процестік негіздерін жаңғырту мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу жөніндегі заң жобасы бірінші оқылымда қаралды. Бұл заң жобасының айрықша ерекшелігі сол, ол құқық қорғау органдарының қызметін күшейтуді емес, керісінше, осы органның кейбір қысастықтарынан азаматтардың құқы мен бостандығын қорғайтындығын Бас прокурор алдымен атап өтті. Қылмыстық-процестік кодекс (ҚПК) құқық қорғау органдарына күдіктінің қылмысын ашу үшін оны аңду, тінту, жасырын тыңдау, жүріс-тұрысына шектеу қою және т.б. өкілеттіктер берген. Осындай қызметтерді атқару барысында органдар өз өкілеттіктерін асыра пайдалануы мүмкін. ҚПК қылмыспен күресуді және екінші жағынан осы күресте адамдар құқының бұзылмауын көздейтіні белгілі. Ал ұсынылып отырған мына заң жобасы адамдардың құқын қорғау бағытын жетілдіріп, біздің елімізде осы бағдарды тұңғыш рет ұстанып отыр. Ол Елбасының тікелей тапсырмасының негізінде жасалды, деп бастады Бас прокурор өзінің сөзін.

Екінші жағынан заң жобасы қылмыстық процеске экономикалық тұрғыдан үнемділік жасайтын нормалар енгізетіні айтылды. Сонымен қатар бұл жоба құқық қорғау органдарын күшейтпейді, жаңа өкілеттік бермейді, керісінше, оларға жаңа міндеттер жүктейді деп атап өтті баяндамашы. Одан әрі заң жобасындағы нақты нормаларға тоқталған ол құқық қорғау органдарының бұрын күдіктіні 72 сағатқа дейін ұстауға рұқсат беретін нормасы өзгеріп, кейбір қылмыстар үшін 48 сағатқа түсірілгенін айтты. Ал күдікті 18 жасқа толмаған болса, оны ұстау мерзімі тіпті 24 сағатқа дейін түсіріледі екен. Бұл нормалар тергеушінің тиімді жұмыс істеп, прокурорға күдіктінің қылмысын тез дәйектеуі үшін енгізіліп отырғаны жеткізілді. Прокурор оның дәлелдерін дұрыс деп тапса, сотқа өзі барып, күдіктіні одан әрі ұстауға рұқсат алады. Осының бәрі 48 сағатта жасалады, деді Бас прокурор.
Егер осы істер 48 сағатта жасалып үлгермесе, уақытша ұстау оқ­шау­лағышының (УҰО) бастығы күдіктіні шығарып жіберуі керек екен. Сонымен бірге күдіктіні қамау үшін тергеушінің үстірт жасалған анықтамасы негіз бола алмайды. Мәселен, заң жобасы бо­йынша экономикалық қылмыс жасады деп күдіктенген азаматты уақытша қамауға рұқсат беру үшін аудиторлық тексерістің нәтижесі сияқты құжаттар талап етіледі.

Сонымен бірге заң жобасында «дәлел алмасу» деген жаңа институт енгізілген. Оның мәнісі сол, сотқа дейін қорғаушы және айыптаушы тараптар бір-біріне өздерінің барлық дәлелдерін ашып, толық көрсетеді. Бұл сот процесінің жұмысын жеңілдететіні сөзсіз. Сондай-ақ негізгі айып дәлелденбесе, бұрын айыптаушы жақ қосымша бір дәлелдер келтіріп, екінші қылмыс бойынша айыптайтын. Енді айыптаушының ондай құқы шектеліп, күдіктінің тек негізгі айыбы ғана қаралады екен.

Сондай-ақ Бас прокурор қыл­мыс­тық істерді жүргізу ісі қағаз толтыру түрінен цифрлы форматқа ауыс­тырылып жатқанын жеткізді. Қағаз түрінде жазылған кейбір материал­дардың жоғалып кететінін де айта келіп Бас прокурор қазір Ішкі істер минис­тр­лігімен бірлесіп, 6 облыс­та цифрлы форматқа көшіру бойынша қанат­қақты бағдарлама жүргізіліп жатқа­нын айтты. Мұндайда бәрі ашық болады, деді ол.

Баяндамашының сөзінен кейін сенаторлар Р.Түсіпбеков, С. Еңсегенов және тағы басқалар сұрақтар қойды. Бұдан кейін шағын талқылау болып, заң жобасы бірінші оқылымда мақұлданды. Бірақ Сенаттың Конституциялық заңнама, сот жүйесі және құқық қорғау органдары комитетінің төрағасы Георгий Кимнің ұсынысымен заң жобасы осы күні шағын үзілістен кейін екінші оқылымда да қаралып, заң қабылданды.

Екінші болып Қазақстан Рес­пуб­ликасы мен Халықаралық қайта құру және даму банкi арасындағы Қарыз туралы келiсiмге қатысты тараптар арасындағы келісім-хатты ратификация­лау туралы заң жобасы қаралды. Бұл туралы баяндаманы Инвестициялар және даму министрі Жеңіс Қасымбек, қосымша баяндаманы сенатор Ерік Сұлтанов жасады. Бұл келісім «Күрті – Бурылбайтал» және «Ұзынағаш – Отар» жолдары аралықтарын қосу және қарыздар қаржысын санаттар арасында қайта бөлуді көздеген. Жоба 271,3 миллион доллар көлеміндегі ХҚҚДБ-нің үнемделген қаржысы мен рес­публикалық бюджеттен 47,9 миллион доллар қосымша қаржыландыру есебінен жүзеге асады. Құжат шағын талқылаудан кейін қабылданды.

Жалпы отырыста үшінші болып Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына қатысушы мемлекеттердің автокөлік құралдарын жымқыруға қарсы күрес­тегі және оларды қайтаруды қамта­ма­сыз етудегі ынтымақтастығы туралы келісімді ратификациялау туралы заң­ның жобасы қаралды. Ол туралы баяндаманы Ішкі істер министрі Қалмұханбет Қасымов жасады. Заң жобасы шағын талқылаудан соң қабылданды.

Одан әрі күн тәртібінде бірінші оқылымда қаралуға тиісті «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Кодекстің (Салық кодексі), «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» (Салық кодексі) Кодексті қолданысқа енгізу туралы» және «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне салық салу мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобалары бірден қаралды. Олар туралы негізгі баяндаманы Ұлттық экономика министрі Тимур Сүлейменов жасады. Заң жобасы жеке және заңды тұлғаларға қатысты салық заңнамасын оңайлатуды, іскерлік белсенділікті арттыруды, салықтық әкімшілендірулер тетіктерін жетілдіруді көздейді. 
Қосымша баяндама жасаған Экономикалық саясат, инновациялық даму және кәсіпкерлік комитетінің төрағасы Асқар Бейсенбаев Салық кодексінің әлі де жетілмеген тұстары бар екенін атап өтті. Соның ішінде оның қарапайым салық төлеушіге түсініксіз тұстары көп екендігі айтылды. Құжаттың баптары да тым көп, егер Ресейдің осындай құжатында – 432, Беларусьта – 330, Грузияда – 310 бап болса, біздікінде – 773 бап. Сенат Төрағасы Қасым-Жомарт Кемелұлы да бұл пікірлерді қолдайтынын айтып, министрліктің Елбасы алға қойған талаптарды толықтай орындай алмай отырғанын тілге тиек етті.

Осындай сындарды талқылауға қатысқан сенаторлар да айтты. Соның ішінде сенатор Әли Бектаев Салық кодексі жобасының мәтіні өте күрделі, түсінуге қиын, ауыр тілмен жазылған. Әсіресе, қазақ тіліндегі нұсқасында көптеген мәселелер түсініксіз жазылған, деді. «Салық саясатының талаптары арнайы мамандарға ғана емес, қарапайым азаматтарға да түсінікті болуы тиіс деп ойлаймын. Сонымен бірге ол тиісті мемлекеттік органдарда әзірленген заң жобалары Парламентке өте кеш түседі. Тіпті бұл тұрақты халге айналып бара жатыр. Сондықтан уақыттың тарлығына байланысты кейбір заңдар асығыс қабылданады. Елбасының осыдан екі жыл бұрын айтқанына қарамай мына заңдар бізге тек үстіміздегі жылдың 11 қарашасында келіп түсті. Мұндай маңызды құжат регламентке сәйкес 2 ай көлемінде қаралуға тиіс еді», деді. Сонымен бірге ол кейбір көзге ұрып тұрған жетілдірілмеген тұстарды атады. Соның ішінде жаңадан ашылып жатқан өндіріс орындарын бірден салық төлеуге міндеттейді. Оның өтейтін несиесі, алатын шикізаты, жұмысшыларға төлейтін жалақысы бар. Бірақ бізде ондай шығындарды ешкім ескермейді, деді ол. Бұл пікірлерді талқылауға қатысқан сенатор Сәрсенбай Еңсегенов те қостады. Осындай сындар айтылса да құжаттар бірінші оқылымда мақұлданды. 

Құжат бірінші оқылымда қаралған соң Қаржы және бюджет комитетінің төрағасы Ольга Перепечинаның ұсынысымен шағын үзілістен кейін екінші оқылымда да қаралып, енгізген түзетулерімен Мәжіліске жіберілді.

Жалпы отырыста жетінші мәселе болып Аграрлық мәселелер, табиғатты пайдалану және ауылдық аумақтарды дамыту комитеті мүшелерінің Пре­мьер-Министрдің орынбасары – Ауыл шаруашылығы министрі А.Мыр­захметовке депутаттық сауалға жауапты ауызша беруді талап етуіне сәйкес министрдің сөзі тыңдалды. Алдымен осы комитеттің төрағасы Жеңіс Нұрғалиев сөйлеп, сауалға қысқаша тоқталып өтті. Ондағы негізгі мәселе – АӨК-ке мемлекет үлкен көлемде қаржылық қолдау білдіріп жатса да тиісті нәтиже неге жоқ дегенге саяды. Соның ішінде берілген субсидиялар мен жеңілдетілген несие­лер­дің тиімді нәтижелер бермегендігі, өнді­рістің жаңа технологияларға қол жеткіз­бегендігі, астық шаруашылығы өнімді­лігінің төмендігі және т.б. дүниелер айтылған. Бұған қатысты А.Мыр­зах­метов қол жеткізілген табыстардың бір­шамасына шолу жасап өтті.

Отырыс соңынан сенатор Нұр­жан Нұрсипатовтың Қазақстан Ұлт­тық ұланы мен ҰҚК Шекара қызме­тін қаржыландыру туралы және сена­тор Мұрат Бақтиярұлының Қоста­най облысының Жангелдин ауданы тұр­ғындарының Ресей зымырандарының қалдықтары құлайтын аумақ үшін Тор­ғай өңірінен жер бөлуге қарсы екені ту­ра­лы депутаттық сауалдары жария етілді.

Жақсыбай САМРАТ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.07.2018

Баянауылда Сұлтанмахмұт Торайғыровтың 125 жылдығы аталып өтті

19.07.2018

Ауғанстан компаниялары қазақстандық ұн, макарон өнімдеріне қызығушылық танытып отыр

19.07.2018

Қазақстандық грек-рим шеберлері Нью-Делиде жеті жүлде алды

19.07.2018

Волейболдан Азияның клубтық чемпионаты аяқталды

19.07.2018

Биыл Сыр өңірінде он инвестициялық жоба іске асады

19.07.2018

Маңғыстауда экологтарға жемқорлықты болдырмау жайлы айтылды

19.07.2018

Мұнай саласының ардагері Есет Әзербаевқа мүсін қойылды

19.07.2018

ҚР Президенті Іс басқарушысының орынбасары тағайындалды 

19.07.2018

Зейнолла Самашев: Кезінде Алтын адам болған

19.07.2018

Қаскелеңде «ақылды» комбайн адамның қатысуынсыз егін орды

19.07.2018

Қызылордада ұрланған қақпақтардың шығыны 30 млн теңгеге жеткен

19.07.2018

Жәңгір ханның жазғы ордасы Ресей жерінде жатыр

19.07.2018

Президент Премьер-Министр Бақытжан Сағынтаевты қабылдады

19.07.2018

«Егемен Қазақстан» газетінде кадрлық өзгерістер болды

19.07.2018

З.Самашев: Табылған жәдігерлер б.з.д 8-7 ғасырға тиесілі заттар болуы мүмкін

19.07.2018

Кәріпбек Күйіков «Ядросыз болашақ үшін» сыйлығын алды

19.07.2018

Арқайым – аңыздар андыздаған алқап

19.07.2018

Қаршыға мен қара бала

19.07.2018

Баян-Өлгей аймағы су тасқынынан зардап шекті

19.07.2018

АҚШ – Ресей: Серіктестіктің соны серпіні

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Атақ қымбат па, абырой қымбат па?

Бүгінде қандай жолмен келсе де атақ үшін есі кете, есерлене қимылд­ай­ты­ны­мыз­ды бәрі біледі. Айта­лық, жуырдағы бір мереке күндерінде орден сатылыпты. Бұл орденнің атауы қандай дерсіз – «Қазақстанның құрметті азаматы».

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ауыл шаруашылығын цифрландыру болашақтың баламасыз жолы

Әлем елдерінде қазіргі уақытта ауыл шаруашылығын цифрландыру қарқынды түрде жүріп жатыр. Уақыт өткен сайын бұл салада неше түрлі жаңа технологиялар пайда болып, олар жедел түрде өндіріске ен­гізілуде. Мәселен, Еуропадағы компания­лар енді егістік жағдайын зерттеумен ай­на­лысатын дрондарды да шығара бас­тады. Бұл машиналар фермерлердің егіс шы­ғымдылығын алдын ала болжап бі­лу­леріне жағдай туғызуда. Осы үдеріс ке­ңі­нен қанат жая келе, бүкіл ел бойынша әрбір егіс алқабының шығымдылығын күні бұрын анықтау мүмкіндігі пайда болатын көрінеді. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Аяқдоп аламаны аяқталды

Әлем чемпионаты – тағатсыздана күткен футбол тойы еді. Енді барлығы аяқталып, той тарқасымен біз де алған әсерімізбен бөлісе кетсек. Бұл біріншілік несімен есте қалмақ?

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Биографиялық фильмдердің бәсі биік болуы тиіс

Кейінгі кезде «Еуразия бірінші арнасынан» әйгілі кеңестік манекенші-модель, сән әлемінде «Кремльдің ең әдемі қаруы» және «Кеңестік Софи Лорен» атанған Регина Збарская туралы сериа­л көрсетіліп жатыр. Былай қарасаңыз, сән әлемінің кіндігі саналған Парижді тәнті еткен өмірі жұмбаққа толы сұлудың сол кездегі кеңестік қасаң қағидаларға сыймаған ғұмырын өзгеше қырынан бейнелеген қарапайым, бірақ кемел түсірілген Ресейдің кезекті киноөнімдерінің бірі. 

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Халық әнінің тоналу тарихы

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Бо­лашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты бағ­дарламалық мақаласында, жаңғыру елдің ұлттық-рухани тамырынан нәр ала алмаса, ол адасуға бастайды», деді. Елдің ұлттық-рухани тамыры дегеніміз не? Ол ха­лықты сан ғасырдан бері адастырмай, алып келе жатқан салт-дәстүрі, фольклоры, әні мен жыры. Осылардың ішінде әннің ұлт руханияты үшін орны айрықша. Дана Абай атамыз, «Ұйықтап жатқан жүрек­ті ән оятар, Үннің тәтті оралған мәні оятар» дегенді бекер айтқан жоқ.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу