«Тәуелсіздік дәуірі». Еліміздің тарихи шежіресі

Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың жақында жарық көрген «Тәуелсіздік дәуірі» кітабын парақтай отырып, шын мәнінде Қазақ елінің ұлы дәуірді бастан кешіп жатқанына еріксіз мойынсұнасың, тарихи шежіре көз алдымыздан сырғанап өте бастайды. Осынау сәтте санаңа ең алдымен біз кеше қандай едік, бүгін қандаймыз деген ғаламдық маңызды сауал туындайды. Естеріңізде болса, сол бір кеңестік дәуірде сүйікті Алматымызда метро салу әрбір қазақтың арманы емес пе еді?!. 

Егемен Қазақстан
30.01.2018 805
2 Фото: Ерлан ОМАРОВ, «Егемен Қазақстан»

Қазақстан тәуелсіздік ал­ған­ға дейін Кеңес Одағының құра­мында болып, күллі еліміздің сая­си, экономикалық, өнеркәсіп, өнді­ріс салаларының барлығы да бір орталықтан Мәскеуден бас­қа­рылды. Сондықтан да біз­дің ұрпақ үшін бүгінгі тәуел­сіздік­тің титтей жетістігі баға жет­пес өлшемге ие. Ең алғаш Ал­ма­тыда, Орталық Азия аума­ғында Ташкенттен кейін метро салу КСРО Жоспарлау коми­тетінің нұсқауы бойынша 1978 жылы бекітілген еді. Ол жобаны 1980 жылы КСРО Министрлер Кеңесі бекітті. Содан 1981 жы­лы Қазақстанда метро салу жұ­мыстарына алғашқы дайын­дық жұмыстары басталды. Бірақ, шын мәнінде алғаш рет 1989 жы­лы Алматы метросының алғаш­қы шұңқыры қазылды...

Бұл деректерді мен не үшін тізбелеп отырмын. Себебі Мәс­кеу заманында Алматыда метро салу ісінің қандай қиындықта бол­ғанын еске салғым келді. Шын мәнінде әсем қаламызда жер асты көлік қатынасын жүр­гізу еліміз тек тәуелсіздік алған­нан кейін ғана нақты ауқымда жүзеге аса бастады. Оның өзінде де жобалау, жоспарлау іс-ша­ра­лары созылып, Алматы метросы «ғасыр құрылысына» айналды.

2005 жылы Президент Нұр­сұл­тан Назарбаев бұл істі бұдан әрі соза беруге болмайтынын баса көрсетіп, тікелей назары­на алды. Метроға бөлінетін қар­жыны шашау шығармай бақы­лауда ұстаған Президентіміз 2005 жылдың 7 қарашасында «Алдағы жылы проходкалау ісін аяқтау керек те, 2006 жылдың аяғында – 2007 жылдың басында аялдама бекеттерін салу жұ­мыстарын жандандыру керек», деді. Ұлы дәуірдегі ұлы бастаманың жемісін қазақ халқы 2011 жылдың 11 желтоқсанында көрді де. Сол күні Алматы метросымен алғашқы жолаушы жолға шықты.

Осының өзі Қазақстанның тәуелсіздік дәуіріндегі бірден бір қол жеткізген халықтық жеңі­сінің көрінісі дер едім. Прези­денттің аталмыш кітабын оқы­ған сайын біздің болашақ ұрпа­ғымыз Қазақстандағы әрбір игілікті істің еліміздің Тұң­ғыш Президенті Нұрсұлтан Назар­баевтың салиқалы саясатының нәти­жесінде дүниеге келгенін түсін­се, ұғынса деп тілеймін. Кеше­гідей Мәскеудің қарама­ғында жүрсек, метро былай тұр­сын, бүгіндері күллі әлем халқы­ның назарына ілініп үлгер­ген Астанадай сұлу қала салынар ма еді Арқа төсінде, кім білсін?! Сол себепті де тәуел­сіздіктің жемісін бағалай білейік әманда! Президент осы кітабында «Сол жылдардың ала­сапыран оқиғалары біз үшін ащы да маңызды сабақ болды» деп жазады. Бүгінде халық 90-жыл­дардың тауқыметін ұмыт­ты. Алматы тұрғындары күн­­де­­лікті өмірде метромен жол тар­татын болады. Ғажап емес пе?!

Теңдесі жоқ асыл мұра – «Тәуелсіздік дәуірі» кітабында өткен жолдарымыздың барлығы айна-қатесіз, жіпке тізгендей етіп жазылулы тұр.

Тәуелсіздік бесігіне ай­нал­ған Алматының метросында бүгінде 1700-ден астам адам ең­бек етеді. Олардың 1000-нан астамы ті­келей метро құры­лы­сымен айна­лысады. Бір кез­дері қол жетпес армандай болған Алматы метро­поли­те­нінің екінші кезегі аяқта­луға жақындады. Атап айтсақ, 2020-2021 жылдары бүгінгі 8 бекетке «Қалқаман» мен «Ба­тыс автобекет» стансалары қосы­латын болады. Үшінші кезеңнің жобасы да дайын.

Қазақстанда экономикалық ілгерілеу болмаса қыруар қара­жатты талап ететін метро құры­лысы әлдеқашан теже­­лері ақиқат. Метро құры­лысы жалғасу үс­тінде. Мұ­ның бар­лығы да елін сүйген Елба­сының бас­тауымен республикамыздың бүгінгі әлем­нің озық 30 елінің қатарынан көрінуге ұмтылған құлшынысы дер едім. Өзіміз бас­тан кешіп отырған ұлы дәуір шежіресінен мен осыны ұқтым. Қандай бір істе болмасын адам факторының алғы шепте жүретіні өмір заң­ды­лығы. Президенттің домна пешіндегі металлург қызме­тін ат­қарған сәттері мені ылғи да бір кезде өзімнің «Оңтүстік­шах­тақұрылысында» проходшы, кен шебері, учаске басшысы болған сәттерімді есіме салады. Алматыға ең алғаш жер асты жұмыстарын жүргізу үшін келген 1990 жылдар көз алдыма келеді. «Байқоңыр» мен «Абай» 18-бис және 112- бис тіреулерін қадаған кездерім көз алдымда...

«Тәуелсіздік дәуірін» оқи отырып еліміздің өміріндегі ұлы өзгерістерге тірнектеп қосқан елі­міздің әрбір азаматының үлесі айшықтала түсетінін бай­қа­дым. Сондықтан да бұл кітап шын мәнінде тарихи естелік­тер­ге толы халқымыздың ұлы тари­хының шежіресі дер едім.

Балажан ҚАЛИБЕКОВ,
Қазақстан Республикасының Құрметті құрылысшысы

АЛМАТЫ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.02.2019

ҚХЛ: «Барыс» биыл «Авангардтан» төртінші мәрте жеңілді

16.02.2019

Сапарбаев: Бірде бір бала назарсыз әрі қамқорсыз қалмауы керек

16.02.2019

Головкин былғары қолғабын шегеге іле ме?

16.02.2019

Астана қаласы мен үш облыста ауа райына байланысты ескерту жарияланды

16.02.2019

Қарағандыда NASА кездесу өткізді

16.02.2019

БҚО-да көп балалы отбасылар мәселесін шешуге қосымша 500 млн теңге бөлінеді

16.02.2019

Қарағандыда полицияның 200 қызметкері волейбол ойнады

16.02.2019

Қарағанды облысында мектеп жабылып қалды

16.02.2019

Демалыс күндері боран соғып, жауын-шашын болады

16.02.2019

Оралда радиатор зауыты ашылады

16.02.2019

Баянауылда аудандық қысқы спартакиада өтті

16.02.2019

Биыл Батыс Қазақстан облысында 5 жатақхана құрылысы басталады

16.02.2019

Батыс Қазақстан облысында өңір басшысының есебі басталды

16.02.2019

Павлодар облысының әкімі жаңа орынбасарларын таныстырды

16.02.2019

Бүгін Болгариядағы турнирде Қазақстан боксшылары алғашқы жекпе-жектерін өткізеді

16.02.2019

СІМ және «Атамекен» ҰКП инвестициялық және экспорттық бағыттағы жұмысты үйлестіруді күшейтуде

16.02.2019

WGS төрағасы: Үкіметтер өздерінің бизнес-модельдерін қайта ойлап табуы керек

16.02.2019

Ресей сауда алаңдарында қазақстандық компаниялардың белсенділігі артты

16.02.2019

Алматыда «Қазақстан университеттері халықаралық аренада» тақырыбында семинар өтті

16.02.2019

Майдангер-жазушы Леонид Гирш 95 жасқа толды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Qumar oıynnyń quryǵy uzyn

«Aıdalada altyn bar» dese, soǵan birinshi qandastarymyz baratyn shyǵar dep oılaıtyn halge jettik. Bulaı deýimizge qoǵamda qordalanyp qalǵan, ordalanyp alǵan máseleler mysal bola alady. Sonyń biri – báske aqsha tigý, ıaǵnı býkmekerlik keńselerdiń keleńsiz kásibi bolyp tur. Jalpy, ózi jarymaı otyrǵan jannyń «úıde otyryp ońaı aqsha tabý jolyn úıretemin» degenine erip kete beretin ańqaý bolatynyna ekenine búginde kózimiz ábden jetti. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу