Зейнетақы қорындағы қаржы қандай күйде?

Арагідік табан ақы, маң­дай теріңізбен тапқан табысы­ңыз­дан  ұсталатын міндетті төлем­дер­дің жағдайы туралы ақпарат алып тұру артықтық етпейді. Әсіресе еңбекақыңыздың он пай­ызын үз­бей құйып отырған жи­нақ­таушы зейнетақы жүйе­сі жайлы кез келген ақ­па­ратқа құлақ түріп жүрі­ңіз. 

Егемен Қазақстан
09.01.2018 438
2

Жақында Алматыда «Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры» АҚ ашық есік күнін өткізіп, зей­нет­ақы жарналарының жай-күйі­мен таныстырған еді. Ал біз осы ақ­паратқа өз тарапымыздан елі­міздегі зейнетақы төлеу жүйе­сін­де­гі кейбір ерекшеліктерді де қоса кет­кіміз келеді. Жалпы, еліміздегі жа­ңа сипаттағы зейнетақы жүйе­сі­нің дүниеге келген күні деп ­1998 жылдың 1 қаңтарын атауға әбден болады екен. Дәл осы кү­ні зейнетақымен қамтамасыз ету туралы заң күшіне енген-тұ­ғын. Ел экономикасына тікелей әсе­рі бар зейнетақы саласының 3 тармағы қалыптасты: базалық жүйе, жинақтаушы жүйе және ынты­мақты жүйе. Бұл жер­дегі базалық зейнетақы жүйе­сі мем­лекеттік кепілді қамсыз­дан­ды­рудың негізгі көзі болып табы­лады. Сәл айшықтай кетсек, зей­нетақының бұл түрі 1998 жыл­дың 1 қаңтарына дейін зейнет­ақы алып келген барлық зейнет жасындағы адамдарға бірдей мөлшерде тағайындалып, қайта есептеу арқылы еңбек өтілі мен әлеуметтік жәрдемақылардың қосы­луы негізінде үстемеленіп отырады және «Зейнетақымен қамтамасыз ету туралы» заңның тоғызыншы бабына сәйкес зейнет жасына жеткен тұлғаларға, еңбек сіңірген жылдары үшін зейнетке шығарылған әскери қызметшілер мен құқық қорғау ор­ган­дарының қызметкерлеріне де тағайындалады. Бүгінгі базалық зей­нетақы мөлшері 14466 теңге ша­масында. Ал зейнетақы төлеудің ын­тымақты жүйесі республикалық бюджеттен төленеді. Бұл санатқа 1998 жылдың 1 қаңтарынан бастап есеп­тегенде ерлер үшін 25 жыл, әйел­дер үшін 20 жыл міндетті жұ­мыс өтілі бар адамдар кіреді. Айт­пақшы, 2017 – әйел адамдардың 58 жаста зейнетке шығуының соңғы жылы. 2014 жылы зейнетақы жүйесін одан әрі жаңғырту жөнінде тұжырымдама қабылданған болатын. Ол бойынша 2018 жылдың 1 қаңтарынан бастап зейнетақы жасы кезең-кезеңмен артады. Яғ­ни зейнет жасын 63 жасқа дейін жет­кізу сатылап, он жыл ішінде жүр­гізіледі. Мысалы, әйелдердің зей­нет­керлікке шығуы 2018 жылдан 2028 жылға дейін жарты жылдан кө­те­ріліп отырады.

Ал жинақтаушы зейнетақы жүйе­сінің қалыптасуы ел тәуел­сіз­ді­гінің жемісті жылдарымен бір­ге қадам басып келеді. Бұл жүйе­нің дамуында бірнеше сындарлы кезеңдер болды. Бастапқыда же­ке жинақтаушы зейнетақы қор­лары құрылып, азаматтардың ең­бек жарнасын жинақтаумен ай­на­лысқаны белгілі. Соңғы 5 жыл­дың көлемінде Қазақстан жеке жи­нақ­таудан бас тартып, жауыннан кей­інгі саңырауқұлақтай қаптаған же­ке­меншік қорлардағы қаражатты Ұлт­тық банктің бақылауына беру ту­ралы шешімге тоқтады. Қазір атал­ған қаржы құрылымының қа­натының астында жұмыс істеп жат­қан «Бірыңғай жинақтаушы зей­нет­ақы қоры» АҚ біздің бақытты қарт­тығымыздың кепілі болып са­налады.

Қазір осы қордың қоржынында біз бен сіздің табысымыздан ұста­ла­тын міндетті жарна жинақ­та­лып, қомақты қаражатты құрап жатыр. Зейнетақы қорының мәліметінше, былтырғы 1 қарашадағы жағдай бойынша зейнетақы жинақтарының жалпы сомасы 7,58 трлн теңгені құ­рап, 2017 жылдың басынан бері 897 млрд тең­геге ұлғайған.  Яғни жыл басынан бергі өсім 13,4 пайызды құрады. Оның ішінде салымшылардың жеке зей­нетақы шоттарының саны 10,1 млн бірлікке жеткен. Ал 2017 жылдың басынан бері жаңа салымшылар үшін 345,5 шот ашылып, оларға он ай ішін­де 54,8 млн теңге зейнетақы жар­­налары аударылған екен. Демек, осы­н­ша адам жаңадан жұмысқа тұ­рып, тұрақты табыс табуға қол жет­кізді деген сөз.

Сонымен қатар есепті кезеңде зейнетақы шарттарының барлық түрі бойынша жарналардың жалпы сомасы  616,5 млрд теңгені құрады. Оның ішінде міндетті зейнетақы жар­­налары есебінен 586,8 млрд тең­ге, міндетті кәсіптік зейнетақы жар­налары есебінен 29,3 млрд тең­ге және ерікті зейнетақы жарна­лары есе­бінен 365 млн теңге жинақ­тал­ған. Оқырманға қызық болуы тиіс, біз төлейтін зейнетақы жарналары тү­сімдерінің орташа айлық кө­лемі 61,65 млрд теңге екен. Ал жар­на­лар­дың орташа айлық саны  5,5 млн жарна төлеушіге жеткен. Бұл  зей­нет­ақы шоттарына күніне шамамен 274 мың адамның атынан жарна түседі деген сөз.

Енді осы жарналардың қалай жұ­мыс істеп, қайда жұмсалып жат­қа­ны жайлы бірер сөз. 2017 жылдың ба­сын­ан бері салымшылардың жеке зейнетақы шоттарына есептелген таза инвестициялық табыс сомасы 457,7 млрд теңгеден асыпты. Біз сенім артқан осы қордағы зейнетақы активтерінің табыс табу мүмкіндігі 6,62 пайыз шамасында болып отыр. Бұл осы кезең ішіндегі инфляцияны қоса алғандағы табыс, ал инфляция көлемі 5,4 пайызды құраған екен. Демек қордың бағалы қағаздар нарығы мен басқа да сауда-саттыққа салған қаражаты туралы күмән жоқ. Бұл Ұлттық банк тарапынан зей­нетақы жүйесіне бағытталған ре­форманың жемісі екені даусыз. Болмаса, азаматтардың жарнасы есебінен күмәнді активтерді сатып алу оқиғасын ұмыта қойған жоқпыз. Осы «Бірыңғай жинақ­тау­шы зейнетақы қоры» АҚ-тың қаржысына Әзербайжанның ха­лық­аралық банкінің 70 млрд тең­геден астам сомадағы облигацияларын негізсіз сатып алу фактісі анықталған еді...

Айтпақшы, жинақтаушы жүйе бойынша жаппай зейнетақы төлеу үдерісі 2026 жылы басталатын бола­ды. Демек сол кезеңнен бастап тә­уелсіз Қазақстанның дамуына ең­бек сіңіріп, айлық табысынан мін­­детті жарна төлеп отырған қыз­мет­керлердің алғашқы легі зейнетке шыға бастамақ.

Қалмаханбет МҰҚАМЕТҚАЛИ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.10.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Финляндия Республикасының Президенті Саули Ниинистёмен кездесті

17.10.2018

Дзюдодан ел чемпионаты Астанада өтеді

17.10.2018

Елеусінов Монте-Карлода жұдырықтасады

17.10.2018

Сенаторлар Түркістан облысының тұрғындарымен кездесті

17.10.2018

«Батыс» өңірлік қолбасшылығында армиялық қоян-қолтық ұрыстың үздік жауынгерлері анықталды

17.10.2018

«Егеменнің» тілшісі Хамит Есаман жүлдегер атанды

17.10.2018

Алматы облысында екі ауданға жаңа әкім тағайындалды

17.10.2018

Альварес Головкинмен қайта жұдырықтасуға қарсы емес

17.10.2018

Маңғыстауда Қарақия ауданының 45 жылдығы тойланды

17.10.2018

Мемлекет басшысының Финляндия Республикасына ресми сапары жалғасуда

17.10.2018

Kazakhstan Fashion Week сән апталығы басталды

17.10.2018

«Орда» бағдарламасы-әлеуметтік жағынан аз қорғалған отбасылардың үлкен үміті

17.10.2018

Алматы облысында 100 учаскелік полиция пункті ашылды

17.10.2018

Бүркіттің балапандары еркіндікке жіберілді

17.10.2018

«Барыс» «Автомобилисті» ұтты

17.10.2018

Кукушкин «Кремль кубогында» Донскойға есе жіберді

17.10.2018

Аргентинада үш боксшымыз финалға шықты

17.10.2018

Атырауда 2500 пәтер орталық жылу жүйесіне қосылады

17.10.2018

Маңғыстауда күйші қыз-келіншектер байқауы басталады

17.10.2018

Жұмекен жырларын жатқа оқыды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Urpaq azsa – ultqa qater

J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin, sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym», – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse, qaraıa bastaıdy» dep, artynan: «Saıyp kelgende, qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq, uıymsyzdyq, basynan aspaıtyn – ózimshildik, ezdik» depti. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Jer emgender oza ma, toza ma?

Jalpy, bizdiń halyqtyń arman-maqsatynyń bir ushyǵy qashan da jermen baılanysty sıaqty. Jerdi keńeıtý, jerdi qorǵaý, jerdi óńdeý, jerdi qurmetteý... Mentalıtetimiz jerge jaqyn. Bul basqa halyqtarda olaı emes degen sózimiz emes, biraq bizdiń halyq úshin tym erekshe sıaqty. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdik vırýsy

О́tken ǵasyrdyń 80-jyldary rejısser R.Bykovtyń «Chýchelo» atty fılmi Odaq kólemindegi búkil eldi shýlatqan bolatyn. Kishkentaı ǵana 6 oqıtyn balalardyń boıynan sonshalyqty qatygezdikti kórgen qazaq qaýymy, bálesinen aýlaq, qalada ósken ózge ulttyń qatybastary ábden buzylyp ba­rady eken, bizdiń balalarymyzdan, keleshegimizden aýlaq dep shoshyǵan. Ol kezde mundaı zulymdyq qazaq balasynda kezdespeıtin jat qylyq sanalatyn. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу