Ұлыбритания ветеринария колледжі: Киік неге қырылды?

2015 жылы Қостанайдан басталып, Ақтөбені жалмаған жұттан Бетпақдаладағы 150 мыңнан астам киік қырылды. Зерттеушілердің бір тобы бұл қырғынды протонның құлауы мен гептилден деп жорамалдаса, бірі жұқпалы аурумен байланыстырды. Алайда сол киіктердің неден қырылғаны жұмбақ күйінде қалған еді.

 

Егемен Қазақстан
22.01.2018 3114

Жақында Ұлыбританияның ветеринарлық колледжі осы жұмбақ өлімнің сырын ашқанын хабарлады. Назарларыңызға «Ғалымдар Орталық Азияда кенеттен киіктердің жаппай қырылуының себептерін ашты. 200 мың киіктің өліміне қоршаған ортадағы ерекше жағдайлар әсер еткен» деген зерттеу жұмысының қысқаша мазмұнын ұсынып отырмыз.

2015 жылы мамырда Қазақстанда өлген 200 мыңнан астам (ресми дерек бойынша 150 мың – ред.) ақбөкеннің кенеттен қырылуы әлемді таң қалдырды. Өлген киіктердің саны сол өлкедегі киіктердің 80 пайызын, ал әлем бойынша осы түрдің  60 пайызын құраған болатын.

Үш аптаның ішінде он мыңдаған сау киіктер Қазақстанның Бетпақдала аймағында геморрагиялық септицемия ауруынан қырылған. Киіктердің өліміне әсер еткен пастерелла мультоцида (Pasteurella multocida) бактериялары. Бірақ бұл бактерия түрлерінің киіктердің ауыз қуысында еш зиянсыз өмір сүруі қалыпты жағдай, алайда жаппай қырылудың себебі неде?

Халықаралық зерттеу тобының айтуынша, бұл қырғынға басқа да жекелеген факторлардың әсері болуы мүмкін. Әсіресе, сол күндердегі климаттық факторлар, яғни ылғал және ауа температурасының жоғарылауы кенеттен бактериялардың қанға түсіп, қанның улануына (септицемия) әкелген. Ғалымдар осыған дейінгі киік өлімін зерттей келе, ылғал деңгейі және ауа райы темпаратурасының көтерілуі мен киіктердің жаппай қырылуы арасында тікелей байланыс болу мүмкіндігін анықтады.

Сонымен қатар, зерттеу нәтижесі киіктердің жаппай қырылуы (1980 жылы екі рет жəне 2015 жылы) олардың көбею кезеңімен тұспа-тұс келетіндігін көрсетіп отыр. Алайда, мұндай жаппай қырылу басқа ірі сүтқоректілерде кездеспейді. Себебі киіктердің көбею процесі өзге жануарлармен салыстырғанда күрделі. Бұл жағдай ауа райының күрт өзгеруімен, яғни қыста -40, жазда 40 градусқа жетуі, азық тапшылығына төзімді болуымен байланыстырылады. Киіктердің үлкен болып тууы олардың тез аяқтануына әсер етеді және енесімен бірге басқа аймақтарға көшіп қонуына тез бейімделуіне көмектеседі.

Жоғарыда айтылған себептерге байланысты, киік өлімінің жоғары деңгейі - табиғи. Алайда, соңғы  жылдары киік өлімі шектен тыс артып, тіпті олардың жер бетінен жойылып кету қаупін тудырып отыр. Соның бірі 2017 жылы Моңғолиядағы 60 пайыз киіктің үй жануарларынан жұққан инфекциядан қырылуы. 

Одан бөлек, 1990 жылдан бастап киіктерді заңсыз аулаудың көбеюі осы түрдің жойылуына апарар басты себептерінің бірі болса, инфраструктураның дамуы, яғни темір жолдардың салынуы олардың мекен ету аясын тарылтты. Сондықтан киіктерді сақтап қалу үшін барлық іс шаралар «Жануарлардың қоныс аударатын түрлерін сақтау туралы Конвенция» аясында жүзеге асып жатқандығын назарда ұстау керек.

Мәдина Жәлелқызы,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

25.05.2018

Бақытжан Сағынтаев Қостанай облысына жұмыс сапарымен барды

25.05.2018

Ақтөбе облысында 16 мың бала лагерьлерде тегін демалады

25.05.2018

Оңтүстікте биыл 33766 оқушы мектеп бітірді

25.05.2018

Семейдегі интернат тәрбиеленушілері «Отанымыз – Кеңес Одағы, астанамыз – Мәскеу» деп жазылған оқулықтармен оқып жатыр

25.05.2018

Ақтөбеде «Кемел кәсіпкер» чемпионаты өтті

25.05.2018

Маңғыстаулық полицей-палуан Қызылжарда топ жарды

25.05.2018

Қазақ ұлттық педагогикалық университетінде ҚХА кафедрасы ашылды

25.05.2018

Андрес Иньеста Жапонияда ойнайтын болды

25.05.2018

Ақтөбеде «Бақытты бала» атты балалар байқауы өтеді

25.05.2018

Қазақстан-Өзбекстан бизнес-форумында бірнеше маңызды құжатқа қол қойылды

25.05.2018

KADEX - әскери ынтымақтастық көрмесі

25.05.2018

Ақмола облысында егіншілік поли­го­ны жұмыс істей бас­тады

25.05.2018

Блум таксономиясы туралы не білеміз?

25.05.2018

Атырау об­лысында «Астана қаласының мәдениет күндері» өтті

25.05.2018

Павлодарда студенттер «Адамжүсіп» пьесасын сахналады

25.05.2018

Талас Омарбек - тәуелсіздік түлеткен тарихшы

25.05.2018

Қарағандыда ақын Ғалым Жайлыбайдың кеші өтті

25.05.2018

Қош бол, Анук!

25.05.2018

Талбесігің тәрк етілсе...

25.05.2018

Ғасыр бойы күткен жол. Бөкейорданың жол мәселесіне Елбасы қозғау салды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Діни еркіндік пен бетімен кетушілікті ажырата білейік

Қазақта «Дінің тұрсын дін аман» деген ізгі тілекке негізделген, жамағат жиі айтып жүретін нақыл сөз бар. Осы нақылдың ішкі өзегіне тереңірек үңілетін болсаңыз, оның мән-маңызының қаншалықты жоғары екенін аңғармай қалуыңыз мүмкін емес.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Жаһандық экономика жаңғырығы

Соңғы жылдары әлемдік экономикада өсім көлемі төмендеп, халықаралық сауданың даму қарқыны баяулағаны мәлім. Отандық сарапшылардың пайымдауынша, жаһандық саясаттағы қатынастардың күрделене түскеніне байланысты биылғы жылы да экономикалық көрсеткіштер көңіл көншітерлік деңгейге көтерілмеуі мүмкін. 

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

Музей – тарихпен тілдесу мүйісі

Аспан асты, жер үстінде өсіп-өн­ген қай халықтың болмасын адамзат тари­хы­нан алар орны олардың ғаламдық өрке­ниет көшін ілгерілетуге қосқан ірілі-ұсақ­ты жетістіктерімен өлшенері талас тудырмаса керек. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Мәселе мамандық таңдауда емес, оқу бітірген соң жұмыс табуда

Абайдың жиырма бесінші сөзіндегі «Мына мен айтқан жол – мал аяр жол емес. Құдайдан қорық, пендеден ұял, балаң бала болсын десең – оқыт, мал аяма! Әйтпесе бір ит қазақ болып қалған соң, саған рақат көрсетер ме, өзі рақат көрер ме, яки жұртқа рақат көрсетер ме?» деген қағидаға табан тіреген қазақ ұл-қызын оқытуға ұмтылумен келеді.       G M T     Определить языкАзербайджанскийАлбанскийАнглийскийАрабскийАрмянскийАфрикаансБаскскийБелорусскийБенгальскийБирманскийБолгарскийБоснийскийВаллийскийВенгерскийВьетнамскийГалисийскийГреческийГрузинскийГуджаратиДатскийЗулуИвритИгбоИдишИндонезийскийИрландскийИсландскийИспанскийИтальянскийЙорубаКазахскийКаннадаКаталанскийКитайский (Упр)Китайский (Трад)КорейскийКреольский (Гаити)КхмерскийЛаосскийЛатинскийЛатышскийЛитовскийМакедонскийМалагасийскийМалайскийМалайяламМальтийскийМаориМаратхиМонгольскийНемецкийНепалиНидерландскийНорвежскийПанджабиПерсидскийПольскийПортугальскийРумынскийРусскийСебуанскийСербскийСесотоСингальскийСловацкийСловенскийСомалиСуахилиСуданскийТагальскийТаджикскийТайскийТамильскийТелугуТурецкийУзбекскийУкраинскийУрдуФинскийФранцузскийХаусаХиндиХмонгХорватскийЧеваЧешскийШведскийЭсперантоЭстонскийЯванскийЯпонский   АзербайджанскийАлбанскийАнглийскийАрабскийАрмянскийАфрикаансБаскскийБелорусскийБенгальскийБирманскийБолгарскийБоснийскийВаллийскийВенгерскийВьетнамскийГалисийскийГреческийГрузинскийГуджаратиДатскийЗулуИвритИгбоИдишИндонезийскийИрландскийИсландскийИспанскийИтальянскийЙорубаКазахскийКаннадаКаталанскийКитайский (Упр)Китайский (Трад)КорейскийКреольский (Гаити)КхмерскийЛаосскийЛатинскийЛатышскийЛитовскийМакедонскийМалагасийскийМалайскийМалайяламМальтийскийМаориМаратхиМонгольскийНемецкийНепалиНидерландскийНорвежскийПанджабиПерсидскийПольскийПортугальскийРумынскийРусскийСебуанскийСербскийСесотоСингальскийСловацкийСловенскийСомалиСуахилиСуданскийТагальскийТаджикскийТайскийТамильскийТелугуТурецкийУзбекскийУкраинскийУрдуФинскийФранцузскийХаусаХиндиХмонгХорватскийЧеваЧешскийШведскийЭсперантоЭстонскийЯванскийЯпонский                     Звуковая функция ограничена 200 символами     Настройки : История : Обратная связь : Donate Закрыть

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Мектеп вальсі туралы ой

Соңғы қоңырау – мектеп бітіруші түлектердің жанын тербететін аяулы сәт. Алабұртқан сезім, алып-ұшқан арман, үміт пен күдік. Одан өзге? Мектеп вальсі. Иә, мектеп вальсі туралы әр жүрек түкпірінде жазылмаған бір-бір шығарма бар шығар. Бұл – мектеп қабырғасымен, дос-құрбылармен ғана қоштасу емес, іште бұғып жатқан мөлдір, алғашқы алақұйын сезімдермен де қоштасу.

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу