Қостанайда «көшесі» бар Сәкеннің

Сәкен Сейфуллин – қазақ халқының дарынды перзенті, елінің бостандығы мен тәуелсіздігі жолында қажырлы еңбек етіп, бүкіл күш-жігерін, білімін сарт еткен абзал азамат. Сәкен қазақ-кеңес әдебиетінің негізін қалаушылардың бірі, көрнекті қоғам және мемлекет қайраткері. Қазақстан Кеңестерінің ІІІ съезінде (1922 ж.) Халық Комиссарлары Кеңесінің төрағасы болып сайланғаны да көпшілікке мәлім.

 
Егемен Қазақстан
05.01.2018 2844

Ақиық ақын, жазушы қазақ әде­биетінің қалыптасуы мен дамуы­на сүбелі үлес қосты. Ол өзінің дарыны мен өнерін халық мү­д­десіне, туған елінің жарқын бола­шағына арнады, жаңа заман­ның дауылпаз сайыпқыран ақыны атанды. Әттең «кінәсіз кінәлі» болып, 1938 жылы атылып кетті. Қазақ елінің тарихында елеулі орны бар Сәкеннің есімін халқы қас­терлеп, әркез құрмет тұтады. Рес­пуб­ликамызда көшелер, мектептер, театр мен жоғары оқу ор­ны Сәкен Сейфул­лин есімімен ата­­ла­­ды. Астана қала­сында С.Сей­­фул­лин мұра­жайы жұмыс істейді.

Дей тұрғанмен, осындай тари­х­и тұлға, абзал азаматқа Қос­та­най өңірінде лайықты құрмет көр­­се­тіл­мей отырғаны өкінішті-ақ. Рас, қостанайлықтар да оны ұмыт­қан жоқ. Қалада С.Сейфуллин атын­­да көше бар. Көше атауы бір «л» әрпімен «Сейфулин» деп қате жазылған. Әңгіме осы кө­ше­­нің атында емес, затында бо­лып тұр. Оны көше деп атау­ға ауыз бар­­­майды. Кезінде дүріл­де­ген мауы­ты-шұға комбинаты орн­а­­лас­қан шағын ауданға кіре бер­­генде оң жақ қапталда қала­­­тын, қал­тарыста тұрған бір­неше үйді Сей­фуллин көшесі деп атай сал­ған деп естігенбіз. Бұ­дан Қос­та­най қа­ла­лық кеңесі басшы­­лары­­ның іске немқұрайлы қараға­ны байқалады.

Біз сол көшені іздеуге шық­тық. Қасымда қарт педагог, ха­лық ағарту ісінің үздігі Елтай Шо­жанов жолдасым бар. Қалта­рыс­тау орналасқансын ба, әлде күн суық болғандықтан ба жүргін­шілер сирек. Алдымыздан 70-тен асқан әйел кезекті. Өзін Райса Ивановна деп таныстырған оған шаруамызды айтып, Сейфуллин көшесін сұрадық. Сөзге бейіл кісі екен, өзінің Спандияр Көбеев көшісінде тұратынын айтты. 

– Бүгінде көшелердің аты жиі өзгеріп жатыр ғой. Сейфуллин көшесі дегенді сіздерден бірінші рет естіп тұрмын, деді. 

Әрі қарай кеттік. Бір бойжет­кенді кезіктірдік, шамасы студент болса керек. Ол да ондай көшеден бейхабар. Сөз арасында «Сәкен Сейфуллиннің кім екенін біле­сің бе?» деп сұрағанбыз. «Жоқ, біл­меймін» деп кесіп айтты әлгі қыз. 

Енді не істейміз деп аңтары­лып тұрғанымызда, бала жетектеген, жасы 60-ты алқымдаған әйел кезікті. Оған да шаруамызды айтып, жөн сұрадық. 
– Анау бір үйде саққұлақ, көп нәрседен хабары бар кісі тұр­а­ды. Бір білсе сол кісі біледі, соған бар­­­ғ­а­н­­дарыңыз жөн болар,– деп кеңес берді. 
Ерінбей ол үйге де бардық. Есік алдында кезіккен қарт өзін Ана­­то­­лий Степанович деп таныс­тыр­­­ды. Жөнімізді білген соң қария:

– Тура келіпсіздер, біздің үй Сәкен Сейфуллин көшесінің бо­­йында орналасқан. Ал ағым­нан жарылып айтар болсам, бұл көше­нің басы қайда, аяғы қайда екенінен өзім де бейхабармын. Көріп тұрсыңдар ғой, сонау тұр­ған ескілеу екі үй, ана тұста бір үй, мына алты қабатты үй Сей­фул­лин көшесі саналады. Ұмыт­па­сам, Сейфуллин көшесі атал­ғанына қырық жылдай болып қалды-ау,– деп әңгімесін аяқтады. 

Тағы да олай-бұлай жүріп, бір бүйірде тұрған үш пәтерлі үйге бұрылдық. Жатағандау келген баспананың күншығыс жағын­дағы есігінен ішке ендік. Үй иесі алпыстан асқан кісі екен, оған да келгендегі шаруамызды айттық. 

– Иә, сіздер іздеген көшенің тұрғынымын. Өкінішке қарай, Сейфуллин атындағы көше туралы бәлендей ештеңе айта алмаймын, оны көше деуге де ауыз бармайды. Бір белгілісі, ана маң­дағы алты қабатты тұрғын үй де сол көшеге жатады. Үлкендеу үй, бір қауым ел ғой, жай-жапсарын солар білетін болар,– деп бізді шығарып салды. 

Әлгі кісінің сілтеуімен ире­лең­­деген жалғыз аяқ жолға тү­сіп алып, алты қабатты үйге де ат ба­сын тіредік. Ішке кіріп, екі-үш есік­ті қағып едік, ешкім жауап берме­ді. Әйтеуір, бір есікті үлкен кісі ашты.

– Үй таппай келмеген шығар­сыңдар, төрлетіңдер,– деп бәйек болып жатыр ақсақал. Танысып, жөн сұрасқаннан кейін оған да шаруамызды айттық. 
– Біздің бұл үйде тұрып жатқа­­нымызға үш жылдан асып барады. Мен бұл тұста көше көріп тұр­ғаным жоқ. Көршілері­міздің айтуынша, көше бар, 20 шақты үйден тұрады екен. Өткен ғасырдың 50-жылдары олардың басын біріктіріп, Герцен көшесінің 1-ші өтпесі деп атапты. Ал біз тұрып жатқан үй кейінірек ескірген соң, 80-жылдары күреліп тасталып, солардың орнына тұрғы­зы­лып­ты. Осы шағын аудан­­д­ағы 6 қа­бат­ты жалғыз үй осы ғана. Сәкен Сей­фул­лин сияқ­ты бір­туар асыл аза­матымыз­ға осын­дай көшені берген сол кез­дегі қала басшылығы, қалалық кеңестің депутаттары не ойлады екен?! Бұл Сәкеннің әруағын қорлау ғой, – деп қария біраз өкпе-назын ақтарды. 

Сонымен Сәкен Сейфуллин­нің атындағы көшенің оң жақ бетінде алты қабатты №2-үй, ал сол жақ бетінде 3, 5, 7, 13 нөмірлі үй­лер орналасыпты. №1, №9-үй­лер тозығы жеткен соң күреліп тасталса керек. 

Осыдан 50 жыл бұрынғы мына ақпаратқа назар аударайық. Об­лыстың мемлекеттік архивінің маманы Наталья Здоровец Қоста­най қаласының «Наша газета» апталығында «Что было, то было» деген айдармен апта сайын шаһар өмірінде болған айтулы оқиғалар жөнінде қысқа ақпараттар беріп тұрады. Газеттің 2009 жылғы 14 мамырдағы санында (№20) былай деп жазылған: «22 мая 1968 года в районе комбината хлебопродуктов в Кустанае переименован 1-й проезд Герцена в улицу Сейфуллина». 

Қайран Сәкен! Елім деп еңіре­ген атпал азаматқа Қоста­най­­да жөні түзу бір көшенің бұйыр­мағанын қайтерсің.

Қанапия МЫРЗАҒОЖИН, 
Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі, Әулиекөл ауданының құрметті азаматы
 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

15.08.2018

Дәметкен Сүлейменованың «Жаһанша Досмұхамедов һәм қазақ автономиясы» кітабы жарық көрді

15.08.2018

Жазықсыз атылған жампоз

15.08.2018

Астананың білім беру мекемелерінің 45 басшысы тәртіптік жазаға тартылды

15.08.2018

Қарулы күштерінің сержанты ер-азаматқа лайық батылдық жасады

15.08.2018

Атыраудағы «КасХим» жылына 27 млн полипропилен мен полиэтилен шығарады

15.08.2018

Керекулік өрендер жазды ойдағыдай өткізуде

15.08.2018

Алексей Цой жеке қабылдауына жазылған азаматтармен кездесу өткізді

15.08.2018

Жамбыл филармониясына Кенен есімі берілді

15.08.2018

«ҚАЗБАТ» батальоны АҚШ-тың «Дала қыраны-2018» бітімгерлік оқу-жаттығуларына қаты­суда

15.08.2018

Нарынқолдағы застава

15.08.2018

Заң кінәлі ме, балл кінәлі ме?

15.08.2018

Солтүстік Қазақстанда 48 полиция қызметкері баспаналы болды

15.08.2018

Физика пәнін ағылшын тілінде меңгерудің тиімділігі

15.08.2018

Алматы облысында жаңадан салынған 9 мектеп оқушыларға есік ашады

15.08.2018

Қапшағайдағы тамыз кездесуі

15.08.2018

Ақылбек ШПИКПАЕВ: Өзгеріс уақыты келді

15.08.2018

Қызылжар ауданындағы 13 ауылға сапалы ауыз су жетті

15.08.2018

Дәурен ҚАРАБАЕВ: Артықшылықты акцияларды кері сатып алу – акция ұстаушылар үшін де, компания үшін де тартымды нұсқа

15.08.2018

Мәлік Отарбаевтың «Бір қайыры бар дүние» кітабының тұсакесері өтті

15.08.2018

Алматыда қалай баспаналы болуға балады?

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Мәдениетке мән берсек...

Үйіміздің жанындағы азық-түлік сататын дүңгіршекке соңғы кезде сатушы құтаймай-ақ қойды, жиі-жиі ауысады. Бұрын тіпті мұнда сатушы қыздардың Павлодардан қатынап істейтінін естіп-біліп жүретінбіз. «Екі апта Астанада сауда жасасақ, екі апта бала-шағамыздың қасында болғанға мәзбіз. Ауылдан қалаға қатынап істеудің азабы мен машақаты мұндайды бастан өткізген адамға ғана мәлім. 

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Арбамен қоянға жетер» күн қайда?

1998 жылы Kodak фирмасында 170 мың адам жұмыс істеген екен және әлем бойынша саудаланған фотоқағаздың 85 проценті дәл осы фирманың үлесіне тиген. Небәрі бірнеше жылдың ішінде олардың бизнес-моделі жойылып, фирма банкрот болған. Бұл нені білдіреді?

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Аграрлық саладағы болашақ мамандықтар

Сарапшылардың болжамдарына қарағанда, әлемдік аграрлық салада 15-20 жылдың ішінде революциялық өз­герістер жүзеге асырылады. Жаңа тех­нологиялардың шапшаң қарқынмен дамуы, ғарыш кеңістігін игеруге көптеген елдердің құлшыныс танытуы, гендік инженерия ықпалының күшеюі, азық-түлікке сұраныстың артуы, бос жатқан жерлердің азаюы секілді факторлар әлем бойынша жаңа технологиялармен қаруланған жаңа тұрпатты ауыл ша­руашылығын қалыптастырады. Сөйтіп ауыл шаруашылығы өзгерістерге барынша баяу бейімделетін ең консервативті сала деген бұрынғы түсініктің көбесі сөгіледі.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Бесінші саммит және Каспий «бестігі»

Кеше Ақтау қаласында Каспий маңы мем­лекеттері басшыларының Бесінші саммиті өтті. Аса маңызды халықаралық жиынға Қазақ­станның, Ресейдің, Әзербайжанның, Иранның және Түрікменстанның президенттері қатыс­ты. Тараптар Каспий теңізінің құқықтық мәрте­бесі, теңізде экономика, көлік-транзит, эколо­гия, қауіпсіздік және басқа да салалар бойын­ша ынтымақтастық орнату мәселелерін талқылады. 

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Шалдың баласы

Қазақ менталитетінің өзіне тән тағы бір ерекшелігін айқындап, бекзат болмысын ажарлап әмбе сақтап келе жатқан әдет-ғұрыптарының бірі отбасындағы үлкен баланы, әсіресе ұлдың тұңғышын ата-әжесінің бауырына салу дер едік. Ол атасының баласы болып өседі. Шалдың баласы құдайдың еркесі, оны ешкім бетінен қақпайды. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу