Еңбекақы төлеудің жаңа жүйесіне сынама жасалуда

Биыл «100 нақты қадам» Ұлт жоспарының 5, 6-қадамдарын іске асыру шеңберінде Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінде, Астана қаласы мен Маңғыстау облыстарының әкімдіктерінде қанатқақты режімде әкімшілік мемлекеттік қызметшілерге еңбекақы берудің жаңа жүйесі енгізілді. Агенттік мәлім еткендей, ол ай сайынғы жалақыны есептеуге және бонустық төлемдерге қатысты өзгерістерді қамтиды.

Егемен Қазақстан
23.01.2018 255

Мемлекеттік қызметшілердің ай сайынғы жалақысына келетін болсақ, қазір жалақы жұмыстың си­­па­ты мен күрделілігіне бай­ланыс­ты болады. Бұл тек ла­уазым­ның деңгейін және мем­лекет­тік қызметшінің жұмыс өті­лін еске­рет­ін дәстүрлі жүйеден ерекшеленеді.

Ескі тарифтік шкала бо­йынша министрліктің қызмет­керлері әкімдіктердің қызмет­кер­леріне қарағанда жалақыны айтар­лықтай көп алды, ал кез келген басшының жалақысы жұмыс­тың мазмұнына қарамастан орындаушының еңбекақысынан жоғары болды. Бұл жалақыдағы негізсіз диспропорцияға алып келді және мемлекеттік орган үшін олардың маңыздылығын ескере отырып, позицияларды бөліп көрсетпеді.

Жаңа жүйе факторлық-бал­дық жүйеге негізделген, соған сәйкес барлық лауазым­дар үш факторды ескере отырып бағаланады. Олар: лауазымдық міндеттерін тиімді орындау үшін қандай білім деңгейінің, құзыреттілік пен жұмыс тәжі­рибесінің қажет­тігі; лауа­зымға жүктелген міндет­тер­дің күрделілігінің дәрежесі; нәтижеге қол жеткізбегені үшін жауапкершілік дәрежесі.

Факторлардың әрқайсысы бойынша балл шығарылады және олардың жиынтығы жаңа жалақы желісіндегі лауазымның орнын анықтайды. Барлық лауазымдарды бағалау нәтижесінде олар төрт блокқа топтастырылды:

- жауапты хатшыларды, ап­парат басшылары мен комитет­тердің төрағаларын қамтитын жоғарғы басшылық құрам;

- негізгі (салалық бөлім­ше­лердің лауазымдары);

- жәрдемдесуші (құқықтық, қаржылық, кадрлық, ақпараттық және технологиялық қолдау, жұрт­шылықпен байланыс үшін жауап­ты лауазымдар);

- қосалқы (әкімшілік және шаруашылық қызметке жауапты лауазымдар).

Блоктың әрқайсысы ла­уазымдар иерархиясын ескере отырып, 15 деңгейден тұрады. Еңбекақы төлеудің факторлық-балдық шкаласының енгізілуінің арқасында биыл жаңа жүйені сынамадан өткізуді жүзеге асыратын мемлекеттік органдарда көмекші (техникалық) қызметкерлермен салыстырғанда саясатты қалып­тас­тыратын салалық құрылым­дар­дың қызметкерлері, сарапшылар, сондай-ақ өңірлердің қыз­мет­керлері көбірек жалақы алады.

Аймақтар мен орталық мем­лекеттік қызметшілердің жала­қыларындағы диспропорцияны азайту жаңа жүйені енгізудің тағы бір маңызды жағы болып табылады. Мысалы, егер бұрын орталық мемлекеттік мекемедегі бас сарапшыға қарағанда, әкімдіктің бас маманы орташа есеппен 70% аз алса, енді айырмашылық орта есеппен 10% болады.

Жаңа жалақының мөлшері нарықтағы ұқсас қызметтердің құнын ескере отырып анықталды. Осылайша факторлық-балдық шкала екі негізгі принципті сақтау­ды қамтамасыз етеді: ішкі әділеттілік және сыртқы бәсекеге қабілеттілік.

Айта кету керек, лауазымдарды бағалауда ұйымдардың көпшілігі, мемлекеттік, жеке, ха­лық­аралық (БҰҰ, Дүниежүзілік банк, Азиялық Даму банкі және т.б.) ұйымдарды қоса ал­ған­да, фак­торлық-балдық баға­лау­ға сү­йенеді. Қазақстанда бұл әдіс­темені қазірдің өзінде 174 жеке­­меншік және квази­мем­лекет­тік сектор компанияла­ры жүзе­ге асырып отыр. АҚШ, Син­гапур, Малайзия, Жа­ңа Зеландия және басқа да эконо­ми­ка­лық да­мыған елдердегі мемле­кет­тік мекемелерде қызмет­кер­лер­дің жұмысы осындай тәсіл­мен баға­ланады.

Жаңа жүйедегі сыйақы мә­селесіне келетін болсақ, бірін­шіден, «сыйақы» мәні «бонус» мәніне өзгертілді. Екіншіден, олар жылдың соңында мем­ле­кеттік қыз­метшілердің жұмыс қоры­тын­дысына байланысты төленеді. Әрбір мемлекеттік қызметшінің алдын­да тұрған міндеттер жеке жұмыс жоспарларында қамты­латын болады. Айта кету маңыз­ды, бұл міндеттер үрдістік (күн­делікті) шараларды қамтымайды, ал мемлекеттік органдардың стра­тегиялық жоспарларынан және бірінші басшылардың меморандумдарынан шығады. Сондықтан олар бағалау процесінде субъек­тивтіліктің алдын алуға болатын нақты және өлшенетін болуы керек.

Әрбір мемлекеттік (пилот­тық) орган үшін жеке бонус қоры құ­ры­ла­тыны тағы бір маңызды жаңа­лық болып отыр. Айта кету керек, бұрынғы жүйе бойынша сыйа­қыны тек қана үнемдеу мүмкін­шілігіне ие болған мемлекеттік ор­ган­дар ғана алатын болған. Сон­дық­тан осы сыйақылардың мөлше­рі әртүрлі болды. Енді әрбір мемле­кеттік қызметші өзі жұмыс істей­тін мемлекеттік органға қа­ра­мастан, жоғары өнімділік үшін бонусты алуға мүмкіндік алады.

Жалпы алғанда, жаңа жүйені енгізу практикада баламалы жұмысты орындау үшін тең сый­ақы принципін жүзеге асыру­ды, сондай-ақ Ұлт жоспарында көр­сетілген нәтижелерге негізделген сыйақыны қамтамасыз етеді.

Болашақта аталған жүйе пи­лот­тық сынамадан сәтті өтіп, тиім­ділігін көрсетсе, ол басқа да мем­лекеттік органдарға таратылатын болады.

Жолдыбай БАЗАР,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.08.2018

Маңғыстауда мемлекеттік органдардағы кадр қызметінің сапасы қандай?

19.08.2018

Азиада-2018: Дмитрий Алексанин Қазақстан қоржынына алғашқы алтынды салды

19.08.2018

Өскеменде Құрбан айтта 300 адамға ет таратылады

19.08.2018

Австралияда орман өртенді

19.08.2018

Головкин - «Канело» рематчын британ телевидениесі көрсетеді

19.08.2018

Отгонцэцэг Галбадрах Еуропа кубогында чемпион атанды

19.08.2018

Экс-депутат жас мемлекеттік қызметшілерге дәріс оқыды

19.08.2018

«Алтын Тобылғы» әдебиет жүлдесіне өтініштерді қабылдау басталды

19.08.2018

Маңғыстаулық құрылысшылар төл мерекесін атап өтті

19.08.2018

Барлық жағдай жасалатын солтүстік аймаққа көбірек келіңіздер – Мемлекет басшысы

19.08.2018

Теміржолда сыбайлас жемқорлықты болдырмау жайы айтылды

19.08.2018

Астанада жол ақыны SMS арқылы төлеуге болады

19.08.2018

Зерендіде жастардың жазғы білім лагерінің екінші маусымы жұмысын жалғастыруда

19.08.2018

Азиада-2018: Бүгін қазақстандық спортшылар жарыс жолына шығады

19.08.2018

Елордада автобус жүргізушілері 400 мың теңгеге дейін жалақы алуы мүмкін

19.08.2018

Жакартада жанған жұлдыз

19.08.2018

Ауа райы болжамы: Ақмола облысы мен Астана аумағында дауыл тұрады

18.08.2018

Жакартада Жазғы Азия ойындарының ашылу салтанаты өтті

18.08.2018

БҰҰ-ның бұрынғы Бас хатшысы Кофи Аннан қайтыс болды

18.08.2018

Мемлекеттік хатшының қатысуымен Бұқар жыраудың 350 жылдық мерейтойы өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Тілтолғақ пен тілтұтқа

Әлеуметтік желіден «Астана қаласы­ның қаракөз балдырғандары қазақша сөй­лемейтіні несі?» деген сыңайдағы сұрау­лы сөйлем, қобалжулы пікірді көзіміз шалып ойланып қалдық, қапаландық. 

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Ертеңгі ұрпақтың да еншісі бар

Қойнауы құт қазақ жері тәуел­сіз­дігі­міздің ширек ғасырдан асқан шежіресінде ел экономикасын тұралап қалу қасіретінен сақтап келеді. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Мәдениетке мән берсек...

Үйіміздің жанындағы азық-түлік сататын дүңгіршекке соңғы кезде сатушы құтаймай-ақ қойды, жиі-жиі ауысады. Бұрын тіпті мұнда сатушы қыздардың Павлодардан қатынап істейтінін естіп-біліп жүретінбіз. «Екі апта Астанада сауда жасасақ, екі апта бала-шағамыздың қасында болғанға мәзбіз. Ауылдан қалаға қатынап істеудің азабы мен машақаты мұндайды бастан өткізген адамға ғана мәлім. 

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Арбамен қоянға жетер» күн қайда?

1998 жылы Kodak фирмасында 170 мың адам жұмыс істеген екен және әлем бойынша саудаланған фотоқағаздың 85 проценті дәл осы фирманың үлесіне тиген. Небәрі бірнеше жылдың ішінде олардың бизнес-моделі жойылып, фирма банкрот болған. Бұл нені білдіреді?

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Аграрлық саладағы болашақ мамандықтар

Сарапшылардың болжамдарына қарағанда, әлемдік аграрлық салада 15-20 жылдың ішінде революциялық өз­герістер жүзеге асырылады. Жаңа тех­нологиялардың шапшаң қарқынмен дамуы, ғарыш кеңістігін игеруге көптеген елдердің құлшыныс танытуы, гендік инженерия ықпалының күшеюі, азық-түлікке сұраныстың артуы, бос жатқан жерлердің азаюы секілді факторлар әлем бойынша жаңа технологиялармен қаруланған жаңа тұрпатты ауыл ша­руашылығын қалыптастырады. Сөйтіп ауыл шаруашылығы өзгерістерге барынша баяу бейімделетін ең консервативті сала деген бұрынғы түсініктің көбесі сөгіледі.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу