Ықпалды елдер бәсекелестігі арта түседі

Дүние жүзінде 2018 жы­лы жаһандық маңызы бар бірқатар өзгерістер орын алуы ықтимал. 

Егемен Қазақстан
09.01.2018 2307

­Бі­р­ін­шіден, әр сегіз-он жыл­д­а дағ­дарысты басынан өткізетін әлем­дік эконо­мика қи­ын­дық­тар­ға қа­ра­мас­тан өседі. Жуырда са­лық реформа­сы туралы заң қа­был­даған АҚШ экономикасы да нығаяды. Қытай үшін эко­­номикалық реформаларды жүр­гізудің маңызы артып, сыртқы қа­­рыз күн тәртібінде болады. Мұ­най бағасының орташа құны 57 АҚШ доллары көлемінде тұрақ­тап, жылдың алғашқы алты айы үшін өспеуі мүмкін.

Еуропада Ұлыбритания Brexit шеңберінде Еуропадан бөлектену жолында келі­­ссөз­дер өткізумен болса, Гер­мания экономикасы едәуір ны­ғай­ып, Францияның ха­лық­аралық сая­сат­тағы, әсі­ресе Африка мен Таяу Шы­­ғыс­­тағы рөлі арта түсе­ді. Ита­лияда сай­лау бо­латын­дық­тан, экономикаға аз көңіл бө­лінеді. Жалпы, әлемде Бра­зи­лия, Мексика, Үндістан, Ресей, Италия, АҚШ сияқты ірі мемлекеттер, сондай-ақ Мысыр, Ливан, Ирак, Ливия ел­дері пре­зиденттік, пар­ла­мент­тік немесе жер­гілікті сай­лау­лар өткізуге дайында­ла­ды. Сайлаулар аталған елдерді іш­­кі мә­селелерге күш-жігер жұ­м­сауға итер­ме­лейді.

Үндістан Ұлыбритания мен Фран­ция экономикаларын ығыстырып, әлем­­нің ең ірі бесінші экономикасына ай­на­лады.

2018 жылы Д.Трамп, Р.Ердоған, В.Путин сияқты сая­си көшбасшылардың ықпалы азай­майды. Оның себебі, қар­жы дағдарысының әсерлері мен жыл­дам өзгерістерге жауап беретін сая­саттың болмауын­да жатыр. Жалпы, әлем­де по­пулистік ұлтшылдықтың кү­­ше­юімен ережелерге арқа сүйе­ген ашық либерализмнің  ық­палына қауіп төнеді.

Трамп оқшаулану (изоляционизм) және қорғау (протекционизм) саясатының әлемдегі көшбасшысына айналса, Макрон Еуропа одағы мен жаһандану үрдістерін қолдаушылардың басында тұр. 2018 жылы бұл екі негізгі ба­ғытты ұстанатын елдер сая­са­тында қайшылық пен бәсе­ке­лестік болады.

Дегенмен, жуырда қа­был­данған ұлттық қауіп­сіз­дік страте­гиясына сәй­кес АҚШ әлем­дегі экономикалық жә­не әс­кери ықпал үшін өзге кү­­ш-
тер­мен күресуге дайын еке­нін білдіріп, Ресей мен Қы­тай­ды бәсекелес елдер ре­тінде атауы заңды. АҚШ пен Қытай ара­сын­дағы келіссөздерге байла­нысты Сол­түстік Корея­да қа­лыптасқан статус-кво өз­ге­ріп, АҚШ пен Ресей келісімі шең­берінде Таяу Шығыста белгілі дең­гейде қа­дағалауға болатын шартты тұ­рақ­­­ты­лыққа бағытталған жаңа тепе-теңдік орнауы мүмкін.

Таяу Шығыс

2018 жылы Таяу Шығыс пен Израиль әлемдік саясаттың назарында болады. АҚШ аймақтық стратегиясы аясында Иранды дипломатиялық жа­ғынан тежеуді жалғас­ты­­рады. Иракта АҚШ, Сирия­да Ресей­дің ықпалы сақталады деп болжауға болады.  Палес­ти­на мәселесі қайтадан алдыңғы қа­тар­дағы мәселелердің біріне айналып, араб елдері АҚШ-тың Иранға қатысты сая­сатына байланысты прагматизмді бас­шылыққа алған Сауд Арабиясы, Мысыр, БАӘ және Катар, Ливан, Хамас ұй­ымы сияқты екі топқа бөлінуі мүмкін. Ай­мақта Иран­ның иде­ологиялық жә­не Мысырдың дип­ломатиялық бел­сенділігі ар­та түседі. Қытай Таяу Шы­ғыс мәселесіне асықпай арала­су сая­са­тын жүргізе береді. Пар­сы шығанағындағы шие­ле­­ніс БАӘ төңірегіне ойысып, Катар дағ­да­рысы күр­де­ле­нуі ықтимал.

Сирия­да­ғы күрдтер АҚШ қол­дау­ы­мен елдің саяси келешегіне қа­тысты Же­нева кездесулеріне қа­тысуы мүм­кін. Күр­дтердің ай­мақ­тағы АҚШ-тың ық­палын сақ­тау үшін маңызы төмен­де­мейді. Сочи кездесулері сәт­­сіз аяқталу ықтималдығы жо­­ғары болғандықтан, Астана бей­біт кездесулерін жоға­ры дип­ломатиялық дең­гей­де жал­ғас­тыру туралы халық­ара­лық ұсы­ныс түсуі ықтимал деп ойлаймыз.

Сарапшылар Ресейдің Сириядағы саяси және эко­но­микалық жағ­дай­лар­ды қал­пына кел­тіру мә­се­лесінде, ақ­парат көз­де­рін­де ай­тыл­ған­дай, үлкен іл­ге­рі­леушілікке қол жет­кізбеуі мүмкіндігін айтады. Сонымен қатар, Сирия мә­се­ле­сінің саяси ас­пек­тіле­рі­не байланыс­ты оппо­зи­ция­ны қол­дайтын күш­­тер­дің пай­­­да­сы­на белгілі дең­гей­де ше­гі­ніс жа­сауы мүмкіндігі де болжануда.

Жанат МОМЫНҚҰЛОВ,
сарапшы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.08.2018

Елбасы Құрбан айт мерекесімен құттықтады

20.08.2018

«Ғарыш-Экология» ғылыми-зерттеу орталығы» РМК нысандарында баспасөз турын өткізді

20.08.2018

Б. Сағынтаев Шымкентті республикалық маңыздағы қала ретінде дамыту жөнінде кездесу өткізді

20.08.2018

Ригада «Шахмат патшалығы» атты анимациялық фильмі таныстырылды

20.08.2018

Ақмола облысының әкімі Дмитрий Алексанинге құттықтау жеделхатын жолдады

20.08.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Алик Шпекбаевты қабылдады

20.08.2018

«Жас Отан» мен «Қазақстанның Киберспорт Федерациясы» өзара меморандумға қол қойды

20.08.2018

Жұлдыз Ешімова еркін күрестен әйелдер арасында 53 келіде күміс медаль иеленді

20.08.2018

Маңғыстауда биыл 16 600 бала бірінші сыныпқа барады

20.08.2018

Мемлекет басшысы Астана қаласын дамыту мәселелері жөнінде кеңес өткізді

20.08.2018

Бақытжан Сағынтаев меморгандарды қайта орналастыру жөнінде кеңес өткізді

20.08.2018

Черногорияда суға батқан әйелдерді құтқаруға ұмтылған қазақстандық мерт болды

20.08.2018

«7-20-25» бағдарламасы бойынша несиеге мыңнан аса өтініш мақұлданды

20.08.2018

Фариза Алдоңғарова Азия ойындарының қола жүлдегері атанды

20.08.2018

Франциядағы әйгілі кинофестивальде қазақстандық режиссердің туындысы көрсетіледі

20.08.2018

26 тамыздан бастап Ресейден бензин әкелуге тыйым салынады

20.08.2018

Мәжіліс депутаттары «iKomek» орталығының жұмысымен танысты

20.08.2018

Бақытжан Сағынтаев мемлекеттік органдарды Шымкенттен Түркістанға көшіру барысымен танысты

20.08.2018

Шахматтан Еуропа чемпионатында «balapan» арнасының анимациялық мультхикаясы таныстырылды

20.08.2018

Азиада-2018: Академиялық есуден қазақстандық спортшылар келесі кезеңге өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Уикипедияның үйретері не?

Бүгінде адамдар қолдарына кітапты жиі ала бермейді. Оған себеп – интернет. Халық қажет деген мәліметтерді компью­терді ақтарып, уикипедиядан іздейді. Мұның өзі өскелең уақыттың талабы. Бі­­рақ сол ақпараттық технологияңыз уақыт­­тың талабымен үндескенімен, нақты ақпарат алып, тарихи шындыққа көз жет­кізгісі келген талғампаз адамдардың талабына сай келе бере ме? Міне, мәселенің осы жағына келгенде үлкен күмән туындай­тын тәрізді.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Тілтолғақ пен тілтұтқа

Әлеуметтік желіден «Астана қаласы­ның қаракөз балдырғандары қазақша сөй­лемейтіні несі?» деген сыңайдағы сұрау­лы сөйлем, қобалжулы пікірді көзіміз шалып ойланып қалдық, қапаландық. 

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Ертеңгі ұрпақтың да еншісі бар

Қойнауы құт қазақ жері тәуел­сіз­дігі­міздің ширек ғасырдан асқан шежіресінде ел экономикасын тұралап қалу қасіретінен сақтап келеді. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Мәдениетке мән берсек...

Үйіміздің жанындағы азық-түлік сататын дүңгіршекке соңғы кезде сатушы құтаймай-ақ қойды, жиі-жиі ауысады. Бұрын тіпті мұнда сатушы қыздардың Павлодардан қатынап істейтінін естіп-біліп жүретінбіз. «Екі апта Астанада сауда жасасақ, екі апта бала-шағамыздың қасында болғанға мәзбіз. Ауылдан қалаға қатынап істеудің азабы мен машақаты мұндайды бастан өткізген адамға ғана мәлім. 

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Арбамен қоянға жетер» күн қайда?

1998 жылы Kodak фирмасында 170 мың адам жұмыс істеген екен және әлем бойынша саудаланған фотоқағаздың 85 проценті дәл осы фирманың үлесіне тиген. Небәрі бірнеше жылдың ішінде олардың бизнес-моделі жойылып, фирма банкрот болған. Бұл нені білдіреді?

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу