Ықпалды елдер бәсекелестігі арта түседі

Дүние жүзінде 2018 жы­лы жаһандық маңызы бар бірқатар өзгерістер орын алуы ықтимал. 

Егемен Қазақстан
09.01.2018 2139

­Бі­р­ін­шіден, әр сегіз-он жыл­д­а дағ­дарысты басынан өткізетін әлем­дік эконо­мика қи­ын­дық­тар­ға қа­ра­мас­тан өседі. Жуырда са­лық реформа­сы туралы заң қа­был­даған АҚШ экономикасы да нығаяды. Қытай үшін эко­­номикалық реформаларды жүр­гізудің маңызы артып, сыртқы қа­­рыз күн тәртібінде болады. Мұ­най бағасының орташа құны 57 АҚШ доллары көлемінде тұрақ­тап, жылдың алғашқы алты айы үшін өспеуі мүмкін.

Еуропада Ұлыбритания Brexit шеңберінде Еуропадан бөлектену жолында келі­­ссөз­дер өткізумен болса, Гер­мания экономикасы едәуір ны­ғай­ып, Францияның ха­лық­аралық сая­сат­тағы, әсі­ресе Африка мен Таяу Шы­­ғыс­­тағы рөлі арта түсе­ді. Ита­лияда сай­лау бо­латын­дық­тан, экономикаға аз көңіл бө­лінеді. Жалпы, әлемде Бра­зи­лия, Мексика, Үндістан, Ресей, Италия, АҚШ сияқты ірі мемлекеттер, сондай-ақ Мысыр, Ливан, Ирак, Ливия ел­дері пре­зиденттік, пар­ла­мент­тік немесе жер­гілікті сай­лау­лар өткізуге дайында­ла­ды. Сайлаулар аталған елдерді іш­­кі мә­селелерге күш-жігер жұ­м­сауға итер­ме­лейді.

Үндістан Ұлыбритания мен Фран­ция экономикаларын ығыстырып, әлем­­нің ең ірі бесінші экономикасына ай­на­лады.

2018 жылы Д.Трамп, Р.Ердоған, В.Путин сияқты сая­си көшбасшылардың ықпалы азай­майды. Оның себебі, қар­жы дағдарысының әсерлері мен жыл­дам өзгерістерге жауап беретін сая­саттың болмауын­да жатыр. Жалпы, әлем­де по­пулистік ұлтшылдықтың кү­­ше­юімен ережелерге арқа сүйе­ген ашық либерализмнің  ық­палына қауіп төнеді.

Трамп оқшаулану (изоляционизм) және қорғау (протекционизм) саясатының әлемдегі көшбасшысына айналса, Макрон Еуропа одағы мен жаһандану үрдістерін қолдаушылардың басында тұр. 2018 жылы бұл екі негізгі ба­ғытты ұстанатын елдер сая­са­тында қайшылық пен бәсе­ке­лестік болады.

Дегенмен, жуырда қа­был­данған ұлттық қауіп­сіз­дік страте­гиясына сәй­кес АҚШ әлем­дегі экономикалық жә­не әс­кери ықпал үшін өзге кү­­ш-
тер­мен күресуге дайын еке­нін білдіріп, Ресей мен Қы­тай­ды бәсекелес елдер ре­тінде атауы заңды. АҚШ пен Қытай ара­сын­дағы келіссөздерге байла­нысты Сол­түстік Корея­да қа­лыптасқан статус-кво өз­ге­ріп, АҚШ пен Ресей келісімі шең­берінде Таяу Шығыста белгілі дең­гейде қа­дағалауға болатын шартты тұ­рақ­­­ты­лыққа бағытталған жаңа тепе-теңдік орнауы мүмкін.

Таяу Шығыс

2018 жылы Таяу Шығыс пен Израиль әлемдік саясаттың назарында болады. АҚШ аймақтық стратегиясы аясында Иранды дипломатиялық жа­ғынан тежеуді жалғас­ты­­рады. Иракта АҚШ, Сирия­да Ресей­дің ықпалы сақталады деп болжауға болады.  Палес­ти­на мәселесі қайтадан алдыңғы қа­тар­дағы мәселелердің біріне айналып, араб елдері АҚШ-тың Иранға қатысты сая­сатына байланысты прагматизмді бас­шылыққа алған Сауд Арабиясы, Мысыр, БАӘ және Катар, Ливан, Хамас ұй­ымы сияқты екі топқа бөлінуі мүмкін. Ай­мақта Иран­ның иде­ологиялық жә­не Мысырдың дип­ломатиялық бел­сенділігі ар­та түседі. Қытай Таяу Шы­ғыс мәселесіне асықпай арала­су сая­са­тын жүргізе береді. Пар­сы шығанағындағы шие­ле­­ніс БАӘ төңірегіне ойысып, Катар дағ­да­рысы күр­де­ле­нуі ықтимал.

Сирия­да­ғы күрдтер АҚШ қол­дау­ы­мен елдің саяси келешегіне қа­тысты Же­нева кездесулеріне қа­тысуы мүм­кін. Күр­дтердің ай­мақ­тағы АҚШ-тың ық­палын сақ­тау үшін маңызы төмен­де­мейді. Сочи кездесулері сәт­­сіз аяқталу ықтималдығы жо­­ғары болғандықтан, Астана бей­біт кездесулерін жоға­ры дип­ломатиялық дең­гей­де жал­ғас­тыру туралы халық­ара­лық ұсы­ныс түсуі ықтимал деп ойлаймыз.

Сарапшылар Ресейдің Сириядағы саяси және эко­но­микалық жағ­дай­лар­ды қал­пына кел­тіру мә­се­лесінде, ақ­парат көз­де­рін­де ай­тыл­ған­дай, үлкен іл­ге­рі­леушілікке қол жет­кізбеуі мүмкіндігін айтады. Сонымен қатар, Сирия мә­се­ле­сінің саяси ас­пек­тіле­рі­не байланыс­ты оппо­зи­ция­ны қол­дайтын күш­­тер­дің пай­­­да­сы­на белгілі дең­гей­де ше­гі­ніс жа­сауы мүмкіндігі де болжануда.

Жанат МОМЫНҚҰЛОВ,
сарапшы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

25.02.2018

Астанада ашылатын төртінші ауданға Байқоңыр атауын беру мақұлданды

25.02.2018

Павлодар облысында жергілікті ЖОО үшін 200  грант  бөлінді

25.02.2018

Алакөл жағасын абаттандыру жұмыстары биыл да жалғасады

25.02.2018

Берлин-2018 кинофестивалінің жеңімпаздары анықталды

25.02.2018

Олимпиада-2018: Ресей құрамасы тұңғыш рет хоккейден алтын алды

25.02.2018

Мәлік Мырзалин: Ақмола облысына 257 миллиард теңге инвестиция тартылып, 12 мың жаңа жұмыс орны құрылды

25.02.2018

2018 жыл Ақтөбе облысында «Бала жылы» деп жарияланды

25.02.2018

Оралда құсбегілердің республикалық «Қансонар-2018» турнирі өтіп жатыр (ФОТО)

24.02.2018

Премьер-Министрдің Бірінші орынбасары Асқар Мамин Түрікменстан Президентімен кездесті

24.02.2018

Заң бұзған мыңға жуық шетелдік елден шығарылды

24.02.2018

Олимпиада - 2018: Шаңғышы Денис Волотка жарыс жолынан шығып қалды

24.02.2018

Былтыр Маңғыстау облысының жергілікті атқарушы органдары халыққа 1 253 841 қызмет көрсеткен

24.02.2018

Францияның Ұлттық Ассамблеясында қазақстан-француз стратегиялық серіктестігінің болашағы талқыланды

24.02.2018

Минскіде Қазақстан мен Беларусь СІМ арасындағы саяси консультациялар өтті

23.02.2018

Сенатор Д.Назарбаева Сингапурда болды

23.02.2018

ШҚО әкімі тұрғындар алдында есеп берді

23.02.2018

Қазақстандық парламентшілер ЕҚЫҰ ПА қысқы сессиясына қатысты

23.02.2018

Энергетика министрлігінің кеңейтілген алқа мәжілісі өтті 

23.02.2018

Оралхан Бөкейдің ағылшын тілінде жарық көрген кітабының тұсаукесері өтті

23.02.2018

СҚО-да Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президенті - Елбасы Қорының күндері өтуде

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Ғабит ІСКЕНДЕРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Мәселе заманда емес, адамда...

  Адамның азаматтығы, жауап­кер­шілігі туралы қай кезде де кеңі­нен сөз болады емес пе? Сондай әңгіме барысында кейбіреулер әңгі­ме арқауына айналған жандарға ая­ныш білдіріп, «олар сатқындық жа­с­айын деді дейсің бе, амалдың жоқтығынан жасады ғой, бәріне заман кінәлі» дегені бар-тын. Сонда Ұшыға апам былай деген еді: «Күн де орнында, сол баяғыша шығады, сол қалпында батады. Ай да орнында сол бұрынғыша туады. Өзгерсе адамның пейілі, ниеті өзгерген. Заманға жауапкершілік жүктеудің жөні жоқ...».

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Эфирде бейбастақтыққа неге жол беріледі? 

Әуе толқынынан хабар тыңдап отырмын. Әңгіме бойтұмар жайында өрбуде. Радио хабарын жүргізуші әлемге танымал адамдардың бой­тұмар ретінде нені ұстайтынын айта келе Кэмерон Диазды мысалға алды.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Даму үшін әділдік ауадай қажет

Әділдік қашанда адамзаттың арманы болып келеді. Жасыратыны жоқ, кейде бір ұжым түгілі, бір отбасының өзінде әділдік кемшін қалып жатады. Осындай жағдайда оның тұтас мемлекетте орнауы орындалмас армандай көрінетіні рас.

Зарема ШӘУКЕНОВА, ҰҒА корреспондент-мүшесі

Конфессияаралық диалогтың қазақстандық алаңы

Атақты америкалық саясаттанушы Самуэль Хантингтон 1996 жылы өзінің әлемдік ғылыми қоғамдас­тық арасында кең талқылауға түс­кен «Өркениеттер қақтығысы және әлемдік тәртіптің трансформациясы» атты кітабын жарыққа шығарды. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Қайтқан малда қайыр бар

Осының алдында газет бетінде жарияланған «Бай бол­­саң, халқыңмен бол!» атты мақа­ламызда («Егемен Қазақстан», 09.02. 2018 жыл) меншік иелері­нің елімізден астыртын жолдар арқылы шығарып әкетіп жатқан капиталының түбі оларға қайыр бермейтіндігін, қазіргі күні Батыс әлемінде жүріп жатқан саяси-эко­номикалық үдерістердің екпі­німен бұл қаржылар сол жақ­тың өзінде ерте ме, кеш пе, қақпан­ға түсірілетіндігін, ал оның идеологиясы қазірдің өзінде әзір екендігін жазған едік. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу