Заман көшінен қалмау қамы

Елбасы Жолдауы «Бүгінде әлем төртінші өнеркәсіптік революция дәуіріне, технологиялық, экономикалық және әлеуметтік салалардағы терең және қарқынды өзгерістер кезеңіне қадам басып келеді. Алдымызға озық дамыған отыз елдің қатарына кіру мақсатын қойдық» деген жолдармен басталыпты. Жаратылыста өзгермейтін нәрсе жоқ. Жолдау сол өзгерістер көшінен қалмаудың қамы, айқын жолы деп білеміз. 

 
Егемен Қазақстан
01.02.2018 5869

Негізгі он бағыттың жетінші бағыты тікелей білім саласына, яғни бізге қатысты. Осыған азы­рақ тоқталсақ дейміз. Кезінде Шығыстың айдарынан жел ес­кен дәуірлері де өткен. Мысалы, тарих парақтары Орта Азияда қағаз өндірісі VІІІ ғасырда жолға қо­йылғанын айтады. Ал Еуропада қағаз өндіру XI-XII ғасырларда, Англияда XІV ғасырда басталды. Қазір озық жұрт Еуропа болып отыр. Бұрын олар бізден үйренсе, енді бізге олардан үйренуге, алуға тура келіп тұр. «Дүние – кезек» деген осы. Шығыстан шырай кетіп, Батыстың асығы алшысынан түсіп отыр қазір. Ғалым Ақжол Батырұлы «Әліпби ауыстыру ісі. Қапы қалма, қазақ елі» деген мақаласында «Қағазды ойлап тапқан Қытайға қарағанда айфон ойлап тапқан Американың айдарынан жел есіп тұр. Екі жеп, биге шықты деген осы. Ендігі гөй-гөй басқа боп тұр. Ол қайтіп әлемдік өркениеттің биік аттақырынан күтірлетіп жем жейміз дегенге кеп тіреледі», дейді. Біздіңше, тәуелсіздік алғаннан кейінгі ең ірі үш өзгеріс – Астананың ауысуы, білім жүйесіндегі өзгерістер және жаңа әліпби. Қазақ тарихындағы «Зар заман» кезеңі мен Абайдың арасы дәуір тұрғысынан бір-біріне жақын. «Зар заман» ақын­дары «Орыстан без» десе, Абай «Орысша оқу керек, хикмет те, мал да, өнер де, ғылым да, бәрі орыста тұр... Орыстың ғылымы, өнері – дүниенің кілті», дейді. Абайдың «үйрен» дегені дұрыс болып шыққанын уақыт көрсетті. Абай қоғамдағы өзгерістердің қыр-сырын тереңірек түсінді.

Қазіргі заманың өз келбеті, өз сипаты бар. Мәселе соны түсіне білуде. Шиллердің «Бессмертен тот, кто верен своему времени» деген сөзі бар. Бізге заманның жүрек соғысын, тамыр бүлкілін тап басып тани білу зор міндет болып тұр. Білім жүйесі де заманға сай өзгерістерді бойына сіңіру керек. Ұстаздар қауымы осыны терең түсінуі керек деп ойлаймыз.

 Жолдаудағы алтын арқау болып тартылған желінің бірі – тіл мәселесі. «Қазақстандықтардың болашағы – қазақ, орыс, ағылшын тілдерін еркін меңгеруінде» деп көрсетілді. Оған қосымша «Орыс тілін білу маңызды болып қала береді» дейді. Абайдың орысша оқуы қазір ағылшынша боп өзгеріп тұр. Бұл – төрткүл дүниені арбайтын әлемдік тіл. Латын қарпі оның болат сауыты.

Әліпби мәселесіне келсек, көне түрік тайпалары соғды, ұйғыр, манихей, брахми, эстрангело, тохар жазуларын да білген. Қазақ халқы соңғы жүз жылдың көлемінде араб әліпбиін, араб әліпбиі негізінде жасалған төте жазуды, латын алфавитін һәм кириллицаны тұтынып көрді. Бұлардың әрқайсысының бедерлі ізі тарихта қалды. Ендігі кезек латын алфавитіне келді. Жетінші бөлімдегі аса маңызды тұстың бірі мына жолдар деп білеміз: «Өзінің тарихын, тілін, мәдениетін білетін, сондай-ақ заманына лайық, шет тілдерін меңгерген, озық әрі жаһандық көзқарасы бар қазақ­стандық біздің қоғамымыз­дың идеалына айналуға тиіс». Мұхтар Әуезов «Абай Еуропаға барған­да арқасын Шығысқа тіреп алып барады» деген екен. Біздің де арқамызды өз тарихымызға, өз мәдениетімізге, тілімізге тіреп алып, өркениет көшіне ілесуіміз керек болып отыр.

 

Абай ҚАЛШАБЕК,

«Назарбаев зияткерлік мектептері» дербес

білім беру ұйымы педагогикалық шеберлік орталығының тренері

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.08.2018

Қазақстан Президенті «Журавлевка 1» ауыл шаруашылығы кешенін аралап көрді

17.08.2018

Роман Григорчук «Астана» клубының бас бапкерлігінен уақытша кетті

17.08.2018

Қазақстандық велотрекші әлем чемпионатының қола жүлдегері атанды

17.08.2018

Тау туризмін дамыту қажет

17.08.2018

Еңбек ері – ұрпаққа үлгі

17.08.2018

Тарихи текетірес:Олжабай ма, Жаяу Мұса ма?

17.08.2018

Мемлекет басшысы «Агрофирма Эксимнан» ауыл шаруашылығы кешенін аралап көрді

17.08.2018

«Нұрлы жер» аясында миллионнан астам шаршы метрі пайдалануға берілді

17.08.2018

Өзбекстанға Қазақстан арқылы өтетін автокөлік ағыны көбейді

17.08.2018

Озық идеядан – өндіріске

17.08.2018

Қазақстан және Германия Сыртқы істер министрлері екі елдің ынтымақтастығын талқылады

17.08.2018

Балаларға лагерь, лагерьлерге қаражат жеткіліксіз

17.08.2018

Елбасы Ильичевка ауылындағы тұрғын үй құрылысымен танысты

17.08.2018

Нұрсұлтан Назарбаев «Тайынша май» жауапкершілігі шектеулі серіктестігіне барды

17.08.2018

«Корея» синдромы

17.08.2018

Жақсы іс жалғасын табады

17.08.2018

ШҚО-да Шәкәрімнің160 жылдығы тойланып жатыр

17.08.2018

Шекарадағы құқық бұзушылық азайып келеді

17.08.2018

Сүт өнімдеріндегі баға теңсіздігі белең алып тұр

17.08.2018

Ауыл кооперативінің артықшылығы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Тілтолғақ пен тілтұтқа

Әлеуметтік желіден «Астана қаласы­ның қаракөз балдырғандары қазақша сөй­лемейтіні несі?» деген сыңайдағы сұрау­лы сөйлем, қобалжулы пікірді көзіміз шалып ойланып қалдық, қапаландық. 

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Ертеңгі ұрпақтың да еншісі бар

Қойнауы құт қазақ жері тәуел­сіз­дігі­міздің ширек ғасырдан асқан шежіресінде ел экономикасын тұралап қалу қасіретінен сақтап келеді. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Мәдениетке мән берсек...

Үйіміздің жанындағы азық-түлік сататын дүңгіршекке соңғы кезде сатушы құтаймай-ақ қойды, жиі-жиі ауысады. Бұрын тіпті мұнда сатушы қыздардың Павлодардан қатынап істейтінін естіп-біліп жүретінбіз. «Екі апта Астанада сауда жасасақ, екі апта бала-шағамыздың қасында болғанға мәзбіз. Ауылдан қалаға қатынап істеудің азабы мен машақаты мұндайды бастан өткізген адамға ғана мәлім. 

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Арбамен қоянға жетер» күн қайда?

1998 жылы Kodak фирмасында 170 мың адам жұмыс істеген екен және әлем бойынша саудаланған фотоқағаздың 85 проценті дәл осы фирманың үлесіне тиген. Небәрі бірнеше жылдың ішінде олардың бизнес-моделі жойылып, фирма банкрот болған. Бұл нені білдіреді?

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Аграрлық саладағы болашақ мамандықтар

Сарапшылардың болжамдарына қарағанда, әлемдік аграрлық салада 15-20 жылдың ішінде революциялық өз­герістер жүзеге асырылады. Жаңа тех­нологиялардың шапшаң қарқынмен дамуы, ғарыш кеңістігін игеруге көптеген елдердің құлшыныс танытуы, гендік инженерия ықпалының күшеюі, азық-түлікке сұраныстың артуы, бос жатқан жерлердің азаюы секілді факторлар әлем бойынша жаңа технологиялармен қаруланған жаңа тұрпатты ауыл ша­руашылығын қалыптастырады. Сөйтіп ауыл шаруашылығы өзгерістерге барынша баяу бейімделетін ең консервативті сала деген бұрынғы түсініктің көбесі сөгіледі.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу