Жақсы жол елге жора

Ежелгі Ұлы Жібек жолы екі мың жылдан астам уақыт бойы Еуразия құрлығының халықтарын бір-бірімен байланыстырған. Оның Еуразия елдерінің дамуына, әсіресе Ежелгі Қытаймен әлеуметтік-экономикалық және мәдени алмасуларын дамытуға қосқан үлесі зор.

Егемен Қазақстан
31.01.2018 2834
2

«Ұлы Жібек жолы» деген терминді алғаш рет 1877 жылы неміс географы Фердинанд фон Рихтофен өзінің «Қытай. Өзіндік саяхаттың нәтижелері» атты еңбегінің бірінші томында пайдаланған. Бұл жолды б.з.д. 114 жылдан бастап б.з. 127 жылына дейін Қытайды Екі өзен аралығы елдерімен (Әмудария мен Сырдария арасындағы Орталық Азиядағы аудандар), сондай-ақ Қытай мен Үндістанды Батыс елдерімен жібек саудасы үшін жалғастыратын жолдардың жүйесі ретінде анықтаған. Бүгінде бұл ұғымның өрісі кеңейді, Ұлы Жібек Жолы – ежелгі Қытай, Орталық және Батыс Азия, сонымен қатар Еуропаны Жерорта теңізі арқылы Африка құрлығымен байланыстыратын жолдар жүйесін білдіреді.

Бүгінде ежелгі Жібек жолы жобасы заманауи дәуірдің талаптарына сәйкес жаңа мазмұнмен жүзеге асырылуда. Осылайша, жаңа Жібек жолы экономикалық белдеуі туралы қытай тұжырымдамасы алғашқы рет 2013 жылдың қыркүйек айында Қытай Халық Республикасының Төрағасы Си Цзиньпиннің Қазақстан Республикасына сапары барысында Астанадағы Назарбаев университетінің қабырғасында жарияланды. Бұл тек екі ел арасындағы ынтымақтастықтың ғана емес, жалпы әлемдік ынтымақтастықтың жаңа дәуірін айқындаған тарихи сәт болды. Биыл осы тарихи сәттің бес жылдығы. Десек те, бүгінде сол аз ғана уақыттың ішінде көптеген келісімдер мен нәтижелерге қол жеткізіліп отыр.

2015 жылдың наурыз айында Си Цзиньпин Қазақстан Үкімет басшысы Кәрім Мәсімовпен кездесу барысында Жібек жолы экономикалық белдеуінің құрылысын салудағы ынтымақтастық жөніндегі өзара түсіністік туралы меморандум, ірі жобаларды жүзеге асыруда ынтымақтастыққа жәрдемдесу, жобаның іске асыруын жеңілдету үшін өнеркәсіп және қаржы саласындағы ынтымақтастықты тереңдетуге, сонымен қатар Жібек жолы белдеуі жобасын Қазақстанның «Нұрлы жол» жаңа экономикалық саясатымен ұштастыруды жүзеге асыруға өзара көмек көрсетуге үміт білдірді. Шынтуайтында, «Жібек жолы экономикалық белдеуі» жобасы мен Елбасының «Нұрлы жол» жаңа экономикалық саясатының көптеген ортақ тұстары бар екені айқын көрініп, бұл өз кезегінде екі ел арасындағы ынтымақтастыққа жаңа мүмкіндіктер ашты. Осыған байланысты Азиялық инфрақұрылымдық инвестициялар банкі, Қытай-Еуразиялық экономикалық ынтымақтастық Қоры және Жібек Жолы Қоры сияқты экономикалық алаңдарды пайдалану арқылы Қытаймен ынтымақтастықты нығайту жолында маңызды жұмыстар атқарыла бастады. Нәтижесінде, 2016 жылы қазақстандық «Нұрлы жол» стратегиялық бағдарламасы мен ҚХР-дың «Жібек жолы экономикалық белдеуінің» ұштасуы туралы келісімге қол қойылды.

Биылғы Елбасының «Төртінші өнеркәсіптік революция жағдайындағы дамудың жаңа мүмкіндіктері» атты Қазақстан халқына арналған Жолдауында көлік-логистика инфрақұрылымының тиімділігін арттыру міндеті ерекше аталып өткен болатын. Бұл Қазақстанның транзиттік хаб болу жолындағы басты қағидаттың шеңберінде жасалынып жатқан іс-әрекет.

Мәселен, Қазақстан бүгінгі таңда Жібек жолы экономикалық белдеуінің Еуразиялық трансқұрлықтық дәлізінің үш бағытына тікелей қатысады: Қытай-Қазақстан-Ресей-Еуропа, Балтық теңізіне шығу үшін; Қытай-Қазақстан-Әзербайжан-Грузия-Түркия-Еуропа,ТРАСЕКА халықаралық бағдарламасы аясында Қара және Жерорта теңіздеріне шығу үшін; Қытай-Қазақстан-Түрікменстан-Иран-Пәкістан, Парсы шығанағы мен Үнді мұхитына шығу үшін. Осы бағытта қатынау үшін 6 маршрут белгіленсе, Қазақстан соның бесеуіне тікелей қатысады деп күтілуде. Бұл бағытта транзиттік көлік дәлізімен тікелей автокөлік және теміржол қатынасы болатын өндірістік инфрақұрылымды дамыту үшін әрі республикалық маңызы бар магистральдарды қосу мақсатында «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» халықаралық транзиттік автомобиль дәлізін салуға арналған ауқымды жоба үлкен маңызға ие.

«Батыс Еуропа – Батыс Қытай» дәлізі Қытайдан Еуропаға дейінгі ең қысқа жол болып есептеледі және оның бүкіл Еуразия құрлығының транзиттік әлеуетін арттырудағы маңызы зор. Бұл дәліз арқылы 2020 жылға дейін Қытай мен Еуропалық Одақ арасындағы тауар айналымының шамамен 8%-ы өтеді деп болжануда (шамамен 50 миллиард доллар). Сонымен қатар, дәліздің маңызды артықшылығы – ол бүгінгі күні жалғыз әрекет ететін торап және де транзиттік ағынның көп бөлігі осы дәліз арқылы өтеді. Жобаның соңында жүк тасымалының жалпы көлемі 2,5 есеге артып, жылына 33 млн. тоннаға жетеді деп күтілуде. Салынған жолдар автокөліктердің өту мүмкіндігін 1,5 есеге, көлік және транзиттік қозғалыстың көлемін екі есе арттырып, жолға жұмсалатын уақыт 1,5 есе азаятын болады. Қазіргі таңда аталмыш дәліздің құрылысы елімізде толығымен аяқталды.

Бұған қоса темір жол тасымалының маңызы да артып келеді. Мәселен, ҚХР жеткізілімдерді әртараптандыру мақсатында Орталық Азия аумағы арқылы өтетін бағыттарын дамытуға ниетті екенін көрсетті. Ал аталмыш бағыттағы теміржол маршрутының басым бөлігі Қазақстан Республикасының аумағынан өтеді. Бұл Трансазия теміржолының солтүстік және орталық бағыты, Чунцин-Дуйсбург бағыты және Транскаспийлік халықаралық көлік бағыты. Бұдан басқа, 2017 жылы Қазақстан мен Иранның теміржол тарихында бірінші болып Қытайлық Ивудан Тегеранға дейінгі алғашқы контейнерлік пойыз іске қосылды (ұзындығы 9000 км-ден астам және жеткізу мерзімі 14 күн).

Қуатты сауда ағындарының өсу болжамдарына күмән тудырып отырған әлемдік сауданың төмендеуіне қарамастан, ұзақ мерзімді перспективада ЕО елдеріне жіберілетін қытай тауарларының жартысынан көбі Қазақстан аумағы арқылы тасымалданатын болады және одан түсетін өсім ел экономикасына оң серпін беретіні сөзсіз. Қазірдің өзінде аталмыш темір жол тораптары арқылы жаңа серпіліс байқалуда. Мәселен, 2017 жылы Қытай-Еуропа бағыты бойынша 3673 жүк пойызы жіберілді, бұл 2016 жылға қарағанда 116 пайызға жоғары. Ал 2017 жылдың аяғына қарай Еуропа елдерінің 36 қаласымен 38 қытай қаласын байланыстыратын маршруттар ашылды. Нәтижесінде Қытай мен Еуропа арасындағы пойыздардың уақыты 20 күннен 12-14 күнге дейін төмендеп, тасымалдау құны 40 пайызға азайды.

Осылайша, іс жүзінде бұл жаңа еуразиялық құрлықтық көпір мен «Қытай – Орталық Азия – Батыс Еуропа» экономикалық дәлізінің қалыптасып отырғандығын көрсетеді және де мұндағы басты көшбасшылар Қытай, Қазақстан және Ресей болып отыр. Тұтастай алғанда, Қазақстанның халықаралық көлік және коммуникациялық ағындарға ықпалдасуы алдағы уақытта толыққанды Еуразия трансқұрлықтық дәлізін құруға мүмкіндік беретін болады.

Сөз соңында қазақтың «Жол жолға жалғасады, ел елге жалғасады» деген мақалы еске түседі. Демек, көлік-логистика инфрақұрылымының тиімділігін арттыру үшін цифрлық технологиялар мен заманауи шешімдерді кеңінен пайдаланып, Елбасы қойған талап-міндеттерді өз деңгейінде қолданатын болсақ, онда Қазақстан шын мәнінде транзиттік хабқа айнала отырып, Еуразия құрлығының елдерін байланыстырады әрі табыс өсімін арттыру арқылы өз әлеуетін жоғарылататын болады.

Қазбек ӨМІРЗАҚҰЛЫ,
Елбасы кітапханасы Талдау орталығының жетекші ғылыми қызметкері

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.01.2019

Қазақстанда бала асырап алуға көмектесетін арнайы агенттік құрылады

20.01.2019

Ресейлік «Арктика-М» спутнигі 2019 жылы маусым айында іске қосылады

20.01.2019

Чили жағалауында магнитудасы 6,8 жер сілкінісі болды

20.01.2019

Астанада Жастар жылының ашылуы өтеді

20.01.2019

Экономиканы роботтандыру: қатер ме, мүмкіндік пе?

19.01.2019

Атырауда «Отбасы орталығы» және «Татуластыру орталығы» ашылды

19.01.2019

Мақтаарал ауданында диқаншылық басталды

19.01.2019

Ақтөбе-Атырау тас жолының бойында орналасқан аумақ күрделі жөндеуден өтіп жатыр

19.01.2019

Астанада көші-қон заңнамасын бұзған 33 шетелдік еліне қайтарылды

19.01.2019

​СІМ басшысы Тәжікстан елшісін қабылдады

19.01.2019

​Қазақстанның Елшісі НАТО Бас хатшысына Сенім грамоталарын тапсырды

19.01.2019

Рейтер: Трамп пен Ким Чен Ын ақпанда кездеседі

19.01.2019

Алматыға Катардан алғашқы жүк рейсі келді

19.01.2019

Ақмолалықтар мүгедектер үшін автобустардың қолайлылығын бақылауда

19.01.2019

Футболдан Қазақстан ұлттық құрамасының бас бапкері тағайындалды

19.01.2019

Филиппиннің ең бай адамы қайтыс болды

19.01.2019

Қазақстанда «ақылды қала» пайда болды (видео)

19.01.2019

«Нұр Отан» мектеп асханаларын жалға алушыларды тексерумен айналыспайды

19.01.2019

Балалар Евровидение — 2019 байқауы Краков қаласында өтеді

19.01.2019

Локомотивтерді жөндеу толық орындалды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ońtaılandyrý ońalta ma, omalta ma?

Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp, «bul qalaı bastalyp, qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn, shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi», dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy, bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn, karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan, tolyqtyrylǵan zańdar, ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar, oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de, búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar, konferensıalar, onda sóılenetin sózder qısapsyz desek, artyq aıtqandyq bolmas.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Úılený men úı bolýdyń arasy

Statıstıka komıtetiniń ótken jylǵy máli­me­tine qaraǵanda, elimizde sońǵy on jylda 1,5 mıllıon jup otaý qursa, osy kezeńde 1 mıl­lıonnan astam jup ajyrasqan. Bul – árbir úshinshi neke buzyldy degen sóz.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Тимур. Алматы (01.02.2018 12:10:15)

Қытай қазіргі таңда нөмірі 1 -ші алпауыт елге айналуда. Болашақта бұл елмен бір қатарда болу бізге маңызды әрине. Мақала пайымы - Қазақстан дұрыс жолды таңдағанын көрсетеді. Бастысы арты қайырлы болғай

Пікір қосу