Жаңсақ ойдың жетегінде...

Шетелде іссапарда жүрміз. Қасымызда Сыртқы істер ми­нис­тр­лігінің өкілі Ержан есімді жас жігіт бар. Жүріс-тұрысы, сөйлеген сөзі сондай жатық, сыпайы. Ізетті жігіттің болмысында қалада өскен баланың қалыбы да байқалады. Бір күні екеуміздің орнымыз қатар келіп қалған. 

Егемен Қазақстан
12.01.2018 490

– Ержан, сіз қалада өскеніңізбен ата-әжеңіздің бауырында болған жоқсыз ба? – деп сұрағанмын.

– Иә, апай, оны қайдан білдіңіз,  – деп таңданды. 

– Бірнеше күннен бері түйген ойым ғой, ата мен әже көрген баланың өз ерекшелігі болады, сол сіздің бойыңыздан анық байқалады,  – дедім. 

– Рахмет, апай, ата-әжемнің арқасында тілім қазақша шықты, ертегі айтып беріп, қазақша шара­лар­ға, ұлттық театр мен музейлер­ге ертіп баратын. Бүгінде ол кісілер о дүниелік болды, әкем де сол кісі­лерд­ің соңынан аттанды. Ал қазір анам бар, күніне бір рет телефон соғып тұрмасам мазасы кетеді, – деп жұмсақ жымиды.

– Онда, – дедім Ержанға, – бүгін сөйлескеніңізде анаңызға сәлем айтыңыз. Бір журналист апай бала­ңыз­ға әулетіңіз болып жақсы тәрбие берген екенсіздер деп айтты деңіз, танымайтын адамның баласына сондай сөз айтуы ана үшін мәртебе ғой. Шынымен анаңыз есті кісі екен, сізді ата-әжеңіздің баулуына бергенінен жақсы азамат тәрбиеленіп шығыпты. Ендігі жерде немере, шөбере сүйіп тек рақатқа бөленсін деп тілегін айтты деңіз, – дедім. Сол сәт Ержанның жүзі ерекше нұрлана түсті.

Расымен де атаның, иә әженің тәрбиесін көрген бала ерекше. Әуле­тімізде әкеміз немере сүймей ерте қайтыс болды да, немерелер ата көрген жоқ, есесіне әжелері сексенді артқа тастап көз жұмған. Әлі күнге немерелері көшеде әже көр­се айналып қасынан шыға алмай­ды. Қолындағы сөмкесін көтеріп, есі­гін ашып беріп, көшеде тайып кет­песін деп қолтығынан сүйеп бара жат­қан­дарын әлденеше рет көрдім. Бірде «Осы сендер көшеде әже көрсеңдер ел­жіреп тұрасыңдар, иә десем, иә, ата болмағандықтан ба, атаға үлкен кісі деп қана қарайсың, ал әжені көргендегі сезіміміз мүлде бөлек. Мамамыз (әжелерін мама дейтін) еске түседі», десті.

Өткенде әлеуметтік желі бетінде «Қазақта бірінші перзентін кемпір-шалға беру деген жабайы дәстүр бар. Сонда әке-шешесі ертең оны қайтып алатынын, сөйтіп, бала өзі үшін бөтен отбасына тап болатынын ойламайды», деген пікірге қатысты үлкен пікірталас туды.

Сонда бірі «Мен әжемнің тәрбиесін алмасам осындай адам болмас едім. Себебі сені өмірде тәжірибесі жоқ, жас адам емес, тірліктен түйгені бар, жақсы мен жаманды көргені бар адам тәрбиеледі. Тәжірибесіз әке-шешеден гөрі әжеден алған тәрбие көп артық, ол сені әр нәрсенің аражігін ажырататын адам етіп өсіреді. Аялайды, мойымауға, ойлануға, алға ұмтылуға, адами қасиеттерді меңгеруге баулиды. Олардың ойлау жүйесі де жастардан мүлде бөлек қой, әжең өзінен гөрі маңайын, туған-туыстың жағдайын ойлайды, қайсысына көмек, қайсысына мейірім керектігін, қайсысының бұрыс кетіп бара жатқанын көрсе қайыруын да біледі. Менің қазіргі дәстүрді білуім, ағайынмен араласуым, жақсы көру сезімімнің болуы сол әжемнен дер едім. Менің өзіммен құрдас бөлем бар. Ол қалада әке-шешесінің қолында өсті. Ауылда тұратын ата-әжесіне демалыстарда ғана баратын, ал біздің үйге сирек келетін. Маған қарағанда ол өмірге икемсіздеу, дәстүрді біліңкіремейтін, ал туған-туыстың басында бір жағдай болса тек ұят болады, сондықтан баруым керек деген міндетті орындау тұрғысынан ғана қарайтын адам болып жетілді. Әженің баласының өзге баладан мәртебесі де жоғары, туыстар да, көршілер де, тіпті былайғы таныстың өзі саған сол тұрғыдан қарайды. Сондықтан сен еркінсің, бірақ ессіз болмайсың. Өйткені еркелете тұрып, қатеңе жауап бергізетін, менің балам жаман деген атты естіртпе дейтін мейірім мен қаттылығы егіз мықты қамалың бар», дейді.

Қоғамда осы сауалдың тууы көңі­лі­ме алаң кіргізді. Көпшілік қол­дап кетпегенімен осы мәселе кө­те­рі­луінің өзі ұлттық дәстүрді ман­сұқ­тау, өз қағынан өзі жеру және оны насихаттау емес пе?! Пенденің өзі ғана адаспай, жаңсақ ойдың жетегіне көпті батырса не болмақ?..

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ,
«Егемен Қазақстан»
 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.07.2018

МҰЗ ҮСТІНДЕГІ ШОҚ ЖҰЛДЫЗ...(ДЕНИС ТЕНГЕ АРНАЛАДЫ)

20.07.2018

Қоғамдық даму вице-министрі тағайындалды

20.07.2018

Үкімет басшысы Бәсекеге қабілеттілік жөніндегі сараптама кеңесінің отырысын өткізді

20.07.2018

Шымбұлақта ІІІ Халықаралық тау және спорт фестивалі басталды

20.07.2018

Әлемдегі ең ауқатты командалар қайсы?

20.07.2018

Мектеп түлектері ауылдастарына ойын алаңын сыйға тартты

20.07.2018

Токио Олимпиадасының бағдарламасы бекітілді

20.07.2018

Астанада «Ұлы Дала рухы» фестивалі аясында іріктеу сындары жалғасады

20.07.2018

Елбасы Денис Теннің қазасын қатты күйзеліспен қабылдаған

20.07.2018

Семейде  «Күміс сиқыры» атты  көрме ашылды

20.07.2018

Бердібек Сапарбаев мәжіліс депутаттарымен кездесті

20.07.2018

Астанада қазақ күресінен Азия чемпионаты өтеді

20.07.2018

Елбасы Денис Теннің өліміне байланысты қылмысты бақылауда ұстауды тапсырды

20.07.2018

Шымкентте «Оңтүстік» арнайы экономикалық аймағын дамыту мәселелері талқыланды

20.07.2018

Денис Теннің өліміне қатысты екінші күдікті іздестіріліп жатыр

20.07.2018

Гомерден қалған мұра

20.07.2018

Көкшетауда көшпелі көрменің тұсаукесері өтті

20.07.2018

«Астана» – келесі кезеңде

20.07.2018

Астанада ертеңнен бастап жолақы 180 теңге болады

20.07.2018

Суға түскенде сақтық керек

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Атақ қымбат па, абырой қымбат па?

Бүгінде қандай жолмен келсе де атақ үшін есі кете, есерлене қимылд­ай­ты­ны­мыз­ды бәрі біледі. Айта­лық, жуырдағы бір мереке күндерінде орден сатылыпты. Бұл орденнің атауы қандай дерсіз – «Қазақстанның құрметті азаматы».

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ауыл шаруашылығын цифрландыру болашақтың баламасыз жолы

Әлем елдерінде қазіргі уақытта ауыл шаруашылығын цифрландыру қарқынды түрде жүріп жатыр. Уақыт өткен сайын бұл салада неше түрлі жаңа технологиялар пайда болып, олар жедел түрде өндіріске ен­гізілуде. Мәселен, Еуропадағы компания­лар енді егістік жағдайын зерттеумен ай­на­лысатын дрондарды да шығара бас­тады. Бұл машиналар фермерлердің егіс шы­ғымдылығын алдын ала болжап бі­лу­леріне жағдай туғызуда. Осы үдеріс ке­ңі­нен қанат жая келе, бүкіл ел бойынша әрбір егіс алқабының шығымдылығын күні бұрын анықтау мүмкіндігі пайда болатын көрінеді. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Аяқдоп аламаны аяқталды

Әлем чемпионаты – тағатсыздана күткен футбол тойы еді. Енді барлығы аяқталып, той тарқасымен біз де алған әсерімізбен бөлісе кетсек. Бұл біріншілік несімен есте қалмақ?

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Биографиялық фильмдердің бәсі биік болуы тиіс

Кейінгі кезде «Еуразия бірінші арнасынан» әйгілі кеңестік манекенші-модель, сән әлемінде «Кремльдің ең әдемі қаруы» және «Кеңестік Софи Лорен» атанған Регина Збарская туралы сериа­л көрсетіліп жатыр. Былай қарасаңыз, сән әлемінің кіндігі саналған Парижді тәнті еткен өмірі жұмбаққа толы сұлудың сол кездегі кеңестік қасаң қағидаларға сыймаған ғұмырын өзгеше қырынан бейнелеген қарапайым, бірақ кемел түсірілген Ресейдің кезекті киноөнімдерінің бірі. 

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Халық әнінің тоналу тарихы

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Бо­лашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты бағ­дарламалық мақаласында, жаңғыру елдің ұлттық-рухани тамырынан нәр ала алмаса, ол адасуға бастайды», деді. Елдің ұлттық-рухани тамыры дегеніміз не? Ол ха­лықты сан ғасырдан бері адастырмай, алып келе жатқан салт-дәстүрі, фольклоры, әні мен жыры. Осылардың ішінде әннің ұлт руханияты үшін орны айрықша. Дана Абай атамыз, «Ұйықтап жатқан жүрек­ті ән оятар, Үннің тәтті оралған мәні оятар» дегенді бекер айтқан жоқ.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу