«Тәуелсіздік дәуірі». Еліміздің тарихи шежіресі

Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың жақында жарық көрген «Тәуелсіздік дәуірі» кітабын парақтай отырып, шын мәнінде Қазақ елінің ұлы дәуірді бастан кешіп жатқанына еріксіз мойынсұнасың, тарихи шежіре көз алдымыздан сырғанап өте бастайды. Осынау сәтте санаңа ең алдымен біз кеше қандай едік, бүгін қандаймыз деген ғаламдық маңызды сауал туындайды. Естеріңізде болса, сол бір кеңестік дәуірде сүйікті Алматымызда метро салу әрбір қазақтың арманы емес пе еді?!. 

Егемен Қазақстан
30.01.2018 730
2 Фото: Ерлан ОМАРОВ, «Егемен Қазақстан»

Қазақстан тәуелсіздік ал­ған­ға дейін Кеңес Одағының құра­мында болып, күллі еліміздің сая­си, экономикалық, өнеркәсіп, өнді­ріс салаларының барлығы да бір орталықтан Мәскеуден бас­қа­рылды. Сондықтан да біз­дің ұрпақ үшін бүгінгі тәуел­сіздік­тің титтей жетістігі баға жет­пес өлшемге ие. Ең алғаш Ал­ма­тыда, Орталық Азия аума­ғында Ташкенттен кейін метро салу КСРО Жоспарлау коми­тетінің нұсқауы бойынша 1978 жылы бекітілген еді. Ол жобаны 1980 жылы КСРО Министрлер Кеңесі бекітті. Содан 1981 жы­лы Қазақстанда метро салу жұ­мыстарына алғашқы дайын­дық жұмыстары басталды. Бірақ, шын мәнінде алғаш рет 1989 жы­лы Алматы метросының алғаш­қы шұңқыры қазылды...

Бұл деректерді мен не үшін тізбелеп отырмын. Себебі Мәс­кеу заманында Алматыда метро салу ісінің қандай қиындықта бол­ғанын еске салғым келді. Шын мәнінде әсем қаламызда жер асты көлік қатынасын жүр­гізу еліміз тек тәуелсіздік алған­нан кейін ғана нақты ауқымда жүзеге аса бастады. Оның өзінде де жобалау, жоспарлау іс-ша­ра­лары созылып, Алматы метросы «ғасыр құрылысына» айналды.

2005 жылы Президент Нұр­сұл­тан Назарбаев бұл істі бұдан әрі соза беруге болмайтынын баса көрсетіп, тікелей назары­на алды. Метроға бөлінетін қар­жыны шашау шығармай бақы­лауда ұстаған Президентіміз 2005 жылдың 7 қарашасында «Алдағы жылы проходкалау ісін аяқтау керек те, 2006 жылдың аяғында – 2007 жылдың басында аялдама бекеттерін салу жұ­мыстарын жандандыру керек», деді. Ұлы дәуірдегі ұлы бастаманың жемісін қазақ халқы 2011 жылдың 11 желтоқсанында көрді де. Сол күні Алматы метросымен алғашқы жолаушы жолға шықты.

Осының өзі Қазақстанның тәуелсіздік дәуіріндегі бірден бір қол жеткізген халықтық жеңі­сінің көрінісі дер едім. Прези­денттің аталмыш кітабын оқы­ған сайын біздің болашақ ұрпа­ғымыз Қазақстандағы әрбір игілікті істің еліміздің Тұң­ғыш Президенті Нұрсұлтан Назар­баевтың салиқалы саясатының нәти­жесінде дүниеге келгенін түсін­се, ұғынса деп тілеймін. Кеше­гідей Мәскеудің қарама­ғында жүрсек, метро былай тұр­сын, бүгіндері күллі әлем халқы­ның назарына ілініп үлгер­ген Астанадай сұлу қала салынар ма еді Арқа төсінде, кім білсін?! Сол себепті де тәуел­сіздіктің жемісін бағалай білейік әманда! Президент осы кітабында «Сол жылдардың ала­сапыран оқиғалары біз үшін ащы да маңызды сабақ болды» деп жазады. Бүгінде халық 90-жыл­дардың тауқыметін ұмыт­ты. Алматы тұрғындары күн­­де­­лікті өмірде метромен жол тар­татын болады. Ғажап емес пе?!

Теңдесі жоқ асыл мұра – «Тәуелсіздік дәуірі» кітабында өткен жолдарымыздың барлығы айна-қатесіз, жіпке тізгендей етіп жазылулы тұр.

Тәуелсіздік бесігіне ай­нал­ған Алматының метросында бүгінде 1700-ден астам адам ең­бек етеді. Олардың 1000-нан астамы ті­келей метро құры­лы­сымен айна­лысады. Бір кез­дері қол жетпес армандай болған Алматы метро­поли­те­нінің екінші кезегі аяқта­луға жақындады. Атап айтсақ, 2020-2021 жылдары бүгінгі 8 бекетке «Қалқаман» мен «Ба­тыс автобекет» стансалары қосы­латын болады. Үшінші кезеңнің жобасы да дайын.

Қазақстанда экономикалық ілгерілеу болмаса қыруар қара­жатты талап ететін метро құры­лысы әлдеқашан теже­­лері ақиқат. Метро құры­лысы жалғасу үс­тінде. Мұ­ның бар­лығы да елін сүйген Елба­сының бас­тауымен республикамыздың бүгінгі әлем­нің озық 30 елінің қатарынан көрінуге ұмтылған құлшынысы дер едім. Өзіміз бас­тан кешіп отырған ұлы дәуір шежіресінен мен осыны ұқтым. Қандай бір істе болмасын адам факторының алғы шепте жүретіні өмір заң­ды­лығы. Президенттің домна пешіндегі металлург қызме­тін ат­қарған сәттері мені ылғи да бір кезде өзімнің «Оңтүстік­шах­тақұрылысында» проходшы, кен шебері, учаске басшысы болған сәттерімді есіме салады. Алматыға ең алғаш жер асты жұмыстарын жүргізу үшін келген 1990 жылдар көз алдыма келеді. «Байқоңыр» мен «Абай» 18-бис және 112- бис тіреулерін қадаған кездерім көз алдымда...

«Тәуелсіздік дәуірін» оқи отырып еліміздің өміріндегі ұлы өзгерістерге тірнектеп қосқан елі­міздің әрбір азаматының үлесі айшықтала түсетінін бай­қа­дым. Сондықтан да бұл кітап шын мәнінде тарихи естелік­тер­ге толы халқымыздың ұлы тари­хының шежіресі дер едім.

Балажан ҚАЛИБЕКОВ,
Қазақстан Республикасының Құрметті құрылысшысы

АЛМАТЫ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.11.2018

Атадан туған аруақты ер

16.11.2018

Жастар жылынан не күтесіз?

16.11.2018

Тариф көтерілді, сервис деңгейі ше?

15.11.2018

Асхат Маемиров Қазақ ұлттық өнер академиясының ректоры болып тағайындалды

15.11.2018

Бекзат жаттыққан спортзал

15.11.2018

А. Майтиев тариф қалыптастырудың ашықтығын арттыру шаралары туралы айтып берді

15.11.2018

Тегеранда Қазақстан-Иран консулдық консультациялары өтті

15.11.2018

Бас прокуратурада бизнес саласындағы проблемалық сұрақтар талқыланды

15.11.2018

Қазақстан мен Швеция ынтымақтастықтың перспективалық бағыттарын анықтады

15.11.2018

Маңғыстау облысы Қазақстан халқы Ассамблеясының кезекті сессиясы өтті

15.11.2018

Алматыда композитор Әсет Бейсеуовты еске алу кеші өтті

15.11.2018

Президент Абай атындағы ҚазҰПУ ректоры Такир Балықбаевты қабылдады

15.11.2018

Жезқазған мен Сәтбаевтың арасында ірі супермаркет салынады

15.11.2018

Елбасы Словакия Республикасының Премьер-Министрі П. Пеллегринимен кездесті

15.11.2018

Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі Нұтфолла Шәкеновты еске алу кеші өтті

15.11.2018

Алматыда Құрманғазының 200 жылдығына арналған дәстүрлі музыка фестивалі аяқталды

15.11.2018

Асқар Шәкіров ұлттық құқық қорғау мекемесімен өзара іс-қимылын оң сипаттады

15.11.2018

Алматыда «Серікбол Қондыбай. Рух жауынгері»  атты деректі фильмнің көрсетілімі болды

15.11.2018

Алматы полициясы: ірі сатып алушының үйінен ұрланған заттар иелеріне қайтарылды

15.11.2018

ШҚО-да атқа мінген ауыл әкімі қасқырдан құтқарып қалды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

Дидар Амантай,

Sóz shyǵyny

Qazir sóz aldyǵa shyqty. Rolan Bart kótergen konnotasıa men denotasıa qaıshylyǵy, demek, sózdiń nársege emes, sózge nemese belginiń zatqa emes, belgige silteıtindigi jalǵan sana qalyptastyratyny jaǵdaıdy kúrdelendire tústi. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу