Қостанайда «көшесі» бар Сәкеннің

Сәкен Сейфуллин – қазақ халқының дарынды перзенті, елінің бостандығы мен тәуелсіздігі жолында қажырлы еңбек етіп, бүкіл күш-жігерін, білімін сарт еткен абзал азамат. Сәкен қазақ-кеңес әдебиетінің негізін қалаушылардың бірі, көрнекті қоғам және мемлекет қайраткері. Қазақстан Кеңестерінің ІІІ съезінде (1922 ж.) Халық Комиссарлары Кеңесінің төрағасы болып сайланғаны да көпшілікке мәлім.

 
Егемен Қазақстан
05.01.2018 2779

Ақиық ақын, жазушы қазақ әде­биетінің қалыптасуы мен дамуы­на сүбелі үлес қосты. Ол өзінің дарыны мен өнерін халық мү­д­десіне, туған елінің жарқын бола­шағына арнады, жаңа заман­ның дауылпаз сайыпқыран ақыны атанды. Әттең «кінәсіз кінәлі» болып, 1938 жылы атылып кетті. Қазақ елінің тарихында елеулі орны бар Сәкеннің есімін халқы қас­терлеп, әркез құрмет тұтады. Рес­пуб­ликамызда көшелер, мектептер, театр мен жоғары оқу ор­ны Сәкен Сейфул­лин есімімен ата­­ла­­ды. Астана қала­сында С.Сей­­фул­лин мұра­жайы жұмыс істейді.

Дей тұрғанмен, осындай тари­х­и тұлға, абзал азаматқа Қос­та­най өңірінде лайықты құрмет көр­­се­тіл­мей отырғаны өкінішті-ақ. Рас, қостанайлықтар да оны ұмыт­қан жоқ. Қалада С.Сейфуллин атын­­да көше бар. Көше атауы бір «л» әрпімен «Сейфулин» деп қате жазылған. Әңгіме осы кө­ше­­нің атында емес, затында бо­лып тұр. Оны көше деп атау­ға ауыз бар­­­майды. Кезінде дүріл­де­ген мауы­ты-шұға комбинаты орн­а­­лас­қан шағын ауданға кіре бер­­генде оң жақ қапталда қала­­­тын, қал­тарыста тұрған бір­неше үйді Сей­фуллин көшесі деп атай сал­ған деп естігенбіз. Бұ­дан Қос­та­най қа­ла­лық кеңесі басшы­­лары­­ның іске немқұрайлы қараға­ны байқалады.

Біз сол көшені іздеуге шық­тық. Қасымда қарт педагог, ха­лық ағарту ісінің үздігі Елтай Шо­жанов жолдасым бар. Қалта­рыс­тау орналасқансын ба, әлде күн суық болғандықтан ба жүргін­шілер сирек. Алдымыздан 70-тен асқан әйел кезекті. Өзін Райса Ивановна деп таныстырған оған шаруамызды айтып, Сейфуллин көшесін сұрадық. Сөзге бейіл кісі екен, өзінің Спандияр Көбеев көшісінде тұратынын айтты. 

– Бүгінде көшелердің аты жиі өзгеріп жатыр ғой. Сейфуллин көшесі дегенді сіздерден бірінші рет естіп тұрмын, деді. 

Әрі қарай кеттік. Бір бойжет­кенді кезіктірдік, шамасы студент болса керек. Ол да ондай көшеден бейхабар. Сөз арасында «Сәкен Сейфуллиннің кім екенін біле­сің бе?» деп сұрағанбыз. «Жоқ, біл­меймін» деп кесіп айтты әлгі қыз. 

Енді не істейміз деп аңтары­лып тұрғанымызда, бала жетектеген, жасы 60-ты алқымдаған әйел кезікті. Оған да шаруамызды айтып, жөн сұрадық. 
– Анау бір үйде саққұлақ, көп нәрседен хабары бар кісі тұр­а­ды. Бір білсе сол кісі біледі, соған бар­­­ғ­а­н­­дарыңыз жөн болар,– деп кеңес берді. 
Ерінбей ол үйге де бардық. Есік алдында кезіккен қарт өзін Ана­­то­­лий Степанович деп таныс­тыр­­­ды. Жөнімізді білген соң қария:

– Тура келіпсіздер, біздің үй Сәкен Сейфуллин көшесінің бо­­йында орналасқан. Ал ағым­нан жарылып айтар болсам, бұл көше­нің басы қайда, аяғы қайда екенінен өзім де бейхабармын. Көріп тұрсыңдар ғой, сонау тұр­ған ескілеу екі үй, ана тұста бір үй, мына алты қабатты үй Сей­фул­лин көшесі саналады. Ұмыт­па­сам, Сейфуллин көшесі атал­ғанына қырық жылдай болып қалды-ау,– деп әңгімесін аяқтады. 

Тағы да олай-бұлай жүріп, бір бүйірде тұрған үш пәтерлі үйге бұрылдық. Жатағандау келген баспананың күншығыс жағын­дағы есігінен ішке ендік. Үй иесі алпыстан асқан кісі екен, оған да келгендегі шаруамызды айттық. 

– Иә, сіздер іздеген көшенің тұрғынымын. Өкінішке қарай, Сейфуллин атындағы көше туралы бәлендей ештеңе айта алмаймын, оны көше деуге де ауыз бармайды. Бір белгілісі, ана маң­дағы алты қабатты тұрғын үй де сол көшеге жатады. Үлкендеу үй, бір қауым ел ғой, жай-жапсарын солар білетін болар,– деп бізді шығарып салды. 

Әлгі кісінің сілтеуімен ире­лең­­деген жалғыз аяқ жолға тү­сіп алып, алты қабатты үйге де ат ба­сын тіредік. Ішке кіріп, екі-үш есік­ті қағып едік, ешкім жауап берме­ді. Әйтеуір, бір есікті үлкен кісі ашты.

– Үй таппай келмеген шығар­сыңдар, төрлетіңдер,– деп бәйек болып жатыр ақсақал. Танысып, жөн сұрасқаннан кейін оған да шаруамызды айттық. 
– Біздің бұл үйде тұрып жатқа­­нымызға үш жылдан асып барады. Мен бұл тұста көше көріп тұр­ғаным жоқ. Көршілері­міздің айтуынша, көше бар, 20 шақты үйден тұрады екен. Өткен ғасырдың 50-жылдары олардың басын біріктіріп, Герцен көшесінің 1-ші өтпесі деп атапты. Ал біз тұрып жатқан үй кейінірек ескірген соң, 80-жылдары күреліп тасталып, солардың орнына тұрғы­зы­лып­ты. Осы шағын аудан­­д­ағы 6 қа­бат­ты жалғыз үй осы ғана. Сәкен Сей­фул­лин сияқ­ты бір­туар асыл аза­матымыз­ға осын­дай көшені берген сол кез­дегі қала басшылығы, қалалық кеңестің депутаттары не ойлады екен?! Бұл Сәкеннің әруағын қорлау ғой, – деп қария біраз өкпе-назын ақтарды. 

Сонымен Сәкен Сейфуллин­нің атындағы көшенің оң жақ бетінде алты қабатты №2-үй, ал сол жақ бетінде 3, 5, 7, 13 нөмірлі үй­лер орналасыпты. №1, №9-үй­лер тозығы жеткен соң күреліп тасталса керек. 

Осыдан 50 жыл бұрынғы мына ақпаратқа назар аударайық. Об­лыстың мемлекеттік архивінің маманы Наталья Здоровец Қоста­най қаласының «Наша газета» апталығында «Что было, то было» деген айдармен апта сайын шаһар өмірінде болған айтулы оқиғалар жөнінде қысқа ақпараттар беріп тұрады. Газеттің 2009 жылғы 14 мамырдағы санында (№20) былай деп жазылған: «22 мая 1968 года в районе комбината хлебопродуктов в Кустанае переименован 1-й проезд Герцена в улицу Сейфуллина». 

Қайран Сәкен! Елім деп еңіре­ген атпал азаматқа Қоста­най­­да жөні түзу бір көшенің бұйыр­мағанын қайтерсің.

Қанапия МЫРЗАҒОЖИН, 
Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі, Әулиекөл ауданының құрметті азаматы
 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.05.2018

Самал Еслямова: Туған еліңнің ықыласын сезіну – нағыз бақыт

22.05.2018

Сыр өңірінің әкімі «Рухани жаңғыру» бағдарламасы бойынша атқарылып жатқан игі істерді таныстырды

22.05.2018

Үкімет отырысында көтерілген мәселелерге шолу

22.05.2018

Полиция сержанты бір отбасын өрттен құтқарып қалды

22.05.2018

Сенаторлар суармалы жерлерді пайдалануды тәртіпке келтіруге шақырды

22.05.2018

Елордалық шығармашылық топ Атырауға жетті

22.05.2018

Курчатовтағы Ұлттық Ядролық Орталықта жас ғалымдар мен мамандардың ғылыми конференциясы өтті

22.05.2018

Семейдегі орманның өртенуі адам қолымен жасалған іс болуы мүмкін

22.05.2018

Солтүстік Қазақстан диқандары тұқым себуді жалғастыруда

22.05.2018

Сыр өңіріндегі тарихи-мәдени ескерткіштердің 3D картасы әзірленеді

22.05.2018

Солтүстік Қазақстанда жазғы ат жарысы маусымы ашылды

22.05.2018

Атырауда лифтіде жасөспірімдердің қаза табуына байланысты тергеу жүргізіледі

22.05.2018

Үкімет басшысы табиғатты қорғау және орман мекемелерінің өртке қарсы техникасын арттыруды тапсырды

22.05.2018

Елордада табиғат апатынан 13 адам жарақат алды

22.05.2018

Биыл ҰБТ-ға қандай өзгерістер енгізілді?

22.05.2018

Мемлекет басшысы Қорғаныс және аэроғарыш өнеркәсібі министрін қабылдады

22.05.2018

Астанада дауылдың салдарынан Бейбітшілік және келісім сарайына зақым келді (видео)

22.05.2018

Павлодар облысында 765 жазғы лагерь ашылады

22.05.2018

Назарбаев мектебі журналистер арасында конкурс жариялады

22.05.2018

Семейдегі Қызылкардонда орман өрті бәсеңсіді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Талғат СҮЙІНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Алматының алмасы. Шырын қайда?..

Алматы жұрты күнде жауған жауын­мен, түнде ұрған суықпен жағаласып жүріп Алатаудың бөктеріндегі биылғы алма бақ гүл шашқан көркем шақтан көз жазып қалған сыңайлы. Содан ба екен, біреу «Биыл алма гүлдеді ме?» десе, біреу «Биыл өзі алма бола ма?» дейді қамығып. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Рух көтерудің жолы

Кейінгі өскелең жас ұрпақты патриот­тық рухта қалай тәрбиелейміз, ертеңгі ел қорғар өрендеріміздің бойына отаншылдық пен патриотизмді, елге, жерге деген сүйіс­пен­шілік сезімін  қалыптастырып, келешекте ержүрек, батыл болып өсулері үшін не істеуіміз керек деп,  жастардың ертеңгі тағдыры мен таңдауына жиі бас ауыртып, жанымыздың жабырқап жататыны рас.

Қамбар Ахмет,

Каспий мен Қара теңіздерді жалғау кімге тиімді?

Мамырдың екінші онкүндігінде ақпарат һәм саясат алаңында қызу тал­қыланған тақырыптың бірі – Қазақ­стан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Каспий мен Қара теңіздің арасын жал­ғайтын «Еуразия» каналын салу жөніндегі пікірі болды. 

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Кешегінің жұрнағы, бүгінгінің көнесі 

Әдебиетке әркімнің-ақ таласы бар заман өтіп кеткенін мойындау қалай болған күнде ауыр. Нарық зама­нының елең-алаңында қолына қалам ұста­ған жігіттердің арасынан адамдар кітап­қа оралады әлі дегенді сеніммен айт­қандарына қарағанда әдебиеттің өмірдегі артықшылығына үміттері күшті болған-ау, шамасы. 

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Қолдан жасалған қасірет

Жылда мамырдың соңындағы Аза тұту күні жақындаған сайын мен қазақпын деген әрбір адамның жүрегі қарс айрылмауы, 30-шы жылдардағы саяси қуғын-сүргіннің, ғаламат ашаршылықтың құрбандарын еске алып күңіренбеуі мүмкін емес дер едік. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу