Еңбекақы төлеудің жаңа жүйесіне сынама жасалуда

Биыл «100 нақты қадам» Ұлт жоспарының 5, 6-қадамдарын іске асыру шеңберінде Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінде, Астана қаласы мен Маңғыстау облыстарының әкімдіктерінде қанатқақты режімде әкімшілік мемлекеттік қызметшілерге еңбекақы берудің жаңа жүйесі енгізілді. Агенттік мәлім еткендей, ол ай сайынғы жалақыны есептеуге және бонустық төлемдерге қатысты өзгерістерді қамтиды.

Егемен Қазақстан
23.01.2018 380
2

Мемлекеттік қызметшілердің ай сайынғы жалақысына келетін болсақ, қазір жалақы жұмыстың си­­па­ты мен күрделілігіне бай­ланыс­ты болады. Бұл тек ла­уазым­ның деңгейін және мем­лекет­тік қызметшінің жұмыс өті­лін еске­рет­ін дәстүрлі жүйеден ерекшеленеді.

Ескі тарифтік шкала бо­йынша министрліктің қызмет­керлері әкімдіктердің қызмет­кер­леріне қарағанда жалақыны айтар­лықтай көп алды, ал кез келген басшының жалақысы жұмыс­тың мазмұнына қарамастан орындаушының еңбекақысынан жоғары болды. Бұл жалақыдағы негізсіз диспропорцияға алып келді және мемлекеттік орган үшін олардың маңыздылығын ескере отырып, позицияларды бөліп көрсетпеді.

Жаңа жүйе факторлық-бал­дық жүйеге негізделген, соған сәйкес барлық лауазым­дар үш факторды ескере отырып бағаланады. Олар: лауазымдық міндеттерін тиімді орындау үшін қандай білім деңгейінің, құзыреттілік пен жұмыс тәжі­рибесінің қажет­тігі; лауа­зымға жүктелген міндет­тер­дің күрделілігінің дәрежесі; нәтижеге қол жеткізбегені үшін жауапкершілік дәрежесі.

Факторлардың әрқайсысы бойынша балл шығарылады және олардың жиынтығы жаңа жалақы желісіндегі лауазымның орнын анықтайды. Барлық лауазымдарды бағалау нәтижесінде олар төрт блокқа топтастырылды:

- жауапты хатшыларды, ап­парат басшылары мен комитет­тердің төрағаларын қамтитын жоғарғы басшылық құрам;

- негізгі (салалық бөлім­ше­лердің лауазымдары);

- жәрдемдесуші (құқықтық, қаржылық, кадрлық, ақпараттық және технологиялық қолдау, жұрт­шылықпен байланыс үшін жауап­ты лауазымдар);

- қосалқы (әкімшілік және шаруашылық қызметке жауапты лауазымдар).

Блоктың әрқайсысы ла­уазымдар иерархиясын ескере отырып, 15 деңгейден тұрады. Еңбекақы төлеудің факторлық-балдық шкаласының енгізілуінің арқасында биыл жаңа жүйені сынамадан өткізуді жүзеге асыратын мемлекеттік органдарда көмекші (техникалық) қызметкерлермен салыстырғанда саясатты қалып­тас­тыратын салалық құрылым­дар­дың қызметкерлері, сарапшылар, сондай-ақ өңірлердің қыз­мет­керлері көбірек жалақы алады.

Аймақтар мен орталық мем­лекеттік қызметшілердің жала­қыларындағы диспропорцияны азайту жаңа жүйені енгізудің тағы бір маңызды жағы болып табылады. Мысалы, егер бұрын орталық мемлекеттік мекемедегі бас сарапшыға қарағанда, әкімдіктің бас маманы орташа есеппен 70% аз алса, енді айырмашылық орта есеппен 10% болады.

Жаңа жалақының мөлшері нарықтағы ұқсас қызметтердің құнын ескере отырып анықталды. Осылайша факторлық-балдық шкала екі негізгі принципті сақтау­ды қамтамасыз етеді: ішкі әділеттілік және сыртқы бәсекеге қабілеттілік.

Айта кету керек, лауазымдарды бағалауда ұйымдардың көпшілігі, мемлекеттік, жеке, ха­лық­аралық (БҰҰ, Дүниежүзілік банк, Азиялық Даму банкі және т.б.) ұйымдарды қоса ал­ған­да, фак­торлық-балдық баға­лау­ға сү­йенеді. Қазақстанда бұл әдіс­темені қазірдің өзінде 174 жеке­­меншік және квази­мем­лекет­тік сектор компанияла­ры жүзе­ге асырып отыр. АҚШ, Син­гапур, Малайзия, Жа­ңа Зеландия және басқа да эконо­ми­ка­лық да­мыған елдердегі мемле­кет­тік мекемелерде қызмет­кер­лер­дің жұмысы осындай тәсіл­мен баға­ланады.

Жаңа жүйедегі сыйақы мә­селесіне келетін болсақ, бірін­шіден, «сыйақы» мәні «бонус» мәніне өзгертілді. Екіншіден, олар жылдың соңында мем­ле­кеттік қыз­метшілердің жұмыс қоры­тын­дысына байланысты төленеді. Әрбір мемлекеттік қызметшінің алдын­да тұрған міндеттер жеке жұмыс жоспарларында қамты­латын болады. Айта кету маңыз­ды, бұл міндеттер үрдістік (күн­делікті) шараларды қамтымайды, ал мемлекеттік органдардың стра­тегиялық жоспарларынан және бірінші басшылардың меморандумдарынан шығады. Сондықтан олар бағалау процесінде субъек­тивтіліктің алдын алуға болатын нақты және өлшенетін болуы керек.

Әрбір мемлекеттік (пилот­тық) орган үшін жеке бонус қоры құ­ры­ла­тыны тағы бір маңызды жаңа­лық болып отыр. Айта кету керек, бұрынғы жүйе бойынша сыйа­қыны тек қана үнемдеу мүмкін­шілігіне ие болған мемлекеттік ор­ган­дар ғана алатын болған. Сон­дық­тан осы сыйақылардың мөлше­рі әртүрлі болды. Енді әрбір мемле­кеттік қызметші өзі жұмыс істей­тін мемлекеттік органға қа­ра­мастан, жоғары өнімділік үшін бонусты алуға мүмкіндік алады.

Жалпы алғанда, жаңа жүйені енгізу практикада баламалы жұмысты орындау үшін тең сый­ақы принципін жүзеге асыру­ды, сондай-ақ Ұлт жоспарында көр­сетілген нәтижелерге негізделген сыйақыны қамтамасыз етеді.

Болашақта аталған жүйе пи­лот­тық сынамадан сәтті өтіп, тиім­ділігін көрсетсе, ол басқа да мем­лекеттік органдарға таратылатын болады.

Жолдыбай БАЗАР,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.02.2019

Елбасы Сауд Арабиясының Королімен телефон арқылы сөйлесті

20.02.2019

Елбасы «Самұрық-Қазына» акционерлік қоғамы басқармасының төрағасы Ахметжан Есімовті қабылдады

20.02.2019

Жас журналистер клубы құрылды

20.02.2019

Алексей Луценко тағы да топ жарды

20.02.2019

«Амурға» әліміз жетпеді

20.02.2019

Асанәлі Әшімов: «Театрды ашудағы мақсатым – талантты жастарды қолдау»

20.02.2019

Бақыт Сұлтанов автобус паркін жаңарту жоспарлары туралы айтып берді

20.02.2019

Қарағанды облысында 2 күнде 41 жол-көлік оқиғасы тіркелді

20.02.2019

Бейсенбі күні Қостанай облысы мен СҚО-да дауылды ескерту жарияланды

20.02.2019

Тілсіз жаудан зардап шеккен отбасыға тәртіп сақшылары көмектесті

20.02.2019

Ақмола облысының 5 ауданында «Еnglish for jastar» жобасы жалғасатын болады

20.02.2019

Бурабайда қысқы президенттік көпсайыстан облыстық біріншілік өтті

20.02.2019

Көкшетауда «Бояулар құпиясы» жас суретшілер байқауы өткізілді

20.02.2019

Еліміз Иранға 42 тонна сиыр етін экспорттайды

20.02.2019

Қарағандыда жемқорлық құқық бұзушылықтар бойынша брифинг өтті

20.02.2019

Алматыда ережесіз жекпе-жектен жарыс өтеді

20.02.2019

Ақтөбе облысында «Агрогектар» жобасы жүзеге асырылуда

20.02.2019

Қырғыз Республикасынан кіргізілетін өнімдерге шектеу қойылмақ

20.02.2019

Мемлекеттік қызметшілер декларациясын тапсыру мерзімі 31 наурызда аяқталады

20.02.2019

Астанада кәсіпкерлер мен инноваторларды біріктіретін алаң ашылады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу