Еңбекақы төлеудің жаңа жүйесіне сынама жасалуда

Биыл «100 нақты қадам» Ұлт жоспарының 5, 6-қадамдарын іске асыру шеңберінде Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінде, Астана қаласы мен Маңғыстау облыстарының әкімдіктерінде қанатқақты режімде әкімшілік мемлекеттік қызметшілерге еңбекақы берудің жаңа жүйесі енгізілді. Агенттік мәлім еткендей, ол ай сайынғы жалақыны есептеуге және бонустық төлемдерге қатысты өзгерістерді қамтиды.

Егемен Қазақстан
23.01.2018 309
2

Мемлекеттік қызметшілердің ай сайынғы жалақысына келетін болсақ, қазір жалақы жұмыстың си­­па­ты мен күрделілігіне бай­ланыс­ты болады. Бұл тек ла­уазым­ның деңгейін және мем­лекет­тік қызметшінің жұмыс өті­лін еске­рет­ін дәстүрлі жүйеден ерекшеленеді.

Ескі тарифтік шкала бо­йынша министрліктің қызмет­керлері әкімдіктердің қызмет­кер­леріне қарағанда жалақыны айтар­лықтай көп алды, ал кез келген басшының жалақысы жұмыс­тың мазмұнына қарамастан орындаушының еңбекақысынан жоғары болды. Бұл жалақыдағы негізсіз диспропорцияға алып келді және мемлекеттік орган үшін олардың маңыздылығын ескере отырып, позицияларды бөліп көрсетпеді.

Жаңа жүйе факторлық-бал­дық жүйеге негізделген, соған сәйкес барлық лауазым­дар үш факторды ескере отырып бағаланады. Олар: лауазымдық міндеттерін тиімді орындау үшін қандай білім деңгейінің, құзыреттілік пен жұмыс тәжі­рибесінің қажет­тігі; лауа­зымға жүктелген міндет­тер­дің күрделілігінің дәрежесі; нәтижеге қол жеткізбегені үшін жауапкершілік дәрежесі.

Факторлардың әрқайсысы бойынша балл шығарылады және олардың жиынтығы жаңа жалақы желісіндегі лауазымның орнын анықтайды. Барлық лауазымдарды бағалау нәтижесінде олар төрт блокқа топтастырылды:

- жауапты хатшыларды, ап­парат басшылары мен комитет­тердің төрағаларын қамтитын жоғарғы басшылық құрам;

- негізгі (салалық бөлім­ше­лердің лауазымдары);

- жәрдемдесуші (құқықтық, қаржылық, кадрлық, ақпараттық және технологиялық қолдау, жұрт­шылықпен байланыс үшін жауап­ты лауазымдар);

- қосалқы (әкімшілік және шаруашылық қызметке жауапты лауазымдар).

Блоктың әрқайсысы ла­уазымдар иерархиясын ескере отырып, 15 деңгейден тұрады. Еңбекақы төлеудің факторлық-балдық шкаласының енгізілуінің арқасында биыл жаңа жүйені сынамадан өткізуді жүзеге асыратын мемлекеттік органдарда көмекші (техникалық) қызметкерлермен салыстырғанда саясатты қалып­тас­тыратын салалық құрылым­дар­дың қызметкерлері, сарапшылар, сондай-ақ өңірлердің қыз­мет­керлері көбірек жалақы алады.

Аймақтар мен орталық мем­лекеттік қызметшілердің жала­қыларындағы диспропорцияны азайту жаңа жүйені енгізудің тағы бір маңызды жағы болып табылады. Мысалы, егер бұрын орталық мемлекеттік мекемедегі бас сарапшыға қарағанда, әкімдіктің бас маманы орташа есеппен 70% аз алса, енді айырмашылық орта есеппен 10% болады.

Жаңа жалақының мөлшері нарықтағы ұқсас қызметтердің құнын ескере отырып анықталды. Осылайша факторлық-балдық шкала екі негізгі принципті сақтау­ды қамтамасыз етеді: ішкі әділеттілік және сыртқы бәсекеге қабілеттілік.

Айта кету керек, лауазымдарды бағалауда ұйымдардың көпшілігі, мемлекеттік, жеке, ха­лық­аралық (БҰҰ, Дүниежүзілік банк, Азиялық Даму банкі және т.б.) ұйымдарды қоса ал­ған­да, фак­торлық-балдық баға­лау­ға сү­йенеді. Қазақстанда бұл әдіс­темені қазірдің өзінде 174 жеке­­меншік және квази­мем­лекет­тік сектор компанияла­ры жүзе­ге асырып отыр. АҚШ, Син­гапур, Малайзия, Жа­ңа Зеландия және басқа да эконо­ми­ка­лық да­мыған елдердегі мемле­кет­тік мекемелерде қызмет­кер­лер­дің жұмысы осындай тәсіл­мен баға­ланады.

Жаңа жүйедегі сыйақы мә­селесіне келетін болсақ, бірін­шіден, «сыйақы» мәні «бонус» мәніне өзгертілді. Екіншіден, олар жылдың соңында мем­ле­кеттік қыз­метшілердің жұмыс қоры­тын­дысына байланысты төленеді. Әрбір мемлекеттік қызметшінің алдын­да тұрған міндеттер жеке жұмыс жоспарларында қамты­латын болады. Айта кету маңыз­ды, бұл міндеттер үрдістік (күн­делікті) шараларды қамтымайды, ал мемлекеттік органдардың стра­тегиялық жоспарларынан және бірінші басшылардың меморандумдарынан шығады. Сондықтан олар бағалау процесінде субъек­тивтіліктің алдын алуға болатын нақты және өлшенетін болуы керек.

Әрбір мемлекеттік (пилот­тық) орган үшін жеке бонус қоры құ­ры­ла­тыны тағы бір маңызды жаңа­лық болып отыр. Айта кету керек, бұрынғы жүйе бойынша сыйа­қыны тек қана үнемдеу мүмкін­шілігіне ие болған мемлекеттік ор­ган­дар ғана алатын болған. Сон­дық­тан осы сыйақылардың мөлше­рі әртүрлі болды. Енді әрбір мемле­кеттік қызметші өзі жұмыс істей­тін мемлекеттік органға қа­ра­мастан, жоғары өнімділік үшін бонусты алуға мүмкіндік алады.

Жалпы алғанда, жаңа жүйені енгізу практикада баламалы жұмысты орындау үшін тең сый­ақы принципін жүзеге асыру­ды, сондай-ақ Ұлт жоспарында көр­сетілген нәтижелерге негізделген сыйақыны қамтамасыз етеді.

Болашақта аталған жүйе пи­лот­тық сынамадан сәтті өтіп, тиім­ділігін көрсетсе, ол басқа да мем­лекеттік органдарға таратылатын болады.

Жолдыбай БАЗАР,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

14.11.2018

Ардақ Әшімбекұлы Мемлекеттік күзет қызметінің бастығы қызметіне тағайындалды

14.11.2018

Б.Сағынтаев Жамбыл облысының білім беру саласының мамандарымен кездесті

14.11.2018

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мәселелері жөніндегі комиссия отырысы өтті

14.11.2018

Елбасы «Астана Бас жоспары» ғылыми-зерттеу жобалық институтында болды

14.11.2018

Үкімет басшысы Жамбыл облысында болды

14.11.2018

Атыраулықтар жалпыұлттық диктант жазуға қатысты

14.11.2018

Қазақстанның бірқатар өңірлерінде Азаматтарға арналған қоғамдық қабылдаулар өтті

14.11.2018

Қ.Тоқаев: Бюджетті қарау кезінде тек мемлекеттік мүдде үстем болуы тиіс

14.11.2018

Африканың Батыс Сахарасында күрделі тапсырмаларды орындады

14.11.2018

Батыс Қазақстан облысында тағы бірнеше кәсіпорын жалақы өсірді

14.11.2018

Халықаралық балалар шығармашылығы Фестивалінің жеңімпаздары марапатталды

14.11.2018

Батыс Қазақстан облысының Жәнібек ауылында 40 пәтер пайдалануға берілді

14.11.2018

Елбасы кітапханасы ақтөбелік жоғары оқу орнына 350-ден аса кітап тарту етті

14.11.2018

Алматыда мұғалімнің кәсіби құзыреттілігін қалыптастыру мәселесі талқыланды

14.11.2018

Алматы жұртшылығы жалпыхалықтық диктант жазуға қатысты

14.11.2018

Алматыда «Көшпенділер әуені» атты дәстүрлі орындаушылардың ІІ Республикалық байқауы өтті

14.11.2018

Алматыда дәстүрлі «Болат Тұрлыханов кубогі» өтеді

14.11.2018

Бақытжан Сағынтаев Таразда Халықты жұмыспен қамту орталығына барды

14.11.2018

Асқар Мамин өңіраралық семинар-кеңеске қатысты

14.11.2018

Премьер-Министрге «Смарт-Тараз» және Тараз-Хаб жобалары таныстырылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

Дидар Амантай,

Sóz shyǵyny

Qazir sóz aldyǵa shyqty. Rolan Bart kótergen konnotasıa men denotasıa qaıshylyǵy, demek, sózdiń nársege emes, sózge nemese belginiń zatqa emes, belgige silteıtindigi jalǵan sana qalyptastyratyny jaǵdaıdy kúrdelendire tústi. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qazaq otbasy

Otbasy uǵymy – qazaq úshin qasıetti de qadirli. Túbiri − ot, ot jylý beredi, ómir syılaıdy, tirshiliktiń kózi, úıdiń ishindegi «ýildegen» jeldi, «azynaǵan» aıazdy toıtaryp, otbasy ıesine sanalatyn adamǵa baq-dáýlet darytady. Otanasy, otaǵasy degen eki sózdiń arǵy jaǵyna oı jiberseń – qazaqtyń kemeldigine, bárin qysqa baılammen uǵyndyratyn kemeńgerligine kóz jetkizesiń. Sondyqtan da shyǵar, otbasy qaǵıdasynyń qashan da bıik turatyny. Qazaq otbasyn qurǵanda jetesizdikten jerip, kórgensizdikten boıyn aýlaq salǵan. Ata-ana úlgisin alǵa ozdyrǵan.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу