Жігіттің жігіті тонның ішкі бауындай ма, базар тонның бауындай ма?

Бағзыдан жеткен тағы бір баяғы ән – «Гүл-гүл жайна» әні. «Түзетуге» ұшыраған көп әндердің қатарында оның мәтіні әртүрлі айтылып жүр. 

Егемен Қазақстан
10.01.2018 1323

Қайырмадағы:
«Қыздарда да қыздар бар, 
Жарылмаған қауыздай, 
Жігітте де жігіт бар,
Тонның ішкі бауындай», 

дейтін шумағы:
 «Қыздарда да қыздар бар, 
Жарылмаған қауындай, 
Жігітте де жігіт бар, Базар тонның (кейде, қамқа тонның) бауындай»
делініп айтылып жүр.

Бұл жерде қайырманың бірінші тар­мағы қазақтың қызға байланысты айтатын «он екіде бір гүлі ашылмаған» дейтін сөзін еске түсіріп тұрған жоқ па?! Жарылмаған қауыздай қыз деп осы не­гізде айтып отыр. Оны енді әрі қарай талдап жатпайық. Ал жігіттің жігітіне байланысты арнайы айтуға базар тонның немесе қамқа тонның бауының қандай кереметі бар? Айта алмаймыз. Ендеше,  мәтіндегі тонның ішкі бауы туралы айталық.

Қатал табиғатта мал бағып ат үстінде жүрген қазақтың тонының ішкі бауының раха­тын көрмегені кемде-кем шығар.Тон­ның ішкі бауы – тонның ішінен, қол­тықтың астынан сүйем, иә, қарыс төмен тағылатын бау. Қарын тұстан сәл жоғары байланып тонды арқаға жабыстырып тұрады. Оны басқаша да тағуға болады. Тонның ішкі бауы байланғаннан кейін желбегей салып та жүре беруге болады. Қазіргі күнде де жедел жәрдем және өзге де осындай қызметтердегі киімдердің барлығы ішкі баумен байланады. Ал, «қамқа тонның бауындай» делініп айтылып кетуінің бір себебін «ішкі бау көбінесе қамқа тонға тағылады» делінетін деректермен ұштастыруға болатын шығар. Енді мәні туралы айталық.

Істеген игі ісі көзден гөрі, көңілге көбірек білініп тұратын жігіттер болады. Сырт көзге көбірек дос секілді көрініп, жаныңа жылу қажет сәтте жақындамай жоғалатын жалтақтықтан аулақ, ішкі тілеулестігі орасан. Жасаған қызметі де арзан атақ немесе бақай есеп үшін емес, қайырымын Құдайдан күткен ізгі тілекті, үлкен жүректі ерлер олар. Міне, ЖАНЫҢА ӨТЕ ЖАҚЫН, нағыз (тәніңе де өте жақын тұратын) тонның ішкі бауын­дай достықта болатын жігіт деп осыларды айтса болады. Бұл – әннің мәтіні болып бізге жеткен нағыз жігіттің сыны, достықтың сипаты болатын.

Ұларбек НҰРҒАЛЫМҰЛЫ,
«Егемен Қазақстан» 

Әнші Әлия Әбікенованың орындауында «Гүл-гүл жайна» әні

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

15.08.2018

Қазақстан 2019 жылы 5G интернетке қол жеткізеді

15.08.2018

Мемлекет басшысы Италия Республикасының Президентіне көңіл айту жеделхатын жолдады

15.08.2018

Бақытжан Сағынтаев денсаулық сақтау саласын дамыту мәселелері жөнінде кеңес өткізді

15.08.2018

БҚО: Шалқар көлінде 4 адамды құтқарылды

15.08.2018

«Хат қоржын»

15.08.2018

Елбасы Парламент Сенатының төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаевты қабылдады

15.08.2018

Сақтандыру шарттарын 2019 жылдан бастап онлайн режимде жасауға болады

15.08.2018

Түріктер «Қазақфильмнің» туындыларын көрсетпек

15.08.2018

Алдағы тәулікте күн суытады

15.08.2018

Астананың апорты

15.08.2018

«Егеменнің» қолдауымен «Ұлы Дала рухы» фотокөрмесі өтті

15.08.2018

Адам Пжегодскийдің Жетісудағы көпқырлы қызметі

15.08.2018

Қыркүйек айынан бастап «Астана-Теміртау» күре жолы ақылы болады

15.08.2018

Дәметкен Сүлейменованың «Жаһанша Досмұхамедов һәм қазақ автономиясы» кітабы жарық көрді

15.08.2018

Жазықсыз атылған жампоз

15.08.2018

Астананың білім беру мекемелерінің 45 басшысы тәртіптік жазаға тартылды

15.08.2018

Қарулы күштерінің сержанты ер-азаматқа лайық батылдық жасады

15.08.2018

Атыраудағы «КасХим» жылына 27 млн полипропилен мен полиэтилен шығарады

15.08.2018

Керекулік өрендер жазды ойдағыдай өткізуде

15.08.2018

Алексей Цой жеке қабылдауына жазылған азаматтармен кездесу өткізді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Мәдениетке мән берсек...

Үйіміздің жанындағы азық-түлік сататын дүңгіршекке соңғы кезде сатушы құтаймай-ақ қойды, жиі-жиі ауысады. Бұрын тіпті мұнда сатушы қыздардың Павлодардан қатынап істейтінін естіп-біліп жүретінбіз. «Екі апта Астанада сауда жасасақ, екі апта бала-шағамыздың қасында болғанға мәзбіз. Ауылдан қалаға қатынап істеудің азабы мен машақаты мұндайды бастан өткізген адамға ғана мәлім. 

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Арбамен қоянға жетер» күн қайда?

1998 жылы Kodak фирмасында 170 мың адам жұмыс істеген екен және әлем бойынша саудаланған фотоқағаздың 85 проценті дәл осы фирманың үлесіне тиген. Небәрі бірнеше жылдың ішінде олардың бизнес-моделі жойылып, фирма банкрот болған. Бұл нені білдіреді?

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Аграрлық саладағы болашақ мамандықтар

Сарапшылардың болжамдарына қарағанда, әлемдік аграрлық салада 15-20 жылдың ішінде революциялық өз­герістер жүзеге асырылады. Жаңа тех­нологиялардың шапшаң қарқынмен дамуы, ғарыш кеңістігін игеруге көптеген елдердің құлшыныс танытуы, гендік инженерия ықпалының күшеюі, азық-түлікке сұраныстың артуы, бос жатқан жерлердің азаюы секілді факторлар әлем бойынша жаңа технологиялармен қаруланған жаңа тұрпатты ауыл ша­руашылығын қалыптастырады. Сөйтіп ауыл шаруашылығы өзгерістерге барынша баяу бейімделетін ең консервативті сала деген бұрынғы түсініктің көбесі сөгіледі.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Бесінші саммит және Каспий «бестігі»

Кеше Ақтау қаласында Каспий маңы мем­лекеттері басшыларының Бесінші саммиті өтті. Аса маңызды халықаралық жиынға Қазақ­станның, Ресейдің, Әзербайжанның, Иранның және Түрікменстанның президенттері қатыс­ты. Тараптар Каспий теңізінің құқықтық мәрте­бесі, теңізде экономика, көлік-транзит, эколо­гия, қауіпсіздік және басқа да салалар бойын­ша ынтымақтастық орнату мәселелерін талқылады. 

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Шалдың баласы

Қазақ менталитетінің өзіне тән тағы бір ерекшелігін айқындап, бекзат болмысын ажарлап әмбе сақтап келе жатқан әдет-ғұрыптарының бірі отбасындағы үлкен баланы, әсіресе ұлдың тұңғышын ата-әжесінің бауырына салу дер едік. Ол атасының баласы болып өседі. Шалдың баласы құдайдың еркесі, оны ешкім бетінен қақпайды. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу