Жаңа Салық кодексі ұзақ дайындалса да шикілігі жетерлік

Салық кодексін жетілдіру туралы заң жобасын сенаторлар осылай бағалады

Егемен Қазақстан
08.12.2017 2747
2

Алдымен Бас прокурор Жақып Асановтың таныстыруымен кейбір заңнамалық актілерге құқық қорғау қызметінің процестік негіздерін жаңғырту мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу жөніндегі заң жобасы бірінші оқылымда қаралды. Бұл заң жобасының айрықша ерекшелігі сол, ол құқық қорғау органдарының қызметін күшейтуді емес, керісінше, осы органның кейбір қысастықтарынан азаматтардың құқы мен бостандығын қорғайтындығын Бас прокурор алдымен атап өтті. Қылмыстық-процестік кодекс (ҚПК) құқық қорғау органдарына күдіктінің қылмысын ашу үшін оны аңду, тінту, жасырын тыңдау, жүріс-тұрысына шектеу қою және т.б. өкілеттіктер берген. Осындай қызметтерді атқару барысында органдар өз өкілеттіктерін асыра пайдалануы мүмкін. ҚПК қылмыспен күресуді және екінші жағынан осы күресте адамдар құқының бұзылмауын көздейтіні белгілі. Ал ұсынылып отырған мына заң жобасы адамдардың құқын қорғау бағытын жетілдіріп, біздің елімізде осы бағдарды тұңғыш рет ұстанып отыр. Ол Елбасының тікелей тапсырмасының негізінде жасалды, деп бастады Бас прокурор өзінің сөзін.

Екінші жағынан заң жобасы қылмыстық процеске экономикалық тұрғыдан үнемділік жасайтын нормалар енгізетіні айтылды. Сонымен қатар бұл жоба құқық қорғау органдарын күшейтпейді, жаңа өкілеттік бермейді, керісінше, оларға жаңа міндеттер жүктейді деп атап өтті баяндамашы. Одан әрі заң жобасындағы нақты нормаларға тоқталған ол құқық қорғау органдарының бұрын күдіктіні 72 сағатқа дейін ұстауға рұқсат беретін нормасы өзгеріп, кейбір қылмыстар үшін 48 сағатқа түсірілгенін айтты. Ал күдікті 18 жасқа толмаған болса, оны ұстау мерзімі тіпті 24 сағатқа дейін түсіріледі екен. Бұл нормалар тергеушінің тиімді жұмыс істеп, прокурорға күдіктінің қылмысын тез дәйектеуі үшін енгізіліп отырғаны жеткізілді. Прокурор оның дәлелдерін дұрыс деп тапса, сотқа өзі барып, күдіктіні одан әрі ұстауға рұқсат алады. Осының бәрі 48 сағатта жасалады, деді Бас прокурор.
Егер осы істер 48 сағатта жасалып үлгермесе, уақытша ұстау оқ­шау­лағышының (УҰО) бастығы күдіктіні шығарып жіберуі керек екен. Сонымен бірге күдіктіні қамау үшін тергеушінің үстірт жасалған анықтамасы негіз бола алмайды. Мәселен, заң жобасы бо­йынша экономикалық қылмыс жасады деп күдіктенген азаматты уақытша қамауға рұқсат беру үшін аудиторлық тексерістің нәтижесі сияқты құжаттар талап етіледі.

Сонымен бірге заң жобасында «дәлел алмасу» деген жаңа институт енгізілген. Оның мәнісі сол, сотқа дейін қорғаушы және айыптаушы тараптар бір-біріне өздерінің барлық дәлелдерін ашып, толық көрсетеді. Бұл сот процесінің жұмысын жеңілдететіні сөзсіз. Сондай-ақ негізгі айып дәлелденбесе, бұрын айыптаушы жақ қосымша бір дәлелдер келтіріп, екінші қылмыс бойынша айыптайтын. Енді айыптаушының ондай құқы шектеліп, күдіктінің тек негізгі айыбы ғана қаралады екен.

Сондай-ақ Бас прокурор қыл­мыс­тық істерді жүргізу ісі қағаз толтыру түрінен цифрлы форматқа ауыс­тырылып жатқанын жеткізді. Қағаз түрінде жазылған кейбір материал­дардың жоғалып кететінін де айта келіп Бас прокурор қазір Ішкі істер минис­тр­лігімен бірлесіп, 6 облыс­та цифрлы форматқа көшіру бойынша қанат­қақты бағдарлама жүргізіліп жатқа­нын айтты. Мұндайда бәрі ашық болады, деді ол.

Баяндамашының сөзінен кейін сенаторлар Р.Түсіпбеков, С. Еңсегенов және тағы басқалар сұрақтар қойды. Бұдан кейін шағын талқылау болып, заң жобасы бірінші оқылымда мақұлданды. Бірақ Сенаттың Конституциялық заңнама, сот жүйесі және құқық қорғау органдары комитетінің төрағасы Георгий Кимнің ұсынысымен заң жобасы осы күні шағын үзілістен кейін екінші оқылымда да қаралып, заң қабылданды.

Екінші болып Қазақстан Рес­пуб­ликасы мен Халықаралық қайта құру және даму банкi арасындағы Қарыз туралы келiсiмге қатысты тараптар арасындағы келісім-хатты ратификация­лау туралы заң жобасы қаралды. Бұл туралы баяндаманы Инвестициялар және даму министрі Жеңіс Қасымбек, қосымша баяндаманы сенатор Ерік Сұлтанов жасады. Бұл келісім «Күрті – Бурылбайтал» және «Ұзынағаш – Отар» жолдары аралықтарын қосу және қарыздар қаржысын санаттар арасында қайта бөлуді көздеген. Жоба 271,3 миллион доллар көлеміндегі ХҚҚДБ-нің үнемделген қаржысы мен рес­публикалық бюджеттен 47,9 миллион доллар қосымша қаржыландыру есебінен жүзеге асады. Құжат шағын талқылаудан кейін қабылданды.

Жалпы отырыста үшінші болып Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына қатысушы мемлекеттердің автокөлік құралдарын жымқыруға қарсы күрес­тегі және оларды қайтаруды қамта­ма­сыз етудегі ынтымақтастығы туралы келісімді ратификациялау туралы заң­ның жобасы қаралды. Ол туралы баяндаманы Ішкі істер министрі Қалмұханбет Қасымов жасады. Заң жобасы шағын талқылаудан соң қабылданды.

Одан әрі күн тәртібінде бірінші оқылымда қаралуға тиісті «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Кодекстің (Салық кодексі), «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» (Салық кодексі) Кодексті қолданысқа енгізу туралы» және «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне салық салу мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобалары бірден қаралды. Олар туралы негізгі баяндаманы Ұлттық экономика министрі Тимур Сүлейменов жасады. Заң жобасы жеке және заңды тұлғаларға қатысты салық заңнамасын оңайлатуды, іскерлік белсенділікті арттыруды, салықтық әкімшілендірулер тетіктерін жетілдіруді көздейді. 
Қосымша баяндама жасаған Экономикалық саясат, инновациялық даму және кәсіпкерлік комитетінің төрағасы Асқар Бейсенбаев Салық кодексінің әлі де жетілмеген тұстары бар екенін атап өтті. Соның ішінде оның қарапайым салық төлеушіге түсініксіз тұстары көп екендігі айтылды. Құжаттың баптары да тым көп, егер Ресейдің осындай құжатында – 432, Беларусьта – 330, Грузияда – 310 бап болса, біздікінде – 773 бап. Сенат Төрағасы Қасым-Жомарт Кемелұлы да бұл пікірлерді қолдайтынын айтып, министрліктің Елбасы алға қойған талаптарды толықтай орындай алмай отырғанын тілге тиек етті.

Осындай сындарды талқылауға қатысқан сенаторлар да айтты. Соның ішінде сенатор Әли Бектаев Салық кодексі жобасының мәтіні өте күрделі, түсінуге қиын, ауыр тілмен жазылған. Әсіресе, қазақ тіліндегі нұсқасында көптеген мәселелер түсініксіз жазылған, деді. «Салық саясатының талаптары арнайы мамандарға ғана емес, қарапайым азаматтарға да түсінікті болуы тиіс деп ойлаймын. Сонымен бірге ол тиісті мемлекеттік органдарда әзірленген заң жобалары Парламентке өте кеш түседі. Тіпті бұл тұрақты халге айналып бара жатыр. Сондықтан уақыттың тарлығына байланысты кейбір заңдар асығыс қабылданады. Елбасының осыдан екі жыл бұрын айтқанына қарамай мына заңдар бізге тек үстіміздегі жылдың 11 қарашасында келіп түсті. Мұндай маңызды құжат регламентке сәйкес 2 ай көлемінде қаралуға тиіс еді», деді. Сонымен бірге ол кейбір көзге ұрып тұрған жетілдірілмеген тұстарды атады. Соның ішінде жаңадан ашылып жатқан өндіріс орындарын бірден салық төлеуге міндеттейді. Оның өтейтін несиесі, алатын шикізаты, жұмысшыларға төлейтін жалақысы бар. Бірақ бізде ондай шығындарды ешкім ескермейді, деді ол. Бұл пікірлерді талқылауға қатысқан сенатор Сәрсенбай Еңсегенов те қостады. Осындай сындар айтылса да құжаттар бірінші оқылымда мақұлданды. 

Құжат бірінші оқылымда қаралған соң Қаржы және бюджет комитетінің төрағасы Ольга Перепечинаның ұсынысымен шағын үзілістен кейін екінші оқылымда да қаралып, енгізген түзетулерімен Мәжіліске жіберілді.

Жалпы отырыста жетінші мәселе болып Аграрлық мәселелер, табиғатты пайдалану және ауылдық аумақтарды дамыту комитеті мүшелерінің Пре­мьер-Министрдің орынбасары – Ауыл шаруашылығы министрі А.Мыр­захметовке депутаттық сауалға жауапты ауызша беруді талап етуіне сәйкес министрдің сөзі тыңдалды. Алдымен осы комитеттің төрағасы Жеңіс Нұрғалиев сөйлеп, сауалға қысқаша тоқталып өтті. Ондағы негізгі мәселе – АӨК-ке мемлекет үлкен көлемде қаржылық қолдау білдіріп жатса да тиісті нәтиже неге жоқ дегенге саяды. Соның ішінде берілген субсидиялар мен жеңілдетілген несие­лер­дің тиімді нәтижелер бермегендігі, өнді­рістің жаңа технологияларға қол жеткіз­бегендігі, астық шаруашылығы өнімді­лігінің төмендігі және т.б. дүниелер айтылған. Бұған қатысты А.Мыр­зах­метов қол жеткізілген табыстардың бір­шамасына шолу жасап өтті.

Отырыс соңынан сенатор Нұр­жан Нұрсипатовтың Қазақстан Ұлт­тық ұланы мен ҰҚК Шекара қызме­тін қаржыландыру туралы және сена­тор Мұрат Бақтиярұлының Қоста­най облысының Жангелдин ауданы тұр­ғындарының Ресей зымырандарының қалдықтары құлайтын аумақ үшін Тор­ғай өңірінен жер бөлуге қарсы екені ту­ра­лы депутаттық сауалдары жария етілді.

Жақсыбай САМРАТ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.09.2018

Тіл ықылассыз істі емес, періште көңілді ұнатады

23.09.2018

«Әкім Тарази шығармашылығының феномені» халықаралық ғылыми-практикалық конференциясы өтті

23.09.2018

Қостанайда екі полицей жол бойында әйелді ажалдан аман алып қалды

23.09.2018

Павлодарға Дүниежүзілік Украиндар конгресінің президенті Евгений Чолий келді

23.09.2018

Балалар Евровидениесінде еліміздің намысын Даниэла Төлешова қорғайтын болды

23.09.2018

Энтони Джошуа ресейлік боксшы Александр Поветкинді жеңді

23.09.2018

Астанада ТҚО объектілерді қорғаудың цифрлық басқару жүйесі ұсынылды

23.09.2018

Екібастұзда алғашқы STEM-зертханасы ашылды

23.09.2018

Маңғыстауда VI Халық спорты ойындары басталды

23.09.2018

Астаналықтар заң мәселесі бойынша тегін кеңес алды

23.09.2018

Ақтауда триатлоннан Қазақстан Кубогының финалы басталды

22.09.2018

Жалпықалалық сенбілікте 9 мыңнан астам ағаш егілді

22.09.2018

Мақтаарал ауданында «Жасыл ел» жастардың еңбек жасақтары жұмысын бастады

22.09.2018

«Балалар Евровидениесі» байқауының жеңімпазы анықталмақ

22.09.2018

Халықаралық «Ясауитану-2018» байқауы өз мәресіне жетті

22.09.2018

Елбасы елорданың қала құрылысын игеру жоспарымен танысты

22.09.2018

Даниал Ахметов Зырян ауданын Алтай деп атау туралы ұсынысты қолдады

22.09.2018

Елбасы Чан Дай Куангтің қайтыс болуына байланысты көңіл айтты

22.09.2018

Жаңа Жібек жолы: Алматы

22.09.2018

Катонқарағай ауданы тұрғынының сібір жарасынан көз жұмғаны расталды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу