Маңызы жоғары сапар

Заманауи дипломатия әлемінде айтулы сапарлар жиі бола ма? Әлбетте, сирек. Рас, алаулатып-жалаулатып, күллі журналистерді жинап, ресми реңк беріп өткізетін кездесулер жетерлік. Алайда мазмұнды, ұңғыл-шұңғылына дейін ойластырылған, елден ерекше сапарлар саусақпен санарлық. 

Егемен Қазақстан
29.01.2018 2076
2

Көптеген сапарлар болмысынан ресми, маңызы жоқ, нақты шешімдер мен нәтижелерсіз болады. Қысқаша айқанда, осын­дай протоколды шараларда мем­лекет қаржысын босқа шығын­дап, қазына есебінен шопинг жасап, қыдырып қайтумен шек­те­летіні бар. Бірақ кейбір сапарлар маңызы және геосаяси тұр­ғысынан алғанда құрметтеуге лайық. Ең бастысы, тәжірибеге бай, кездейсоқ қадам арқылы өзі ұстанған дипломатияны жүр­гізеді. Президент Нұрсұлтан Назар­баевтың таяудағы АҚШ-қа сапары осындай табысты аяқтал­ған маңызды оқиға екені сөзсіз. Мұнымен не айтқым келгенін түсіндірейін.

Мені Н.Назарбаевтың өзі таң­ғалдырады. Меніңше, осы сапарда оның басқа мемлекет басшыларымен, әсіресе, Американың қазіргідей жаңа әрі өзгеше көшбасшысымен ең үздік кездесуі өтті. Қазақстан Прези­ден­тінің табынушысы емес­пін, оның айтқан сөздері мен әре­кеті мені әрдайым таңғал­дыра бермейді. Алайда Н.Назарбаевтың басшы­лығымен Қа­зақ­станның алға қойған бағытын, қайда бет алға­нын, қалай өмір сүріп жатқанын көріп әрі бақылап отырып, қалай ырза болмассың? Жіберілген мүм­кіндіктерді сынағандар елдің табыстары мен нақты жетістіктерін қаперінде ұстауы тиіс.

Сапардың темір­қазығы дәл Н.Назарбаевтың өзі, оның Дональд Трамппен өрнекті әң­гі­месі болды. Оның айтарлықтай ерек­шелігі – кездесу барысында мұқият әңгімелесуі. Н.Назарбаевтың тағы бір артық­шылығы – әріп­тесін өз ығына жы­ға отырып, жеке, адами мәсе­лелерден үлкен, жа­һандық саясатқа өте білуі. Оның дарыны мынадан байқалады: ол қысқа сөйлей отырып, мәселенің мәні­сін нақты көрсетіп, сапардың маңызын айшықтай түседі. Са­пардың қорытындысы бойынша, АҚШ Президенті қазақстандық көшбасшыға бір күндік жұмысын арнағанын мойындады. Сонымен қатар Д.Трамп кездесудің жо­ғары деңгейде өткенін атап өтті. Тал­қылайтын мәселелер, айтатын әңгімелер жетерлік болып, бір-біріне құрметін көрсетті. Айта кету керек, бұл Д.Трамптың өзіне де маңызды әрі тиімді сапар бол­ғаны анық. Бұған дейін ол көп­теген маңызды басшылармен кездесуінде ортақ мәмі­леге келе алмады, адами тұр­ғыдан жақын­даса алған жоқ жә­не алдағы уа­қытта олармен кез­десуге құ­мартуы неғайбыл. Деген­­мен АҚШ Президенті Н.Назар­баевпен қайта кездесуге ерекше ықыласпен әзір екенін көрсет­ті. Д.Трамптың Қазақстан Прези­денті Н.Назарбаевқа бірне­ше мәрте «highly respected» (аса құрметті) деп өз құрметін көр­сет­кенін бәріміз көрдік. Бұған дейін Д.Трамптың мұндайын  байқамаған едік. Мұның бәрі ресми сөйлесудің бір парасы емес, шынайы болғаны анық.

Қазақстан – жас әрі егемендігі мен аумақтық тұтастығын жоға­ры бағалайтын мемлекет. Бұл – бәріне аян. Америка басшысымен болған кездесуде осыны ерекше атай отырып, әңгіме арқауына айналдыру, тәжірибесі мол сая­саткер, айрықша пара­сат иесі Н.Назарбаевтың ғана қолынан келеді. Көпшілік Қа­зақ­стан басшысын Президент мәр­те­бесі бар Талейран, геосаясаттың хас шебері және бәрімен дос көшбасшы деп санайды.

Оның мұндай ерекшелігі Ресей – АҚШ арасындағы қарым-қаты­настың нашарлап кетке­ніне қисынды түрде уайым біл­дір­генінен байқалды. Бұл – расында таңғаларлық. Оның әккілігі, сұң­ғылалығы, дип­­ло­матиялық талан­ты Қа­зақстанға тек пайда мен халықаралық абырой әкел­се, басқа не керек?! Осы орайда, Қытаймен де, АҚШ-пен де, Ре­сей­мен де достық бай­ла­­ныс­та болу үшін теңдессіз дип­лома­­тия­лық талант қажет екені белгілі.

Президент Н.Назарбаев­тың АҚШ-қа жасаған жоғары деңгейлі осы бір ресми сапарының өзге бір қырына назар аударғым келіп отыр. Әрине сапар өте тамаша ұйымдастырылды. Мен посткеңестік Қырғызстанның ішкі-сырт­қы саяси қызметіне 15 жылдай араласқан бұрынғы мем­лекет қай­раткері ретінде Мем­­ле­кет бас­шы­сының сәт­­ті ұйымдас­тырылған сапарының қандай болатынын бірден білемін. Мұн­дай істе ұсақ-түйек де­ген мүл­дем болмайды. Десек те, қазақ Президентінің АҚШ-тың вице-президентімен, Мемле­­кеттік хатшысымен және осы елдің іскерлік-саяси топ өкіл­­дерімен өткен кездесулері зор ең­­бекпен және таңғажайып жағдай­да ұйымдастырылғанын жете тү­сінемін. Ал Қауіпсіздік Кеңе­сі­нің Төрағасы ретінде БҰҰ-ның бас кеңсесінде баян­дама жасауы өз алдына бөлек әңгіме. Қалай десек те, Қазақстанның жарты әлем­ді қамтыған Қауіпсіздік Кеңе­сінің тұрақты емес мүшесі ретінде сайлануы мен республи­ка атынан өкілдік етуі тарихи оқиға әрі қазақстандық саясат­керлер осындай жарқын жобаларды сәтті жүзеге асыра алуда. Қазақ­стан­ның Сыртқы істер министрлігі Мемлекет бас­­шысы­­ның қаңтардағы сапарын жоғары деңгейде ұйым­дастыра білді. «Астана-балет» театрының Лин­кольн орталы­ғында өнер көр­сетуін де ерекше атап өтуге болады. Бұл – Мем­лекет басшысының сапарын ұйым­дастырудың озық үлгісі. Бұл – сөзсіз Қазақстанның жетістігі.

Осы сапар барысында мынандай маңызды геосаяси шындық байқалды: Қазақстан Еуропа мен Азия арасындағы геосаяси көпірге, әлемдегі ки­кіл­жіңдер мен қарулы қақты­ғыс­тарды бейбіт түрде шешудің алаңына айналып отыр. Мұның бәріне себепкер кім? Қайталап ай­тайын, Н.Назарбаев пен оның мықты командасы. Қазақстан Пре­зи­ден­ті – команданы топтастыра алатын әрі «Манчестер Юнайтед» бапкері сияқты небір қиын матч­тарда жеңіске жеткізе алатын көшбасшы.

Н.Назарбаев дарынды көш­басшы екенін аймақтағы экономиканы, инфрақұрылымды дамыту ар­қылы көрсетті. Қазақстандық сая­саткерлер армандай біледі және жобалардың орындалуына бел шешіп кірісе алады.

Кейбіреулер халықаралық аренада имидж қалыптастыруға бөлінген қаражаттың маңызын түсінбейді. Егер осындай абы­рой­лы имидж қалыптаспаса, кім Қа­зақстанды Ақ үйде жоғары баға­лап, оның басшысын «highly res­pected» (аса құрметті) деп атайды?

Халықаралық қоғам­дас­тықтың мойындауына ие болу оңай емес. Әрдайым шын ынтамен күш салып жұмыс істеуді, көп көлемде инвестиция салуды қажет етеді. Әлем тарихын­да мұндай мысалдар өте көп. Өз заманында маңызы зор жобалар көпшілік тарапынан сынға ұшырап, кейінірек соның мәнін түсініп, ескерткіш орнатып жүре­тініне тарих куә.

Мен пайғамбар емеспін және көріпкелдігім де жоқ. Алайда қазақтардың келешегі үшін тең­дессіз осы салада еңбек етіп, тер төгуіне тура келетініне сенім­дімін.

Осмонакун ИБРАИМОВ,

профессор, Қырғызстан Ғылым академиясының мүшесі, Қырғызстанның бұрынғы мемлекеттік хатшысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.10.2018

Қазақстан ДЭФ рейтингінің үш параметрі бойынша бірінші орынды иеленді

18.10.2018

Алматы «Smart city-2018» Еуропалық форумының ең жоғары марапатына ие болды

18.10.2018

Олжас Ордабаев «Атамекен» ҚР ҰКП төрағасының орынбасары болып тағайындалды

18.10.2018

«Токyo Open 2018»: спортшыларымыз 2 медаль жеңіп алды

18.10.2018

Бүгін – Әзербайжан Республикасының Тәуелсіздік күні

18.10.2018

Буэнос-Айрес: Еліміздің Әнұраны екі мәрте шырқалды

18.10.2018

Айбике Хабибуллина Азия чемпионатында топ жарды

18.10.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Бельгия Корольдігіне сапармен барды

18.10.2018

Қазақстан БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінде Сириядағы дағдарысты шешуге шақырды

18.10.2018

ҚИК жаңа ипотекалық өнімді іске қосу туралы жариялады

18.10.2018

Ресей мен Моңғолия арасында әскери серіктестік түзілді

18.10.2018

«Өзен» өткел бермей тұр

18.10.2018

Балуандар Багам аралдарында белдесуде

18.10.2018

Сенат депутаттары Қыздар университетінің ұжымымен кездесті

18.10.2018

Жолдау 2018: мамандар қолдауы

18.10.2018

Әлеуметтік мәселелерді жылдам шешуді көздеген өңір

18.10.2018

Журналист Күлән Берікболова дүниеден өтті

18.10.2018

Екібастұзға ерекше сыйлық

18.10.2018

Шалғайдағы халық алысқа шабылмайтын болды

18.10.2018

Сенаторлар құрылыс алаңдарында болды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Құрманәлі Қалмахан,

О́zge elde sultan bolǵansha...

Áı, qaıdam... О́zge elde sultan bolý qazir qıyn-aý. Sebebi óz eliniń Sultandary turǵanda shetten kelgen «bótenderdi» kim jaqtyra qoıar dersiz?! Soǵan qaramastan túrli sebeptermen shetel aýyp, «jumaq» araldaryn izdeýge bel býǵandar qarasy azaımaı tur.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Urpaq azsa – ultqa qater

J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin, sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym», – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse, qaraıa bastaıdy» dep, artynan: «Saıyp kelgende, qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq, uıymsyzdyq, basynan aspaıtyn – ózimshildik, ezdik» depti. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Jer emgender oza ma, toza ma?

Jalpy, bizdiń halyqtyń arman-maqsatynyń bir ushyǵy qashan da jermen baılanysty sıaqty. Jerdi keńeıtý, jerdi qorǵaý, jerdi óńdeý, jerdi qurmetteý... Mentalıtetimiz jerge jaqyn. Bul basqa halyqtarda olaı emes degen sózimiz emes, biraq bizdiń halyq úshin tym erekshe sıaqty. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу