Астана процесі – Қазақстанға деген сенімнің нақты көрінісі

Бүгінде араағайындық, бітімгерлік бастамаларының, осы бағыттағы батыл қадамдары мен іс-қимылдарының жасампаз тарихын қалыптастырған Қазақстанның халықаралық және аймақтық қауіпсіздікті сақтап әрі оны нығайтудағы ықпалы Астана процесі арқылы арта түсуде. Бұл орайда Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың бейбітшілік пен тыныштыққа негізделген берік ұстанымы мен сындарлы саясаты айқын көрінеді.

Егемен Қазақстан
22.12.2017 509
Сурет "Егемен Қазақстан" архивінен алынды

Сирия дағдарысын реттеудегі бейтарап Қазақстанның маңызды рөлі жөнінде аз айтылып жүрген жоқ. Әсіресе, сириялық келіссөздерге қатысушы барлық тараптар Астана процесінің оң әсерін мойындай отырып, бұл бағыттағы басқосулардың одан әрі жалғаса түсуіне мүдделілік танытуда. Сондықтан болар бүгінге дейін Астана процесі аясында елордамызда 7 рет халықаралық кездесу жоғары деңгейде өткізілді. Ал оның екі күнге жоспарланған 8-ші раунды дәл бүгін Астанада ұйымдастырылуда (Бұл кездесудің қорытындылары жөнінде газетіміздің келесі нөмірінде өз алдына бөлек ақпарат беріледі).

Жалпы, еліміздің халықаралық қоғамдастықтың белсенді мүшесі ретінде Таяу Шығыс аймағын әрі-сәрі күй кештірген қақтығыстарды реттеу ісінен тыс қалмасы белгілі болған сәттен Қазақстанға үлкен жауапкершілік артылған-ды. Қазіргі таңда Сириядағы қарулы қақтығыстардың саябырсуы, өзара бітіспестей көрінген қарсылас тараптардың келісімге келуге деген ұмтылыстары Астана процесінің оң нәтиже бергенін аңғартады.
Сирияаралық келіссөздердің оңтайлы жүргізілуіне бейтарап Астана алаңының тиімді болғанын кепілгер мемлекеттер – Түркия, Иран және Ресей елдері президенттерінің жылы лебіздерінен-ақ байқауға болады. Мәселен, өткен қараша айында Түркия басшысы Режеп Тайип Ердоған Ресей президентімен кездескен сәтінде: «Астана келіссөздері Сириядағы қантөгісті азайтуға зор үлес қосты. 

Осы орайда Сириядағы дағдарысты саяси жолмен реттеуге негіз пайда болды», деп атап көрсетті. Ал В.Путин: «Осы процес­ке қатысушыларға Астана алаңын ұсынғаны үшін Қазақстанға және Президент Нұрсұлтан Назарбаевқа алғысымды білдіремін. Қазақстан жай ғана бас қосатын жер емес, ол өте қолайлы алаң. Мен мұнда Қазақстанның бейтарап позициясын, қандай да бір шиеленістерге ешқашан араласпағанын, керісінше, беделді бітімгер болып есептелетінін айтып отырмын. Айта кетейін, Президент Нұрсұлтан Назарбаев барлық шиеленісуші және бітімге келісуші тараптарды келіссөз үстелінің басында ұстап қалу үшін белгілі бір жауапкершілікті өз мойнына алған кездер де болған. Сол үшін алғысымыз шексіз», деп өзінің лайықты бағасын берген болатын. Мұндай мазмұндағы пікірлерді өзге де мемлекеттердің, халықаралық ұйымдардың басшылары мен өкілдері биік мінберлерден әрдайым мәлімдеп жүр.

Сирия дағдарысы тұрғысында сөз қозғағанда Астана процесі аясында бұған дейін 7 рет ұйымдастырылған халықаралық келіссөздердің нәтижелеріне соқпай өту мүмкін емес. Өйткені, Женева платформасынан кем түспеген Астанадағы келіссөздердің әрқайсысы Сирия жанжалын реттеудегі маңызды қадамдар болғаны анық.

Астана процесінің алғашқы раунды 2017 жылдың 23-24 қаңтарында өткені белгілі. Ол 2016 жылғы 30 желтоқсанда Женевада қол қойылған атысты тоқтату туралы келісімді нығайту үшін ұйымдастырылды. Ресей, Иран, Түркияның қолдауымен Сирия үкіметі мен қарулы оппозиция өкілдері арасында жүргізілген бұл жанама келіссөзге БҰҰ делегация­сы дәнекер ретінде, АҚШ делегациясы байқаушы ретінде қатысқан болатын. Бұл келіссөз Сирияда соғыс басталғаннан бергі аралықта Сирия үкіметі мен қарулы оппозиция өкілдері қатысқан алғашқы кездесу ретінде ерекшеленді. 
Кездесудің нәтижесінде кепілгер мемлекеттер (Түркия, Иран, Ресей) Сириядағы атысты тоқтатуды бақылаудың үшжақты тетігін құруға келісті әрі Астана алаңында бұдан кейінгі нақты мәселелер бойынша кездесулер өткізуге уағдаластық жасалды. Сонымен қатар кепілгер мемлекеттер бірлескен мәлімдеме жасап, онда Сирияның аумақтық тұтастығы мен егемендік принциптерінің сақталатындығына мүдделі екендіктерін білдірісті. 
Астана процесінің 2-ші раунды 2017 жылдың 15-16 ақпанында өтті. Оның нәтижесінде кепілгер мемлекеттер БҰҰ-ға есеп беретін Бірлескен жұмыс тобын құруға уағдаласып, бітімге қосылған аумақтар туралы ереженің жобасымен келісті әрі тұтқындар алмасу туралы ереженің жобасын талқылады. Процесс шеңберіндегі 3-ші келіссөздер 2017 жылғы 14-15 наурыз күндері болғаны мәлім. Бұл жолы кепілгер мемлекеттер Сириядағы атысты тоқтатудың жай-күйін және бітімге қосылған аумақтардағы жағдайды қарастырды, тұтқындар алмасу жөніндегі жұмыс тобы туралы ережені, Сирия конституциясы бо­йынша жұмыс тобын құрудың шарттары, ИЛИМ/ДАИШ және «Әл-Нусра майданы» тәрізді террорлық топтардың және қарулы оппозициялық ұйымдардың орналасқан жерлерін көрсететін бірыңғай картаны құру мәселелерін қозғады. 

Сол сияқты 2017 жылдың 3-4 мамырында болған 4-ші кездесуде кепілгер мемлекеттер Сирияда қауіпсіздік аймақтарын құру туралы меморандум бекітті. Зорлық-зомбылықты тез арада тоқтату, гуманитарлық жағдайды жақсарту және қақтығыстарды саяси реттеуге қолайлы жағдайлар жасау үшін Идлиб, Хомс, шығыс Гута, Дераа және Кунейтра провинцияларында қауіпсіздік аймақтары құрылатыны осы құжатта қарастырылды. Астана процесінің 5-ші раунды 2017 жылғы 4-5 шілдеде болып, нәтижесінде ұрыс қимылдарын тоқтату режімін күшейту бағытында нақты оң нәтижелерге қол жеткізілді. Осы қарсаңда Сириядағы жанжалдың ауқымы біршама азайып, гуманитарлық көмек жеткізу үшін тиісті жағдайлар жасалған-ды. Бұл туралы келіссөздер барысында қабылданған құжатта «Сирия Араб Республикасындағы деэскалация аймақтарын құру туралы меморандумға 2017 жылғы 4 мамырда қол қою нәтижесінде Сирия аумағындағы зорлық-зомбылық деңгейі айтарлықтай төмендегені» атап көрсетілді. Сонымен қатар осы кездесуде кепілгер мемлекеттер меморандумға сәйкес деэс­калация аймақтары бойынша Бірлескен жұмыс тобының құрылуын қолдап, оның Ережесін бекітті. 

Сондай-ақ Астана процесінің 2017 жылдың 14-15 қыркүйегінде және 30-31 қазанда өткен 6-7-раундтары да өз деңгейінде аяқталды. Бұл келіс­сөз­дер бойынша Сирияда деэскалация ай­мақ­тарын құру туралы меморандум ережелерін іске асыру және Астана процесі аясында осыған дейін қабылданған басқа да шешімдердің орындалуы бойынша жұмысты жалғастыру ниеті расталған бірлескен мәлімдеме қабылданды және тұтқындарды босату, қаза тапқандардың денелерін беру және із-түзсіз жоғалғандарды іздестіру бо­йынша жұмыс тобының ережесін бекіту секілді бірқатар мәселелер талқыланды. Осы келіссөздердің нәтижесінде Сириядағы ахуал біршама жақсарып, жақсылыққа қарай бет бұрылды.
Міне, жоғарыда айтылып өткен барлық жағдаяттар Қазақстанның бітімгерлік бастамаларының халықаралық қоғамдастықтағы маңызды рөлін, Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың бейбітшілік пен қауіпсіздікті сақтау жолындағы салиқалы саясатының оң ықпалын көрсетеді. Қорыта айтқанда, Астана процесі тарихқа еліміздің бітімгерлік бағытында атқарған ауқымды шараларының бірегейі ретінде таңбаланатыны сөзсіз.

Жолдыбай БАЗАР,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.05.2018

Қостанай қаласы «мерейлі отбасын» таңдады

20.05.2018

Батыс Қазақстан мен Астана әріптестік туралы меморандумға қол қойды

20.05.2018

Каспий жағалауында суға шомылу маусымына байланысты үгіт-насихат жұмыстары жүргізілді

20.05.2018

Ақтөбе және Орынбор облыстары ресми делегацияларының кездесуі өтті

20.05.2018

Павлодарда партиялық жоба аясында IT-орталық ашылады

20.05.2018

Екібастұздағы «Шығыс» кенішіне «Liebherr R-976 Litronic» экскаваторы әкелінді

20.05.2018

Павлодарда Медиаторлардың республикалық форумы өтті

20.05.2018

Павлодарда ауыл шаруашылық жерлері электронды картаға түсіріледі

20.05.2018

Павлодарда жүргізушілердің төленбеген көлік салығы 670 миллион теңгеге жеткен

20.05.2018

Хорватия Астанада дипломатиялық өкілдік ашпақ

20.05.2018

Самал Еслямова Канн кинофестивалінде үздік актриса атанды

20.05.2018

20 мамырға арналған ауа райы

20.05.2018

ҚарМУ-да «Рухани жаңғыру» бағдарламасын жүзеге асыру барысын талқылады

19.05.2018

АЭФ-2018 аясында жаһандық трансформация жағдайындағы азаматтық қоғам институттарының рөлі талқыланды

19.05.2018

Қазақстандық сарапшылар ғаламдық дамудың басты бес мегатренді туралы пікір білдірді

19.05.2018

Н. Назарбаев атап өткен бес мегатренд АЭФ-2018 алаңдарында кеңінен талқылануда

19.05.2018

QazaqGeography «Қазақстандық ұлттық географиялық қоғамының» кезектен тыс съезі өз жұмысын бастады

19.05.2018

Қазақстан СІМ басшысы ИЫҰ-ның Ыстанбұлдағы саммитінде сөз сөйледі

19.05.2018

Елбасы Куба халқына көңіл айту жеделхатын жолдады

19.05.2018

Кубада ұшақ апатына байланысты ұлттық аза тұту күні жарияланды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Кешегінің жұрнағы, бүгінгінің көнесі 

Әдебиетке әркімнің-ақ таласы бар заман өтіп кеткенін мойындау қалай болған күнде ауыр. Нарық зама­нының елең-алаңында қолына қалам ұста­ған жігіттердің арасынан адамдар кітап­қа оралады әлі дегенді сеніммен айт­қандарына қарағанда әдебиеттің өмірдегі артықшылығына үміттері күшті болған-ау, шамасы. 

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Қолдан жасалған қасірет

Жылда мамырдың соңындағы Аза тұту күні жақындаған сайын мен қазақпын деген әрбір адамның жүрегі қарс айрылмауы, 30-шы жылдардағы саяси қуғын-сүргіннің, ғаламат ашаршылықтың құрбандарын еске алып күңіренбеуі мүмкін емес дер едік. 

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Оразаның нығметі

«Зор сүйінші айтайын, Мұсылман болып туғанға. Ислам дінін қуғанға...» деп Майлықожа бабамыз жырлағандай, исламды дінім, Мұхаммедті пайғамбарым деп таныған мүміндер үшін қасиетті рамазан айы туды. Аллаға бойұсынушы қауым бұл айды «Айлардың сұлтаны» деп ерекше әспет­тесе, үлкен сахаба Абдулла Аббас «күн­­дердің қайырлысы – жұма, айлардың қайыр­лысы – рамазан» деген екен.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Жол апатын азайту жүргізуші мәдениетіне байланысты

Өткенде екі көлік соқтығысып қал­ды. Олар көшенің бағдаршамы жоқ қиылысында бір-біріне жол бермеген. Содан екі жүргізуші бірін-бірі кінәлап жатыр. 

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Қазақ қызы осындай

Ұлттық дүниетаным ілімінде халық­тың гүлі қазақ қызының болмысына, әдеп-ілтипатына, сұлулық, ізеттілік қасиеттеріне қатысты «Қызда оттай ыстық мейір бар», «Қызда 40 періште бар», «Қызда 40 көліктік бақыт бар», «Қыздың қабағында құт бар», «Қыз назы 40 кісіні мас қылады», «Қыз 40 істің қисынын біледі», «Бұрынғының қыздары бармағының шұңқырындағы асқа тояды» дейтін сұлулықтың тұңғиық сырларын мәлімдейтін інжу-маржан ойлар, толғамдар, лала лебіздер бар.

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу