Қайдасың, менің ертегім?!

Алпысыншы жылдардың басында мектеп табалдырығын аттаған біздің толқынның бала қиялын баураған ғажап – қазақтың ертегілері мен батырлар жыры еді-ау. Сол кезде сол бір ғажайыптар әлемінен санамызға сің­ген сансыз суреттер бұл күнде сағындырып, сабырымызды сарқып ішкендей болады. Сондағы небір керемет сиқырларды көруге көңіл ынтығып, көкірек көзі құмартып, құштарлана ашылғандай күйге енеті­німіз бар.

Егемен Қазақстан
18.01.2018 238

Сірә, халқымыздың бағзыдан ке­ле жатқан ертегі әлемін, батырлар жырын­дағы тұлпарлардың дүбірін аңсайтын жалғыз мен емес шығармын. Бұл бас­тау бұлаққа қолы жетпей қазіргі қазақ қоғамының аңқасы кеуіп шөлдеп, зарығып отырғанындай көрінеді маған. Қазақтың жан дүниесі, болмыс-бітімі ертегі-жырлар әлемінде жатқан жоқ па еді. Діліміз осын­дағы қаһарман батырлардың рухымен қалыптасып еді. Қазіргі айтылып жатқан, санамызға таңбаланған ұлт­тық код дегеніміз де осы емес пе еді. Руха­ни сананы жаңғыртып жаңартудың, кемел­дендірудің қайнары да халық қазынасының осынау сарқылмас қасиетті қара қайнары дегенге шәк келтіретіндер, әлде, арамыздан табыла ма?

Ерте күніме, еркелігіме, ертегіме кү­мән­мен қарап елемейтіндерге қапала­нып қынжыласың-ақ. Соларға қарсы миымның күні күркіреп, санамның аспанында шатырлап жай ойнағандай, шешуін таппас қиын мұң өзінің кермек сырын баяулап шерткендей болады. Неге, неге бұлай? Өз қағымыздан өзіміз неге жеріп барамыз? Біз қағымыздан жеріген сайын басқалардың жері кеңейіп, өз тынысымыз тарыла түсетінін неге сезбейміз, неге аңғармаймыз?

Бүгінгі сөзіміздің төркінін, ана тіліміз­дің асыл мәйегін ертеде өткен, ертегі-жырлармен жеткен баһадүр бабаларымыз, Тоқтарбайдай аталарымыз, Аналықтай әжелеріміз, Жиреншедей шешендеріміз сомдап еді ғой. Осыны ойлағанда ер­тек­­тен сағынтып жеткен аяулы мыс­тан кемпірді де керемет жақсы көріп кете­тінім бар. Алпамыс шермен айтысқан Бадамша сақау да сүйкімді. Қаракөзайым сұлуды әуреге салып, мойнына мініп қос өкпеден тепкілеген Кейқуаттың кесірлігін де кешіремін-ау. Иә, біздің буынның жан-жүрегі осылардан жылу, от алған, ақтық демімізге дейін ойымыздан осы ғажайыптар әсте шықпайды да. Әлі күнге дейін: «Айналдым алтын сақамнан, айналдым қотыр тайымнан» дейміз. Біздің жан-жүрегіміз мәңгілікке байланған алтын қазық, нәр алып қоректенген киелі кіндік те осылар болатын. Қазақтың әр кезеңдегі, әр замандағы, әр дәуірдегі, бүгінгі һәм болашақ ұрпағы үшін де осылай болуы керек. Қазақ болып қалудың, ұлт ретінде сақталудың үлкен де үделі шарты осы.

Бүгінгі мектептің төртінші сыныбы­ның оқушысы, біздің немерелеріміз Ерназар шалдың баласы Ер Төстіктің елесін де танып білмейтініне, оған бұрынғы біздердей елжіреп емексімей­тініне, емешегі үзілмейтініне назаланамын. Мұндай жағдайда біздің бала­пан-ботақандарымызға, алдағы болаша­ғымызға қазақы рух, ұлттық сана қайдан келмек? Жер астына түскен Төстігін жеті жыл күткен Кенжекей қыздың наласын, Қобыланды батырдың Тайбурыл тұлпарының ғаламат шабысын білмей өскен ұрпақты тек қасиетіне, ата тәрбие­сіне, ана тіліне уызынан жарыды деп айта аламыз ба? Жоқ, әрине!

Күн астындағы Күнікей қыздың сәуле­ті тәтті қиялмен тербеген балалық бал дәуреніміз-ай!..  Енді осындай ертегі елес, тәтті қиялдар тәуелсіздік балаларының, бостан ел ұландарының жан-жүрегін баурап тербесеші!.. Қайдасың, менің ертегім? Келші осындайда. Тағылым мен ғибратыңды құйшы, айналайын құлыншақ балаларыма. Бір ауық олардың ертегі оқуына, ертегілер еліне саяхаттауы­на неге жағдай жасамаймыз? Кітап арқылы. Көркем һәм қуыршақ фильм­дер арқылы. Мұндай жақсы әрекет-талпы­ныстар, әр алуан фильмдер де жоқ емес, бар. Бірақ солар діттеген межеге әлі жетпей жатыр, мақсат жебелері көздеген жерге дөп тимей жатыр.

Мен әлі де ертегілер елінен шыға алар еме­с­пін. Таусоғар палуан қасымда, Желаяқ досым алға озған. Көлтаусар басып жосынға, Шөлдейді дерсің таң боздан. Солар менің сезіміме шуақ құйып, дәйім шаттанып жүруімді қалайтындай. Мен осы ертегі әлемінің шаттығын Алаш қауымының бүгінгі бүлдіршін балаларына сыйлағым келеді. Бірақ көп болып қолға алмасақ, жұрт болып жұмылмасақ, бұған, мұндай ұлы мақсатты орындауға жалғыз өзімнің шамам келе ме?! Осы тілегім періштенің құлағына шалынсын.

Ертегім менің, қайдасың, Қайдасың, Шойынқұлағым? Табудың айтшы айласын Бәдіғұл-Жамал тұрағын. Келтіріп көңіл күйін-ау, Ойымның түрген аспанын, Қайдасың, Аяз биім-ау, Қайдасың Рүстем-Дастаным? Киелі менің ертегім, Кеңеске өзің кірмесең, Көктемес, сірә, өркенім – Кеудеме нұр боп сіңбесең. Анамның дарып сүтімен, Әл берген әуез, көркем үн, Аймала қыдыр құтымен, Аяулы менің ертегім. Самұрық құсың іліп ап, Самғатсын биік санамды. Ертегі-бұлақ сылдырап, Шарласын сайын даламды. Ұрпағым құйып құлаққа, Ұйысын қоңыр үніңе. Ертегім, жеткіз мұратқа, Еліткіз баба діліне!..

Қорғанбек АМАНЖОЛ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.05.2018

Айдос Қыдырма ҚР Премьер-Министрінің баспасөз хатшысы қызметінен кетті

21.05.2018

Астанада ҚР Кәсіподақтар федерациясы дөңгелек үстел өткізді.

21.05.2018

Қарақиялық оқушылар арасында «Жас құтқарушы» сайысы өтті

21.05.2018

Солтүстік Қазақстанда өрт сөндіру  көпсайысынан аймақаралық чемпионат өтті

21.05.2018

Солтүстік Қазақстан шенділері тегін үйлерді туыстарына үлестірген

21.05.2018

Академик Түймебай Әшімбаевтың туғанына 100 жыл толуына орай халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өтті

21.05.2018

Петропавл әкімдігінің әрекеті тұрғындарды таң қалдырды

21.05.2018

Солтүстік Қазақстанда қазақ күресінен біріншілік өтті

21.05.2018

Алматыда «Музей түні» өтті

21.05.2018

Әлем чемпионатында қазақстандық муайтай шеберлері 7 медаль иеленді

21.05.2018

Қостанайда орманда от жаққандарға айыппұл салынады

21.05.2018

Семейде журналист, жазушы Дәулет Сейсенұлының «Жәнібек ән салады...» пъесасы сахналанды

21.05.2018

Шәмші шығармалары шырқалды

21.05.2018

Ғасыр әдісі (сурет сыры)

21.05.2018

Латын әліпбиімен диктант жазды

21.05.2018

Таңғажайып тас

21.05.2018

Нәсір көкемнің өкпесі

21.05.2018

Қатты қалдықтарды қайта өңдеу – заман талабы

21.05.2018

Көпір құрылысы аяқсыз қалмайды

21.05.2018

«Дипломмен – ауылға!» бағдарламасын жетілдірген жөн

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қамбар Ахмет,

Каспий мен Қара теңіздерді жалғау кімге тиімді?

Мамырдың екінші онкүндігінде ақпарат һәм саясат алаңында қызу тал­қыланған тақырыптың бірі – Қазақ­стан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Каспий мен Қара теңіздің арасын жал­ғайтын «Еуразия» каналын салу жөніндегі пікірі болды. 

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Кешегінің жұрнағы, бүгінгінің көнесі 

Әдебиетке әркімнің-ақ таласы бар заман өтіп кеткенін мойындау қалай болған күнде ауыр. Нарық зама­нының елең-алаңында қолына қалам ұста­ған жігіттердің арасынан адамдар кітап­қа оралады әлі дегенді сеніммен айт­қандарына қарағанда әдебиеттің өмірдегі артықшылығына үміттері күшті болған-ау, шамасы. 

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Қолдан жасалған қасірет

Жылда мамырдың соңындағы Аза тұту күні жақындаған сайын мен қазақпын деген әрбір адамның жүрегі қарс айрылмауы, 30-шы жылдардағы саяси қуғын-сүргіннің, ғаламат ашаршылықтың құрбандарын еске алып күңіренбеуі мүмкін емес дер едік. 

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Оразаның нығметі

«Зор сүйінші айтайын, Мұсылман болып туғанға. Ислам дінін қуғанға...» деп Майлықожа бабамыз жырлағандай, исламды дінім, Мұхаммедті пайғамбарым деп таныған мүміндер үшін қасиетті рамазан айы туды. Аллаға бойұсынушы қауым бұл айды «Айлардың сұлтаны» деп ерекше әспет­тесе, үлкен сахаба Абдулла Аббас «күн­­дердің қайырлысы – жұма, айлардың қайыр­лысы – рамазан» деген екен.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Жол апатын азайту жүргізуші мәдениетіне байланысты

Өткенде екі көлік соқтығысып қал­ды. Олар көшенің бағдаршамы жоқ қиылысында бір-біріне жол бермеген. Содан екі жүргізуші бірін-бірі кінәлап жатыр. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу